 Uit mijn onderzoek naar patiëntveiligheid blijkt dat het leiderschap van de hoofdverpliegkundige een belangrijke inlet heeft. Meer specifiek heb ik aangetoond dat als de hoofdverpliegkundige zegt dat veiligheid belangrijk is en dat ook dat uiting laat komen in zijn acties, er meer patiëntveiligheid is. Het onderzoek gaat over patiëntveiligheid. En patiëntveiligheid is natuurlijk een heel belangrijke topic. Enkelen alleen in de VS sterven aljaarlijks hondertuizend mensen door een gebrek aan patiëntveiligheid. Daarboven kost het de ziekteverzekering ook heel veel geld omdat mensen die op een onveilige manier behandeld zijn moeten langer in een ziekenhuis blijven. En een voorgaand onderzoek is eigenlijk aangetoond dat patiëntveiligheid voornamelijk gedreven wordt door twee grote determinanten. Een eerste determinant is het strikt opvolge van regels. Er is aangetoond dat als men strikt de regels opvolgt, dat er meer patiëntveiligheid is. Een tweede grote determinant is dat als fouten bespreekbaar worden gemaakt in het team van verpleegkundigen dat men daaruit dan kan leren en dat er op die manier ook meer patiëntveiligheid is. Het opvallende is dat die twee heel redelijk tegengesteld zijn aan elkaar. Ze zijn als het ware tegen strijdig en niet met elkaar te verenigen. In onze studie hebben wij aangetoond dat het leiderschapsgedrag van de verpleegkundigen deze twee determinanten tegelijkertijd kan aansturen. Meer specifiek hebben we gevonden als de verpleegkundige zegt dat patiëntveiligheid belangrijk is en dat ook effectief aantot in zijn handelingen dan zullen de verpleegkundigen de regels beter opvolgen, ten eerste, en anderzijds zullen de verpleegkundigen ook meer bereid zijn om hun fouten bespreekbaar te maken en om op die manier meer te leren om trent patiëntveiligheid. Beide leiden dan ook tot meer patiëntveiligheid. Dus wat we eigenlijk zien in ziekenhuizen is dat ziekenhuizen heel veel aandacht besteden de laatste jaren aan informatiesystemen om fouten te gaan rapporteren. Heel veel ziekenhuizen hebben nu IT-informatiesystemen die verpleegkundigen moeten gebruiken om hun fouten te rapporteren en op die manier hebben ziekenhuizen natuurlijk een beter overzicht om trents welke fout is gebeurd en wanneer en kan men op die manier daaruit leren. Dat is de positieve kant van het verhaal. De minder positieve kant van het verhaal is dat die informatiesystemen niet alles gaan oplossen. Het is geen oplossing voor verpleegkundigen die bang zijn om te rapporteren. Met andere woorden, het informatiesystem is op zich niet voldoende. Ons onderzoek toont aan dat ziekenhuizen meer tijd en midden moeten investeren in leiderschapsontwikkeling. Ze moeten de hoofdverpleegkundigen ervan bewust maken dat de link tussen hun woorden en daden een heel belangrijke driver is naar meer patiëntveiligheid. Het voordeel van ons onderzoek is dat het een heel intuitief leiderschapsconcept is. Namelijk de link tussen woorden en daden is relatief eenvoudig te implementeren. En voor de ziekenhuizen zelf is er nog een bijkomende voordeel in die zin dat leiderschapsontwikkeling helemaal niet zo duur is of althans veel minder duur dan de dure informatiesystemen die zijn aangekocht de laatste jaren. En daar veringt nu misschien wel het schoentje omdat de aandacht die ziekenhuizen besteden aan patiëntveiligheid wordt vaak afgemeten in de euro's die besteed worden aan allerhande initiatiefen zoals informatie, voorziening, zoals ook IT-systemen en zoals leiderschapsontwikkeling. Een belangrijke boodschap is dan misschien ook dat de aandacht voor patiëntveiligheid minder moet afgemeten worden in euro's.