 Hartstikke welkom iedereen en fijn dat jullie allemaal vanavond zijn bij de uitreiking van de ediparoonprijs en ook bij de ediparoon lezing. We hebben een heel mooi en gevarieerd programma voor jullie in petto. Laad ik ons eerst even voorstellen. Mijn naam is Yvette Drisse en mijn collega hiernaast me dat is Yanny Janssen. En samen maken we deel uit van minorities and philosophy of terwijl MEP Tilburg en dat is een groep idealistische, enthousiaste, filosofie studenten die graag, ja, we zijn dus hier studenten bij de Tilburg University en ik graag willen ons bescheiden, steentje bijdragen aan het publieke debat over diversity, diversiteit, de inclusie van gemorganiseerde groepen en rechtvaardigheid en de avond van vandaag die slijt dan natuurlijk heel netjes bij aan. Ja zoals gezegd staat vanavond in de teken van de ediparoonprijs en de prijs is bedoeld voor schrijvers, kunstenaars en publieke intellectuele die als net als deparoon in zijn tijd grenzen signaleren en doorbreken en dit om verschillende bevolkingsgroepen dichter bij elkaar te brengen. Yvette gaf het net al aan, we hebben een heel mooi programma voor jullie in petto waaronder natuurlijk de ediparoon lezing die dit jaar zo wilde gegeven door Paul Schaffer. Het thema daarvan is oude en nieuwe oorlogen en de waarde van Europa. Daarnaast hebben we uiteraard de prijsuitreiking en we hebben een aantal hele toffe spookend word artiesten voor jullie die zo meteen gaan optreden waaronder treintje van de wouw, Daniela Zawadi en Kevin Groen. De avond is georganiseerd door Studium Generale en Minorities en Philosophy en de prijs wordt uitgerijkt namens gemeente Tilburg en Tilburg University en in het bijzonder Tilburg School of Humanities and Digital Sciences. De uitreiking vindt dit jaar voor het eerst plaat Steidens Night University. Dan wil ik graag Oudiel Heinders naar voren roepen. Ja, bedankt. Ja, de prijs is vernoemd naar Ediparoon en ik hoor jullie al denken, wie is deze persoon en waarom is de prijs naar hem vernoemd? Ja, dus ik wil het graag in u vragen, Oudiel Heinders. Je bent dus hoogleraar Comparative Literature in de Culture Studies Department hier aan Tilburg Universiteit en je bent dus ook de voorzitter van de jury dit jaar. Zal je iets meer kunnen vertellen wie is Ediparoon precies en waarom is dan de prijs naar hem vernoemd? Duperon was een schrijver uit het Interbellum, dus de periode tussen de twee wereldoorlogen hebben werd geboren in 1899. Hij stierf in 1940 en zoals jij al zei, we beschouwen hem tegenwoordig met een nieuwe term als publieke intellectueel. Dat betekent dat hij een belangrijke schrijver was maar ook een heel iemand met een hele kritische mening over de politiek, over allerlei sociale kwesties. En het interessante is dat hij in zijn boeken, in zijn literaire werk die politiek, sociale kwesties ook, ook meebracht en becommentarieerde. Hij heeft een heel erg belangrijk boek geschreven wat iedereen min of meer qua titel wel kent. Het land van Herkoms, 1935 gepubliceerd en in dit boek met name heeft hij heel erg mooi verschillende stijlen met elkaar verweven. Een deel van het boek is een terugplik op zijn jeugd in Nederlands-Indië, een soort melancholisch nostalgisch portret bijna. En tegelijkertijd zijn er hoofdstukken waarin die discussieerd met vrienden in Parijs en Brussel over het toenemend fascisme in Europa, over de rol die intellectuele mensen met de mening zouden moeten nemen over de actie die ze zouden moeten voeren. En in dat opzicht is het boek nog steeds heel erg belangrijk en misschien belangrijker dan ooit in het Europa van nu, maar dat laat ik aan de leasing van Paschreffer over. Zo'n belangrijke auteur voor Nederland dat we in 1986 hebben bedacht, dit is een heel erg mooi schrijverschap dat we graag zouden verbinden aan een prijs. Dus zo lang bestaat de prijs al in die samenwerking van universiteit en gemeente. Nu zijn we dus al meer dan 30 jaar met deze prijs bezig. Net zoals vandaag dus inderdaad. Wie zit er in de jury eigenlijk dit keer? In de jury dit keer zaten Marcel Hendricks die nu net aankomt lopen, net huider uit van de gemeente- en methouder cultuur, altijd een vol programma. Verder zaten in de jury onze decaan van Tilburg School of Humanities en Baudewijn Haverkort. Ze is er wel, maar ik zie er even niet een student, Hanan Vaour, helemaal daar in de Verter Art en Media Studies Master. En dan hebben we nog de stadsdichter van Tilburg, Otkay Rodalnoot, die zie ik ook even niet, maar en dan was ik de jury. Voorzitter, sorry. En ik had ook gehoord dat er dit jaar iets speciaals aan de hand is onder deze prijs. Ja, we zijn ontzettend blij. Ik ben ontzettend blij dat we dit jaar eigenlijk een iets nieuwe input nog aan de prijzen kunnen geven, zoals ik al zei, hij bestaat al heel lang, maar wat nu gemeente en Tilburg University en ook vooral het College van Besteur hebben gedaan, iets meer power er aangegeven. Het prijzengeld is substantieel verhoogd, wat heel erg belangrijk is. We gaan het ook niet meer eens per jaar doen, maar per jaar maar eens in de twee jaar. En er zit dus iets meer ambitie in, maar wat vooral ook heel erg fijn is, is een confinant getekend door de gemeente en de universiteit, dat we dit beide zo belangrijk vinden. Dus het is echt verbinden van wat wij hier doen aan de academie en wat in de stad gebeurt. Dus daar zijn we ontzettend trots op. Mooi, hartstikke bedankt. Dank je wel. Dank je wel, Odiel. De eerste Spoken Word voordracht van vanavond wordt verzorgd door treintje van de Wauw. Treintje is campus dichter van Tilburg University en socioloog in Spee. In dienstwerk probeert treintje het taal te vinden die tegen het intuitief ingaat als plek voor beeldspraak en contradictie. Treintjes teksten gaan over de bewegingen die voorkomen dienst zelf, de maatschappij en de natuur. Mag ik een hartelijk applaus voor treintje van de Wauw. Yes, dank je wel. Ik heb twee teksten voor jullie voordragen, waarvan één speciaal geschreven voor deze avond. Dat is de tweede tekst, maar de eerste tekst heet de zonderbok. De zonderbok. Opgefokt. Doorgefokt. In het nauwgedreven door zijn hoeders. Door diezelfde hoeders uitgelokt. De zonderbok. Vast gebonden aan zijn poten. Rennmaroepen zij. Ga dan, zeiden zij. Hoe moet ik renner dacht hij wanneer jullie de knopen lerten? Maar ik zal loskomen, los van deze maatschappelijke stramine. Los van de knopen en de striemen. Maar waar hij ook is, waar hij ook gaan wil, voelt hij de kaders. Hoe voelt vrij zijn voor een zonderbok wanneer het de maatschappij is, die dient als hokken, één vooroordeel gebaseerd is op één vlak. De zonderbok. Was meer een dier voor een ander klimaat, luidde net. Hoorde hier niet. Was hier toch voor een reden, bezette al uw huizen en uw banen. Het gas was de groener hier en de stenen hadden. Maak je nooit meer druk. De zonderbok. De reden voor uw ongeluk. Nee. Zonderbokken gaan ze nergens en lopen niet op vier poten. De hooguit op hun tenen. Zonderbokken staan niet op zichzelf, maar mogen loslopen. Mids binnen jou met schappelijke kaders. De zonderbok is mens. Stop geen zonderbok in jouw kooi vol problemen. Zoek de sleutel in je eigen keuze, politieke beslissingen en je privileges. Dankzij. Ik ben een kind van het engagement. Ik ben verwend. Ik ben een kind van het engagement. Ik ben verwend. Maar om in de woorden van Edupe Rond te spreken in echte vent die een duidelijke stelling ineent en zijn persoonlijkheid laat gelden. Iedereen zegt altijd, weet wie je bent. Maar wat als dat aan zich alleen privilege vergt? Zolang het maar in een hokje past, weten wie je bent. Een mens heeft meerdere identiteiten. Ze kunnen splijten, vermengen, bijten en herrijzen. Het maakt jouw allemaal eigen. Soms is de ene luider en wil je de ander liever verzweigen. Een continent heeft meerdere identiteiten. Ze kunnen in oorlog zijn, bekleiven of unite. Ze vloeien en staan vast. Staan in de boeken, in de kast. Zitten vooraan in de klas, tussen je kleren in de was, vormen in zegen of een las, sweren bij kris en kras. Of zitten bedroefd met een hele familie op elkaar gepakt, te schuilen. Vele identiteiten. Zoals de grenzen vervagen, maar er nog steeds zijn in je hoofd, in je hart. Zoals wij weten wie we zijn. Als wij in Europa zijn, wat zegt dat dan over mij? Normaal waren de veranderen al. Zitten ze bij sommige landen nog onderin dikke laag van permafrost. Maar deze laag permafrost lijkt als een van de weinigen niet te smelten. Maar dikker te worden door een koude ellende dat je oorlog noemt. Onderin harde, niet veroordelende laag aardkost zijn we allemaal samen, maar we zijn veroordeeld en verdeeld door veel meer lagen. Kijk naar een oud continent en bedenk of het echt oud is. Als een deel helemaal geen houdsbaarheidsdatum heeft op de waarde conserve in pot. Kijk naar jezelf en bedenk dat alles vast en veranderbaar is. Zolang jij er geen houdsbaarheidsdatum bij stopt. Hartraintje? Ja, hartstikke bedankt voor je inspirerende woorden. Nou, een vast onderdeel naast natuurlijk de uitreiking van de Ediperronprijs is ook de Ediperronlezing. Die wordt dit jaar verzorgd door oud-hoogleraar, Europese studies en Tilburg University Paul Scheffen. De titel van de lezing gaat zijn van oude en nieuwe oorlogen de waarde van Europa. Maar voordat ik het woord geef aan meneer Paul Scheffen, wil ik nog een korte shout-out doen naar de podcast. Bram Medeli en Bas Keeming, zij zijn de makers van de podcast Xixi Philosophie. En in de aanloop van deze avond hebben zij alvast een gesprek gehad met Paul Scheffen. Ja, dus mocht jullie deze podcast willen terugleisteren na vanavond, als jullie nog niet genoeg ervan hebben gehad. Ja, dan nodige ik jullie van harte uit om dat te doen. Maar genoeg gepraat, geef het woord aan Paul. Ja, hartelijk dank. Het is een groot plezier om hier te zijn, opnieuw. Ik ben hier al natuurlijk vaker, heb ik op deze plek, iets mogen zeggen. Ik ben nu een jaar weg, dus het is ook een beetje, met een licht nostalgisch gevoel, maar dat wordt geheel getemperkt natuurlijk door de aanleiding waarom we hier zijn. De prijsuitreiking van de duper rondprijs aan Sinans Genkaya. Kijk, dat mag ik dan even. Dat is ook een privilege om als eerste een gelukwens uit te spreken. Dat maak ik even misbruik van, dat ik op deze plek sta. Maar een welgemeend gelukwens, een mooie prijs en een verdiende prijs. Wat ik wilde proberen is om in een ruim halfuur, met natuurlijk de oorlog in Ukraine als directe aanleiding iets te zeggen, over de scheidslijnen tussen Oostenwest en Europa. Ik heb me daar zelf in allerlei houdaanigheden zeer mee bezig gehouden. En ik wil u proberen mee te nemen in een kleine reis langs die breuklijnen. En mijn vertrekpunt daarbij is in zin van Richard Kapuscinski, een beroemde polsdeschrijver. Die vatten zijn over samen met deze zin, wat met meest heeft bezig gehouden, is de mentale en politieke decolonisering van de wereld. Dat schreef hij in zijn boek begin jaren 90 over Rusland, Imperium. Hij zou namaken Kapuscinski als correspondent en schrijver vooral in Afrika, dat denk aan zijn beroemde boek over Haile Selassie, laatste kijzer van Ethiopia, maar hij vertelde dat hij geen enkele moeite had om het kolonialisme in Afrika te doorgronden. Hij had immers zijn hele leven doorgebracht in een andere koloniale omgeving, in de schaduw van de Sovjetunie. Die, zoals hij opmerkte, kan worden gezien als het laatste koloniale imperium. Hij leefde in een land dat eeuwlang door zijn buren van de kaart werd geveegd of werd overheerst. Wij associeren en terecht natuurlijk kolonialisme met de niet-westense wereld, maar in het hart van Europa bestaat ook een ervaring van kolonisering met alle racialen noties van inferioriteit en superioriteit die daarbij horen. Ik werd in 1980 correspondent in Warsaw. En die ervaring daar, natuurlijk midden in de Koude Oorlog, heeft mijn blik op de wereld voor goed veranderd. Ik heb daar veel geleerd over de lange werking van historische trauma's. En er zijn geen landen in Europa die zoveel hebben geleden als Polen en Oekraïne. De groeelijke geschiedenis van totalitarisme in de 20e eeuw, belichaamd door Stalen en Hieta, heeft nergens zulke ravages aangericht als uitgerekend in deze twee landen. Ik denk alleen al terug aan de door Stalen veroorzaakte horstnood in de jaren 30, uitvloeisel van de gedorene collectivisering van de landbouw, die na schatting meer dan drie miljoen mensen in de jaren 1932-33 het leven heeft gekost in Ukraine. Maar denk ook aan de systematische vernietiging en deportatie van de elitis van Polen, bijvoorbeeld de Massamoord in Katin, die laat zien hoe zeer rustland erop uit was om de onafhankelijkheid van dat land te vernietigen. Als correspondent ontmoette ik Richard Kapuscinski, een buitengewoon vriendelijke man, die later begon ik dat iets beter te begrijpen, die volgens zijn biograaf voortdurend lachte tegen iedereen. Dus ik dacht eerst, wij hebben wel een klik, zoals het tegenwoordig heet, maar dat bleek dat hij dat met iedereen had. De nauwelijke soort van techniek was die die ontwikkeld had om in tijden van de koude oorlog om overeind te blijven en met de dienstdoende autoriteiten een modus Vivendi te vinden om toch te kunnen schrijven wat hij wilde schrijven. Ik bezocht hem in zijn appartement, verschillende keren daar bij hem geweest en later interviewde ik hem ook voor de VPRO-televisie in een reeks die ik samen met Michael Zeeman maakte. Een reeks waarin verder onder meer, via Snipal, een Edward Said optraden. Hij vertelde met Tennisje Uitzending ontroerend over zijn jeugd in Pinsk. En alleen als we dat begrijpen waar Pinsk ligt, dan zou ons beeld van de wereld al iets moeten kantelen. Want Pinsk ligt nu in Witte-Rusland, maar lag toen, toen hij opgroeide, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog in Polen. Polen is letterlijk, daar komen we zo nog wel even over te spreken, op de kaart verschoven. En hij vertelde dat voor mensen in het oosten van Polen de Tweede Wereldoorlog niet met Hitler Duitsland begon, maar met de inval van de Sovjetroepen. Alleen dat al. Dat voor een deel van Europa de Tweede Wereldoorlog begon niet met nazi Duitsland, maar met de opdeling tussen nazi Duitsland en het Sovjetunie van Stalen, in het zogenaamde Molotov-Riebentrop pakt, in 1939. Dat zou ons beeld van Europa al enigszins moeten veranderen, maar dat realiseren we ons natuurlijk eigenlijk zelden. Zijn kernachtige conclusie na een leven in het oosten was, de angst heeft grote ogen. Iets van die scherpte kunnen we ook wel gebruiken, maar begrijpen we Europa, wij die gelegen zijn aan de veilige kant. Nederland, ik heb het laatst opgezocht, is een van de zeven landen ter wereld met onomstreden grenzen. Tot rustpunt bestemd denken wij dat de wereld op een rustpunt is aangekomen. Maar de Polen, ik zei het al, zijn verschoven op de kaart. Letterlijk kunnen we ze überhaupt voorstellen aan land wat meer dan 100 kilometer op de kaart van Oost naar West is verschoven. Weggefaagd door Hitler en Stalin. Hoe ziet de wereld eruit als ze ons proberen te verplaatsen in die samenlevingen van Europa die aan de kwetsbare randen van het continent liggen? Ik geef een voorbeeld om de gedachten te bepalen. Realiseren we ons dat Polen ligt tussen drie landen die niet meer bestaan. De DDR, Czechoslovakije en de Stofjad Unie. Dat realiseren we ons natuurlijk niet. Ik kan me herinneren dat ik een polsse minister interviewe vlak naar de val van de muur en die zei tegen mij, wij zijn zo blij met de Duitse eenwoording. Nu grenzen wij voor het eerst direct aan het westen. Toch een wat ander perspectief dan we ons realiseren. Tien jaar geleden heb ik op dezezelfde plek, niet lang na mijn aantreden, zorg leraar hier, dezezelfde lezing mogen geven. Twee keer de dupe rondlezing. En mensen zouden hoogmoedig van worden. Maar dat valt mee hoor. Toen had ik als thema Europa aan het einde van de poscoloniale wereld. Het ging een beetje over mijn leeropdracht, namelijk hoe de opkomst van China, Brazilië, India, een nieuwe wereld tot standbracht, een multipolaire wereld, waarin het westen steeds minder een dominerende rol zou gaan spelen. Een wereld waarin de positie van Europa fundamenteel zou veranderen. Ik ben ook een jaren daarna naar die landen gegaan, juist omdat ik het perspectief wilde kantelen. Omdat ik dacht, het is veel interessanter, niet om verdurend te halen hoe wij naar de wereld kijken, maar hoe de wereld naar dit continent kijkt. En nu zou ik opnieuw een andere ervaring met colonisering en decolonisering willen doorgronden. Ik zei het al, ik wil mijn blik richt op de interne breuklijnen in Europa, de breuklijnen tussen Oost en West, en vooral proberen te begrijpen wat de regio van midden en Oost-Europa eigenlijk is, die ooit omschreven werd door een historicus als het zieke hart van Europa, die door de eerste president van Czechoslovakije Mazariq werd omschreven als de politieke gevarenzone van Europa bij uitstek. De plek waar twee wereldoorlogen zijn ontstaan. En omnieuw wil ik het perspectief kantelen, namelijk me niet te vragen stellen hoe kijken wij naar het Oosten, maar hoe kijken, hoe werd er in die landen naar ons en naar zichzelf gekeken. Het is eigenlijk dezelfde vraag, dezelfde oefening om het perspectief te kantelen. En ik heb een tijd dat ik correspondent was, en ook de jaren daarna ben ik heel veel op weg geweest in dat deel van Europa. En dan heb ik ook veel historici ontdekt die wij helemaal niet kennen. En zoals Oscar Halecki is het van Bibo, Genojuks, heel veel andere historici die buitengewoon boeiend schrijven over Europa, hier niet of nauwelijks worden gelezen, omdat wij natuurlijk eigenlijk alleen maar vanuit een westersperspectief naar Europa kijken. Het verwijst nu, en ik ga dat in mijn uitgeschreven tekst, zal ik het wat langer doen, wat rijker illustreren, maar gewoon naar één posthistoricus, Oscar Halecki, die al in de jaren 50 schreef dat West Europa zonder de verwijzing naar Oost-Europa letterlijk niets betekent. West en Oost zijn relatieve begrippen die alleen maar in hun verhouding tot elkaar betekenis krijgen. En hij schreef al midden in de jaren 50 en je voelt de lading. Het is waar dat westerse machten in bepaalde periode een belangrijke rol hebben gespeeld, maar hun vereenzelvering met Europa als geheel is even misleidend als de vereenzelvering van de geschiedenis van Europa met de geschiedenis van de wereld. De historische zwakte van de staten in midden in Oost-Europa is een belangrijke oorzaak geweest van het gekringte nationalismen dat in deze contrijden zo hevig aanwezig is geweest en nog steeds een paalde ego heeft. Maar dat kunnen we alleen begrijpen als we zien dat deze landen in die regio al heel vroeg hun onafhankelijkheid hebben verloren. In Ongarije in 1526 al, in Bohemen, onderdeel van het later Czechoslovakije, in 1620 en Polen in 1772. Maak je geen zorgen, ik ga me niet verliezen of welke enorm veel zin in heb in deze lange geschiedenis, maar om duidelijk te maken dat dat deel van Europa, de staatsvorming een heel ander patroon heeft gehad dan wij in West-Europa kennen waar die staatsvorming een veel meer in continuere geschiedenis heeft gehad. Polen beleefde in 1772 het begin van de reeksdelingen die het land in 1795 definitief van de kaart doen verdwijnen tot 1918. Dan heb je een korte periode van het interbellum en dan verdwijnt Polen opnieuw van de kaart om daarna nog 40 jaar sovietcommunisme te verdragen en pas eigenlijk in de eigenlijke zin van het woord in 1989 weer onafhankelijk te worden. De Ongaarische Historicus Ist van Bibo concludeert deze omstandigheden, verklaren, de onevenwichtige politieke psychologie van midden en Ocea-Europa, de existentiële angst om het collectieve bestaan. Dus dat is een zin die mij enorm heeft beziggehouden en die ik graag aan u wil voorhouden, omdat we, als we de historische zwaartekracht die in dat deel van Europa aan het werk is, niet doorgronden, ons van afkeerden en niet zien dat daar een hele andere geschiedenis aan ten grondslag ligt ook aan de huidige ontwikkelingen, dan begrijpen we niet veel. Die zwakke traditie van zelfbeschikking heeft in midden en Ocea-Europa een kenmerkende gelatenheid opgeroepen. Een gevoel van burgers dat de overheid niet van hun is, over hun hoofd regeert. En de term tussen Europa, de vertaling van Duitse zwischen Europa, de deel van Europa dat geklemd was tussen Rusland en Duitsland, tussen Pan-Germanisme en Pan-Slavisme, dat zei ik een goede term om die ervaring mee samen te vallen. De polsse schrijver Brandisch, Casimir Brandisch, gebruikt de begin jaren tachtig toen in Polen de spanningen, en dat heb ik zelf kunnen observeren, in die jaren, de spanningen toename, gebruikt die een prachtig beeld. Hij schreef op een goede dag in de winter, ontdekken we dat het heeft gesneeuwd. En we vragen ons af, is dit onze sneeuw? Zijn wij op een enige lijn manier verplicht de rommel op te ruimen? Want het is nooit helemaal uitgesloten dat het sneeuw van hen is. Door de Russe aan ons opgelegd in het kader van de vriendschap. En moeten ze hem dan niet ook zelf wegvegen? Dat gevoel van gelatenheid of die idee, de zelfbeschikking, is iets wat elders een tasbare realiteit is, maar niet voor ons. Zou kunnen zeggen, dat gevoel van een geschiedenis van colonisering, waarin een permanente afhankelijkheid, ten opzichte van anderen, met name Duitsland en Rusland, eigenlijk het leven domineerde. Als je dat truc je doorlaat dringen, en dat is de stap die ik wil zetten in mijn toog, dan is het eigenlijk een miracle dat in 1989 de val van het communisme en de overgang naar een min of meer democratische uitkomst zo geweldloos is gebeurd. Het voorbeeld van Milosevic, en ook van Tutschman, het voormalig Hugo Slave, je laat zien dat die geschiedenis een hele andere wending had kunnen krijgen, veel gewelddadiger. Veel meer een autoritair richting uit zou kunnen gaan. En meer dan gemiddelde zelfbeheersing, die in de meeste landen van middeuropa aan de dag is gelegd, in de jaren na 1989, had natuurlijk alles te maken, ook met het winkende perspectief van integratie in de Europese Unie. Zonder die ruimere context van integratie was in het verleden de spanning tussen Frankrijk en Duitsland nooit hanterbaar geweest en was nu, doordat er een ruimere context ontstond, waren de spanningen, bijvoorbeeld over Hongaarse minderheden en hoe menige, minder sterk. Die fluele revolutie van 1989 is vaak gezien in dat deel van Europa als de terugkeer naar Europa, die in einde zou maken aan jaren van isolement. Ik kan me nog zo goed herinneren in die tijd dat ik in Polen woonde dat, als je daar in was zo was, dat was het grootste openluchtmuseum ter wereld ongeveer. Daar kon je nauwkeurig de geuren en kleuren van de jaren 40 en 50 navoelen. De stinkende auto's, de afgedragen confectie pakken, de vorming kaat tafeltjes, de tomado rekjes, voor iedereen die de jaren 50 heeft meegemaakt, die herkent dat onmiddellijk en je kon dan alles merken dat de Marshall-hulp aan dat deel van Europa voorbij was gegaan. Tussen het einde van de oorlog en het begin van de Vrede in 1989 lagen in het andere deel van Europa meer dan 40 jaren van gestagneerde wederopbouw. Het waren hoopvolle jaren. Ik herinner me nog goed, een reis die ik maakte naar Moskou in 1987, de beginjaren van perestroika en glasnost, de jaren dat Robert Schoff de wereld verstelde het staan. Ik werkte bij het wetenschappelijk bureau van de Partij van de Arbeid, die bechtelstichting en werd als jongeling gestuurd naar een conferentie waarin een grote herdenking was van de 70-jarige revolutie. Ik stond daar op mijn 30e en mocht in het Kremlin een toespraak houden, dat was natuurlijk een vrij intimiderende gebeurtenis en merkte op dat de vrijlating het jaar daarvoor van de beroende dissident André Sagerhof toch een enorme stap vooruit was. De voorzitter van deze conferentie, een welzeer bejaard lid van het Politburo, schrok uit een lichtersluimer bij het horen van die naam van Sagerhof, onderbrakme en zei geergerd, maar waarom begint u nu over Sagerhof? Je hebt het toch vrijgelaten waarop de hele zaal en lachen uitbarsten. Dat was wel de tijd toen ondenkbaar nu. Je voelde het begin van de vrijmoedigheid, je voelde het begin ook van de zelfkritiek, maar ook toen voelde je wel dat die geschiedenis waarmee ik begon veel langere adem had en veel verder doorwerkte dan ons misschien toen in de euphorie van 1989 gerealiseerde. We hadden het kunnen weten vanaf het moment dat midden en oceropa tot de Unitoetraden is stabiliteit geëxporteerd, maar ook wel instabiliteit geïmporteerd. En dat was natuurlijk vanaf het begin. Een terechte vraag naar de juridische draagkracht van de rechtsstaat in landen als Polen, Hongarije, Bulgarije, Romania. Dat was een terechte vraag. Zullen ze in staat zijn om de rechtsnormen van die Unie in zich op te nemen en werkelijk te doen na leven? Toch zou ik zeggen, ook terugblikkend, alle vragen die zich nu aandienen Het is toch de moeite waard gebleken want de verankering van deze regio in een groter Europa in de Europese Unie heeft ongelooflijk veel opgeleverd en is naast de eigen belang, denk ik, ook als je die geschiedenis over ziet, een grote morele opdracht. De geschiedenis van de Sovjetunie, na 1989, het uit één vallen van de Sovjetunie, laat wel zien dat de geschiedenis van midden en Oost-Juropen ook een andere wending had kunnen krijgen. Het is vaker gezegd nu, maar de Russische inval in Ukraine is een keerpunt, net zoals de vol van de muur in keerpunt vormde, of misschien 9-11. Het is natuurlijk veel te vroeg om de historische betekenis van deze oorlog te duiden en het maakt ook heel goed inzichtelijk waarom het ambacht van de politiek waar vaak zo laat dunkende over wordt gesproken zo moeilijk is. Politiek betekent vergaande beslissingen nemen met zeer ontoerrijkende informatie onder hoge tijdstruk, maar beslissingen die enorm veel bedoelde en onbedoelde gevolgen kunnen hebben en dat zie je nu in deze oorlog. Er wordt gehandeld, maar niemand weet precies natuurlijk waar dit gaat uitlopen. Al die jaren rond zwerven in Europa heb ik wel geleerd dat de geschiedenis altijd een andere wending neemt Ik herinner me een ontmoeting met Havel In 1988, we waren op bezoek met Max van der Stoe die eerder minister van Buitenlandse zaken was geweest en we waren in Praag met een aantal anderen voor een symposium met Garta 77 en tijdens die ontmoeting met Havel werd hij gearisteerd. Havel had dat geanceneerd hij wist dat dat kon gaan gebeuren en buiten stonden allerlei televisieploegen die dat keurig, dat tevril hoe hij letterlijk door allemaal mannen in een regenjas onder zijn oxels en zijn voeten zweven boven de grond werd afgevoerd dat werd allemaal keurig gefilmd en was later die dag in alle huiskamers in Duitsland en andere landen te zien. Maar wat hij toen vertelde een paar weken later dat zal ik nooit vergeten want hij zei ik zal nooit het einde van het communisme in mijn land meemaken ik weet zeker dat gezien de geschiedenis van mijn land en gezien de greep die de soviet unie daarop heeft versprek in 1988 dat ik dat nooit meer zal meemaken dat gaat zeker nog veertig jaar duren of langer en een jaar later stond hij als president van Czechoslovakije Spakken hij uitzinnig en menigstens toe ik wil maar zeggen de geschiedenis ligt altijd om de hoek te wachten de toekomst we hebben maar een beperkt voorstellingsvermogen en dat is in deze oorlog die nu zich openbaart in Europa natuurlijk ook het geval er staan twee beelden over die oorlog tegenover elkaar en vooral de oorzaken de een zegt de krenking van Rusland daar gaat het om Rusland is vernederd door de snelle uitbreiding van de NAVO we hebben Rusland eigenlijk tegen de in de hoek geduwd dat is een van de oorzaken van het ressentiment en waarom nu deze oorlog plaatsvindt de ander zegt nee het is een geschiedenis van een misplaatste pacificatie van Rusland we hebben veel te lang toegegeven aan autoriteren stappen die dat land zetten aan de oorlog in Donbas en de acceptatie van een crime laten we die perspectieven nog eens even kort wat nader bezien want ik geloof dat er zeker reden is om kritisch terug te kijken op de snelle uitbreiding van de NAVO tot aan de grens van Rusland of in ieder geval de suggestie daarvan met een hoofdenaamgenoot Jaap de Hoopscheffer zei in 2008 het was geen goed idee om tijdens de NAVO-conferentie in Boekarest te zeggen dat Ukraine, Georgia binnen afzienbare tijd lid zouden kunnen worden van de NAVO hij zei dat heeft zeker niet bijgedragen aan een betere relatie met Rusland dus volgens sommige mensen gaat het eigenlijk om een verzuien 2.0 dat we nu meemaken net zoals Duitsland na de eerste wereldoorlog vernederd is zouden we nu eigenlijk en wat één van de verklaringen is waarom het ressentiment in Duitsland zo sterk was en Hitler daar aan de macht kon komen nu maken we iets vergelijkbaars mee in Rusland in ieder geval denk ik en ik heb het nog eens teruggezocht hebben we wel een paar serieuze kansen gemist in de jaren 90 er was een verklaring van de Polse president Valenza voortgekomen uit de onafhankelijke vakbond Solidarnoos samen met Jeltsin de toenmalige president van Rusland en Jeltsin leek zich daar eigenlijk wel te verzoenen met de toetreding van Polen tot de NAVO maar later, een paar maanden later, onder druk ook van meer conservatieve stemmen in Rusland kwam hij daarop terug en die brief die hij toen, die nu is publiceerd aan Clinton schreef in oktober 1993 er is een heel interessante document in de eerste plaats vanwege de ironische tong nu volstrekt ondenkbaar maar Jeltsin schrijft we hebben begrip voor de niet erg nostalgische manier waarop Oost-Europeanen terugkijken en de samenwerking staat tussen aandachtstekens in het waschaupakt ondenkbaar dat dat nu op deze manier zo worden geschreven maar hij vervolgde we voelen ongemak bij het gegeven dat er steeds meer nadruk komt te liggen op het scenario waarbij het bondgenotenschap en quantitive zin wordt uitgebreid onze keuze zou aan werkelijk Pan-Europees veiligheidsstelsel zijn nu is het wel laat en waarschijnlijk veel te laat om dit soort vragen opnieuw te stellen maar nu op het moment waarop het nieuwe verhouding tot Rusland zou moeten worden gevonden en de vraag is welke kansen waren er toen waren die reëel nu is natuurlijk elke compromis over de status van Ukraine wordt al snel uitgelegd als een capitulatie de Ukraïne regering wil absoluut geen staak te vuren want het zou neerkomen op de aanvaring van een duurzame bezetting van Krim, Mariopol, van Dombas een nieuwe verhouding moet worden gevonden en dan is een kritische reflectie op wat er in de jaren 90 vooral is gebeurd zou kunnen helpen dat is natuurlijk ook een andere lezing van de oorlog niet van zijen 2.0 maar Munchen 2.0 en dan gaat het over een hele andere geschiedenis namelijk de geschiedenis van het Sudetenland Sudeten Duitsers die waren tegen hun wil geincorporeerd in Czechoslovakije in 2018 en Hitler zei die willen, die 3 miljoen mensen kwart van de Czechoslovakische bevolking die willen bij Duitsland horen en in Munchen Chamberlain en anderen vonden dat eigenlijk wel in enigszins gerechtvaardigde ijs en iedereen snapt de analogie met nu namelijk dat er ook mensen zijn ja, Krim is toch wel historisch, hoort bij Rusland moet er toch wel enig begrip voor kunnen opbrengen en de les van Munchen is natuurlijk dat elke pacificatie elke toegeving alleen maar eigenlijk tot een radicalisering leiden en helemaal niet tot het calmeren van de gemoederen maar juist tot verdere agressie dus na het Sudeten Duitsland kwam het Proctecturaat Bohemen en toen het Molotov Ribentrop pakt waarbij Polen helemaal werd opgedeeld en op 3 september de Tweede Wereldoorlog begon in 1939 ik moet eerlijk zeggen dat ik de afgelopen jaren iets meer stond aan de kant van het verzuien 2.0 echt dacht van is het wel een verstandig idee om Ukraine en Georgie binnen de navo op te nemen maar ik heb wel gezien dat natuurlijk die lezing van Munchen 2.0 elke pacificatie leidt eigenlijk tot verdere agressie en vooral ook de systematische lezing van het bestaansrecht van Ukraine en dan dat historische gewicht van die landen die eigenlijk hun zelfstandigheid en hun zelfbeschikking hebben verloren en niet alleen door overheersing maar werkelijk door volledige weggevaagte worden letterlijk van de kaart dat die lezing van Munchen 2.0 en het idee elke pacificatie van Rusland leidt eigenlijk tot verdere territoriale claims dat daar wel meer waarheid in zit en gaande de oorlog eigenlijk steeds meer waarheid in zal blijken te zitten wat ons mij zorgen baard is dat aan de westerse kant er wel vier verschillende uitspraken worden gedaan over wat we in de Ukraine naastreven Duitse zeggen Ukraine mag deze oorlog niet verliezen de Franse zeggen Ukraine moet deze oorlog winnen de Briten zeggen de hele Ukraine de Amerikanen zeggen dat Rusland moet zo worden verzwakt dat het nooit meer een buurland kan aanvallen anders gezegd hoe verder men van het conflictgebied afkomt hoe hoger de inzet lijkt te zijn waar iedereen het wel over eens is en dan komt tot een paar conclusies over de toekomst van de Europese Unie of voor ons nog een herinnering aan u voor te houden waar iedereen het wel over eens lijkt is dat die in de Europese Unie ook mede door de oorlog in Ukraine meer veiligheidspolitieke verantwoordelijkheid te dragen ik zeg er wel meteen bij het gegeven is natuurlijk wel dat nu Zweden en Finland die lid zijn van de Europese Unie toch echt wel lidzenden na voor willen worden omdat ze in de Europese Unie toch niet echt een veiligheidsgarantie voorlopig zien maar dat wil niet zeggen dat er niet beter kan worden nagedacht over een Europese Unie die naast een waarde gemeenschap wil zijn en daarbij gaat het over vragen wat betekent eigenlijk het delen van een gemeenschappelijke buitengrens maar het gaat ook bijvoorbeeld over wat zijn eigenlijk de gevolgen van de economische afhankelijkheden die we aangaan ten opzichte van een land als China ik denk dat we na 1989 en ik heb er vaak over geschreven weg zijn gedroomd met beelden van een global vullig voorgedreven door communicatie en handel we zijn steeds met een anagronisme werken maar we zagen niet echt scherp niet zo scherp als in het Oosten want er kwamen door het uit de eenvallen van onder andere de sovietunie en Czechoslovakia juist 2500.000 kilometer grenzen bij in Europa sinds de oprichting van de Vrijnende Naties zijn er 4 keer zoveel lidstaten het is begonnen met 50 en het zijn er nu 200 dus de wereld kent eerlijk gezegd steeds meer grenzen we dachten de richting van de geschiedenis te kennen na 1989 maakten twee idee's school die nou met elkaar verbonden waren het einde van de geschiedenis ik vertel u niks nieuws het idee van Fukuyama het idee dat de liberale democratie zich zouden doorzetten wereldwijd we hebben geleerd dat dat toch na de afgelopen 15 jaar de geschiedenis een hele andere wending heeft genomen de autocratieën zijn een opkomst er zijn ook een terugtocht en daar was ook een ander idee nou daarmee verbonden het einde van de geografie het idee dat met de globalisering afstanden er niet meer zou doen grenzen er niet meer toe doen territorium er niet meer zou doen en eerlijk gezegd leren we nu dat hele idee het liberale idee dat als je maar met elkaar handelt een voldoende communicatie met elkaar hebt dat dan eigenlijk het gebruik van geweld steeds irracioneler wordt steeds verder weg komt te liggen op een misverstand rust de globalisering is juist gebouwd op stabiele internationale relaties en niet omgekeerd economische globalisering brengt geen vrede voor het maar is gebouwd op duurzame vrede en het is natuurlijk een illusie die wel begrijpelijk is omdat er in een internationale politiek weinig instanties zijn die de harmonie kunnen garanderen daarom is de verleiding groot om natuurlijk een harmonie te veronderstellen dat als maar een gemeenschappelijke markt zich verbreidt grenzen verdwijnen geopolitiek eigenlijk aan betekenis verliest en nu zien we wat we al lang hadden kunnen begrijpen in ons denken over globalisering namelijk dat een internationaal conflict onmiddellijk tot afneemende globalisering allerlei bedrijven Shell, Heineken, Coca Cola McDonald's, Vertrekken uit Rusland we horen toespraken over dat we minder afhankelijk moeten worden dus we zien nu een beweging die juist de globalisering die de afgelopen 30 jaar heeft plaatsvonden op z'n minst een contrapunt daarin wil zijn maar sterker nog het gaat niet alleen om een internationaal conflict maar hier worden ook wenselijkheden geformuleerd ons hele klimaatbeleid is één poging om afhankelijkheden af te bouwen dus er ontstaat een heel andere waarneming ook door de klimaatvraagstuk wat in principe een mondiaal vraagstuk is je ziet toch dat de reactie daar nu op is we moeten onze afhankelijkheden van energie van Rusland met de Oosten moeten we afbouwen dus Europa wil meer een veiligheidsgemeenschap worden en tegelijkertijd een waardegemeenschap zijn en dat ligt niet zomaar om elkaar te verlengden ik denk dat we daar veel te makkelijk over oordelen want de roep om macht en machtspolitiek staat wel degelijk op gespannen voet met overwegingen van moraliteit macht en morale liggen niet zomaar om elkaar te verlengden kijk alleen maar naar het gegeven dat we nu in de context van de oorlog met de Ukraine even geen vragen stellen over de rechtsstaat in polen en je begrijpt waarom over Turkije binnen de NAVO allerlei pertinenten vragen niet worden gesteld maar daar zie je al dat veiligheidspolitieken waardige dreven opvattingen niet zomaar overeenstemmen en heb ik het nog niet gehad over het vluchtelingenvraag een stuk waarbij natuurlijk Europa aan zijn grens keuzes maakt vaak met uitnaam van een idee over een veiligheidsgemeenschap die zacht gezegd op gespannen voet staan met de waarde die Europa aan de wereld toe voorhouden het is heel simpel als Europa aan waardige meenschappen zijn zal het zichzelf moeten willen confronteren met de waarde die het aan de andere voor wil houden ik heb in Duitsland gezien hoe de worsteling daarmee is dat is toch wel veel indringender dan bij ons omdat de Duitsers zich veel meer bewust zijn van hun geschiedenis en ik kom er nog herinneren dat wij in het boeniskanzelenamt werd rondgeleid met een aantal mensen door de toermalige bewoonster daarvan als geen andere belichtaande die zoekt toch naar wat is eigenlijk de rol van Duitsland en wat is de rol van macht in deze wereld en hoe kunnen wij met onze geschiedenis eigenlijk machtspolitiek nog rechtvaardigen en zij vertelden dat bij het ontwerp van het boeniskanzelenamt enorm langer was nagedacht ik moest natuurlijk iets reflecteren van wat Duitsland wel herenigd was waar Lijn weer het nieuwe centrum was en tegelijkertijd mocht het niet te groot worden moest een hele delicate balans architectonisch zijn tussen ambitie maar tegelijkertijd ook relativering ik kom tot mijn slotsom ik denk dat als ik het geheel probeer te overzien en dit is natuurlijk maar een heel kort samenvatting van eindeloze zoektocht in Oceuropa en in Rusland maar ik denk wel dat we nu een commitment te aangaan tegenover Ukraine maar ook historisch een commitment zijn aangegaan met de uitbreiding van de Europese Unie ten opzichte van midden in Oceuropa dat zeer lange gevolgen zal hebben we mogen de blik niet meer afwenden en de verleiding om dat te doen is denk ik telkens groot het filmen op dat Zelensky de president van Ukraine voortdurend zegt dat hij bang is dat het Westen zijn betrokkenheid zal verliezen dat er een gewenning gaat optreden ja, de oorlog duurt al drie maanden straks een half jaar dat hoort nu eenmaal die oorlog schaande en het dependenken aan Havel die ooit schreef hoe het totalitarisme een aanslag is op het verhaal hoe hij het gevoel had Tjerslo Kij in die lange jaren onder Brezhnev toen eigenlijk iedereen bij had het over Doi maar zo werd dat daar niet ervaren eigenlijk is het gevoel hadden we zijn uit de tijd gevallen er valt helemaal niets nieuws te melden over wat ons hier overkomt dat was de eenzaamheid in het Oosten en dat begreep de toneelschrijver Havel precies even goed als de acteur Zelensky die begrijpen we moeten met de wanhoop die ons dagelijks overvalt verhalen blijven vertellen tegen de vergetelheid in want anders wenden ze opnieuw hun blik af mijn echte kennismaking met Oost-Juropa begon niet in Polen maar in een voorstakje van Parijs in het begin van 1980 toge ik naar een russische dissident Leonid Plyut om die te interviewen over een thema nummer van de groene Amsterdamer over de nieuwe koude oorlog sommige onderwerpen blijven maar terugkomen als je oud genoeg wordt dan vallen we vanzelf in herhaling het waren de dagen van de russische intervencie in Afghanistan en de daarop volgende boycott van olympische spelen in Moskou en deze Plyut die was wegen zijn dissidentie in de jaren 70 bijna drie jaar lang in een psychiatrische inrichting opgesloten en behandeld met een koortsverwekkend medicijn de officiële diagnose luiden een paranoïde afwerking die gekracteriseerd wordt door messianisme vervormingsgezinde ideeën en een onkritische houding over zijn eigen gedrag in zijn autobiografie de carnaval van de geschiedenis heeft Plyut zijn strijd om te overleven in die psychiatrische inrichting beschreven hij schreef de beste vorm van zelfbeheersing lijkt me hier een soort bewust autisme te zijn schemerige woning in die Parijsje voorstad verhaalde hij urenlang zonder maar ook een enkele keer te verwijzen naar zijn eigen lot meer dan geliek over de dissidentenbeweging in de Ukraine ik begreep dat toen eerlijk gezegd veel te weinig van hij vertelde hoe het culturele verzet tegen de vernietiging van de eigen taal zich had ontwikkeld tot een afscheidingsbeweging tegen het russisch imperialisme terwijl hij vertelde de verlevingen waar het al aan de hand donkerbruin het kostte moeite om door te vragen want zonier drukkend was zijn levensverhaal zonier drukkend was ook de inzaamheid die hem omgaf de verzoening van Frankrijk en Duitsland heeft een generatie gekost en wie de diepe broeklijnen in Europa tussen Oost en West tot zich laat doordringen begrijpt tot snel dat de afstanden de overwinnen van die afstanden dat gaat heel lang duren maar ik denk dat voor Ukraine net zoals voor Polen en Hongarije en andere midde-Europese landen het ongelooflijk is om te weten of er een toekomstperspectief is binnen die Europese Unie dat hoeft niet van vandaag op morgen dat is ook misschien niet binnen een paar jaar maar het gaat daar wel om dat we moeten weten hoe ons tot dat deel Europa willen verhouden mij valt op en dan kom ik echt tot mijn afsluiting dat wij in Nederland daar begon ik ook net mee eigenlijk die zin van de angst heeft grote ogen ja, wij leven in zo veilig en geordendeel van de wereld dat die scherpte waarmee zij kijken eigenlijk ons misschien wel niet is gegeven ik geloof dat grensoverschrijding dat heb ik mijn werkzaam leven geprobeerd te doen is noodzakelijk voor een leven in de cultuur maar het betekent wel dat het overschrijden van de grens nooit vanzelfsprek je leert wat aan de andere kant van de grens het gemakzuchtige ik voel me overal thuis is nooit mijn credo geweest het blijkt trouwens ook bij Erasmus een stuk ingewikkeld te zijn de echte correcte vertaling van die zin luid overal waar het wel varend is wat toch net een iets andere wending aan deze zin blijkt te geven het kost ontzettend veel inspanning om andere talen, tradities en trauma's te begonnen wat weten we werkelijk van de landen die ons omringen laat staan van landen die verder weg liggen kost van politisme is een grote ideaal maar vooral een oefening in bescheidenheid daarom wil ik afsluiten met een citaat dat me altijd is bijgebleven het was het motto van mijn eerste boek een tevreden natie een plek van Nederland en Europa en dat tevreden was precies niet bedoeld als een compliment maar betekende eigenlijk een kritiek op een zeker zelf genoegzaamheid van het Gidsland de rechtsgeleerde Joost van Hamel schreef in 1918 tot rustpunt bestemd schreef in onze staatkunde ook meer en meer de wereld als op een rustpunt aangekomen te zijn gaan beschouwen vergeten wordt daarbij te vaak geen sins altijd even zo gestemd zijn van het voortdurend element van onrust en verschuiving dat in een werelddeel als Europa steeds blijft kiemen mag de blik zich niet afwenden ik zeg het na de mentale kaart van Europa veranderd het Oosten en het Zuiden de regio's van onrust en verschuiving dienen zich nadrukkelijker aan en niet alleen in Europa, maar ook in de wereld is het Oosten en het Zuiden zelfs veel nadrukkelijker en de wereld die minder wedstrijd wordt maar daar heb ik het 10 jaar geleden over gehad daarvan kunnen we ons niet afsluiten en tegendeel door deze landen van ons af te duwen halen we de onrust dichter naar ons toe de werkkijt die ons omgeeft lijkt in weinig meer op de verwachtingen die we hadden in de euphorische dagen van na de vol van de muur maar dat is geen reden tot gelatenheid meer een uitnodiging tot duurzame betrokkenheid ik dank u voor uw aandacht dank u wel pal op naar de derde ediparon lezing zou ik maar zeggen het is inmiddels tijd voor de tweede spoken word voordracht van de avond en dit keer van niemand minder dan Daniele Zawadi Daniele's verhalen gaan veel al over wat het betekent om jong te zijn in Nederland als iemand van de tweede generatie geboren in de democratische Republie Congo maar opgegroeid in Nederland Daniele kaart onderwerpen aan die over haar biekelterele achtergrond gaan maar ook over vriendschap en ouderwoorden mag ik een hartelijk applaus voor Daniele Zawadi paden die al bewandeld zijn zijn zoals groeven die zo nu en dan kruisen het zijn de tremstream op onze hand palmen die ook af en toe langs elkaar sluipen door het bijdragen van stenen die iedere naam mogen dragen en zo'n naam mogen toevoegen aan de omschrijving van de stad aangenaam hier spreken we een taal die van iedere zin een belofte wil maken een druk in de hand een damgao in armen begeven zo komen de beloftes wat dichter bij het hart het orgaan dat regeert en die weet wat hij zegt maar niet alles zegt wat hij weet al is het om te zeggen dat ik niet alles zal weten weten van het vergeten steegje het hoogtepunt was in een oud helden dicht of weten wat de nieuwe mode trend voor de jonge mensen betekent of weten wat jouw moeder en jouw oma was in jouw verhaal want dat zijn verhalen die we delen en op onze eigen manier inkleuren we geven zelf een invulling aan oma's, aan vrienden en aan toekomstrelaties we voegen zelf een naam toe aan de omschrijving van de stad aangenaam en ook dat jongen zeker van de smartphones en de vragen niet alleen op Malifeld stellen met opgeheven schouders, omdat het in hun nek kietelt met de zorgen voor morgen het klimaat van hun ouders en ook de studieschuld het openbaar vervoer rijdt nu in onze woonkamers gedeeld met de crisishuisgenoten genoten van dat eten, van de markt voor op het strand om even uit te mogen wijen en iets nieuws te verzinnen in de taal die iedere dag anders klinkt en die luid ik zal je aandenken mooi maken ik zal je inkleuren met het stoepkrijt van onze grootouders en ook ben ik nog maar net nieuw ik zal van me houden want houden van een stad dat is een vorm van zelfliefde als ik een touw los zou laten dan weet ik dat die niet de grond zou raken en als ik in gesprek begin door de bekende weg te vragen dan is het op dat je tijd neemt en komt op verhalen want straten die ontmoeten elkaar niet maar mensen wel vreemde ogen maken ons beter dus als de naam toevoeg aan de omschrijving van de stad aangenaam dank jullie wel dit stuk heet Adelaar zo nu en dan is eerlijk zijn met jezelf leren dat je leert het einde nooit geweest en jij in het midden probeer melodie te maken van de klanken in de orkaan om je heen duw weg wat je neerhaalt pas op dat je niet zomaar meegaat maak een komitje met je hand hou hem voor mond en oor dit is jouw stemgeluid kies voor jezelf in een taal die we niet terug kunnen vinden in de boeken geen google translate maar gewoon voelen zinnen afbreeken om ze aan te vullen met klanken vanuit die orkaan en zo zwiert het zo huppelt het zo groot is jouw bestaan want geboortes worden tegenwoordig gelijstreamd en aculades die worden allemaal geveerd val voor het opstaan en ren om later te lopen om te zien en om mee te maken hoe mooi het is, hoeveel pijn het doet je oogkleur is getekend op je spiegelbeeld, de familiefotos de vriendengroepen en het oude worden dan je straat dan je fiets, dan je scooter of dan je auto kind kies kies zo als een Adelaar donkere wolken vliegt zoals het water van de zeeën de randen van het land rafketzen en Europa grenzen vormen zoals de natuur op haar eigen manier de rode tropengronden erodeert zoals de vissen kiezen tussen zoet of zout kies zoals niet veranderen een keuze is zoals leren leren in het midden van alles zit en zoals er nooit een einde is zoals atomen die elkaar vinden en mogen smelten zoals we gaan naar waar we gevierd worden kies zo als de zonderbuiten kaasrechten lijneschetsen op gasvelden naast kerktoren zoals een fotograaf vraagt om een tikkeltje opzij te staan zoals kinderen hun favoriete stoepkrijd kiezen en zoals ik mijn baggage kreeg bagage eruit viss zoals mijn moeder de zakpungdo op de marktaanwijs kies zo als oude worden remberg verliest zoals het tegenovergestelde van de samensmelding van de seizoenen zoals kruipen in gevoelenskamers alleen met toestemming kan en zoals a zeggen, b zeggen en a weer terug nemen kies zo als je ook weer saldo opladen voordat je trein vertrekt zoals een schoolgebouw binnenlopen zonder een crisis bij de durpost zoals een vriendschap vriendschap noemen zonder angst zoals rennen en weten dat je de bus zal halen kies zo als woordenschap winnen over je eigen leven zoals een adelaar die dorsch door donkerwolken vliegt zo beweegt jouw pen over het papier zo kies je voor jezelf dank jullie wel dank je wel, Danielle bedankt voor je prachtige voordracht we zijn nu aanbeland bij de daadwerkelijke uitreiking van de Elieperron preis de jury had een zware taak we moesten kiezen tussen een een heleboel inspirerende boeken bij deze wil ik even het woord geven aan Marcel Marcel Hendricks iemand wethouder van de gemeente Tilburg namens D66 oh ja, hebben we een microfoon en jij gaat de officiële uitreiking doen dus, ja ik ben Marcel Hendricks ik ben wethouder cultuur in deze stad deze mooie stad en het is een ongelooflijke eer voor mij om vanavond de Elieperron prijzen wederom te mogen uitreiken en mijn medesjuryleden en ik hebben gekozen en het is al even bekend voor mijn onttellbare identiteiten van Sinan Sankaya en het mooie van tegenwoordig is dat we elkaar eigenlijk al op Twitter hebben ontmoet maar ja, zo gaat dat de laureate Sankaya is in het boek de ikverteller van zijn leven en de observator van de Nederland waarin het debat over migratie, diversiteit en racisme steeds veller wordt en ook in Tilburg in deze stad hebben we dat zien gebeuren en daarvoor is het ook voor ons als stad een herkenbaar boek, een herkenbaar verhaal en als gemeente en als lokale overheid en als politiek en hopelijk eigenlijk ook als inwoners van deze stad proberen we daar de inclusieve stad tegenover te stellen een stad waarin iedereen zich thuis voelt meedoet en veilig voelt en dat maakt dan niet uit wat iemand achtergrond iemand afkomst, cultureel geloof, levensbeschouwing geschlacht, seksuele orientatie beperking, kwaliteit u kunt het invullen we werken aan die inclusieve stad waar mogelijk een ingrip tussen inwoners te stimuleren en discriminatie tegen te gaan en terwijl ik het voorlees het staat hier dat voelt natuurlijk ook als een iets wat obligate beleidsterm want de vraag is natuurlijk eigenlijk en dat is waar we ook ons bij elkaar mee bezig moeten houden wat is zo'n stad dan hoe ziet die er dan uit hoe voelt dat schrijven wie is het dan wat voor competenties zou je aan zo'n stad toeschrijven wat zou zo'n stad moeten leren waar gaat het dan eigenlijk over in zo'n stad in zijn boek mijn ontelbare identiteiten schet Sancaia de buurt waar hij opgroeide en ik citeer we woonden in een probleemwijk aandachtswijk, krachtwijk prachtwijk en vogelaarwijk en brachten die multiculturele tot leven een wijk met verschillen tussen kaaskoppen ik had niet precies uitspreken zoals jij het uit gaat spreken marokkane en syris verschillen die nog niet zo scherp werden aangezet als nu en wijk waar Tante Annie toezag op de normen en de wijk bij elkaar hield einde citaat dat is ook waar wij in onze wijk naar streven onderlingen, verbondenheid en op een respectvolle manier met elkaar omgaan dat staat in onze beleidsplannen maar wat ons echt helpt zijn natuurlijk mensen en boeken, de literatuur en de kunsten een boek als van Sinan Sancaia want zo'n boek nodigt je uit tot pelfreflectie en het daagt ons uit om na te denken over de verantwoordelijkheid die we hebben voor het verbinden van de verschillende culturen en de mensen vanuit die verschillende culturen en het openstaan voor verandering en ik sprak net al over wederzijdsbegrip en nieuwsgierigheid tussen de verschillende groepen en dat is volgens mij waarmee verbinding tussen de verschillende culturen begint en voor het creëren en het versterken van het wederzijdsbegrip heb je ook geesten als Eddie Perron nodig die grenzen signaleerden en doorbrak zo was die Perron die in het indien van de jaren 30 betekenisvolle vriendschappensloot met intellectuele Indonesiërs zijn standpunten kwamen voort uit en daar komt die een grote nieuwsgierigheid naar elkaar en naar de menselijke driveren inclusief die van hem zelf uit zijn houding van student of humanity en dat is precies de reden waarom wij ook als stad die Eddie Perron prijs zo ontzettend belangrijk vinden en ons daar nog steeds met veel ambitie ook zou ik bijna willen zeggen aan verbinden de mensheid bestuderen dat is ook de grote kracht van deze universiteit de plek waar we nu zijn en waar we hopelijk de hele avond en nacht ook ons verder kunnen verbazen over wat de wetenschap ons allemaal als samenleving kan brengen breder nog de maatschappij bestuderen understanding society dus de gemeente Tilburg en Tilburg University de laatste tijd steeds intensiever ook samen op het gebied van cultuur overigens ook op veel andere gebieden en we hebben onlangs weer uitgesproken dat we dat in de komende tijd ook nog veel nadrukkelijker gaan doen en daarom vind ik het ook wel mooi dat de prijsuitreiking op dit moment dit jaar voor het eerst ook weer hier plaatsvindt de wetenschap kan ons namelijk in het streven naar de inclusieve stad en hetzelfde geld voor de schijver de literatuur en de kunsten uteurs, boeken en kunstwerken we hebben ze volop hier in Tilburg en ze komen voort uit de stad van makers die we zijn en dat is ook hoe wij ons zelf noemen als Tilburg, stad van makers dat heeft niet alleen te maken met het feit dat daar onze historie ligt in de teksteelindustrie maar juist ook omdat we dat makerschap het precies formuleren en definiëren en uiteindelijk ook in de precisie uitvoeren wat het zou moeten en kunnen zijn dat we dat een grote waarde en kwaliteit vinden waarvan we ook het vertrouwen hebben dat die naar de toekomst toe misschien nog wel veel belangrijker wordt dan die in de verleden was en die makers houden ons namelijk een spiegel voor en geven ons stof tot nadenken zo als de schijver Sinan Sankaya je ontdekte raciste in jezelf zei Adriaan van Dis in een bespreking van mijn onthoudbare identiteiten en op z'n minst best Sankaya onze realistisch perspectief op hoe het is om te groeien in Nederland als iemand die zich binnen verschillende culturen beweegt een spiegel voor ons maatgepij en tegelijkertijd bieden makers en schijver zo Sankaya ons ook een open raam op nieuwe vergezichten en hij doet ons inzien dat de plaats waar je geboren bent en het land van waar je ouders vandaan komen niet alles bepalend zijn voor je identiteit want identiteit is eigenlijk zoveel meer ervaren, nadenken, creëren en verantwoordelijkheid nemen het vormt je wel en in een rechtvaardige en liefdevolle samenleving is het juist een kwaliteit dat waar je vandaan komt en als we de graven hebben en krijgen en ontwikkelen, ook als stad en als inwoners van deze stad om dat op die manier te bekijken, als een kwaliteit die eigenlijk ons in zijn totaliteit ook weer die ja, bijzonderder en beter maakt dan krijgen we een andere samenleving en juist in een tijd als deze een tijd waarin termen als white supremacy en omvolking regelmatig vallen en helaas ook inmiddels in de lokale politiek af en toe hebben we het voorbeeld van die perron nodig en hebben mensen als financierkaan nodig en deze prijs is wel bijbetreft belangrijker dan ooit en dat hebben we onder meer tot uitdrukking gebracht en dan spreek ik namens ons allemaal door het geldbedrag dat beter deze prijs hoort te viervoudigen en dat is ook iets wat niet zo vanzelfsprekend is was echt voor ons de reden omdat we dachten samen met de universiteit van juist de stem en de stem van mensen van onze kunstenaars, van onze schrijvers om ons die spiegel en reflectie voor te houden die zouden we eigenlijk in de komende tijd veel belangrijker moeten maken dan wat we tot nu toe hebben gedaan en dan is nu het heugelijke moment gekomen dat ik de laureate naar voren mag groepen en een grote applaus ik wilde in naast jou staan toch nog een belangrijke passage uit het juryreport gewoon integraal even voorlezen omdat ik denk dat wij als jury jullie zitten hier in de schuil mijn mede juryleden maar misschien kunnen we even opstaan dan zien de andere mensen wie er in de jury zit ja daar en odiel hier ja wij hebben nou we hadden hell over job maar dit heb je al verteld denk ik odiel maar wij waren vrij eensluidend en unaniem we hebben jou boek gelezen met buikpijn en met enorme bewondering met schaamte en met geluk heel veel ja hoe zal ik het zeggen misschien wel ego's zeg maar ik denk dat wij dat allemaal ook wel hebben ervaren dat je het boek blijft je heel lang achtervolgen en dat maakt een boek tot een goed boek denk ik je hebt ons enorm geraakt en ik ga even vertellen hoe we dat hebben geprobeerd kort en krachtig te omschrijven mijn ontelbare identiteiten biedt een spiegel aan de lezers en nodigt uit tot zelfreflexie het boek is kritisch en boeiend omdat het niet ontbreekt aan humor en lichtheid mocht u mij verkeerd verstaan omdat de passages over de jeugd in Nijmegen en vakantie in Turkije ook de floriteit oproepen en niet alleen maar de negatieve ervaring in herinnering brengen juiste beschrijvingen van het verleden maken het boek sterk in zijn argumentatieve en verbildende kracht mijn ontelbare identiteiten biedt een realistisch perspectief hoe het is om op te groeien in Nederland wie je bent of wie word je als je een andere taal dan je moeder spreekt als je anders dan je vriendjes niet alleen van de Atari computer houdt maar ook van lezen van je ouders een universitair opleiding doet en promoveert hoe vind je een weg door het mijneveld van identiteiten het jury rapport Sinan, ik wilde je feliciteren namens ons allemaal wij zijn heel trots dat je in het rijtje van de eduperomprijswinnaars zit we hebben dus een mooie geldprijs die we jou zullen zorgen dat die bij jou komt maar we hebben ook een bijzonder cadeau voor je wat ook jouw voorgangers hebben ontvangen wij zijn de stad van tekstiel en de tekstelikunsten dus wij hebben een tekstiel kunstwerk laten maken enig jaar geleden het is ontworpen door de studio by A en dat zijn Moira Besjes en Natasja Lauwers en het is vervaardigd in het tekstielmuseum en ik hoop dat het een prachtige plek krijgt ergens bij jou wat de kunstenaars in dat is voor u heel moeilijk om te zien maar wat ze hebben geprobeerd te verbeelden is eigenlijk de samenleving in klein formaat met daarbij alle structuren en eigenlijk vormen die het in zich heeft en wij vinden dat ze dat op een hele prachtige manier hebben gedaan van harte gefeliciteerd en dat toch wel met een literair debuut dames en heren hopelijk worden wij daar ambitieus dankjewel maar kom je vandaan uit Nijmegen nee even serieus uit Nijmegen serieus nee maar je weet toch wel wat ik bedoel nee je ziet er niet uit als of je uit een Noord-Hollandse klein bent getrokken zeg maar ik kan het niet verhullen met mijn zwarte haren, bruine ogen lichtgetinte huid en donkere baard ben ik een afwijking van de gewone Nederlander ze lacht zenuwachtig ik vind het wel best dit ongemak Nederland is demografisch behoorlijk veranderd hoor zeg ik shumme ben je altijd zo hoe ongezellig mijn ouders zeg ik ik kom uit Turkije ik ben verder echt op Nederlands grondgebied geboren in Nijmegen een migrant die nooit heeft gemigreerd ja van Nijmegen naar Utrecht naar Parijs, naar Bradford, naar Amsterdam maar nooit van Turkije naar Nederland was dat nou zo ingewikkeld zegt ze terwijl ze het zichtbaar moeilijk heeft wat je ook doet in Nederland begaan niet de cardinale zonden om ongezellig te doen het moet natuurlijk wel gezellig blijven dit soort ontelbare confrontaties sloegen vele basjes en soms grote bassten in mezelfbeeld mijn boek is uiteindelijk een antwoord op de vraag altijd een gebrekkig, een gemankeerd altijd een onafantwoord wie ben ik tot welke groep behoor ik maar ook natuurlijk de vraag tot welke groep mag ik behooren en natuurlijk woordselen ook heel veel jonge mensen met deze vragen hun hartverwarmende berichten die raakten mij enorm ze herkenden de voortdurende strijd op verschillende fronten thuis, op straat, op het werk in de samenleving ze herkennen zich ook in de figuur van de klassemigrant van de Franse filosoof Didier Erribon die schrijft over een andere soort migratie die heeft het over de pijn van sociale stijging en de vervreemding en de melancholie die je ervaart maar dan naar de mensen uit je oude wijk naar je familieleden omdat je elkaar niet meer echt begrijpt al deze reacties die kwamen ontzettend bij me binnen en ik wist niet zo goed hoe ik hierop moest reageren en de veiligste weg is dan om maar niet te antwoorden in mijn geval in ieder geval in een bevremde manier werd mijn jongeren ik ook getroost door te zien wat het verhaal bij vele losmaakte en dat het boek heel veel lezers heeft gevonden maakt het kluisenaarschap voor mij ook voor een groot deel goed antiracisme is voor mij geen pure intellectuele exercitie dat lees je ook terug in het boek en toch hoewel ik de opkomst van een emancipatoren politiek goed begrijp ik niet te min koppig waarom zou je jezelf willen laten verankeren waarom zou je jezelf geweld willen aandoen natuurlijk defineren we niet alleen onszelf, we worden ook gedefineerd daar gaat mijn boek ook over en die etiquetteerders die hebben soms een gezicht dat is een agent of een docent maar ze zijn ook steeds vaker anoniem ze verschuilen zich achter de bureaucratie of algoritme ze maken bureaucratische hokjes waarin we in worden gestopt de handen geboeid zonder tussenkomst van de rechter en ondanks deze achtergrond wil ik blijven roepen bijna we hebben onthoudbare identiteiten deze etiquette kunnen nooit onze rijk geschakkeerdheid onze veelvormigheid vangen dat gaat nooit lukken en het verzet begint bij mij dan ook een regering om ons te vreenzelfigen met de etiquette van buitenaf om uiteindelijk politieke projecten te bouwen op basis van solidariteit niet op basis van identiteit ik weet niet of mijn boek heeft bijgedragen aan, ik citeer een wederzijdsbegrip en een goede verstandshouding tussen de in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen sommige zullen het daarmee oneens zijn mijn boek zou polariseren de façade van de zeiligheid doorbreken Edgar Dupéron stond bekend om zijn engagement en kritiek hij sprak over de multiculturele samenleving voordat het woord bestond hij ging hem met gestrekt been in tegen de opkomst van het populisme, de opkomst van het fascisme, hij schuwde het politieke niet en was tegelijkertijd literair hij liet zich niet begrenzen en keek over grenzen en de jury van de Edgar Dupéron-prijs dan ook zeer erkentelijk het is een geweldige eer om deze prijs, ik zou willen zeggen juist deze prijs te winnen met dit verhaal Stiekem was het altijd mijn inzet hoe bescheiden ook om op een kleine manier bij te dragen aan het wederzijdsbegrip om via het persoonlijke en politieke verhaal de literatuur mensen te raken en we hebben meer van dit soort verhalen nodig verhalen die de meer stemmigheid in de Nederlandse samenleving zichtbaar maken, geen verhalen over maar verhalen geschreven door mensen aan de marges verhalen over het onvervreendbare recht op complexiteit verhalen die terug spreken wat je ook van ons denkt waar ik me nu op dit moment mee bezighoud maar wat me eigenlijk altijd bezighoud is het onderwerp van de liefde niet in romantische maar weer in politieke zin en de vraag mijn nieuw boek is wat betekent liefde in het politieke en de afra-amerikaanse filosoof Cornel West antwoordt, een van de vele antwoorden rechtvaardigheid is hoe liefde eruit ziet in de publieke ruimte en dit is natuurlijk altijd een tough love waar, oh waar het liefst was ik een stuk minder sentimental is die publieke liefde op dit moment ik heb het dan voor de duidelijkheid niet over het bedrijven van de liefde in de publieke ruimte dat is een ander soort liefde publieke liefde de individuele belangen staan ver boven de belangen van de gemeenschap dat is inmiddels het defies politieke speerbolletaal onthechten de sociale lijm die ons altijd al hout je touwtje bijeen hield door kwetsbare burgers het is steeds maar weer te bestempelen als concurrenten vreemde of kosteposten worden de waren institutionele drama gemaskeerd en de toeslagenaffaire is hier slechts een voorbeeld van iemand houdt deze ongure politiek instand deze politiek van de haat iemand status en bezit wordt wel beschermd het gevaar dat steeds maar weer in de vorm van de ander zou verschijnen en bijvoorbeeld de Europese cultuur zou onder mijnen komt al veel langer van binnen keer op keer onder mijnen in liberale liberale en wankele, progressieve de kernwaarde van de rechtsstaat de ruk naar rechts blijkt elke keer weer een stuk verder naar rechts te kunnen gaan in lijn met het cardioperons werk lijkt het me dat schrijvers in het huidige tijdsgevrigd er niet aan ontkomen om zich te engageren met de politieke met de huidige machinaties van haat laat ze verhalen schrijven die ons ondanks alles herinneren aan ons gedeeld lot laat ze werelden verbeelden met alternatieven want is dat niet de kern van het politieke nadenken over alternatieven laat we denken en schrijven over liefdevolle alternatieven ontzettend veel dank nog even gebruik maken van de gelegenheid ontzettend veel dank mijn redacteur die mij heeft gepoest om er geen wetenschappelijk verhaal van te maken om een persoonlijke verhaal van te maken dus ontzettend veel dank en natuurlijk bij mijn uitgeverde bezigheid en naval, marijn, paal niet jij paal, andere paal Samir zeker nog even al deze mensen bedanken en natuurlijk wederom de jury dank je wel helemaal remmen je neer dan vind je bloemen mee hartstikke gefeliciteerd Sinan en ook bedankt voor je super inspirerende woorden we zijn inmiddels bijna aan het einde aangekomen van het programma maar voordat we jullie de rest van Nite University laten ontdekken, wil ik eerst het podium geven aan de laatste spoken word artiest van de avond, namelijk Kevin Groen Kevin zoekt al spoken word artiest vaak de confrontatie op met ongemakkelijke thema's hij is geadopteerd uit Zuid-Korea waardoor identiteit altijd een heel belangrijk vraagstuk is geweest in zijn leven het duurt alleen even voordat hij de woorden vond om deze goed te beschrijven maar inmiddels doet hij dat vol op in zijn spoken word mag ik een hartelijk applaus voor Kevin Groen ik ben geboren in de baarmoeder van mijn moederland maar opgegroeid in een buitenland de handen van vreemden vastgeklamd zoekend naar een plek die voelt als thuis van de hand gedaan middels adoptie mijn naam een geruiz op de achtergrond om de pijn van een verdrongen verleden een plek te kunnen geven een naam die voelt als een vreemde alsof mijn lichaam vervreemd is van mijn eigen identiteit het is een vreemd gegeven verplant te worden zonder wortels geen stamboom om op te steunen geen geschiedenis ontworteld transplantshock zoals dat heet gaat gepaard met trage groei en verminne de kracht misschien geldt dit als verzacht een omstandigheden dat ik jarenlang niet bij machten was mijn naam uit te spreken mijn naam als een vluchteling ondergedoken voor een eindloze strijd tussen dankbaarheid en woede schaamte en trots een botsing van culturen ik heb mijn naam verloren de dag dat mijn moedertaal verleden tijd werd gevangen in de leegte tussen hier nog daar opgegroeid in de schaduw van onze zogenaamde beschafving want ondanks dat Nederland al decennia lang claimt dat er geen plek is voor racisme is er blijkbaar nog steeds ruimte genoeg om mensen buiten te sluiten maar de leegte werkte als een echo wat ooit begonnen is als een harte kreet ontwikkelde zich na verloop van tijd naar een oorlogstrommel klaar om de strijd aan te gaan met trauma's uit het verleden die zich afspelen in het heden mezelf te lang de schuldgegevens lachtoffer te zijn van ansisme want je moet als gearopteerder vooral dankbaar zijn om in een land als Nederland te mogen leven vergiffen is gaat niet alleen om het vergeten van geleden gaat niet alleen om het vergeten van geleden pijn maar jezelf te kunnen vergeten niet weten hoe je destijds als klein kind moest omgaan met de complexiteit zoekende te zijn naar je eigen identiteit het feit dat je vandaag de dag er nog staat is een bevestiging van hoe sterk je daadwerkelijk bent gesterk door een levenlang leiden leed dat leid tot leven dit is wie ik ben geformd door onzekerheid gehard door onrechtvaardigheid gesterk door diversiteit jarenlang in alle stilte de messen kunnen slijpen zodat ik kan balanceren op het scherpste van de sneden de scherpte van mijn tong als weerwoord die geen weergaar kent elke keer wanneer men probeert mijn rechtmatige plek in deze samenleving af te nemen hier sta ik dit is wie ik ben onbevangen onbeschaamd, ongeremd iets langer zal ik mij veronschuldigen voor wie ik ben Kevin Groen maar ook aan Kwang Soo mijn namen mijn vele identiteiten, uniek maar ook een van de tal van activisme die ik uit noodzaak vloeiend heb leren spreken ik heb mijn identiteiten eindelijk omarmd ik heb mijn rechtmatige plek in deze samenleving ingenomen dit is mijn naam Kevin Groen dit is wie ik ben aan Kwang Soo namen vol kracht boeden trots, pijn, passie, emoties, ambities, dromen wensen een toekomst zonder grenzen want mijn identiteiten die horen hier ook te zijn dank je wel dank je ook Kevin de afspuiten wil ik graag nog even het woord geven aan de rector magnificus, Wim van Tonk hartstikke klauzende daar dank je wel, dank je wel, dank je wel dat geld laat ik daar maar mee beginnen voor Marcel de gemeente het gemeentebestuur en namens de college van bestuur van ons universiteit, maar ik denk dankzij de ondergeden die deze prachtige avond hebben mogelijk gemaakt en hebben georganiseerd geen namen noemen anders dan die ik al noemde dan ga ik mensen onderrecht doen maar het voelt enorm goed en trots om hier op deze avond dit mee te mogen maken er zijn hele belangrijke dingen gezegd ze zijn ook heel mooi gezegd jullie allemaal prachtig Paul bij jou, verhaal moest ik even denken aan, inderdaad nu wat zal het zijn 7, 8, 9 uur rijden hier vandaan dat mensen in een fabriek van kolen en staal misschien nog net op tijd weggevoerd konden worden nadat ze wekenlang tussen hopen en vrees in een fabriek van staal met kolen ondergedoken hebben gezeten in catacomben, hopen, misschien op een moment dat ook wij in Europa weer zien dat ook ons verhaal begon met kolen en staal, het smoes je naar die oorlog om mensen weer bij elkaar te brengen misschien nog met het idee dat als we dan hondelen dat het weer goed gaat maar vooral vanuit het grote respect dat de mensen die dat toen deden verdiende voor het grote leiderschap dat getoond is dat het nooit die haat tussen identiteiten, volk en mensen mag zijn die wint maar inderdaad zien dan de liefde die kracht die er altijd is maar die moet worden opgewekt die kansen moet krijgen die ruimte gegeven moet worden en ja ook misschien wel vooral in de publieke ruimte die misschien wat schaal geworden is de afgelopen jaren en misschien wel beroofd van precies de taal die jij en de collega's vanavond die het zo mooi konden voordragen in ons midden hebben teruggebracht taal terugbrengen in de publieke ruimte die er toe doet terugbrengt naar begrippen die we eigenlijk een beetje kwijt geraakt waren de afgelopen decennia dat is misschien een korte samenvatting voor wat er gebeurde maar ook een indicatie van een enorme opdracht die wij ook als universiteit voelen samen met de stad in deze stad in Europa om verder te dragen wat met kennis geholpen en onderzoek de onderzoek gevoed een grote opdracht is wetenschap en cultuur dus samengebracht vanavond hier een beetje vergeten maar niet hier niet in onze universiteit, niet in deze stad waar inderdaad die textielindustrie maar cellen je noemde die terecht niet alleen maar een ambacht van maken was dat was het ook en dat blijft het dat is het nog steeds meer met nieuwe technieken waar ook een stad waarin het verbinden en het weven tot grote kunst is verheven dat vanavond is hier denk ik in deze zaal weer een stukje gebeurd bij elkaar gebracht kunst, cultuur met meerdere visies en meerdere identiteiten en oh, Sinan ik kende me nog als van gisteren het moment dat we het inderdaad over gezelligheid hadden en over koekjes onze collega die over een identiteit, een Nederlandse identiteitssprak op het moment dat we daar in het Nederland de debat over begonnen en blijkbaar had geleerd van iemand uit die Noord-Hollandse klei opgetrokken Nederland is één koekje bij de koffie ik weet nog dat ik op de eerste reis had en zei, het gaat nu al niet meer over ons er zijn veel meer koekjes bij de koffie en wij sluiten gezellig avonden af vanavond is het wel gezelligheid met inderdaad een doorgegeven ongemak van lastige en pijnlijke vragen die in een universiteit die understanding society als motor heeft en die staat voor de sociale wetenschappen de humanoria een grote opdracht geeft ja, wij gaan investeren in technologie en het is heel belangrijk om dat te doen maar wat is het belangrijk om historici literaturen en andere vanavondiddelsmiddelen te hebben die ons te wegwijzen die ons scherp houden wat fijn dat u er allemaal was, dank u wel het zit er alweer op we hebben mogen genieten vanavond van het prachtig en creatieve woordespel van treintje van de Wauw dan die Alice Awadi Kevin Groen we hebben nieuwe inzichten opgedaan als het gaat om Europa, Oost en West met Paul Schever uiteraard we hebben ook gezien hoe Sinan zijn welverdiende prijs in ontvangst heeft mogen nemen over zijn boek mijn onttellbare identiteiten en natuurlijk wil ik ook de jury en de organisatoren bedanken voor het organiseren van dit geheel fascinerend hoe onze menselijke natuur het thema van vanavond op zoveel verschillende manieren zich kan ontwikkelen in lijn met het boek wat het prijs heeft gewonnen tot slot wil ik jullie nog even attenderen op de boekerkraampjes die daar buiten staan van Lievius en Books for Life Sinan zal daar ook boeken signeren eventueel, mocht u dat willen en dat kan natuurlijk allemaal onder het genot van een rol de avond is nog jong er staan nog allerlei mooie zaken op de programma bij de Night University zoals een lezing van Joris Leijendijk over zijn boek De Zeven Vinkjes er is een silent disco gegaan in dit gebouw, levend kansenbord nog veel meer, ik hou je niet langer hier zijn avond nog gewend dankjewel