 Azərbaycanda telefonu 140 yaşın qeydə edəcək. 140 hildə formalaşan infrastrukturda idar etmək çox da dəyişməyirdir. Önə təxazərtə az telekom da, bak telekom da, bunlar uzun illərdə elə bu formadadır da. Dəyəliz, ləzlər, xoş gördük, hər birinizi, kanal 12 nəfərində Şamuəmindir. Bu gün ki, Qonab misal multimedia informasi sistemləri, texnologiyalar mərkəzin direktoru Azərbaycadan internet formunun prezidenti Osman Gündüzdür. Osman Məlum, xoş gördük sizi. Çox sağ olun, mən təşəkərdirəm. Mən təşəkərdirəm. Osman Məlum, Məlum olduğu kimi, bir nəsə gün öncə nəqiət, rabdər və yüksək, texnologiyalar nazirliyinin adı dəyiştirilərək, rəqəmsal inkişaf və nəqiət nazirliyi edildi. Bilirsiniz ki, bundan öncədə bu nazirliyin adı dəyiştirilmişdir. Bu, atıq nazirliyin üçüncə adıdır. Maraqlıdır ki, nazirliyin adın dəyişməkdə məqsət nədir? Və bu nə xidmət edir? Doğrudur. Yəni, son bir nəki elə də nazirliyin adı bir nəki də və dəyiştirilərk. Bilirsiniz, atıq adətən dövrün çağırışlarına çağır firməlidir. Son dövrlərdə, dünyada, o cümlədən, Azərbaycanda da bir rəqəmsal transformasiya prosesi gedir. Elə bir müddət bundan öncə, prezidentin rəqəmsal transformasiya gürdəndirməsindən bağlı bir fərbanı dolmuşdur. Bundan bir müddət öncə. Yəni, mən düşünürəm ki, at daha çox belə cümal edirəm ki, at həm dünyada gedən rəqəmsal transformasiya proseslərinə, həm də Azərbaycanda gedən proseslərə və gözdəntilərə çağırışları uygun olaraq at dəyiştirir. Mən düşüncəmə gürəyində at dəyişikliyi çox şey həll eləmirlə, əsas mahiyyətdir. Ümum də edirəm ki, mahiyyətdir, dəyişikləyi uygun olacaq. Bili siz bu at dəyiştirilməsi, Osman Məlum, insanlara niyə maraqlı gəlir? Qatürrisinizsə bu nazirliyin birinci dəfə adını daşlıdırı vaxtı, bu nazirliyin ən bağlı bir qalma qallı məhkəmək şasılmışdır. Bu da, kinciz əfər nazirliyin adı dəyiştirilən də insanlarda belə bir fikir formalaşdır ki, bu nazirliyin adının bu ləkəni təmizləmək üçün adı dəyişirlək ki, bu adı artıq yatdaşlardan silinsin. Ona görə bu suallı insanların. Düşünmürəm. Yəni, mən belə düşünmürəm. Yəni, düşünürəm ki, bu daha çox, bu rəqməsənin yeni adı rəqəmsal inkişaf və nəqlət nazir görürəm ətəyiştiribdir. Yəni, mən elə gəlir daha çox. Bərkə də mən düşüncəmək ki, görə bunun daha çox qısaqmaq da uygun olabilədir. Məhələ bizdə müşahidələr olun göstəri ki, dövlət qorunların adında bəzən, hətsiz dələcədə bir uzun addan istədə olunur. Hətta indi ki, rəqəmsal inkişaf və nəqlət nazirinin tərkimində də elə qurumlar var ki, sanki uların da adı kilometirlərdə indir. Də bilim, deyək ki, məlumat hesablama mərkəzdir. Demələ, rəqəmsal inkişaf və nəqlət nazirinin məlumat hesablama mərkəzi, elektron tərikəsi xidməti və s. Çüncə, daha çox qısa adlara meylətmək ya da qalan adlara meylətmək insanlar üçün daha əlçatan adlara meylətmək düzgünləri. Bu baxımdan adın qısa aldılması və muasət çağrışlara uygun olması məqsal uygunudur. Amma mən yəsəb edirəm ki, bundan işləri yekunlaşmaq şəsaf etmək olmaz. Yəni, ayrı dövlət qurumlarında, o cümlədən, rəqəmsal inkişaf və nəqlət nazirinin də, daxilində xeyri sayda qurumlar var ki, olarda da adlardan bağlı islahat aparılmalı. Mən yəsəb edirəm ki, ayrıca mərkədə bizim dövlət qurumlarında bundan bağlı bir islahatın aparılması, bir sandakların məyən olması doğruları. Bir deyəsiniz, elə adı var ki, hiç qurmayonun çalışdırma mükün deyir. Yəni, uzun dərə bir addır. Hans ki, bir ad işlə gələ bilərdin. İfadə etmək sətindir, uzun dərə. Yəni, yəni. Osman müəlləm, elə dediniz ki, ad dərşilliyi olmaqdan mahiyyət dəşməli, qöyh mahiyyət dəşə dəhmi, elə insanlara da maraqlıdır ki, bu forma dərşi, ad dərşi, məzmun dərşimi. Sizin fikirini də də yeni nazirliyin, əvvəlki belə də, məzmunu çeyfət deyidimi, bu indiki ad dərşilliyi bu məzmunu əlavə bir qazans kətər dərşimi. Yəni, bu sektor da problemlər çoxdur. Xüsusləndə, son dövrlərdə bu problemlər çox yıxıldı. Yəni, qonşu ölkələrdən biz müqasiyyədən də görərik ki, dünya də aparılan tendensiyalara baxsaq görərik ki, yəni, bizdə son dövrlərdə burada bir durgunluq yarandı. Sanki problemlər üst üsdə çox yıxıldı. Bu baxımdan indiya nazirliyin, yeni Aqda olan nazirliyin, yeni rəhbəliktə olan nazirliyi, ciddi problemlər gözlüyür. Yəni, ölkələrin bir çoxu, bizə qonşu olan ölkələrin bir çoxu, məsələn, savetdən çıxan ölkələrdən söhbətləri, Qazaxstan, Ukrayna, Gürcistan, Ermenistan, deyəki, ətrakmızda olan Fyrusayda, Rusya, və s. bu ölkələrin əksəriyyətində telekomunikasi sektorunda istihaqdar başa çaktırlıbda. Yəni, dövləksizləşibdə, özələşibdə, özəl sektor, deyəki, dövləksizləşibdə, bütün müstəq bir tənzimlərci qurumlar yaranıqdır. İnternet problemi, internet infrastruktur problemi həll olubdur. Və s. yəni, bir xeyli burada istihaqdar aparlıqdır. Azərbaycanda, burada muhamsəkarlıq, dövlətin xüsus çəksinin yüksək olması və çövnə infrastrukturunda, çövnə idarə etmədə qalması bağlı şəkədə görsənir. Yəni, ona görə də, dikkat etirsəniz görəsiniz ki, təzə nazirə, prezident təyinələyəndə, cəmi orada bir-ikil məsələdən söhbət getirdi. Oradan söhbət getirdi tənzimləmədən. Yəni, sektorun necə tənzimləməli lazımdır ki, bu bir inşaf eləbilsin də. Oradan söhbət getirdi rəqabətli mühuddən. Azərbaycanda ondan bağlı telekomunikasi sektorunda ciddi problemlər var. Böylətə məxsus olan uzun illər 70-yr, 150 biz 140 yaşını qeyd edəcək, yeri gəlmişkən. Azərbaycanda telefonu 140 yaşını qeyd edəcək. 140 il də formalaşan infrastrukturda idarə etmək çox da dəyişməkdir. Ölə təzə az telekomdur, bakt telekomdur. Bunlar uzun illərdə elə bu formadada. İndi burada böyük istata gözləndir. Prezidentin yeni nazirin təyinatında da bunun məsajlar verilir. İndi nazirinin adının və strukturunun dəyişməsi də ya, ona hesaplanır. Siz görəsiniz ki, yeni yaran strukturlar daha çox tənzimləməyə gönəlik strukturlardır. Yəni, bunların bazarı tənzimləməməlidlər. Bazarda qayda qanun yaratmalılar. Bazarda indi situasiya necəd indiəya qədər. Dövlətdə məxsus resurslar var, 140 il də formalaşın. Bu resursdan dövlət operatorı daha səmələlə efektik istifadə edir. Özel operator istifadə edə bilmir. Çünki də yələsiz, küçədə oda görəcəyiniz rabidə quyusu var. Özel operatorı deyək ki, o quyuya gire bilmir. Niyə? Çünki burada dövlət, o quyuya dövlətindir. Dövlətə məxsusdur. Dövlətə məxsus Telekomunikasiya operatorı da o xilməti göstərir. O quyuya girmək isteyən özel operatorının xilməti ne ya? Yəni, dövlət operatorı da göstərir də dil elə özüme edirəmdə. Başarısın, dilməli özüme edirəmdə onun. Dövlətin bir monopoliyasıdır belə edəcək. Təmin bilə doğrudur. Yəni, üstün hüquda. Yəni, yeni gələn rəhbəliyin qarşısında qoyulən məxsusda oda ki, burada artıq bərabər imkanlar yaratmaq lazımdır. Yəni, bu quyudan həm dövlət, dövlət eləlik varsa özərləş mümküsüm olsun. Yəni, yeni yanaşma oda ki, bu dövlətə məxsus resursunda var. Dövlət və özel bərabər asasad izsifadə edəcində. Burda bizə ciddi problemlər var. Ümumiyyət ilə Osman Mələm, bilisiniz ki, Azərbaycan ekstradiyatında monopoliya çox geniş hali. Bu sahədə də bu monopoliya bir ciddi fəsatlar dövədir mi? Yəni, rədabətin qarşısına almaq, inkişafın qarşısına almaq adıq fəsat. Yəni, əbəlki yanaşma necəydir? İndiki nazi deyin əbəlki deyəcələtlənin yanaşmasını necəydir? Daha çox problemi dövlət resursları hesabına dövlət apiratorlarından aradan qaldırmaq nəzərətlərdir? Yəni, bütün Azərbaycan bütün kəndlər üzrə, Bakı, Bakı atrafı kəndlər üzrə, internet problemini aradan qaldırmaq, gürə iki dövlət problemi bu həl eləməyədir? Azslilikon mu Baklilikon? Özəlilər yaxın bırakılmaq. Onlarınız üzrüyəm, və edəcəs üyət nəyə? Yəni ki, onlar və edəcəs üyət nə? Bir video isə həl gələşdirirsən akşam anızaq gəliriz. Yəni, çoğunun də səbəbi odur ki, o cür infrastrukturda, həmin dövlətin infrastrukturunda internet əsləsən, telefon xəktin üzərində oturan internetdir. Yəni, biz ona edəsən internet delikdə, inkişaf etmiş orkanı, əksəliyyətində artın bu arxıvə verirlər. İndi, bu, belə bir texnologiyyədən isfadolurlar. Üstündür. Yəni, baki şəhər, baki şəhər ətrafında internet isfadəçlərin müqavlələrinə baxsanız, görərsiniz ki, əksəriyyətində 1-2 megabitəsində oturur. Bel 1 megabitəsində. Buna görə də, bizim artıq beynət həsabatlarda, Azərbaycanda adam başına düşən internet sürətində görə, biz ahıncı yerdəyik. Bunu kâvasa mü görsənir, həcə ölçməyət yəni çoxdur. Yenə deyirən, bəzən şüphəyə edirlər ki, bunu necə ölçirlər? Mərin bəl buna mesajım olun, çabun olunla imarət ki, ölçməyət yəni çoxdur. Yenə, bətəndaşların bağladığı müqavlələri baxaq. Regiyonlar üzrə, baki şəhərinin ətrafı çəntdər üzrə, bağlanan müqavlələrin böyük əksəriyyəti 1-2-3-4 megabitdir. Mən özüm elə bunun əzər alıb, bir təxminən böyük aya öncə, nizam və ayaun telefonu daresində müvacət etdim ki, mən artıq bundan imtini edirəm. Yəni, süvət mən qan etmək. Səhər videonu yəvəşdirəm, hansız eməli vasitəsi ilə akşam atıq yedik səni. İndi burada bir məsələ var, diqqət edin. Siz, ATL-sə dəsəniz ki, rabitə qoruşanına dəsəniz ki, mən, deyək ki, 15 megabit istəyirəm. 10 megabit istəyirəm də, pulun da var, hünkanın da var istəyirəm. Siz, o EDS-ö technoloca ilə, onu alabilməcəsiniz. Əgərçəsinizdən müqabilə bağlasa da, dəmələ, sizə alladıblar. Çünki, o technoloca ilə, nəzəri olaraq bir 6-7-8 alabiləsən, yəni, kitapda belə yazdım. Onun pasportunda belə yazdım. Riyalda da, bu 4 alabiləsiniz. Siz özünüzü öldürsən üç alabiləsiniz. Dəmələ, bu technolojiya investisi qoymaq, bu technolojiyanı bu dəyqəm mühəkmləndirmək, yaymaq doğru bir şey deyilir. Ona görə də düzgün olaraq, Əgərçəl, inkişaf və nəqlət nazirliyi, yeni bir çağrış elədi ki, bu çağrışda iki əsas istifamət özünü göstərim. Bir nazirlik, özəl operatorlarda çağırdı, bunun adını belə qoydular. Dövlət özəl tərəf taşıdaqın. Bunun adı belədi, dövlət özəl tərəf taşıdaqın. Yəni, dövlət operatoru, deyik ki, Asteriqon regionunda, kənddə internet qilmətini göstərmək üçün, özəl də niləşəcək. Bu, doğru bir şeydir, normal bir şeydir ki, artı orada rəqabətlə bir müətəyə arana bilər. Eyni zamanda, Bakı etrafında da, Bakıda da, Baku Telekom dövlət operatoru, digər özəl providerlər cəlb edəcək. Bu birinci istifamətdir, dövlət özəl tərəf taşıdaq. İçinci istifamət odur ki, nazirlik fibrooptik texnologiya investisi yətirəcək. Yəni, idəsələn, üzərini investisi yatırmaktan söhbət cətmət. Cipon artlanan fibrooptik texnologiya cə o cümlədən simsiz mobil-elki texnologiyasıdır. Biz düşürürük ki, indikanda bunlar doğrardımlar. Yəni, ümud edir ki, əgər bu özəl providerlər, bu prosesə cəlb olunsa, oların da resursalarından isfada olunsa, biz qısa müddətlətdə bu problemi həl edə biləcək. Yeri gəlmişkən, mən sədiyim ki, artıq biz bəzən zarafatdan deyir ki, biz artıq sayıqacın düyməsin basmışıq. Nəyə görə, bu yaxınlarda Nazir rəşab nəbəyir, çıksələrdə resmoları vaşqladı ki, biz bu internet problemini, ölkədə olan internet problemini iki ilə həl edəcək. Yəni, artıq 22-23, 23-ci ilin Noyabur-Dekaburnu, Azərbaycanda internet problemi qökinlən həll olmalıdır. Daha müqbirlər, jurnalistər, bizə internetin sürəti qeymətindən bağlı, 24-ci il də belə bir sual vermələ deyirlər. Yeri gəlmişkən, Osman məlum, gəlmətdər də çox bağlıdır. Hansıya, provadiya məsələ yazıb ki, 50 GB üçün 30 monat azəq limitsiz. Bir halda ki, burada GB nə qədər məyən olupsa, bunun limitsiz yazmağın adı nədir? Mən düşünürəm ki, burada problem var. Yəni, bizdə həm internetin qeyfiyatından bağlı, həm də qeymətinə bağlı problemi var. Yəni, çox cümācı bunu nazirlik də gördü və bu yaxınlarda dövlər, operatorlara, asylokumla baktylokum, geyməti indirdilər. indirilərdiyəndə köyünə qeymətini sakladılar, ona uygun sürətə artırdıqlar. Əvəl deyə ki, 2 milabit olan indalda altı, 4 danan altı sətkiz. Yəni, 35-40 faizə qeymət indirildi. İndi biz, Azərbaycanında, Pərhaçəndi internet bazarında, dövlətin xüsus-i çəksi böyük 60-65 faizə qədərdir. Pərhaçəndi internet bazarında as-delikum, bak-delikum, azərsir, as-datakum, bulaq dövlət aparaturlardır. Və çox nazilin bu altımı da qeymət indirmək, altımı da doğru altımdır. Çünki dövlətin xüsus-i çəksi yüksət onanda qeyməti bazar təyninəmir. Xüsus-i çəksi yüksə olan aparatur təyniliyədə görək dövlət qeyməti salsın ki, digərlərdə salsın da. İndi mələ ümid edirəm ki, dövlətin aparaturların bu indirmindən sonra, bazarda qeymət işində də müəyyən bir tarzlanma mələ gələcək. Amma sonra doğru deyirsiz ki, bizdə hazırda müqavilə üzrə, vətandaşın ödədiyi pul və onun deyəki timsalında aldığı sürət, qonşu ölkələrdə müqaysədə çox aşağılır. Yəni, qonşu ölkədə iyiydi pulu ödəyərək daha böyük sürətlə də edirlər. Osman Malıb, bir məsələyə digər çəkməni istərdim. Sosial şəbəkədə bir məlumat pəlaşmışız ki, gələtmişsiniz ki, Vensöv və crowdfunding fəaliyyəti ilə bağlı qan vəziliyin hazırlanması yenidən müzakə edilib və bilirirsiniz ki, bu sahəylə bağlı uzun illərdəyir, təkliflər vermişi, yalnız qota da bir nətizəyə yoxdur. Biraz tam aşaç sınavımıza bunu izah etmənizi xaşa edədim ki, bu Vensöv və crowdfunding fəaliyyəti, nədən bağlıdır? Və ümumiyyətlə, bu qanunun əhəmiyyəti nədir? Yax, çabu-yax, yərin də dərmiş sağlı. Bu, bizdə start-uplar və indamqaçə sahası çətinliklə çox zəhid inkişaf edir. Bura böyük investisiya var, tələbi olunur. Böyük pulla tələbi olunur bura. Həm start-uplar üçün investisiya inkişafı üçün və s. Burada böyük risklər var. Yəni, baxın, bizim investurlar, bizim sahibkarlar, bizim pulla adamlar, pulla harayı attırırlar. Dikkat edin, torpağa yatırırlar, mağazaya yatırırlar, sədərəyəvə yatırırlar, nə biləm, yəni, bucun şeylə start-upa yatırmaq isteyən milldə bir olabilər, milyonda bir olabilər. Yəni, burada bir risklər var. İndi vaxtilə dövlət bura müəyyən dərəcəyi yatımlar yedi də bu soru bu da dəyandırıldı. Amma xarici ölkənin tərcubəsini baxsaq görər ki, orada vətəndaşlar, adi vətəndaşlar, pulla olan insanlar, investurlar, pullu start-upa yatırır. Dəçiz üz tüyəm, təbaşa sələli çoxu bilmək ki, start-up nə deməkdir? Biz zəhmət olmasaq haşqələyəm olmasaq həyəkdir. Yəni, deyə ki, ilkin faaliyyətə başlayan müəyyən innovasiyalara sövkənən start-up, deyə ki, bizlis. Biz buna start-uplar dirim. Yəni, yeni faaliyyətə başlayıbda, yeni kaman da formalaşdırıbda və innovativ bir, deyə ki, hər ortaya çıxatmazdir. Yəni, deyə ki, bihansızıla bulabilər uzun müdət bizim uygunlaşdırımız bir bizlis arası var. Oraya bir yeni bir həl gətiribdir bu adam. Məsələn, Facebook zamanında start-up olun, Google zamanında start-up olun, Instagram zamanında start-up olun. Yəni, soralar oradan şirkətləşibdir. Biz buna indi start-up deyirik, Azərbaycanda dini bu istiqamətdə müəyyən adımlar atılır. Ciddi problemlərdən birisi bu inşafa başlayan start-uplara kömə etməkdir. Yəni, yeni mağaz ağaçana kömə edən var. Yəni, torpa ağlanan deyə ki, kömə edən var, nə bilim, vəsa etməkdir. Amma yeni bir rəqəmsal həl, yeni bir teknoloji həl, yeni bir biznes kurmağa istəyənə kömək etmək istəyən azdır. Bu da nəyinə bağlıdır? Məsələn, qonuşu ölkələrə biz baxsak görər ki, olan xaricdən çox böyük pullar dartıq gətirilər ölkəyə. Xaricdən böyük vəsa etmək gətirilər. O vəsa etmək getirən adam da ölkənin qanun vericini baxır ki, mənim qoyacağın pull risklərdən nə dərəcədə suxortalanıbdır? Bençu qanun da, bençun maliyyələşmə də, məsələn, bu cür qoyulan vəsa etməkdir, bu cür qoyulan investisiyalar suxortalayan bir qanun vericdikdir. Yəni, insanlar toparlanabilər qurumlar, dövlət qurumlar, təşkilatlar, adamlar, bir yərə bil, bir funk yaradırlar. O funkdan da start-uplara, digər yerlərə yatımlar edirlər. Orada böyük risklər var da, o riskləri bu qanun tənzimləyir və suxortalıyır. Azərbaycanda indir, sizcə bu qanun neçə indir biz aqonunsa yaxışıdır? 10 ildir. Bu qanununda, konuşu ölkələn tərcibəsində baxsaq, məsələn, Qazaxistan, Rusya, Nəm, Ukrayna, Gürcistan, bu ölkələrdə bu qanunu çoxdan qəbul olunur. Adicə bir deyəkir, bərəxləsən görəsən ki, cəmi 10 maddədən imarət. Yəni, bunun da bir alt sənədi olabilər 10 maddədə. Yəni, cəmi bir neçə müddadan, bir neçə maddədən imarət olan qanunla yatsı 10 ildərdə sürünür. Bu doğru bir yanaşmaqdır. Yəni, bürokratik yən gəllərdir. Yəni, bürokratik yən gəllərdir. Məhsuliyyətdir yanaşmaq deyil. Məsələn, salayiyyətdir qurumlar var. İndi bizim sektorda bucu start-up, innavasi sektoruna çababdə qurumlar var. Bu qurumların daha ciddi yanaşmaması, bir ortaq məhrəcə gələ bilməməsi. İndi mən düşünmürəm ki, bu qurumlarda olanlar bu sahanı bilmir. Bəlkə bizdən deyaxşı bilirlər. Mən əminəm ki, onlar təcrübəli insanlar da, xarışlı, xönkələn insanlar da. Yəni, bizdən deyəm ki, yaxşı bilirlər. Və deyil, söhbət eləyədə deyilə bizdə bunun təklifləri var. Amma ortaya çıxmır. Mən təcrübə olunlar ibaratı ki, hər dəfə mesajlar verilir ki, bu müzakr olunur, bu müzakr olunur. Amma zamanda gelir, qonşu ölkələrim deyək ki, bu ekasistem start-up bazarı daha sürətli inkişaf edir. Və biz burada geri qalabilərik. O da ki, mən əsləb edirim ki, bizim maraqlarımıza uyundayım. Bunu qəbul etmək üçün, o müvafiq qurumlar, salihətli qurumlar məhrəyətə keçilməkdir. Yəni, bilməzdir isə təqdim olunur, bolunlar mı qəbul olunur? Yəni, o yəni ki, salihətli qurumlar, rəqəmsal inkişaf və nəqliyət nazili və təndaşlaraq ilmə sosialyində və az dövlət agətdi, o cürlədən əksadiyyət nazili yanda olan qobiyyə. Bu üç qurum yolmaldı bir yerə, qəra gəlməlidir, və ayhan azramalıdır və onun bilməcisi təqdim etməkdir. Bu qədər bəsi. Yəni, belə çıxı ki, bu uşa salihətli qurumlar, bu qanunun qəbul edilməsində maraqlı deyirlər. Yəni, maraqlı deyirlər demək doğru olmazdı, yəni, oların mesajlarından göründə ki, maraqlı bilər. Anlamaddır. Bəsi onu ödünyə qəbul etməkdir. Bu maraqlı sualdı da, belə hesab edirəm ki, səyləri cücləndir məlidlər. Yəni, məsuliyyəti yanaşmalılar, ciddi yanaşmalılar, bir qədər burada məsuliyyəsizlik duyudur. Bu belə də qanunun qəbul edilməsindən qazananlar olabiləm ki, qanunun qəbul edilməsində biz bu zamandan dözüşümüzü görək. Yəni, düşünmürəm, bu qanunun qəbul olması əksinə, yəni, yeni bir investorlar müğtünün formalaşmasını ortaya çara bilər. Yeni qazanan, böyük qazanan yeni investorlar ortaya çara bilər. O cümlədən, xaricilən bizim ölkəmizə xeyli maliyə resurslar, investorlar gələ bilər bu qanunun olsa, hans ki, bu maliyə resurslarınızı ortalayacaq. Yəni, insanlar gələcək Azərbaycanı oradan da, həm müyəpa üçəcəkdə, dövlətə çəcək, verici veriləcək, bu innavasiyalar gələcək. Bizim, xaricilən hansısa bir mütələkli şirkətin ölkəyə gəlməsi, təkiçə pulun gəlməsi deyirdə. Bu həm də innavasiyaların gəlməsi də, yeni ənəlinin gəlməsi də, yeni texnolu gəlməsi də, bu ölkənin belə şeylər inkişaf edətirədə. Bundan da, dolayısına cəmiyyət, dövlət, biznes, bu hər kələtin inkişaf edir. Hünbiyyətlə, Osman Mələm, Azərbaycanı da bu informasiya texnoloqiyalar sahasında daha də ənans problemlər var ki, bu işlər həll olunmalı. Yəni, mən düşünürəm ki, dövlət bacısının naziri qəbul elətən dediyi mesajlarda, deyək ki, açıklanan məsələlər həmin o problemlərdir. Mənzimləmə ilə bağlıdır, rəqəbərtlə mühitləm bağlıdır, deyək ki, infrastruktur da bağlıdır. Yəni, biz dayanıqlı internet infrastrukturla bağlıdır. O cümlədən indi, bizdə mən yeri gəlmiş gəlmiş gəlmiş edim ki, bu dəyəqin, rəqəmsal inkişaf nəridət naziri tarəfindən, biz sənət hazırlanır. Rəqəmsal transformasiya ilə bağlıdır. Bir konseptli olsana transformasiya. Ölkanın bütün sektorunda rəqəmsal transformasiya ilə bağlı məsələlər, ordu təbbürlət məsələlər. O cümlədən, təbbürlər də orada özəksin, təbbələlər. Yəri gəlmiş gəlmiş gəlmiş gəlmiş edək ki, bir netişə konseptli olsana təzzıranır. Biri bağlıdır, çəkli bir rəqəmsal transformasiya ilə bağlıdır. İkinci, informasiya təhəlikətsizdiyi və kibir təhəlikətsizdikdən bağlıs tarqiyada. Uzun müddət bu sənət də çox ləngiyir. Ağlı, kənddən bağlı konseptliya hazırlanır. O də rəqəmsal inkişaf və ənləklət nazır tarqından hazırlanır. Düşünürəm ki, indi bu sənətlərin qəbul olunmasından ölkədə bu sektorda mövcud olan problemlər daha sürəbdə özələtini təbap edəcək. Eni zamanda, düşünürəm ki, yeni yaranan qurumlar var ki, informasiya kamikasiya texmalı yalara aqentliyi. Bu, əslas, telekamuqasiya sektorunda təhək ki, bunu tənzimləmələ hətə keçim və hədi, rəqəbətli müddət yaratmalıdır. İçinci, bizim yaranan prezidenti fərmanın yaranan qurum, bu rəqəmsal inkişaf bayaq sadaladığım start-up ekosistim, informasiyalardan bağlıdır. Bu sadədə, deyək ki, böyük problemləriniz var. Və əslab edirəm ki, yeni hazırlanan konseptol sənətlar var. 4-5 konseptol sənət var. Üzüsləyəm, Osman Balım, sənətdə qəbul edilməsi, problemin həll edilməsi deməkdir. Çünki, Azərbaycanda kifayat qədər hər bir sahaynə bağlı sənət qəbul olunur. Azərbaycanda həll olunur mu, çarşıq mazqlan, eyni vəzətli olduğu üçün bu. Yə, düşünürəm ki, ən azı bilər parəlil yetmərin. Yəni, ən azı ilini tutaq ki, məsələn, hansısa bizim bir start-upımız, hansısa bir şirkət. Xaricdən bir, tanılmış bir qurumu tapır. Kətirin onu Azərbaycanda ki, bura yatırım qoyaq, deyir başlısı yatırım qoyram. Və qanın vericini, baxın görümlə var. Qanın vericini, deyirlər hana bençor, deyirlə bizdə yoxdana. Çıqdı qəttir. Deyirlər mən Buraklı qoya bilbərəm. Yəni, mənim pulumsu ortalanmayıq. Mən ne qoydun da buna? İləcədir, məsələn, deyək ki, özər provaydir, dövlət provaydir məsələsində. Özər provaydir, quya Buraklı mürsə. Demən, bunlar həsində qanın dayan bağlıdır. Bu qorunmalı baxıdır. Mən ona görə düşünürəm ki, bu sektorda tənzimləyici, narmatif aktlar, bələkə, başqa sektorda bu dəğə daha çox vacibdir. Ona görə bu struktur istalqları və digər məsələlər ona görəyindir. Narmatif aktlar lazımdır deyiriz. Hanzan investa oyun gelməsizsin, ölkədə ədalətil məhkəmə sisteminin olması da vacibdir. Məsələ, məsələ, məhkəmə sistemindən bağlı məyəm problemlər var. Amma məsələsində səlməqlər deyim ki, bu sektorda da mələzum təbrilərdə şirac eləni görürəm, məhəni dəvət eləyilə buraq, hususən də əddiye sektorunda rəqəmsəl transformasiya məhəsələn bağlı. Məsələ, mən burada fırsərdən istifadə edib deyə bilərəm ki, böyük bir, ciddi bir məhkədə inglobi bir dəyəkşi raparda əddiye sektorunda mobil nataryat sistemində bağlı. Bizim insanların böyük əksəriyyətinin axışdıqıyı xidmət əldə etməyəcəm. Asamdan sonra ikinci yeri varaydı, nataryuslarında, iyini nataryusda adamlara salıq, baxın, bu dəyəkəm mən oturum otaqda isləndən nataryal xidmətə yata keçirirəm. Məsələn, mən xaricda olan, deyək ki, əvladın var, o mənə sənəbtə göndərir internet üzərindən, mən ona vəzindən nataryal xərikətləri icra edirəm. Yəni, çox hətsiz, dərəcəli, gözəl bir xidməti verirlər və bu böyük bir dəyişliyərdir. Yəni, bura proses kedi. İndi biz məsələni qaldırmış o, elektron məhkəmədə də bu mobil məhkəmə məsələrin həll etmək lazımdır. Dün ədə, mən bundan bağlı bir niçə sosial mediyada bundan bağlı açıklamalar vermişəm, yada yaşam. Və bu elektron məhkəməni də mobil nataryat səviyyəsində gətirə bilsək. Orada, deyək ki, bir şəxfaq, çevik, deyək ki, effektib mekanizdə qurabilsək, vəkirlər düşün, daha mümbit bir şəxayet qurabilsək oradan, mən düşünən ki, məhkəmələrdə də bu proses xeyli liber anlaşacaq. Şəxayet üzəyəndə ədalətiliyi təhəmi edə biləcəyim. Məhsələ bundadır, invest olsun Osman müəllək. Ümul edək, mən düşünən bu cür islaqat da sonunda burada məhən müslüvət təndensilərə gətirir ki, çorabilək. Şox sağol Osman müəllək, teşəkkü edir. Siz sağol.