 Deel acht van Rijnard Tavos. Deze liepenvoxtopname behoorten de publieke domijn, opname door Anna Simon. Rijnard Tavos, vertaald door jullie, is te geitig. Deel acht. Daar sprak Rijnard tot Belijn. Neef, het beste zou nu zijn dat jij hier nog had beleefd staan, als ik en Kuwaard binnengaan. Bid terwijl een onze vader, opdat hij vrouw en kroos tegadig wel vertroost in hun ongeval, als ik afscheid nemen zal. Rijnard lief, zei de andere toen, wees verzekerd, ik zal het doen. Kuwaard doe je best daar binnen, troost er aller troeverzinnen. En Kuwaard de haas, goed in God, ging met Rijnard binnen het slot. Hermelijn zat teurende daarig en haren welp kunstnevens haar, met de vrezen zat zij bevangen dat haar gemaal was opgehangen. Toen dus Rijnard binnen het had, sprong zij op van waar zij zat en liep hem toe, zo blij als licht met een bloos in het aangezicht. Het dacht haar echter vreemd genoeg dat hij staf en rijstzak drog. Na een kus spak zij hem aan. Rijnard lief, hoe zijt hij ontgaan? Liefste, ik moest eens pelgrim zijn. Herend Bruin en Izengein zitten geizeluis voor mijn leven. En Kuwaard hier werd mij gegeven tot een blijk van vrede en zoen, om mijnen wil ermee te doen. De koning zei, gij mocht hem schaden, want hij heeft u het eerst verraden. Kuwaard naakt verdiende pijn, ik ben er gram op, Hermelijn. Kuwaard hoorde het en wou flieden, doch dat kon niet meer geschieden. De deur erzaal was vastgedaan, Rijnard geef hem schielijk aan, zo bloedgierig als moorddadig. Hemel, riep hij, wees genadig, help, Belijn, ik ben in nood, help, de pelgrim bijp mij dood. Het laatste smoorde in zijn mond, want hij lachen op de grond bij de keel in twee in gebeten. Vrouw, sprak Rijnard, laat ons eten, het is een lekkere vette haas, en zij viede aan op het aas. Allen, kinderen, man en vrouw, zonder deernis nog berouw. Hermeline dronk van bloed en riep, wat is de koning goed, dat hij in het hof op ons zo denkt en ons zo milde giftens schenkt. Ja, hij is braaf, maar blijft hij leven, hij zou de graag een gift ons geven, die hij voor geen duizend pont, zei Rijnard, aan zichzelf een jond. Welke gift, vroeg Hermeline? Juist niet veel, het is een lijn, het is een balk daarbij twee mikken. Doch ik zal het zowel schikken, hoop ik eer het nog twee maat daagt, dat hij nooit naar mij weer vraagt, dat ik nog minder voor zijn leven dan hij voor het mijne zouden geven. Rijnard, wat dit beduiden moet? Rijnard antwoorden kort en goed. Dat wij verhuizen, Hermeline, ik durf niet langer hier meer zijn. Ik weet een schone wildenis, waar het goed omwonen is. Trekken wij heen en naar die kant, eer wij worden aangerand. Daar is overvloed van spijzen, hunders, snappen en patrijzen. Anderwild, hier onbekend, daar komt de koning nooit omtrend. Kom, mijn liefste, gaan wij daar voor een tijd van zeven jaar, wandelend onder jeugdig, lommig, vrij van zorgen, vrij van komig, door geen enkel oogbespied. Al zeid ik meer, ik loge niet. Rijnard, lief, sprak Hermeline. Het kost mij zulke harte pijn en het waren toch verloren. Heb jij niet dit land verzoren? Moet jij hier dan niet vandaan totdat uw bedenvaart is gedaan? Moet jij met berouw en wee niet naar Rome en Overzee? Waarom anders die scharpen en staf? Vrouw was het antwoord dat hij gaf. Iemand zei mij eens in de oren, hoe meer gezwoorn, hoe meer verloren. Dwang in het zweren is toch dwang. Ging ik zelfs ten bedenvaart gang, het zou mij weinig helpen mogen. Ik heb de koning voorgelogen, hem beloofd wat ik niet had, Ermenricks verholend schat. Komt deze niet wel draag voor ogen, ziet de koning zich bedrogen, denkt hoe hij mij zal belonen en hoe veilig wij hier wonen. Het wordt toch nimmer als weleer, al bleven wij hier, geen vriendschap meer, nog van kater, nog van das, nog van beer, als het vroeger was. En nog door betering, krijg ik nog ooit aan het hofgenade. Vrouw, ik heb tezeer misdaan en wat al angst niet uitgestaan. Zij zuchten en zweeg, maar sprak op het les. Oostwest, thuisbest. Ja, sprak Rijnaard, Pits en Gram. Zo mijn geslacht mij ter hulp er kwam, met wat ik uitvond hield ik stand, tegen de macht van gans het land. Ondertussen voor de poort werd de ram op de haas verstoord, die zo lang hem wachten liet. Kuward, riep hij, komt hij niet. Hal u de drommel, zeldere menten, met uw lange complimenten. Laat u Rijnaard dan niet gaan. Moet ik hier eerlijk blijven staan? Op zijn gehoep kwam Rijnaard uit. Waarom toch zoveel geluid, voeg hij, wordt hij boos mijn vriend, zijtig er misschien niet mee gediend, dat de haas mijne moei en magen wat vertroost terwijl zij klagen. Wilt hij hier niet langer zijn, zo verzoekt hij u belijn dat hij hem maar vooruit zou stappen. Mijn vrouw, en met mijn koost, die nog ten volle niet zijn getroost, nog tot schijden gans bereid. Daar binnen wordt er veel geschrijd, en ik laat de brave Kuward niet gaan voor ik zelf trek op de baan. Nu, het is goed dat ik het weet, spakt de ram. Maar zeg, wat leed, heb jij Kuward toch gedaan, dat hij zo schreeuwde? Ik heb verstaan, dat hij riep met bevende stem. Hulp belijn, wat deed jij hem? Wat ik hem deed, vernoomen dat ik heen moest overzee, deed die tijding haar zo wee, dat zoveen zijn onmacht lag. Als Kuward haar zo vallen zag, riep hij angstig, help belijn! Help, breng lafenis! Hermalijn ligt in onmacht van verdriet. Ik zeg het u juist als het is geschiet. Ik doe geen woord er af, nog toe. Eer ik Kuward iets misdoe, eer hem een vijand raakt aan het lijf, kost het mij alles, kinderen en wijf. Maar laat ons tot wat anders komen. Belijn had gisteren niet vernomen dat de koning, omringt van zijn heren, iets van mij scheen te begieren. Als ik zijn zo waar wij staan, eer ik voorgoed uit het land zou gaan, voeg hij dat ik hem nog iets schreef. Wilt jij het dragen, lieve neef? Het is geschreven en gereed. Gaarne, spakt de ram, maar ik weet eerlijk niet waar het in te steken. Daar geen scharpen mij ontbreken, zei de vos, steek ik de brief in deze rijstak hier, vriend Lief. Kijk deze draag, ik zal hem hangen aan uw een kraag, met de brief voor de vorst erin. Dat verschapt u groot gewin. Noble toch, als heer en koning, geeft macht en eer tot beloning. Heel dus wie tot hem mag gaan. Zeg, neemt hij de boodschap aan? Het antwoord was, zoals hij het wou. Reinaard ging in zijn gebouw, nam van zijn halste pelgrimstas, strak Kuards hoofd erin, en was al spoedig voor de poortwerom. Kom, kapelaan, zo deed hij, kom, steek hier uw horens door, en sprak toen ernstig wijzend op de zak. Ik heb de brief hierin gestoken, goed omwonden en verdoken tussen de voetering en het fel. Zij het gij wijs, bewaar hem wel. Laat hem niemand zien of lezen, voordat gaan het hofseld wezen. Steek er zelf geen handen aan, want het zou je slecht vergaan. Heb gij rang en eer en lief, zegt de koning dat de brief in uw bijzijn is geschreven, dat gij raad mij heb gegeven. Ja, vorige zegt het geen ik schreef. Het zal u eer doen, lieve neef, en de vorst zal het u vergelden. Koningsgunst verkrijgt men zelden. Dat is de waarheid, sprak de ram, die het met zoveel verrucht vernam, dat hij op sprong van de grond en een welte dansen stond, zonder vrees nog achterdocht of het hem straks niet rouwen mocht. Rijnard sprak hij, edelheer, ik weet het wel, gij doet veel eer aan mijzelf en aan het hof. Ieder zal daar nu met lof van mijn schrijverskunst gewagen en mijn grote eerbied dragen. Ik belijn, een volksverlichtig, ik een vindig, ik een dichtig. Gij, Rijnard, zijt knap daarin. Niemand kon het in de zin dat niet ik, maar gij het schreef. Dank voor de eer die gij me geeft. Meer dan één wordt luid geprezen, die ter nauwe nood kan lezen, toch voor wie een ander schrijft. Maar waar die kuwaar toch zo blijft, Rijnard, als ik maar alleen wederkeerde, rapt haar been. Wel natuurlijk, zei de vos, kuwaart kent de hij in bos, om mijn vrouw vermaakt te doen, blijft hij licht tot morgen noen. Heil dan sprak hij, Rijnard lief, en stapte op met tas en brief. Rijnard, weer in zijn gebouw, zij met klem aan koost en vrouw. Groot verdriet staat ons te naken, zo wij ons van hier niet maken. Groot gerucht en grote pijn, vluchtten wij, vrouw Hermelijn. Gij, mijn kinderen, komt ins nader, volgt uw moedig, volgt uw vader, meer dan tijd is dat we gaan. Daar hoorden zij de klopper slaan, dat ze de scharen die met de tas uit Konus Hof vertrokken was, toen mijn Rijnard hangen wou, zij brachten troost aan zijn weduwvrouw. Allen, als zij Rijnard zagen, stonden van Godus handgeslagen. Welkom, spreekt de vos met kracht, helden uit mijn vrijgeslacht, hoed en gaanstok zet hij neer, mompelend, ik verhuis niet meer, en zegt aan kroost en Hermelijn, herberg samen en guld te zijn. In de feestzaal van het kasteel namen ze aan een gastmaaldeel. Daar hiv Rijnard hoogte schaal en sprak hen toe in gloeiende taal. Hij voeg, dat ze zich de waarde zonen van roemrijk ouderen zouden tonen. Zo is een grim met nobelde vorst mal per thuis belegerend dors. Ons overwinning sprak hij is zeker, en hier hiev hij de schuimende beker. Want ik bezit een geheim dat meer, ja, meer vermacht aan een stormend heer, allen, op het zien van die gloed in zijn oog, hieven de beker juigend omhoog. Ondertussen had Rambelijn over berg, bos en woestijn zo gestapt door kruid en stof dat hij aankwam in het hof, lang voor het einde van de dag. Toen de koning hem naderen zag, half als een pelgrim aangekleed, met een rijstzaak die men sneed uit de rug van Bruin de Beer, riep hij, hoe, zo gauw alweer, waarom zijt hij zo bezweet, waar is Rijnard, en wie deed u die tas van Rijnard dragen, spreek, hoe komt dit? Op die vragen zij berlijn met veel fatsoen. Koning, ik zal u op alles voldoen, wijl ik alles ten beste weet. Toen Rijnard tot de reis gered van zijn kasteel vertrekken zou, voeg hij mij of ik niet wou nog een briefje tot u dragen. Ik zei, om de koning te behagen, doe ik wel zeven af en aan. Doch, wanneer ik heen zou gaan, zag hij dat mij een tas ombrak, waarom hij dan het briefje stak in de zak hem pas gegeven. Heer Koning, Rijnard heeft geschreven, zoals ik het hem heb voorgelegd. Van punt tot punt heb ik hem gezegd, alles wat geen brief zult lezen. Mogelt u lief en aangenaam wezen, want zoals ik, ook Koning, heer, zijn er geen schrijvers meer. Het doet mij goed, het doet mij kwaad, Rijnard volgde mijn raad. De Koning, in geen schrift bedreven, deed de brief aan Botsaard geven. Botsaard, toen zijn beste klerk, zeer geleerd in schrijverswerk, en die voor Nobel immer las als er een brief gekomen was. Botsaard nam met Gans Bruineel het reispak van Belijnus Keel, en lang de kuwaarts hoofd eruit. Heemel, wat of dit beduit, riep hij, wat of dat voor een brief is. Koning, zo waar als het licht mij lief is, dit is het hoofd van kuwaart te haas. Heer Koning, dat gij, hé, laas, Rijnard betrouwt het en liet varen. De Koning stond verbaasd te staren, en ontstelde Koning in, schreeuwde luiden als buitenzin. Nobel's hoofd viel treurig, nedig, en niet eerder, hiefheid wedig, of zijn mond sloeg zulk geluid, zulk een naar gebulder uit, dat al de dieren te beven stonden, en geen woord te zeggen vonden. Slechtste luipaard Firapeel trat vooruit, hij was ten deel maag, en mocht het wagen aan de grammen leeuw te vragen. Forst, waartoe die vreselijke kreet, dieper zongt gij niet in het leed, waren de Koning in het dood. Wees calmer, Koning, toon u groot, staak die gramschap, dus te veel. De Koning sprak. Heer Firapeel, Rijnard heeft mij tezeer bedrogen door zijn en listen, door zijn en logen. Hij deed daar Kronen zoveel kwaad, dat ik schier mijzelf een haat. Ik heb mijn eer zo belang te voeren met mijn vrienden tans verloren. Heren Bruyn en Isengrijn, hij doet mijn harten zoveel pijn dat ik het vast niet overleef. Firapeel zei, Koning, neef, wat misdaan is zal men zoenen. Isengrim en Bruyn, de Koenen, ook vrouw Herzinne, kunt gij weer herstellen in hun arrang en eer. Herstellen in het goed dat gij verbeurde. Voor hun vel, dat men versheurde. Voor hun boeien, voor hun pijn, geeft gij hun drambelijn. Want hij heeft ons doen verstaan dat hij de moord heeft meebegaan. Hij heeft misdaan, hij moet bekopen. Daarna zullen wij allen lopen totdat wij Rijnard zelf een vangen en zullen bij de keel hem hangen. Zwart van ziel en roos van lijf, hem zijn een welpen en zijn wijf zonder vonnes nog verdrag. De Koning zei ten antwoorde, Ach, heer Firapeel mocht dat geschieden, mocht ik Rijnard hangen zien, het zal mijn troost zijn, lieve vriend. Doe het geen gij raadzaam vindt. Firapeel, in al zijn doen, zeer voorzichtig ging de zoen met de twee gevangenen maken. Bij der boeien deed hij slaken, sprak hun vriendelijk toe en zei, Ik breng u vrede en vrijgeleid van de Koning die u goed. Heer, het spijt hem diep in het gemoet dat hij u het minste leed heeft gedaan. Neemt gij van hem verzoening aan, wilt gij vrede en vriendschap hem dragen, Heer belijn met al zijn magen staat hij u voor eeuwig af tot zijn welverdiende straf. Doet ermee een wout en veld wat u bevalt, ook met geweld. Rijnard vooral, met wijf en magen, laat u de Koning vrij belagen en verdeelgen waar het mag tot de laatste oordeelsdag. Zo veel voorrechten biedt u de Koning, maakt gij vrede tot beloning en zook zijn eeuwig vrije leen. Grootere voorrechten heeft er geen. Nobel zelf zal nooit u deren, wilt gij hem weder hultesweren. Neemt dit aan voor leed en schade, zo waarachtig als ik het u raden. Izin Grim sprak tot de beeg. Bruin, wat zegt g'n? Bruins sprak weer. Ik zit toch liever vrij in het veld dan in de ijzers hier gekneld. Laat ons tot de Koning gaan. Ik neem zijn offers dankbaar aan. Zij ging gedriën met Firapeel mede en Tenhove sloot een zet. Zij ging gedriën met Firapeel mede en Tenhove sloot een zij vrede.