 Fünəyə Azərbaycan, qurulacıq turanın özəyi de, təmris azad olunca turan qurulmayacaq. Deyəlizləyizlər, kanal olsun əfirdindən. Sizlər salamlayıram, əfirdə mən Şəmiyyəmə sizinləyəm. Qunayəm isə keçmiş təhsilin azəvi, Flalujya ilmlər doktoru, profesor Fiyudun Cəllurdu. Fiyudun məlumu qoş gördü sizi. Qoş gördü, qoş qəlibsiz. Qoş gördü, Fiyudun məlumu. Fiyudun məlum, Azərbaycan xalq səhbəsi hakimətdə olduğu müddətdə bir nisay təhsil nazi olumsuz. Biliyim qədə, Hazırda da ilmi ağaçlamalarla anlaşılsuz. Ketmiş təhsil nazi heçimi bugün Azərbaycan təhsilinin ilminin səviyyəsi sizi qanidir mi? Stilən bir balaca arayış veririm. Adətən indiki qəşdik məni, yəni hətçibəy hakimətinin təhsil nazir hakimətdə anlayacak. Həmə bu belə deyir. Mən o hakimətdən öncə mütələbə umvaxında təhsil nazirini muavin işləmişəm. Rəhmətli heçibəy hakimətə gələndə, mən artıq baş nazirinin muaviniydim. Yəni, təhsil səhiyyə təhsil ilmin bularım həm kurasyamdaydı. Sura bir müddətdən sonra Rəhmətli heçibəy məni attı zada təhsil nazirliyinə. Mərəxul bu də ki, mənim əmçı xəbərim yoxuydu. Oturub akşam televizyəsində xəbərlərdə işitim ki, mən təhsil naziri tənəliyim. Bir iki ay işlədim orada. O vaxt binəcə qurumu birrəkşdirmişdirər. Deməli, peşə sənət məktəvləri bir qamitəydə o naziri səlyəsində. Rəhmət nazirliyyi ayrıydı, alı vaxtı əxisars təhsil nazirliydi ayrıydı. Kağızda bunu birrəkşdirmişdirər, amma realləşdirməmişdirər. Mən oradan gədəndən sonra buları birrəkşdirdəm, əxisarlar yəni strukturu formalaşdırmışdır ki, işə başlayaq təzdən təhsil nazirini yarı böldürər. Bizi iflis vərzəkdən saldırlar. Və sonra ilçibə gətti, heydər əliyyət gədə, bir müddəqdə o iləmişdədim. Sonra mənim təklifimdən o naziriləri təzdən birrəkşdirdirlər və mən nazir olan qurumu ıxisara saldırlar, dür ki, birrəkşdirməm də təbii ıxisara uşaqdan kimi o saldan ayrıldım. Yəni mənim bu təhsil nazirilərinə bağlıma belə izahirəmək istərim ki, qurum təsəbürlərində yanlışlık yaranmasın. Yəni mən təhsil naziriləri 10-20 il qabaq təhsil nə bağlı adamıydın. Yəni, o məsəvdə, Baki Devletin məsəvdində. Də mələk ki, aspiraqdırıqda profesyonera qədər o mərələləri keçmişdim. Mən nazir ıxidiyyəndə profesyonera gəlməri doktoru idim. Yəni, demək ki, ömrümün böyük bir qısmi 25-30 ilin təhsil nə bağlı olun. Amma təhsil nazir ıxidiyyəndə o vaxt vəcət nəcə edə, indinəcə də, də, 10-20 ilin təhsil nə bağlı ilə də, biz 91-ci ildə, yəni 1-2 gün vəndən qabaqda, bayram kimi keydir elədiyimiz müsləqil yaktın qəbul elədiyiz. Mən həm də parlament və enum və təhsil qamışərsən sədədiyim. Üsürlə, təhsil nə bağlı qanun hazırladım orada. Onu keçişdim ilk təhsil qanunuydu. Çox mütərəqə bir qanunuydu. Demək istədiyim odur ki, müsləqilli qazanan nə sonra, yəni, biz mümədəmin gilli mi kurdugu dövlətin varısı kimi özümüzü? Kurdugu müsləqi elədiyi. Və müsləqilli aqdına donu saldırıq. Dəsən, sonra konstruktsiyada salıqlar sürdəriq qadındadır. Demək istədiyim odur ki, o yeni kurulan dövlət, o vaxt prezident Ayas mütələbə vıydı. İndid dövlət sə, nəvrəm aqıçə qurdur, dövlət tədək eləliyif qurdur. Bu doğru dövdür. Tarıqa baxmaq lazımdır, bürənki tarıqdır. Mütələbəmın vaxtında müsləqilli qəbul eləmişim. Yəni, o vaxtdan başlayıdır. Təxminən adamda bir-birin nazir oldu. Mədə həməndə ördüm təsir nazirinin mavi niydin. Yəni, o işlərin içindirmişim. Amma mütələbə çox islata girebilmir deyil ki, qəmris təfəkür bir insanıydı. Amma ilçibəyə hakimətə gələnmən sonra, daha doğrusu aqıcı hakimətə elə alandan sonra, biril islaxtlar dövri kimi dələndirilə bilər. Təsindən bağlı. Həmin dövürdə, yəni mən o sahanın içində olduğu müçün bəl şeylər daha dəliq bilirəm. Biz var gücümüzdən başladık. Təsildə islata, hər tərətdə islata gelirdə. Təsildə isə, demək, biz nə inədik? Programları, yeni programları hazırladır, yeni dəstiklər. O birilin içində səhsənə yaxın dəstəyə hazırladıq. Bu, bilirsiniz nə deməkdir? Bu, 30 yılda 30 yeni dəstəyə hazırlayabilmək bilər. Biril də səhsən dəstik. Onun programını yazmaq, məliflərin tətmaq. O vaxt onun ən azı 40-nə əllisində çapilədir. Təsəvür elin resul qada mətvələrin gücü çatmadı ki, oların hamsın çapiləsin. Mən məvvünün varədi, ədələ təhəcədə o məşğul olurdu bu dəstiklərinə. Kitabların bir qısımda aparılır Rusya da çapiləttirdi. Yəni, ölkədə çap imkanı çatmırdı bizdən ayaqlaşsın. Məlif dəstiklərinə sonra ilk dəfə səhsən princildəki Latın əlqpasını bərfələdiyik. Daha doğrusu yeni əlqpa edəcək, qəbul elədiyimiz əlqpa, ortaq Türk əlqpas idi. Bütün Türk alımlar ilə yığışıb bir yerdə onu qəbul eləmişdi. Məlif dədiklərinə sonra ilk dəstiklərinə həmin əlqpaına çapiləmək. Artıq 10 il keçən nəsirə, 10. sinifikutaran şahlar, o əlqpa da yazıb oxuyurlar. Yəni, o dövrün qəksdərinə baxsaz, o dövrün də o hazırlıq yəttir. Bunu niyə deyirəm? Çünki o bizi Türk resmukalarında ki, hələ bugünə qədər çoxu keçməyib, Latın'a, bundan sonra keçəcəyirlər. Hələ bir 10, 15 il də 16 il çəkəcəyirlər. Bir fikir verirsiz, 90 il dən 50 il sonra o bizi ökülər. Yəni, bizim müətinimizə çatırıcaqlar. Yəni, biz vaxtında üsinətlətlər yapardık. Yolun məh, özür dəyəm. Bu gün təhsilin səviyyəsi sizdikani idi mi? Əsas bugün üçün vacib sual bul ki, məsələ, dikkat edisinizsə, bir soru məkteplərinə bağlı çox çiddiyi ithamlar var. Bəz məkteplərin direk toqlarının səsiyyəzlər ya ilə üşvet istəməsinləm bağlı. Bu kimi hala nə nələ qədərdir? Ölkədə də üşvətə qarşıq, qarşıq, mübaizə pəaldır qeydolunu. Niyə məkteplərdə üşvətin kökü kəsilməri? Yəni, biz elə bir sistemdə yaşayırıq ki, bu sistemdə deməyilməz ki, ancaq təhsil. Səsində üşvət var. Bütün səhələrdə var. Yəni, bütün səhələrdə olan bir xəsdəliyi bir səhədə malcələmə mümkündür. Çünki ülkədəki malcıniklər, idarələr, məsələr bir-biri ilə zəncirləri bağlıdır. Yəni, səhədə varsa, nə biləm, xizadiyyətdə varsa, kömrükdə varsa, təhəbək burada da olacaq. Bu sistemin belasıdır, təkcə təhsil sahasının belası deyilir. O ne olur? Yəni, o nə də səhəbini zəhəliyim. Yəni, mən mədə olun vaxtında prezidentikə vəzirəti. Mən bir siyahı tutdum, ondan məslət dəşdik və təktif edədim ki, məlumləri maaşını üç qatartıraq. Sura, məlumləri kamrol xaşlardan azab eləyə. Yəni, çünki, məlum maaşı azıydı o 90-çirlərdə. Kişi məlumlər məktəblərdən çox gedirdirlər. Yəni, dedim, bulaq gedəcə məktəb dağılacaq. Orta məktəbə Çinlində daşlayan əsas kişi məlumləri de. Və oların qadınlardan çox olmalı, daha müslət aldı. Bu da məlumiydi. Allah ömrünün uzun eləsinində durur. Mən ən razılaşdı ki, məniyyət dediklərimi maliyə nazarın çağırdı. Bici elə məsləttəşti. Mən ətta 5 dəfə dedim məlumləri maaşını alırsın. Nazır dedik ki, bu düzədən kən yoxdur. Nələsə, yaxuq məlum ferman verdi. Üç il, ya dördül o davam elədi. Yəni, o dövrdə ailəsində məlum olanlar onu yaxşı qatırır. Təzdən, o məktəbdən gədən məlkişi məlumlərin çoxu qaikdə məktəbə. Bunu demək də məksəldim mədə. Məlumün maaşı bütün məmurların maaşından çox olmalıdır. Biz bunu o vaxt gitərisin, qanına da saldıq. Niyə? Çünki bütün cəmiyyət məlumun ərdindən gəlir keçir. Məlum nələ təmiz olmalıdır ki, cəmiyyət də təmiz olsun. Məlumə sən belə yənaşıcaq sənsə, ondan cəvabı sənə belə qaikətəcəq. Bu mənə də məlum sənətini hürmətdən düşməyə qoymaq olmazdır. Ancaq bugün çox hürmətdən düşük məlum sənətdir. Burada mövzu təkimiyyətinin oğlunu nə də rəzədərdin? Məlumün əriptasiyasının zədələnməsində? Ufsanın cəbari olmalıdır. Bu, rəsmi müqamiyyə idara eyləyən kəsimin ən azı əllatmış faizi 5. kalon üzüləridir. Oları bilərəkdən buları eyləyirlər. Bir nəkəl də öl götürmətəsən, iki də öl götürmətəsən, 5. kalonun adamlarıdır. Önbülohan çoxunda tanıydıq, səmiyyət də tanıydıq. Mən naziriş deyəndə nəkəsini oradan təmizdədim. Bir-bir əşəliyyət mənləstirdim, təmizdədim oradan. Bu məsələ günü təklərin bir naziri şəfqətidir. Yəni, məlumün belə səliyyəcə aşağı düşməsi, əslində xurusovun vaxtından başladı bu sistemdə. Xurusovun qədər məlum məlum maaşı çox yıxarı idi, ən cəmiyyətdən hürmətlə adamdan məlum ver idi. Xurusovun vaxtından artıq başladı məlum məlum maaşı və nüfuzu aşağı düşməyə. Və bizim dövrümüzdə də burada əyalət olduğu üçün, əslində bir əyalət olduğu üçün oradan uca antısı kimi, burada da o şirətli davam elədir. Və bugün də davam elədir. Amma o dirillik ilə arın bəq müddətdə dədiyim kimi, biz məlum mərin nüfuzunu qaldırdık. Məlum mərin səliyyəsin yaşadışı. Çünki, umesətdə də veriləm dəsdərin keyfiyyət aşağıdır. Məlum kimi hazırdır üçün? Alı məktərin. Alı məktərin hazırladığı zəikh qadır məlum. Orta məktərin də bu işləri görəcəkdə. Yəni oradan gəlir, dəylə oradan gəlir. Və oradan da məktərin qutarıb gəlir, məlumlıyı oxuyan, təzdən oradan qaydan da artıq bu ikinci qat mənfi çalarlarla qaydan oradan. Bu mənə də məktələrdə bu negatifalların olması, yəni bu cəmiyyətdə normal darə üçün mümkündür. Yəni oradan qarşın alınmal üçün bütün sistemi dəşmək lazımdır, təsid sistemi dəşmək lazımdır. Çünki biz artıq yeri birinci əsirə keçəcək kiçmişək. Bu əsir, teknologi əsirədir. Bu əsir, keçən əsirdən tamam fəqrarnəsir. Ona görə keçən əsirdəki təsid sistemi, bu əsirdə üzündə olufmacaq. Bu əsirdə bütün təsid sistemi dəşmək lazımdır, programları dəşmək lazımdır. Lazılsaq yüklərdə şagitləri tələbuləri azal eləmək lazımdır. Istıqamət elə götürmək lazımdır ki, teknologi əsirdədir. Bu da ahırlı insanlara azaləmək lazımdır. Ki, gələcəkdə yaşayabırsınlar, işinlərin qurabırsınlar, ölkərin ilələ yaparabırsınlar. Bu sistemdən mümkündür. Amma bilirsiniz ki, akademiyalər volundu, akademiyanın əsirdində olan bir sıra instulaq eləm və təhsil nazilinin təkibinə kesti, təhsil nazilinin adı eləm və təhsil nazili yoldu. Bu islahatlar bir nəfizə verməyəcəyəm isəyəm. İnanmıram nətəcə versin? İnanmıram. Nə? Çünki iki çürümüş sistemü, bir rəstirib, bir sağlam sistem, yaratmaq mümkündür. Hər şeyi sıfırdan başlamak lazımdır. Bu eləm və təhsil nazil rəhimi məsələsi məhəmi deyəmdir. O vaxt, yəni məhəm tələbə qəbulu kamisaksını yaratdım. Baxış nazilin vafın olan da eləməm, kamünətim tələbə qəbulu kimiydi. Sonra Ali Atıstasiya kamisaksını yaratdım. Üçüncüsü də eləm və təhsil sistemini bilərəştirmək gələrinə gəlmişdim. Bunu rəhmiyyət deyəcə və əzahilədim, o da razılaşdım. Mən əmin dövdə Amerika'ya gittim. Qaydan da gördüm, artıq ora eləm təhsil kamitəs adında bir kamitət zədə birində gətirib qoy bura. Dedim qələş, bu, mən bunu demirdim. Mən böyük islaqdan söypət haparandım. Sonra da onların oğlunda deyəsənə idərələyəm vahdəsim. Bu, ideyə nədir? Bu, mədalın birüsü təhsildir, birüsü elindir. Yəni, bir mədalın ikiüsüdür. Buları ağırmaq düzdür. Bak, xarici ölkələrdən, şof eləmiş ölkələrinə bir el təhsilində deyir. Haman özü istəyəm deyəsiniz ki, ikisi də türmüşsünüzdir deyəmdir. Bunu nəyə ispatiliyəsizdir? Daha aydın zahidəsizdir? Olub, bəq eləssin suabı onunla bağlıdır ki, təhsil niyə çürüyübdir? Bu günə çürüyübdir. Sualdır isə, eski el niyə bu günə çürüyün? Onda izahilərdim ki, el niyə çürüyün artıq? Azərbaycanda elb sıfır deyə bilmirəm. Yəni ki, bizim gözəl alın bərimiz var, bəzi, elb sarlarda inkişaf var. Amma bitəvliqdə gözləndə akademiyası, deyəm ki, çürüyübdir. Çürüyübdir. Məhsil ortalqdan qoyabilmir. Bu boyu da akademiyar 25 əllildir, mövcudur. Bir dənə nobil mükafatılara təhsilim ortalqana çıxartmayımsə, bunun işin bəlidir. Bu mənə de iki çürümü kifləmmiş daha doğrusu, iki fatı, qorumu birəşdir, sağlam qorumu çıxartməmkildir. Hər kisini sıfırdan başlayıb ismələ iləmək lazımdır. Firdun bələm, təhsil nazivində bilisiz ki, bin isə təhsil naziv dəşirildi, son təhsil nazivi, hazırda fəaliyyətdə olan elin və təhsil nazivi, emin əməlulə evin fəaliyyətin necə dəyələndir siz? Bu steam umyətlə bir çöyünmiş steam hesab edirsiniz, maraqla də fikirləriniz. Divarın o tərəfində emin yəkşidir. Yəni, divar qonsuq. Səvanı olandı işləmə istiyir. Mən təhsil mən maraqlanmadığım üçün, konkret deyə bilmərəm. Hansislət hafarı menir, amma görürdən vadım işləmə istiyir, düzəkmə istiyir. Və ona kömə ilə məyi lazımdır. O ətrafına mütəxəsdəri yəyip bu islata parmalıdır. Amma müəllimləri təhsil, qınara çəkir ki, şaftalı asfalt kimi sözləri düzgün yazabilmirlədiyi müəllimlərin əksiyayəti. Bu də cəmiyyətdə sosial şəbəkədə ciddi etiraz olur. Bu müəllimləri sizə aşarlamak də yoxsa necə? Yoxay adam düz deyir, və əqmən dediklərim təkrar ölürdə adam ki, yəni bir çürüvdir sistem. Çürüv sistemdə də sağlam mütəxəsiz çətin yetişə. Nəyən ki, müəllim? Profesörlərə rəsən sual ver, o sualan fərəc aferə bilməyəcəsiniz. Sədiyə odur. Yətirib və əqadəmiya kəsə akadəmiq, akadəmiq, akadəmiq adını almalı üçün. Hansı mərhələləri keşməyə lazım idi. Elmdə hansı yenilirlər gətirməyə lazım idi. Nə qədər müdəxəsiz aşarlamak lazım idi ki, o adalsın. İndirəmiz məhidək oturubdur. Bütün qoğum ələbələrinə, bunada xədəmiq, bunada elmər, eləmər, eləmər, eləmər. Mətlə, o xald artsdırdı, akadəmiqdir, nəbələm, buzur xarfi artsdırdı, buzur adlarlar, eləməri artsdırdı. Bu, cəmiətdə sağlam mütə mane olur. Yəni, yalçıların içindən bir 5-6-sini seçib obüslərləm də fəqləndirmək, nəbələm alimlər içindən 5-6-sini seçib obüs alimlər də fəqləndirmək. Üzdə, o seçib gerçəy olsa, gənəcə hərləm. Hansı qoğum bazıdıqdan, yerli bazıdıqdan, nəbələm, rüşvətləm, oruna şeylərdik. Nə qədər xəndə xalq artsdırdı var. Qüçə adamları, qüçədə xıyan, toxana da xıyanları gətirib xalq artsdırdı eliflər. Flora Kərimələ, elə 60-ildən sonra xalq artsdırdı adaldır. Şövqət ələkbərə o xalq artsdırdı idi. İndiki xalq artsdırdı indən oları yanaşı qoydum. Niyə verirləsicə, o indiki adamlara dediyiniz ki, sərhiyyəcə çox aşağı adılar, nədən ətəl verirlər ucu adamlara adılar bəsir? Sərhiyyəcə çürümüş sistem ona gələ deyiləmdə. Prizident aparatında oturubdur 5. kalon numandası. Bu yandan rüşvət alır, pulalı rahatları verir, həm də o 5. kalonun şini yerinə yedirir. Cənətdə bu pozunmalıq bu çürülür yaratır. 5. kalon deyəndə, õus yöpərət insanlarım, nəzərdə tuşsuz yəni? Təki, Rusya fələsdir. İranında, Irmənlərin də, Rusya nəndə, Altarabacan'da qəntulası var. Və bu varı bəzən biz çox birli bir adam kimi təqdim olunur. Amma əşəliyəndə görsən ki, o raşqəyicə. Prizident aparatın dedim, o homantar şövqə. Nə çəyirlər orada oturan xanın bu işləri gördü, dediymişlər o görüldü. Fatma Abdullah qəzər? Əlbət, əlbət dedin. Sürədə qogdular o. İndi maraqlı bir insinədə o 5. kalonun şunlərinə çıxardırlar. Onu yerinə gələmdə görsən ki, on şini təqrar edir. 5. kalonun ümumiyyətlə ölkədə bir az öncə qeydiyətdir ki, bir 50 faiz var. Bu, 5. kalonun ölkədə bu qədə çox olmasının kökündə nə dəyanır? Kökündə hep o dəyanır ki, biz də məlid Azarbaçan iki yeri ayrılan günlərin, Qüzey Azarbaçan Rusya ki, tərkilinə keçdi. O gündən bu günə qədər Rusya burada qadırlarını hazırlayı bir rəstiribdir. Rusya bələdir. Həmin çabanda 1925-də İran bədiyimizdə ki, Türklərdən hakimət keçdi façlara, o gündən də həmini faç rejiminin agendrası burada azrana gəlir. İrmənlərdə də tarıq bu bizdən tüşməni oluklar. Ördə bu 90-ci yıllərdən artıq bu açıq mistəriyə keçdi, mahariliyə keçdi. Oların dədəmləri var. Oların da burada hans adamlarına sadəliyir. Oların da qohum olanlar. Birinin nə nə sərməndi, birinin nə nə sərməndi, birinin arva dərməndi. O əligələrinə azrana. Yəni üç müxtəlif qorumun burada hazırladığı qadrlar var. Bayaq görmədiyiz, bizim o şanlı ordunun 44 gündə gördükdən nələlilədi. O ordunu içəlidən dağıtmaq üçün tərdər açarsın, türəttilər. 10 türədən kimlər, təmin 5-ci kalonistlər. İndi orda 5-6 adam da bu günə qədər oları taqqup çəzəlandırmaqlar. Amma nə qədər bizim döyüşən əskərlərimizi əzzət verdilər, zülündirdilər, öldürdülər. Kimələdi ona? Bunu yapın gəlmələmədir ki. Həmin o orda da olan 5-ci kalonbərdə çox yıxara işarında olanlar. Yəni, ondan söz düşmüşkən bu agintura sitemindən qeyd ettik ki, hər çövkənin agintura sitemi var Azərbaycan'da. Bu günlərdə bilirsiniz ki, Firdun bələm, Iran'da çox çərin vəziyyət yaranıb daha doğustu Centiyabəru'nun 16-undan bəri etirazlar davam etməklədi. Bu, etirazların bir nətizəsini görürsünüz mü? Bilir ki, siz həm Quziyyay, həm da günəyəzərbaycanın tarixindən bağlı da ciddə raşdırmalara bağlısız, manografiyalar yazısız. Yəni, bu etirazların bir nətizəsi olacaq mı? Quziyyayla günəyin bir eləşəcəyi tarix yaxındın mı sizə? Bu, 21. əsir başlayan günü, mən bir interimlərin birində dedim, dedim, bu əsir Türk əsiridir. Bu, 21. əsir Türk əsiridir. Sadəcə, aqılı olub, iştəvəyələ yaparmak lazımdır ki, Turan qorulsun və bu Turanın içində olan devlətlər xoşmaq da yaşasınlar üçün. Və o olacaq, yəni, o mən arzım yok, ön görümdür. Və görürsün, 20-dən sonra artı Türk ölkələrinin bir iləşməsöyqəti gedir, filan. Bu, İran deyilən yerdə də bu son olalar başlayanla bir iki gün sonra yenə interimlərin birində dedim. Soruştular ki, bu mənə mətçələnəcə, dedim ki, bu olay, yəni, bir bölgədə deyir. Bütün İran arasında müxtarət, millətdən iştirakində, də façlarında iştirakindən bir rejma itirazdır. Yəni, bu olayın məqsədi, deyək ki, məyi işə qurmaq deyir. Çalaca itirazlarını bildirirlər, bu hakimətə rejma itirazlarını bildirirlər. Bu da o demək ki, bunun sonu iki gün əs sönəcək və yaxudu bu rejm, qətdar rejm bunu yatırda çox. Bunu da ayrıda dedir. Yəni, burada nə isə qazanılacaq gözləməyə olmaz. Çəki bu ənəkətin istirəmət ora gedir, elə doldu, bir iki gündür və yaxudəsində dedir ki, artıq sönəcə gedir. Yəni, bu ön görlər edilmək üçün, münaqçım olmaq lazımdır, alım olmaqdır lazımdır. Sadəcə hadisələri təhlələləmək lazımdır və olayların hansı ölkədə hansı mülləkəsində geddiyini bilmək lazımdır. Bu mənə də, sual odada çox maraqlı bir detəl var ki, yani İran ərasında, İran-la bağlı tariq haqqında mən də dolanmaqdan birəs fəqlədə. Çünki tariq dəsdələrin də orta məktərdə, alı məktərdə İran-la bağlı, İran-la ərasında bağlı məsələl də tamam tərsimə, mən bakışım, ondan fəqlədə. Bir də, bir gəşələk var da, son meneldə, o İran-də ilə kərdəni qətirin gözün qabağıma, son meneldə orada muxtarlıq imperialar olupdır. Amsız da, Azərbaycan imperiası. E dəniz dəvdən tutmuyor, yəni hürra ki, xanləm, üzübəri, ondan da qabağ, sərcəklar, dünəmi, sonra gəlir ağaq qoynuy, qaraq qoynuy, səhəvələr, afşar, qaçar, amsız türk. Bəl-türk əsidir. Bəl-türk əsidir, xətələrə baxın Afqanustan tətbəri. Bəl-türk-i ələzləri hətidir. Mirli türkə dövrətidir, türk dövrətidir. Noldu, 1925-də İngilislərin oyuna inan qazəbrə hakimətdə müzaklaşdırdı, hakimət verildi fastara pələbulərə. Bəl-türk ələzləri, o ələzləri çox malaxlıdır. Yəni, bu olayların tarixı çox qədinləndir. Həmin ələzlər, də ki, Mada dövründə, bunu kitablar da media yasınlar, yanlışdır, Mada boylarının qurduqu dövrətdir, Mada. Mada dövrətdir, türk dövrətidir. Demələ, dövrətin qurduna da qabaq manh dövrəti var idi, brəzi xarıda, ya indiki günəyə azərbacan əhatiləyən yeridir. Tükləri dövrətdir. Mada dövrətinin son hökümdəri qızını verdi bir farsa, o farstan doğulan kuruş hakimətə ənləldir. Demələ, tükləri bütün o ələzini automatik verirlər fastara. İki əsir o farstara oranı idar elədir. İki əsirdən sonra Skəldərgəl dövrətdə davıttı, şəlevki dövrətini qurduq. İki əsirdən sonra o dövrəti də gənə tüklər, tükmənlər səqalar. Oları part deyirlər part dövrətdir. Oları qovdu təzdən gənə tük dövrəti yərandı, ərsaklar dövrəti. Bu ərsaklar gənə üça oradan, iki oradan, dört yüzyildən sonra təzdən hakiməti verirlər sasa müdənə farstara. Tükirlərisiz bu ələzini də həmişə yönətim dəyeşilir. Bizimkilə dövrəti vurub, hazır dövrəti veriblər buraları. Bu son ilan reşimi də eyni çıximləndir. Bizim qacarlar tük dövrəti nəyir, automatik olaraq verirlər olaraq. İndi gəlirəm İran sözünə. Söz, qılıçdan kəsərdədir, xalq deyimi var. Hər bir sözün anlamında çox böyük mənalar var, oları bilmək lazımdır. İran sözün. Bu gün hamı İran deyir, biz də hərdən çarşıb elə İran deyir, İran deyir. İran adlanan, yəni qondarma adlanan görkə deyir. Bu gün araza qədər, ələzilər İran adlanırdırdır. Oma bir dəki ələ 60-il bundan qabaylə şey yoxuqdaq. İran ufaç körfəlzin yağında balaca bir yaylan adıydı İran. Ələzini bəl. O da hərdən gəlmişdi, əfqamistandan araya bürgəsindən farşdan oraya gəlmişdilər oraya. İran deyildir, ələz, İran oradan. Haqimet farşlara keçəndən sonra, 2015-cildə, 35-40-ci illərdə İran şahıb bütün dünya dövlətlərinə müradcətilərdik ki, bu ələziyə İran deyilir, ələzatın bütün ələnsinə. Ələtdə də demədi. Bir də 1958-ci illərdə bir də rəsmə müradcətilərdik, ələxərtələrə İran yazdırdılar. O gündən bu İran sözü qəvdi çıxdı vuran. İndi də kitablarda yazırlar farş rejimi təbqəlir ki, ələ bu qədimdən, bu farşdan ölkəsidir İran deyil. Halbuki tarqdır türk ölkəsidir ona. Amerika bu yönətimi dəyişib, İran adlanın bu əvəzinin adını dəyişə bilərmi? Bilə bir masaya dəylənə qoyulması etmal var ki, İranın adının da yönətiminin də dəyişdirilməsi? O bürəs şəkildə ula bilər. Ula bilər, mən ona inandıram. Amerika orada oturup burada dəyişə bilmək, adı necə dəyişmək istiyirlər, hansı məksəndən dəyişmək istiyirlər, olara bakmaq lazımdır. İndi gəlrəm Azərbaycan adını. Deməli, mən müdəmin geyil, o demər xaradik devleti quranda, devlətin adına nə dedilər? Azərbaycan devləndir. Həmin gündən İran da yönətiminin, yönətiminin deyə qarınə bir azər tüştəmək. Bakmaq mərək ki, qacarlar idəli. Tüştülər mən müdəmin üçünəki, o Azərbaycan da esil Azərbaycan bu yanda darazdana şəhəsiz, quran bir əyələti olub siz furun. Yəni qacar devlətinin son 15-20 illərin də bir faşdaşma senkisi var idi olanda. Ona görə faşdır və hakimətə gəldi. Niyə Azərbaycan sözümə belə antifatiyyə yeran bu laqda? Çünki bilirlər ki, gerçək tarix Azərbaycan adı dərbətdən, efqanistə nə qədər olan o bəyəq sahibrəm dömrətlər qurdulu əras edə. Ehtiyyət edirlər? İkinci bilər nə inədə? 25-ci liddəsə 1924-25-ci liddə bir kəsrə vaartdı bir faşdaq xaraf farıydı, yaxşı alım idi, amma onu yoldan çıxaktılar ki, senyaz Azərbaycan sözündəki Azər farz sözüdü. Bu farzlara idi, Azərbaycan. Yəni Azərbaycan sözündolardan alaq. Özün kulaşdırı? Ha, alaq. O başdan xaraf da yazdı, yəni deyirləri bir dəli qüya daşartdı, yüze alılı çıxardabır. Yüz yüldü, mənim kimlilər o səkərdə oradan çıxardabilmirlik ki, qaraş bu məxşəkti şəkildədir. Məxşəkti şəkildə atılır ki, Azərbaycan sözünü farzdaq çıxatsınlar. Bir qanatdan atrapatın deyirlər. Bir qanatdan da od yurdum, Azərlə bağırlırlar farz sözüdü. Harbi ki, farz dilində üç Azər sözü var. Üçü də farz dilindən başqa dildən keçib. Yəni, bu elbisövbətlə çox gerislədir, məsəl birəm. Dəmək istədiyim nədir? Bak, görürsünüz, İran sözü ilə nenədilər, şuradan əyatındılar. Azərbaycan sözünə qarşı yüzildi müharibəxarnılar. Niyə? Çünki sözün altında böyük tarıq var. Bu mənada, İran deyilən məmləkət dağılacaq. Bunun ayrı məticəsi yoxdur. Nə tərkəri? Əvəllə deyirdik ki, Rusya dağılacaq. Görürsünüz, gözümüzün qabanda artı dağılmağa doğru gedir. Yerimizdir deyir ki, İran dağılacaq. Bugün dağılmaşa da səbə dağılacaq. Bundan qaçış yolu mümkün də, çünki çürük bir reşimdir. Bu mənada bizim İran'a baxışımızda, əsas bizim istədiyimizinə bir güneydə soydaşımız var. Oların talıyı bizim araxlandırır. Yəni, bu sonu olanlar da olaqda qaxtı iştirak elədilər. Amma təşkilatlarına bilmirləsiniz. Çünki təşkilatlarına bilməsələr, bu istəhlərə nə aylı olmayacaqlar. Hər də qaqacaqlar dövləcəklər, tutulacaqlar, ödüləcələr gənə soyacaq. Müddək təşkilatlanma lazımdır. İkinci məşələ oldu ki, bu elə bir reşim deyindik ki, oradaki reşim. Tünədə bilə reşim yoxdur. Ürkədə əhalinə çoxu Türkdür. Amma deyirlər, Türkçə danışma, Türkçə yazma, Türkçə məktəmi nürmasın, ön üstün nürmasın. Yəni, bu da o əncilafıları son nöqdəsidir, təcərin. Bu mənada, mən o vaxtda oradan dönəmdə çalışındım ki, oradan əlaltımdan da, adamlar gətiriburda, o xıdaq gençdəri. Hazır mütəxər iskimi qaçsını oradan. Bir təximdən on məxərə qədər eləyə bildim. Çox maraqlı məsələr var. Yəni, bunların üzərində, detal-detal deyənmək lazımdır ki, dinləcilərə də aydın olsun ki, biz nəfkiləşir, yansı yol göstəriyik. Mən məsəlçəm, günəyin qurtuluşumu milli kimliyədə görürdü. Ki, o 40 milyon əhaləyə özünü tanımalıdır. Millik kimliyini bilməlidir, öz tarixini bilməlidir. Ona görəmən, rəhmətli Zöhdabəyi bu işi görürdü. Gəttə-i iləmdə iki cilt kitabda yazdı, bu vaxtdə sonra onun elə də qeymə öldürdü. O işi mən dəvam elətdirdin. Nəcə? Bir dördil telekanalından canlı barlandı, qurdum. İki saat danışırdım, bir saat də sual çəhət, məsəl verir bilərsə. Bakan çox olur deyətir, Amerika, Türkiyə, Avrupa, Rusya, Bura, Güney. Hə, o dördil də özdə şahmə də eləniş rəparmaq çətindir. Hə, deməli üç saat dördil də, üç ərdəxər üç saat üç saat ölür işlə rəparmaq çətindir. Xeyli dəyeşil edə yaran dördə. Yəni, dördil də oları məsələlərə bakışı tamam dəyeşə bildir. Dək ki, əvvəl başlayamda oları dəyirdiyiz, sual nə? Siz hansı kanalda üzüstəyəm o parodunuz. Dədə qardım, o məsələlə də dəqardım. Məsələlə üçün, əvvəl-əvvəl sual verəmdə dədirlər ki, əva biz iranlı yoxdur. Əma, o dördil sonlarından dədirlən sual, əva biz o yaman alladırlar bu gəvəl şahmə. Dək ki, dək ki, dək ki, dək ki, dək ki, dək ki, dək ki, həmin o dördə yetişən gəşlikdir ki, milli istər evlərində qaytə kemiklərdən deyil. Geçqrular stadyonda 70.000 əllimin hamısı bəvdən bir saray iranlara bistir ki, bu şuarik hamısı bəvdən, Çan-Azar-ı Bacan, yəni, o milli şur orada artı, uyanıqdır. Sədəcə təşkilatlanmaları lazımdır. Ağırlı təşkilatlar qurbaq lazımdır ki, ondan sonra dağılacaq iranım. Amerikan bir klanı var deyə ki, Erəpistanın bir klanı var orada qarşı, bizim öz istərlərimiz var, oradan bətlək dəşəcək, amma ona hazır olmaq lazımdır. Yəni, Qünay-i Azərbacan, qurulacaq turanın özəyidir. Təbris azad olunca turan qurulmayacaq. Həm coğrafı baxımla, həm tarixi baxımla, turan təbrizə başlamalıdır. Təbris milli dövlət olmalıdır ki, həm sarıha, həm kuzeyə, həm tovaya, bu uzağatı keçə iləxsin. Yəni, mən o yazdıqın kitablarımda, adını qoymuşam, Urbu-tiyarası, yəni Urbu-gölü, mərkəzdədir, turanın mərkəzindədir. O mənə də, mən nikvinə, bu yaşımda olmaqma baxmın, mən çoğun nikvin baxıramı istərim. Təbii, çətin olacaq, ağır olacaq. Yəni, Allahım bu dağılık qaraba qurulacaq eləzidir, onu qaytarana gələn 30 il biz gözləyəsi olduk, amma qıqdırhqında qaytardır. Turan da belə keşqə-keşqə qurulacaq, amma bizdə qurulacaq. Mən buna inanırım. Sağ olun, təşəkkür edin, fəyudum mən. Mən təşəkkür edin.