 Ja, en mijn laatste twee gasten. Dat zijn twee hele bijzondere gasten. Dat is namelijk Jan de Wit, samen met zijn robot. Geef ze een hartelijke plous. Ja, hij heeft hier al de hele tijd gestaan. Keurig uit, want hij kan wat onbeleefd zijn. Jan heb ik begrepen. Hij begint ineens te praten. Dat kan nu ook gebeuren. Maar we zetten hem erbij. Klopt, ja. Hij zit er niet heel shaman bij, maar... Nou, hij is toch aandoenlijk. Ja, dat is wel leuk, hè. Ja. Want ik heb maar gerecht, Jan de Wit en de robot. Heeft de robot ook een naam? Ja, de naam van de robot wisselt een beetje. Als je vraagt van hoe noem je hem, dan kan je eigenlijk alle kanten mee opgaan. Dus officieel heet dit model now. Dat is zoals die genoemd wordt door de producenten van. Maar als we, we hebben ook onderzoek met kinderen gedaan bijvoorbeeld. Dus dan proberen we hem iets vriendelijker naam aan te meten. Dus wij zijn gegaan voor Robin. Ook omdat het een genderneutraal naam is. Dus dat kinderen zelf kunnen bepalen of ze het als een jongetje of een meisje zien. Of ze daar überhaupt belang aan hechten bijvoorbeeld. En dat hebben ze na de hand ook gevraagd. Van, nou, dacht je dat het een jongen of een meisje was. En dan krijg je de meest rare reacties van... Ja, het is een jongen, want hij praat heel veel. Of... Het is een jongen, want hij is kaal. Dus ja, dat... Ja, en we hadden een rode en een blauwe robot bij ons toen. Dus wat hier donkergrijs is, was daar dan rood of blauw. Dus dat was ook soms een reden om een bepaalde genderidentiteit aan toe te kennen. Dus ja, daar kwamen de meest bizarre reacties uit. Maar Robin doet het best goed. Voor ons ook een stukje nostalgie. Natuurlijk Basje en Adriaan die... We houden het voorlopig even op Robin de Robel. Precies, ja. En dan hebben we die voorgesteld. En dan moeten we jou nog voorstellen. Ja. Wie is Jan de Wit? Nou, ik ben investeerd docent bij de afteling Communicatie in Cognitie. Wij verzorgen de opleiding Communicatie in Informatiewetenschappen. Het is een vrij brede opleiding ook. Dus wij doen heel veel dingen die eigenlijk allemaal iets met communicatie te maken hebben. Dus ik zie ook heel veel overlap met wat eigenlijk net al besproken is ook. We kijken ook echt naar een beetje meer de taalpsychologie of wat doet nonverbalen communicatie bijvoorbeeld. Dus echt een beetje de fundamentele communicatietheorieën. Ook heel erg bedrijfskundig. Gezien dus marketingcommunicatie bijvoorbeeld. Hoe gaat communicatie binnen organisaties? Nou, dat heeft natuurlijk alles te maken met de HR-insteek. En tenslotte, wat een beetje wat nieuwere stroming is binnen onze opleiding is onze communicatie met machines, met technologie, met nieuwe media. En daar is dit natuurlijk een typisch voorbeeld van. Waarbij we heel veel kijken naar hoe communiceren wij onderling met elkaar. Hoe maken we bijvoorbeeld gebruik van nonverbalen communicatie daarin. En kunnen we daar gebruik van maken met dit soort technologieën? Kunnen we die ook daarmee uitrusten? Ja, we gaan er zo uitraden over doorpraat. Misschien ook gelijk maar even. Het is een robot, maar geen kermisact. Hij gaat ook nu geen kunstjes doen, want je gaat wel aan. We gebruiken hem natuurlijk in allerlei onderzoeken, maar daar moet er een hele hoop gebeuren. We moeten hem aansluiten, laptop. En dan ben ik een halve technoot en dan kan ik geen interview houden. Ik ben meestal inderdaad meer op de achtergrond in die geval. Dus er is vaak wel iemand nodig die achter de schermen in ieder geval het allemaal een beetje opstart. We proberen die robot wel zo te programmeren dat hij heel zelfstandig is. Dat zat je eigenlijk op playdude en hij doet zijn ding. Maar dat is wel een van de strijkelblokken nog met dit soort robots. Het is heel moeilijk om ze zo intelligenten te maken dat ze alles zelf kunnen zien, begrijpen wat mensen zeggen. Dus vaak zit daar wel een onderzoeker in een andere kamer achter de schermen een beetje mee te kijken en wat te sturen daarin. Zijn geen autonome robots die helemaal... Nee, en dat is ook vanuit communicatieweterschappen gezien. Ligt ons interesse ook meer bij van hoe reageren mensen daarop. Dus stel dat die robots in de toekomst wel zelf intelligent genoeg zijn om zich te kunnen redden in dit soort situaties. Wat doet dat? Hoe reageren mensen daarop en wat doet dat met mensen inderdaad? Laten we nu maar eens even kijken wat er nu al wel gebeurt. Je hebt de robot bijvoorbeeld ingezet bij kleuters. Ja. En kun je ook even gewoon maar... We hoorden net ook bijvoorbeeld bij Tetris gewoon maar even die praktijk. Wat doe je met die robot? En wat moeten die kleuters? Wat gebeurt er allemaal in het onderzoek? Ja, ons idee is... Dat was dan als onderdeel van een groot Europees project met meerdere partneruniversiteiten door heel Europa. En ons idee was dat... Wat we eigenlijk zagen gebeuren in de maatschappij is dat de klassen steeds groter worden en de scholen worden steeds meer onderbezet eigenlijk. Dus een tekort aan leerkrachten. Waardoor we dus... Dat is het argument dat we ook hadden aangedragen om financiering te krijgen voor dit onderzoek. Dus dat het moeilijk is om kinderen de aandacht te geven die ze nodig hebben. Dus zeker kinderen met bepaalde behoefte bijvoorbeeld die net wat meer oefening met iets nodig hebben. Wij dachten, daar kan zo'n robot een uitkomst bieden. En we hadden ons daarbij vooral ingezet op het leren van de tweede taal. Dus we zijn hier in de omgeving, in Tilburg maar ook in heel Nederland eigenlijk, met de robot naar verschillende scholen gegaan. En daar hebben we gekeken of kinderen dan dus samen met zo'n robot Engelse woordjes konden leren. Dat is eigenlijk waar het meeste onderzoek over ging. Wat hebben we gedaan? Precies, precies. En wat had je voor resultaten gezien? Wat zag je van misschien ook hetzelfde weer, vanuit de voorspelling en wat er uiteindelijk uitkwam? Ja, ons idee was dat robot zouden helpen. En we hebben ook een vergelijking getrokken met een tablet, versie daarvan. Dat tablet is nu natuurlijk heel veel in basischolen ook al te zien zijn. En daarnaast liep wij er tegenaan dat het is heel moeilijk om zo'n robot zelf ergens neer te zetten. Dus je moet altijd iets hebben waar je het over hebt. Je moet lesmateriaal hebben. Dus die hadden we toch al op die tablet staan. Dus ze waren eigenlijk samen met de robot, met de tablet aan het spelen, als het waren, aan het leren. Dus we hadden ook een variant gemaakt waarbij we de robot bestopt hadden in de toiletvaak. Wat was dan het volgende kamer? Dus we hebben foto's van dat die robot in een toilethoekje wegstoppt zit. En dan hadden we zijn spraak doorgesloten naar die tablet. Dus dan kwam de spraak van de robot uit de tablet. Maar hij was dus niet meer fysiek aanwezig bij het kind. Dus wat het kind betreft, was dat er een soort van karakter wat we stopt zat in die tablet eigenlijk. Omdat het uit die speakers kwam. En we dachten als die robot daar fysiek bij zit en die doet bepaalde dingen. Dus ik heb heel erg gekeken ook naar het gebruik van handgebaren door zo'n robot. Dat gaat een heel krachtig effect hebben. We gaan ze veel meer leren. Nou, dat viel een beetje tegen. Dus we zagen dat kinderen leren wel iets. Dus het is wel een goed leermiddel. Alleen ja, de vraag is natuurlijk. Moeten we investeren in dit soort dure apparatuur als een tablet net zo effectief is. En daar leek het dus wel op in onze resultaten. Dat is een tablet toch eigenlijk net zo effectief is in het leren van een taal als de robot. Maar toen zijn we wat dieper gaan graven natuurlijk. Want we zijn onderzoekers en we willen eigenlijk heel graag zien dat die gebaren iets doen. Want daar hebben we moeite ingestopt om die te ontwerpen. Dus als je dan wat dieper gaat graven, dan zagen we wel dat vooral er wat oudere kinderen. Dus onze range was waar 4 tot 6 jaar, dus de beide kleutelklasse. Zag je wel dat die kinderen die wat richting de 6 jaar gingen, dat die dus wel iets aan die gebaren hadden. Dus dat het blijkbaar tijd ontwikkeling nodig heeft bij die kinderen om die gebaren te kunnen begrijpen. En om die te kunnen combineren met die Engelse woorden die we ze aan het geven waren. En je hoopt natuurlijk net ook het verhaal van 10 uur gehoord. Daar liggen natuurlijk ook wel net iets ouderen kinderen, maar daar liggen ook wel overeenkomsten. Herkende je ook dingen wat ze vertelden? Ja, zeker. Want je kunt gebaren misschien ook een beetje zien als een soort van visuele informatie. Die is bovenop wat je hoort komt te liggen. En wat interessant is dus, omdat ook weer die vergelijking trekken tussen robots en mensen. Als je die literatuur induidt, want ik ben geen expert in communicatie, taal. Ik heb meer technische achtergrond. Dus ik moest die literatuur induiken. En dan zag ik eigenlijk alleen maar indicaties dat in principe, als je rond de 4 jaar bent, zou je die gebaren moeten kunnen begrijpen. Dus er is iets met die robotgebaren, of de overloot aan informatie die op je afkomt. Want je hebt de tablet, je hebt de robot en je hebt spraak en visueel. Dat ze misschien te zwaar belast werden. Dat ze vooral de jongeren kinderen moeite hadden om die combinatie te lijken van oké, dit gebare wat die robot nu doet, heeft iets te maken met dat Engelse woord wat hij aan het uitspreken is. Dus ja, die cognitieve belasting is ook een heel belangrijk onderdeel daarvan. Ja, ik kan straks uiteraard ook nog even naar Tineke toe, ben ook benieuwd. En ook leuk, weer een linkje met onze andere 2 gasten. Ook jij bent op Lowlands geweest. Klopt, ja. En ook jij hebt nagedacht, is er een leuk universeel spel wat heel veel mensen kennen. Ja. En dat is Hins. Ja klopt, ja. En jij hebt Hins met robots gespeeld op Lowlands. Ja, dat was natuurlijk een heel geschikt plek. Je had ook al gezegd, je zit bij die hoofd tent, dus er is best wel wat achtergrond geluid. En zo'n robot is niet heel goed te verstaan. Dus we waren achteraf blij dat we voor Hins waren gegaan, omdat het dus heel erg non verbaal was allemaal. Dus je had eigenlijk het geluid helemaal niet nodig. En Hins, even voor iedereen die het niet kent. Ja, we hadden een soort variant van gemaakt. Dus wat eigenlijk gebeurde was dat je kreeg als deelnemer in onze studie, kreeg je een voorwerp te zien op een tabletscherm weer, daar is die weer. En die moest je dan uitbeelden. En dat zou de robot ging dan proberen om te raden wat jij aan het uitbeelden was. En we hebben ook het omgekeerde gedaan. Dus dat de robot is proberen uit te beelden. En dat jij dan als deelnemer uit vier verschillende opties het juiste ding moest uitkiezen. En hoe werkte dat? Zaten er grote verschillen in de ene kant op en de andere kant op? Ja, het is wel echt, want hier hadden we ook weer die keuze kunnen maken van. Er zit een onderzoeker achter het knoppen die af en toe mensen even gelijkgeeft en af en toe iets moeilijks voorschotelt. We hadden dit echt helemaal zelfstandig gemaakt. Dus we hadden een 3D-camera meegenomen. Die nam iedereen op. Dus als ze die gebaren aan het doen waren, die werden opgenomen en die werden ook opgeslagen. En die robot putten dus uit die dataset om zijn eigen gebaren te maken. Dus die werden vertaald van, als ik het eerst had gedaan bijvoorbeeld, van mijn lichaam, naar dat van de robot. Ja, dan raak je natuurlijk heel veel informatie kwijt, want zo'n robot is veel beperkter. Die heeft ook maar drie vingers bijvoorbeeld. Dus van dat soort gedetailleerde gebaren, daar raak je heel veel informatie uit kwijt. En die beelden die dan weer uit naar nieuwe deelnemers. Die moesten dan raden wat eigenlijk een deelnemer voor hun had geleerd aan de robot. Dus het was helemaal dat redden in principe zichzelf. En wij hadden aan het einde van de rit een heel mooie dataset van... Een aantal mensen hadden over de honderd, volgens mij, die dus meerdere dingen hebben uitgebeeld allemaal. Ja, maar was maar iets te zeggen in de zin van mensen waren het algemeen beter, werden sneller herkend of de robot kon het op een gegeven moment sneller? Of is dat lastig? Ja, dat was wel een soort van leuk hobbyonderzoeksvraag die we hadden van, wordt die robot ook echt beter in het herkennen van mensen. Als die dataset dus steeds groter wordt, waar die mee kan vergelijken. En dat zagen we wel, maar we zagen ook dat het vrij snel een soort van plateau bereikt. Dus dat je wel, ja, op een gegeven moment zat die volgens mij rond 20, 25 procent. En dan kon je data blijven toevoegen, maar dat werd hier niet echt veel beter van. Nee, maar we hebben hem wel helemaal losgelaten, dus wat je ook bijvoorbeeld hebt, want we hebben hetzelfde experiment ook in Nemo gedaan. Dan heb je dus weer wat jongere deelnemers. Ja. En we hadden volgens mij een paar concepten erin zitten die achteraf misschien niet heel slim gecombineerd waren, zoals bijvoorbeeld auto en bus die heel erg dezelfde gebaren uitlokken, maar ook viool en gitaar. En we hadden dus iemand bij die moest viool uitbeelden en die ging gitaar spelen. En gitaar zat er dus ook in, maar dan werd dus dat gebaren van viool, wat dus eigenlijk een gitaar was, werd dus bij de verkeerde categorie ingedeeld. Dus die robot ging dan ook, ja, als je daar heel erg op vertrouwt, in de toekomst gaat hij die twee door elkaar halen, omdat hij dus ook die data gebruikt om te gaan bekennen. En we hoorden net van een blaastest. Ik neem aan dat jij ook iets hebt gedaan, de invloed van alcohol. Ja, ik ben dus een paar keer op lowlands geweest met verschillende onderzoeken. En dit was onze eerste keer met dat spelletje heen. En toen had hij eigenlijk helemaal niet aangedacht. Het leek ons ook wel leuk om gewoon wat beschonken mensen onder invloed te hebben. Die waren super enthousiast en super toegewijd. We hadden eerst een beetje die vreestel, als je iemand hebt die echt helemaal weg is, die gaat daar gewoon staan en die snapt niet wat, hoe en dat gaat de heel rare gebaren opleveren, maar dat waren juist de meest fanatieke baarders, zeg maar. Dus misschien toch iets drinken op het werk, dan worden je wel fanatiek van. Je wordt er wel fanatiek van, je wil wel echt een prestatie neerzetten. Want inderdaad, je bent meerdere keer geweest, je hebt ook onderzoek gedaan wat voor band mensen op kunnen bouwen met een robot. Klopt, ja, dus daar hadden we, dat was een iets moeilijker experiment om te doen, want dan hadden we een hartstikke simuleerd. Dus we hadden een shirtje aangegeven en daaronder een soort van vibratieapparaatje geplaatst, dat je dan die hartstikke kon voelen. Dus we hadden mensen ook uitgenodigd, waarbij hints het niet heel veilig was om echt de robot aan te raken. Hadden we dus daar wel gevraagd om de robot ook echt aan te raken zodat je die hartstikke kon voelen, met het idee dat dat dan een betere band zou oproepen. Dus dat is iets intimer contact, dat je ook iets meer, het wordt iets menselijker. En deed je dat ook na de resultaten? Ja, je ziet wel dat daar wat verschil, dus daar hadden we ook mensen een hartstikke gemeten en zo bijvoorbeeld dat het ook wat rustiger wordt. Het was ook meer een interactie, dus ze praten echt met de robot. En je ziet wel dat dat dan, je kunt daar een beetje inschuiven van hoe mensen er kort zo'n ding te zien. Het is ook maar de vraag of je het wilt natuurlijk, dat je echt een sterke band met z'n robot opbouwt. Dus je hebt wel heel veel onderzoeken gedaan, heel veel kennisvergaardek op dit gebied, dan kun je ook misschien met een beetje helikopterbril ook kijken van ja, de weerstand die veel mensen bijvoorbeeld hebben tegen robots, die is het natuurlijk ook. Ze nemen onze banen in, het wordt allemaal zo onpersoonlijk, noem het allemaal maar op, kun je dat inmiddels met de kennis die je hebt nuanceren of juist bevestigen of ontkrachten? Ja, dat is iets waar we heel bang voor waren aan het begin van ons grote project eigenlijk, van we gaan daar naar scholen toe en dan krijg je gewoon die weerstand van docenten of leerkrachten die je zoiets hebben van ja, je komt hier nu met die robot onderzoek doen eventijdelijk, maar over een paar jaar staat die robot voor de klas, in plaats van ik. Dat ding is en hoeveel wij nog als onderzoekers achter de knoppen zitten. Dus ik zou me daar niet zo'n zorgen over maken. Nee. En tegelijk ook even een link naar de columnnet van Martin over rituelen, je zag tegelijk wel dat kinderen zich wel snel kunnen hechten aan die robot en dat je dus omgekid ook niet zomaar weg kan halen, dat had dat ook weer gevolgen. Dat zie je ook vooral in de gezondheidszorg, waar die robots ook best vaak worden ingezet, want je kunt je voorstellen als je een jongere patiënt een vrij heftige ingreep hebt, dan kan zo'n robot een beetje wat sociale ondersteuning bieden. Of als je daar ook in het ziekenhuis bent opgenomen dat zo'n robot over de gangen rijdt en dan bij jou even binnenkomt kijken of alles nog wel goed gaat, waar ook daar weer de verpleging natuurlijk sterk onderbemant is en dus niet de tijd heeft om iedereen te worden staan de hele dag door. Dus een soort gezelschapsmaatje eigenlijk. Maar dan merk je wel dat, want wij zijn onderzoekers, wij komen daar binnen, we doen ons ding in principe ga je weer weg en dan neem je die robot weer mee en dan die nazorg is wel heel belangrijk want je merkt dat zeker kinderen inderdaad die bouwen wel echt een band op met zo'n robot. Wij zijn ook over een aantal weken zijn wij 7-8 keer met die robot bij ieder kind geweest en als je het dan ineens van de 1 op de andere dag weer weg haalt dan kan het best wel een effect hebben. Dus ook dat is om iets over na te denken wat zijn er nog meer zaken waarvan je denkt dat is ook waar dit programma natuurlijk steeds over gaat, hoe gaat jouw onderzoek weer en wat hoop je dat we met de kennis die aan het vergaren zijn wat hoop je dat dat met ons allen of bepaalde mensen gaat doen. Ja, ik denk wat de discussie ook over is is die term van democratisering van dit soort technologie van dit soort hulpmiddelen dus steeds meer mensen in staat stellen om ze te kunnen gebruiken dus ook meer inclusie eigenlijk in die zin maar ook om daar dingen voor te kunnen maken dus wat wij ook zagen bij ons onderzoek je komt dan af en toe op een school of je komt in een ziekenhuis waar zo'n ding al is ooit is aangeschaft door die instelling zelf maar die komt dan vaak ergens op de plank te liggen omdat dus er niet de kennis aanwezig is om dit ding echt aan te kunnen sturen dus het is eigenlijk een soort van platform het is een technologie die je ziet het nu eigenlijk ook, hij zit daar gewoon maar een beetje en je hebt echt nog wel wat know-how nodig omdat om dat blijvend interessant te houden dus ontswaalde een spuitje geïnplimenteerd daar hebben we maanden aan gewerkt om de taal te kunnen leren en toen was het alweer op om die aandacht echt vast te kunnen houden moet je gewoon iedereen eigenlijk in staat kunnen stellen om zo'n ding te kunnen aanschaffen maar ook om daar nieuwe inhoud voor te kunnen maken en een andere trend waar we natuurlijk ook nog over moeten hebben is ook technologie die zich gaat ontwikkelen AI en chat GPT wat we ongetwijfeld allemaal wel eens kennen die kunnen vragen stellen en er komt gelijk een prachtig antwoord uit waarvan je vraagt hoe denk je dat is gewoon ook een goed antwoord en jij bent daar ook mee aan te experimenteren dus in de tijd dat wij dit onderzoek deden waren er wel soortgelijke systemen al de voorgangers eigenlijk van chat GPT nog niet zo mainstream bekend maar we hebben toen wel naar gekeken van kan dit iets voor ons betekenen alleen omdat wij dus in dat soort situaties bezig waren in het onderwijs, in de gezondheidszorg kwamen we toch eigenlijk elke keer weer terug op vooraf geprogrammeerde ding dus heel veel controle hadden over letterlijk wat dat ding ging zeggen omdat we heel erg bang waren dat als we dat ding gewoon zouden koppelen met chat GPT bijvoorbeeld en het kan gewoon een vrije loop gaan dat die dingen zegt waar wij niet achter staan bijvoorbeeld, dus dat we dat ding de school inbrengen en dan een invanderen pandora doos van pandora openen waarvan alles uit kan komen want je wilt als wetenschappen natuurlijk de condities controleren dat je weet hoe hij moet deden en hij moet dat doen en dat zijn de verschillen ja en je wilt de kinderen het liefst ook niet traumatiseren met je interactie het is ook wel bekend dat ding als chat GPT voor oordelen bevatten dus je geeft ook een bepaalde gekleurde weergave van de wereld en hoe die werkt mee door dat gewoon een op een te koppelen en de wereld in te schuiven en dan nog een laatste we spranken elkaar natuurlijk ook van tevoren en we hadden nog een soort einde want je wil altijd dat dingen over worden gebracht als wetenschappen de wereld ingaan en dat betekent ook bijvoorbeeld meedoenen aan zoiets als open science misschien ook even net als die fenivitia open science ja open science is eigenlijk dat je waar intuitief denk ik heel veel mensen ook mensen die in het ondernemerschap zitten mensen die in het bedrijfsleven werken als je een geniaal idee hebt dan wil je daar heel sterk aan vasthouden en ik heb zelf ook heel lang dat gehad van oh dit is een geniaal idee, dit gaat mij rijk behoek maken en dan bescherm je dat heel erg en open science is een soort van tegenbeweging waarin je juist dingen zo vroeg mogelijk en zoveel mogelijk de wereld ingooid eigenlijk met andere onderzoekers naar kunt kijken en zodat ook andere mensen vooruit kunnen met de data die jij bijvoorbeeld hebt verzameld of met de experimenten die jij al hebt uitgevoerd en jij doet dat dus ook in de praktijk ja dus bijvoorbeeld die data set van gebaren van Lowlands hebben we dat ook bij Nemo Wetenschapsmuseum hebben we hetzelfde trucje uitgehaald eigenlijk die data sets hebben gecombineerd en die hebben we vrij beschikbaar gesteld en ik denk dat dat, ja dat is een heel positieve beweging omdat het help bij de democratisering ook dus dat het steeds meer mensen de middel hebben om dit soort onderzoek ook te kunnen doen of om daar iets op te bouwen of op voor te bodieren en dat betekent zelfs dus ook als je niet verbonden bent naar een universiteit maar het gewoon leuk vindt om in zo'n set data is rond te kijken, ook dat kan gewoon ja precies, ja en dat is ook wel een trend die we steeds meer zien ook als wij publiceren, want die artikelen die wij publiceren naast dat ze natuurlijk vrij moeilijk door te komen zijn omdat het allemaal een beetje stoffig getaal is waar volgens mij ook wel wat ontwikkelingen in zijn is toegankelijker te maken daar kan ChatGPD bijvoorbeeld wel bij helpen maar ook omdat de rechten daarom daar is de universiteit ook heel erg mee bezig om dat meer open te maken zodat je ook als je niet betrokken bent bij een onderwijs of onderzoeks instelling dat je toch gewoon dat soort papers kunt openen en kunnen lezen dus daar moeten we iets meer voor neertellen de universiteit maar daardoor is het wel voor iedereen open en dat geldt zeker wel waard hoe vaak ben je middels op Lowlands geweest trouwens als onderzoeker dan ik ben er twee keer geweest ik heb drie kansen gehad, maar één keer kon ik niet zelf, dus daar heb ik al wat voorbereiden werk gedaan het systeem mee opgezet en zo en toen heb ik het eindelijk moeten overdragen aan een aantal collega's we hadden deze keer ook een poging gewaagd maar er waren heel goede onderzoeksteams die ons weggeconcreteerd hebben ja precies en die hadden hun idee wel geheim gehouden open science heb je voor nu even kunnen vertellen wat je graag wilt vertellen dank je wel straks een heel groot plous maar eerst maar eens kijken ook in de zaal wat jullie hiervan vinden ik ben benieuwd naar Tinneke de overeenkomsten wat vind je van het verhaal van Jan? heel erg leuk en ik zie inderdaad ook die parallele helft van die visuele input dat gaat over mondbewegingen maar dat gaat ook over het knikken van je hoofd het gaat ook over je gebaren ook heel veel toe aan spraakherkenning en wat ik leuk vond dat je het had over die ontwikkeling van kinderen en dat je verbaasd was van goh gaat het nog gebruiken is dat nog steeds niet en daar is ook die tegenstelling dat hele jonge kinderen van 10 maanden die kijken gebruiken allemaal mondinformatie voor spraak maar tegelijkertijd gaat dat integreren van wat je hoort en wat je ziet eigenlijk nog door tot kinderen puber zijn dat duurt eigenlijk best wel lang voordat ze dat zo goed kunnen dus dat vond ik leuk om te horen mooi, dank je wel jij mag reageren of zeg je alleen maar kan ik het alleen maar mee super bedankt, je ziet dat mondbewegingen is een beperking hiervan inderdaad we wilden kinderen Engels leren en ik dacht van zo'n robot kan alle talen spreken die je installeert super tof, alleen de kwaliteit van de uitspraak vooral die laten we altijd wensen over een van de vragen die ons ook gaan de weg eigenlijk te binnen schoten was leren we ze wel goed Engels nu dat is ook nog wel een kanttekening van is de robot er wel ver genoeg om dat fluent genoeg te kunnen doen en ik weet niet of ik een columnist ook vragen mag stellen maar ik zag hier natuurlijk ook wel wat linkjes als we het hebben over rituele we zien robots vaak echt als iets dat is onpersoonlijk dat stoot ons af, dat is zakelijk zeker die mensen die heel erg hebben dit soort ontwikkelingen en rituele die we hebben, staat dat inderdaad gespang aan voet of kan het ook samen gaan vanuit ritueel perspectief vind ik dat nog wel lastig, maar als ik kijk meer ook vanuit cultueel perspectief vraag ik me af of de robot bewust wit is of die bewust wit is vanuit cultueel perspectief ook onderzoek naar gedaan je ziet wel dat er worden overal robots gepubliceerd dit is een van de meest voorkomende robots in wetenschappelijk onderzoek wat inderdaad dat soort vraagtekens wel oproept je ziet ook wel dat in andere culturen anders wordt gedacht overal als je bijvoorbeeld kijkt naar Japan daar worden ook heel veel robots gemaakt dat is traditioneel ook in de popcultuur daar zijn ze vaak veel menselijker daar krijgen ze silicone huid speelt dat een grotere rol dan in onze context er is ook onderzoek naar gedaan inderdaad van als we die robot zwart maken we hebben het photoshop gedaan met een foto van deze en dan een zwarte huidskleur hoe mensen daar op reageren en dan zie je dat dat inderdaad een soortgelijke reactie uitloopt als bij mensen daar zit volgens mij iets achter er zit een bepaalde stereotypes achter die bij de ontwerpers, bij de ontwikkelaars is dus niet binnen Tilwig University ontwikkeld dat die wel een rol spelen daar misschien ook meer onderzoek naar gedaan had moeten worden opzetten van dit hele product ja, mooi en ik ben ook even benieuwd zien we ook wel nieuwe kansen om samen naar lowlands te gaan, misschien vanuit een soort open science gedachte hier vanavond ja, zeker, ik denk dat robots ook steeds gebruikelijker worden binnen organisaties en dat we ook zien van de interactie op zakelijk niveau met een robot wanneer benade je bijvoorbeeld een robot en wanneer benade je een menselijke collega dus ik denk dat we zeker nog een hoop met elkaar en van elkaar kunnen leren als we het hebben over dit soort vragen ja, al nieuwe ideeën ja, nee, precies nee, ik vind het heel goed ik ben ook helemaal voorstander van open science verder misschien kunnen we Tetris en robots combineren volgende keer zoek mekaar ook vooral op en uiteraard ook aan jullie weer de gelegenheid om vragen te stellen, opmerking te plaatsen complimenten te geven mij gewoon weg te sturen, ik ben altijd benieuwd voor je te leuk verhaal hoe kijk jij het verhaal op in nog vragen of dingen die je graag wil weten? nee, ik vond het ook leuk, kijk uit naar de tijd dat robots mijn werk kunnen overnemen ja, en als ik mag vragen wat verwerkt ik denk gedraugd is kuning en dat is nog wel een behoorlijk grote weg denk ik wat zouden robots wat zijn mogelijkheden die nu al ziet? in sommige functies, sommige dingen zie ik wel kans en mogelijkheden ja, ik weet dat er al heel veel apps zijn voor mindfulness ja, ik denk dat dat wel in robot verwerkt zou kunnen worden maar ik vraag me af of ik het nog ga meewaken dat ze echt mijn werk kunnen overnemen mooi, dank je wel andere vragen en opmerkingen, dingen die u wel weet ja, loop ik even naar de andere kant toe yes, aan deze kant het gaat ook vooral over hoe mensen op robots reageren vertelden en mijn beeld van praten met robots is echt zijn stereotype robot stem heeft Robin dat dan ook of is dat dan echt wel anders en zie je ook dat mensen daar dan een verrast op reageren hebben voorbeeld ja, ik had hem heel graag even willen laten horen maar dat kost gewoon te veel tijd om aan te zetten maar de stem is redelijk goed je ziet wel dat die kwaliteit van die van die spraak wordt ook steeds beter ik denk dat we ook, er zijn wat initiatieven van Google onder andere waarin ze heel dicht bij menselijke stem kwaliteiten komen stemcharactes dan wordt het ook een beetje akelig wat er niet 100% menselijk uitziet en daar komt ineens een volledig menselijke stem uit dat zorgt ook voor een raar soort reactie in mensen deze heeft op zich een heel schattige stem die gewoon heel vriendelijk is niet supervloeiend dus het zit een beetje tussen wat je kunt voorstellen uit zo'n killer robot uit de film en hoe wij praten in daar zit het een beetje tussen in het probeert wel slim uit de zin op te maken van hoe dingen aan elkaar verbonden moet worden dus niet zo dat hij dezelfde klanken altijd precies dezelfde uitspreekt hij probeert wel de klemtoon goed te leggen bijvoorbeeld en daar hebben we ook wat in moeten fine tune dus dat is ook weer een reden om niet zomaar dit ding aan church appetite te koppelen we hebben ook wel echt giraaf kon die niet uitspreken met phonetische dingen volgens mij was het iets van z, j, i, r a, f of zo hebben we dat een beetje laten klinken zoals wij het zeggen dus we zijn er nog niet maar het klinkt wel heel vriendelijk dat is ook de reden dat we voor deze robot zijn gaan omdat zeker voor kinderen werkt het niet heel erg intimiderend ook dus dat was voor ons wel heel belangrijk dus je kijkt op die taal heeft ook een functie en de manier waarop het wordt uitgesproken dat als het weer te natuurlijk maakt kan het weer tegen de robot werken precies, ja dat zie je eigenlijk daar is heel ontzoek naar gedaan op het gebied van uiterlijk als een robot er heel menselijk uitziet maar net niet menselijk is en je weet dat ook het een heel akelig gevoel omdat er dan net iets niet klopt dus dat zie je heel vaak in de nonverbale communicatie terug als je een robot hebt met een echte huid enzo maar er zijn net te weinig rimpels of die ogen bewegen net op een rare manier dan geeft dat een heel akelig gevoel en dan wil je eigenlijk niet met die robot omgaan en deze die zit daar mooi veilig vandaan die is heel, heel welkom in die manier nog een blik in de toekomst wat betreft de robot ze hebben wel de bevrouw wel zeggen dit zou de mogelijkheden kunnen zijn en jij zegt nou dat zou me niet verbazen binnen een jaar of twee, drie dat dat misschien toch wel echt aanzit te komen ja, ik denk dat ze wel steeds meer dat ze steeds intelligent wordt dat ze steeds meer kunnen zien, kunnen horen kunnen bedenken ook op zichzelf en Chatipati is goed in het fijn ze daarvan, in het soort van doen alsof dat doet, zeg maar alsof het weet wat het, waar het over heeft dat klinkt heel geloofwaardig en ik denk dat ze in de toekomst ook wel, want heel veel wat wij doen is natuurlijk gebaseerd op ervaringen, op herinneringen die we hebben, daar, vanuit daar praten we met elkaar en dat is iets wat robots nu niet echt hebben want Chatipati ook, dat is getraind op gigantische set van herinneringen, ervaringen van heel veel mensen die heeft zelf niet de wereld meegemaakt, die heeft niks zelf geleerd in die zin, en ik denk dat we daar misschien wel wat ontwikkelingen zullen zien dus dat we eigenlijk als een kind robot groot brengen, misschien in een versnelde vorm zodat we in een paar dagen tijd kunnen we een robot van net geboren naar tiener krijgen bijvoorbeeld en dat hij dat dan leert niet door heel veel teksten te lezen maar door echt met de wereld in interactie te gaan en daardoor op een soortgelijke manier leert als hoe wij dat doen ik kijk nog een keer in de zaal, laatste ronde alles kunnen vragen wat u voor dit moment wilde vragen dan kijk ik ook nog naar jou dan krijg jij aan Robin uiteraard dankjewel Jander Witt