 Avşamınız qeyiz, deyəri deyik tanılığı sizləyiciləri. Kimi 22. din Sintiabrayına gəlib çatdıq. Bu gün bir Sintiabrdır. Bir Sintiabr həm bizim üçün zaman-zaman məşdəbə gedən günümüz olub, orta-məşdəbə, ali-məşdəbə təsidin başlardığı gün olub. Bu gün Təsad-ı fənd dünən, bu gün abütriyentlərin ilanı olduğunu varə təbbiq ediyək. Bu gün Baki Devlətin Və İstətinin məhəmləmi rəsuz adına Baki Devlətin Və İstətinin tam 100 yaşı tamam olur. Ün və İstətin bütün məzunlarını, ün və İstətdə əmələk olan bütün məllin hiyyətinini təbbiq ediyək. Ruhları şad olsun deyər dünyadan köçənlərə. Bu gün həm də Millət atası əsab etdiyimiz böyük mesinat, gəlmiş, kesmiş, mən həmişə deyirəm, Hacut Tutullu qasanmış ənləyəqətli kişi, Hazirabdin Taliyəvin və Fatüqünüdür, 98-il öncə dünyadan köçük. Onda saydılı anara zanlı bağlandımıza başlayırıq, canlı yayımda siyasi şərtçi Nəsin Məhəldi, Nəsin Və İstələrin boş gördük. Səsasın lütfen, səsi bağlamısın. Qoş gördü hürpət, bəymən də sizi və bizim izləcülərimizi, salamlı yıram, en zamanda səsləndirdiyiniz, fikirlərin hər birinə də qoşa uğraq. Çox təşəkkürəyirəm. Bu gün Nəsin bəyi uzun zaman oldu, efirdə görüşmədik və siz qara bağlıydınız, yurtdayınız. Hər halda bu ayları qara bağlı keçirmək daha qoştu, hər çən aran qara bağ olsa belə. Amma hər halda oradan tamas qətlində yaxınsız, oradan daha tiz qəbərlər çatır. Nəsin Məhəldi bugün qara bağlıda baş verənləri biz sizdən görüşənlə sonra qara bağlan bağlıq çox böyük olaylar baş verib. Laçının təhvir verilməsi belə deyək 10 November və nəməsinə uygun olaraq. En zamanda yeni yolun açılması, khan kəndində itirazlar var, dünə itirazlar biz şahidi olduk, onlara da işare edəcəyir, yərimənlər, nə istiyir khan kəndindəki yərimənlər. Bütün bunlar haqqında, mən istiyərdim sizin fikirinizi eşidək. Öncə umum bir qara bağlıda nə baş verir bu haqqda danışaq, sonra khan kəndində gədək görək ki, yərimənlər khan kəndində nətələ bilirlər. Buyurun Nəsin Bey, izlaycılardan qarşı edərəm. Aktiv olal, efilüq paylaşın, bəyəni lütfen. Təşəkkür edirəm Rüfət Bəyi, çox maraqlı, en zamanda geniş sordu və təbii ki, bizim izlaycılarımız bu sual etrafında xeyd edəcədə məlumaklırlar. Amma buna bakmaya qalbət dəməyən, məsələlərə vurgus almaqda mən də düşünürəm ki, yararı var. Qara bağı etrafında əslində məsələlər demək olar ki, xeyd edəcədə aydın ulaşır. Bu 34 dildi davam edən münaqişəniyin, indi qaranlıq tərəfləri demək olar ki, yoxdur, hissi bir tərəfcə. Düzlə, nə deyilə bilər ki, bu münaqişə yüzyıldən artıq bir dövr başladığı, ölüşürəm o hikirlərə, amma aktif fazla da, Azərbaycanın müstəqili hərəkəatının başlandığı dövr dən 1948-ci ildən bu günümüzə qədər, təxminən 34 dildik bir zaman çərçivəsində. Qara bağı etrafında məsələlərin en aydın olduğu dövrı yaşayır. Burada beynəxalq təşkilatlarında, ayrı ayrı reyunda maraq olan dövrətlərin də, İrmənistanın da, Azərbaycanın da və həmin o qaraba qəlasında yaşayan İrmənlərin də mövqiyi çifayet qədər aydındır. Daha bu istiqamətdə, hansısa bir qaranlıq meqam mən düşünürəm ki, qalmıyım. İndi məsələrin ədə nibarətdir. Məsələrin ədə nibarətdir ki, 44 günlük müharibədən sonra Azərbaycan azıq şəkildə bəyan edibdir ki, qaraba qarasında yaşayan ilməni toplumuna heç bir hüquqi siyasi status verməyəcək. Bu mümkün olmayacaq. Yəri yənişən bir məsələrinə də. Biz bəkədə vuru səlsaq doğru olar. Azərbaycan mühalifətinin, Azərbaycan vətəndaş cəmiyyətinin təvriqdə tanınmış işlimayə siyasi qadimlərin hər birinin Azərbaycan hükümetindən üç tələbi qarabaqına bağlı. Bunun biri onunla nibarət olubdur ki, torpaqlarımız işgal altındadır. Bu danışıqlar nəticə vermir. Mütləq müharibə etmək lazımdır, torpaqları azad etmək lazımdır. Biz gözləmə məli ki, kimsə bizim ərazlarımızın talihini həllə etsin. Yəni, bizim birinci hükumətdən tələbimiz müharibə tələbi olub, 44 günlük müharibə ilə hükumət bu tələbimizi yerinə yedirib. Azərbaycan yerə deyiləm, cəmiyyətinin ikinci tələbi olunan ibarət olubdur ki, qarabaqda yaşayan erməni toplumuna heç bir stat su yerlə bilməz. Hətta o zaman hakimiyyətin mövqıyı belə yedi ki, biz Azərbaycanın tərkibində qarabaqda yaşayan ermənlərə ən geniş özünü idare stat su verməyə hazır. Mən Atatin Minsqrupunun təkrifər paketini ki, təqdim etmişdi, təxminən dört böyük təkrifər paketi vardı. Ondan ilə keçirilən ayrı ayrı görüşlər olmuştu aslanada, maskuada və başqa şəhərlərdə. Bu səmmitlərin hər birində də aşağı yukarı onun üzərində vurus alınırdı ki, ermənistan toplumu və daha doğrusu erməni toplumu öz müqəddəratın təyinətmə hüququndan da yarallanabilər. Bu qırqdur günük müaribədən sonra Azərbaycan hakimiyyəti də bir mənavu şəkildə məsq bizim Azərbaycan cəmiyyətinin tələbi etdiyi mövqeni təkərlələdir. Dədi ki, artıq özlə, biraz da obrazu şəkildə deyildi ki, status görbə gör olub, biz qara bada yaşayan yerlərlərə heç bir status veriləcək. Üçüncü, bizim tələb etdiyimiz məsələ nə idi? Bu mənasız danışıqlar prosesini aparam və bizim milli maraqlarımıza bu vədikə şəkildə təhlüqət örədən, adət-i miz qurupunun həmsədirlik farmatının ya bırakılması, ya ondan imtınay edilməsi. Bunu da mütamadi olaraq tələblərimizin sırasında olurdu. Azərbaycanda bütün Azərbaycan hakimiyyətinin siyərsədində müxalifətli olan kəslər bunu mütamadi səsləndiriblər. İndi artır elə bir vəziyyət yəranıq ki, qara bada qətirafında, adət-i miz qurupunun farmatı da demiyorlar ki, prosesdən kenarda qalıq. İndi buna toxunabiləriyik, olabilər unan bağlı ayləcə, sualları filan əksaləsə danışarıq. Yəni məsələ nədir? Qara bada qətirafındaki bütün hərbi siyasi proseslərin aydın olduğu bir dövrə yaşayır. İndi qara bada yaşayan elməni toplumu yaxşıbətlə düşürək, en zamanda elmənstan yaxşıbaşa düşür ki, Azərbaycan qara bada heç bir hüquqı stansu erməyəcək. Bu birinci, bu məsələ bitim. İkinci, qara badaqın müstəqil dövlət olaraq elmənstana, yəni özünü eyalan edib elmənstana birləşdirilməsi isə ondan daha böyük bir xulyadır. Bu ermənstanın Azərbaycan'a muharib elan etməsi anlamına gələ bilər. Nəzər almaq lazım ki, biz 44 günlük müharibədə çox ciddi bir hərbi uğur qazandıq. Ermənstana və dünyaya iştirmayətini göstərdik ki, bu vətən savaşı bizim üçün olmazsa olmaz məsələdir. Bu məsələdə bizim sahindən aslı olmayıraq, onun bölgədəki çəksindən aslı olmayıraq, heç kəsə bu məsələdə güzəşdə gələ bilmərik və yetməyəcək. Çünki son muharibədə üç min, ondan əbvət gədiysə on minlən artıq biz işəhitlər vermişik. Çox sahili insanlarımız, həyatını itiriblər. Yəni, bu məsələ vasıkeçilməz bir məsələdir. En zamanda beynəxalq iştirmayət də mənim şəxsi əldək deyim məlumatlar əsasında bunu qeyd edir. Onlar da aşağı yıxarı bu mövqiyirləri qəbul edirlər. Yəni, bu riyallıqı qəbul edirlər ki, artıq pos muharibət dönəmi üçün əməktaşlıqın şəra etinin genişlənməsi üçün danışqları barmaq lazımdır. Artıq kenara qoymaq lazımdır, bu status, nə bilim öz müqəddəratın təyin etmək və s. Bunlar münaqişənin bitməsinə yox yenidən aloqlanmasına xilmət edən məsələrdir. Yəni, beynəxalq qurumların mövqiyinə baxsaq, müfətbək, ən çox qarabax məsələsində həllədiyici söz sahibi olan, təhsir gücü olan ölkə hansıdır Rusiyada. Çünki Rusiya tərəflər rəsində bir maderaatr rolu oynayaraq öz ordusun gətirib salıq qarabaxa və dünyaya iştirmayəti də bunun məsq qarabaxdaşı fəaliyyətini bu vəddi gəlşəkildə qəbul edir. Rusiyanın məsələn, Ukrayna da, Moldova da, Gürcistan da, götürək hətta, məsələn, Ortaçya da, Qazaristan da, bu, Aşberdi, bu, yaxın keçmişdə, Yanbarayında. Bu fəaliyyətlərin heç birin qərb, digər beynəlxalq, maraqlı tərəflər qəbul etmir. Orda Rusiyanın iştirakını çox ciddi şəkildə hədəf alırlar. Amma nədən sə Rusiyanın qarabaxda mövcud olmasına həmin beynəlxalq iştirmayəti, münasibəti adikot deyir. Yəni, o ölkələrinə müqaisədə xeyli fərqledir. Sanki Rusiyanın burada belə bir, belə deyətdə o dırnaqadası sürgələtmə fəaliyyəti, abışın da, Fransanında müəyyən dairələrində anlaşıqla qəbul edir. Ona görə biz nəzaral maliyyət ki, burada ən böyük maraq olan dövlət Rusiya yaxşıbaşa çürki, qarabax ətirafında yenidən hərbə məliyyatların canlanması, yeni hərbə məliyyatların başlaması, bölgiya yeni görsiyası maraqları olan oyunçuların daxıl olması ilə nəticərinəcək. Bu kim olacaq? Bu əsasən, mən üçün rəmki, abış və Avrupaq olacaq. İran bölgedədir. İran bu bölgedə nüfuz edə bilər mi? Mən üçün rəm o səviyyədə İranın nüfuz edip bölgedən sə bir adım atabilsin. İran o savet məkani ilə bağlı Rusiya'nın ona icazı verdiyi qədər siyasət yürütür. Ondan artıqına o heç bir halda cəhdiyətür. Nəsələn, Azərbaycan nözi ilə bağlı da Rusiya ilə razılaşdırılmış siyasətə parır. Gürcistan ilə bağlı da, mənəminəm ki, ortaasiyada da belədi ilə Ermenistan nözi ilə bağlı. Ona görə yeni hərbə məliyyatların başlaması, böyük ilə müqyaslı, müharibənli olması bugün söz sahibi olan Rusiya da sərfə etmiş. Ermenistanı sərfə edir mi? Mən düşünürəm ki, Ermenistan indikə ölkümətini də sərfə etmiş. Azərbaycana sərfə edir mi? Mən düşünürəm ki, Azərbaycana də sərfə etmiş. Çünki, arazinin talihini demiyorlar ki, hərbi siyasi baxımdan 90 faizdən də artıq həllə etmişik. Çünki, hərbi baxımdan orda dominant gücə sahibiyc, yəni yeni hərbizlələrlə çox aktiv hərbə məliyyatlar farmaq gücü olan qavanda hərbizlələri ilə təmsirolunu ruhbürgədə, en zamanda siyasi baxımdan da bütün tərəflərə mübqəyimizi bəyan etmişik. Üzləyində onu qəbul etmirlər. Bəzi tərəflər var ki, Azərbaycana elan etdiyi tərəflərə qəbul etmir istəyini. Amma biz torpaq sahibiyc, bənaqaq yüklə bu ərazlar bizimdir. Bizə hər istəsək öz dəxilimizdə olan bu problemi, hansısa bir formada bənaqaq müzakirə müstəfsənə çıxarabilərik istəsək çıxarabilmək. Ona görə, yəni, bir təziqs olaraq qeyd etdiyim ki, qarabaq ətirafında hər şeye aydınlaşıq, biz əslində bunu əlimizdə əsas tutaraq, ondan sonra digər məsələrin hərli ilə bağlı danışabilərik. Yəni, mən çoxdan da nefirdə deyələm, deyə bir əzilə görünür ki, rəhimi də çox olur. Teşekkürlər, Nəzim bə. Nəzim bə, əslində çox maraqlı bir mübzihe kəsid ettiniz. Bugün qarabağda muharibə kime sərf ediyir? Bugün qarabağda muharibə bizə niyə sərf etməsin ki, nəzər alsaq ki, Rusya'nın Ukrayna batalığında ilişib qalması artıq kimsə yəsir deyir? Rusya oradan təbii ki, böyük ilə çıxaca, böy zərbi ilə çıxaca. Niya burada biz öz haqqımızı almaqdan ölür, biraz da yəmaş eləmiyək? Ha, baxmən, muharibə yeni qutaranda bu fikirləri bir mənalı səsəndirəndən edim ki, gərək biz khan kendini də götürə ediyik. Irmənistanla, Azərbaycan arasında çin səddinə bənzər böyük bir qala kimi sədd ki ediyik. Nə gedişkəli olardı, nə gəliş, heç bir əlaqədə olmazdır. Bunların elbəttə, bunlar bir aruzudur. Öz də açıq, dəkdə, məsələn, bir təhlilçinin darustu deyir. Məmunə bir təhlilçə olaraq yox, bir qana mağlı olaraq demişdir. Təhlilçə olaraq məsələyə baxış bir qədər fərqlidir. Diplomat ya da dövlət idarə etməsindəki yanaşmalar bizim düşüncəmizdən də çox-çox fərqlidir. Ona görəmən, düşünürəm ki, indi bu məsələnə gər danışıqlar yolu ilə. Ləp üçil keç, beşil kez, üçil tez və s. Olmaq şərtiylə. Danışıqlar yolu ilə. İnsan ikisi olmadan, əlavə və s. xəşləmədən. Yəni, müharibə nədir? Müharibə yenə əlavə qanga da yətirir. Güçməncilik toxumlarını biraz da dərinləşdirir. Əl bunlarsız keçim mən mümkün sərufət və biz niyə bununla son varyantəl ataq? Bu gün Azərbaycan da hələ ki, mən düşünürəm ki, müharibə varyantına əl atmaq, bize sərf etmir. Azərbaycan demək olar ki, güclü mövqeydə olan onlaya bir ateşkəs bəyanatının faktik olaraq o sənədin mahiyyətin götürüv bincəliyəndə, doğrudan da məğlub tərəf elmən standı. Amma o məğlubiyyətə tam şəkildə qəbul edirmək, əlbət deyə etmir. Ona da məyən zaman lazımdır. Çünki onun da çox böyük itkiləri var, təşkə itkiləri deyir. İrməni toplumu, isər diasporası olsun, isər İrmənistan'da yaşayan qalqın özü olsun, bunlar bir yüzirlik ideyanı dəfn edirlər hata. Və yəni, İrmənistan cəmiyyətində muharibə iki lüqtarı bildir, hələ iki deyir. İrmənistan cəmiyyətində bu yada hələt təzədir. O qədər qıyrməyəlik var ki, onlar indiyə qədər üzərində tihdikləri ki, bir ideya var idi, təməl olaraq. Böyük İrmənistan, Azərbaycan torbaqları esabına qarabağın müstəqilliyyə və s. Yəni, böyük bir gücə çevrilmət də Türkiyə rəziddələri var idi. Məlum oldu ki, bu nəyə ki, Türkiyə. Hiç Azərbaycanla, rüsyə olmasaydı, darmadağın olup yedir. İranlı olmasaydı, darmadağın olup yedirdi. Yəni, bu bir yallıqdı ki, İran, Rusya itfaqı İrmənistanın yox olmasını önlədlər. Bəni, İrmənistan toplunu buna allayır və onun böyük ideyası artıq iflasa qoyudur. Bu baxımdan mən düşünürəm ki, İrmənistan cəmiyyətinin bir qədər lənq, yəni, asda timplə, usul prosesindəki iştirakın, biz, əlbətlə, təngid etməliyi, fikirlərimizi deməliyi ki, unnikativlərin düzəldilməsi üçün çağrışlarımızı davamlı səsləndirməliyi ki, amma həm də anlamalıq ki, bu proses bizim lehimizə gedir. Olabilər, bilisiniz, kimsə hardasa nə isə deyə bilər. Kiminsə, hansı da fərdinlə bu, dövlət baxçıları da olabilər, ayrı ayrı güç strukturlarının rəhbərləri de olabilər, siyasi təşkilatların, nümandələri, diputatlar və sahir olabilər. Biz, ayrı ayrı şəxslərin deyib kirlərə deyip, onlayab ətəşkəs bəyanatının, addım addım icrası üzərində xoxlanmalıq, dikkatimizi ona erbalıq. Biz nəzər almalıq ki, doğrudan da bu sənəd icra olunduqca Azərbaycanın maraqları təmin olur. Hə, indi deyilə bilər ki, icra olunduq mu tam, əlbət doğrulmuyubdur. Orada hələ, bizim maraqlarımıza cevab verən iki həlləyidici məsələ qalur. Biri, irməni silahlı qubələri ölgədədir hələdə. İkincisi isə bizim 63 yaşayış məskəninlə çıxarılmış, o cümlədən xan kəndi də bura daxildi. Bizim soydaşlarımızın qaçqın kimi, BMT-nin qaçqınlar üzrə Ali Kamsarlıqının mandatı altında, o bölgələrə qayıtması məsələsi öz əllin tapmayıq. Hə, bu öz əllin nə vaxt tapacaq? Mən düşünürləm ki, bu da çox uzak gələcək deyir. Bu da yaxın gələcək, öz əllin tapacaq. Çünki o müddalar icraya gönəlik bir proses başlayıq. Yəni yəmişkə nüfət verməm, bir məsələni isteyirəm. Biz mütləq bu məsələni, yəni yətkin insanlar hər bir daha özü çün götürbəyəsin. Qarabağda bu 34 girlik münaqişə dönəmində biz iki dəfə belə deyətə o beynəlxak mandatla davam edən atışkəs saziş imzalamışıq. İndi buna saziş deməyək, bəyanatlayək, amma mahiyyət etivarilə bu saziş kimi bir sənəz olur. 1.1994-ci ildə Maya ayının 8 gizində imzalanıqdı, 12-sində Qubbiye minibdi, atışkəs bəyanatı Bişkek şəhərində həmin sənəd təxminən 20. ilin Sintiyabr ayına qədər davam edibdir. Bəli biz 2020. ilin Sintiyabrında muharibə başlayana qədər o danışıqlar prosesini demək olar ki, izləmişik. Həmin atışkəs sənədində nə var idi? Həmin atışkəs sənədi tərəflərə özünün hərbi siyasi nizamlama prosesini atətin misqrupuna heval etmişdir. O zaman atəm idi. Yəni, sultanışıqlar ilə bağlı məsəlirlər, apışının, fransanın və Rusiyanın həmsədirli ilə təşkil olunmuş atət çərçivəsində aparılmalı idi. Və aparıldı, 30 ilə yaxın, yəni 26 il davam edən danışıqlar prosesini nəticəsində oldu? 44 günlük muharibə. Yeni bir stat skuva yarattı. Yeni bir stat skuva yaranından sonra, 2. atışkəs sənədi onlayabr atışkəs bəyanatıdır. Bu sənəddə konkret olaraq müddalar var. Konkret olaraq tərəflərin üzərində öhdəliklər var. Konkret olaraq zaman müəyyənləşdirilibdir. Tərəflərin, hər birinin edəcək məsələlər 5 il müddətənə sülməramların orada qalması da daxıl olmaqla, konkret olaraq biz zamana sığan qazlaşma var. Bunu yarim ki, kimsə deyə bilmək ki, yox, böylə bir şey yox. Dəlbətdə, yəni, həbcək bilir ki, böylə bir sənəd var. Bak, bu sənəddə vasitəçilik misiyasıyla bağlı, tərəflər o maderaatırlıqı beliblər Rusya ya. Atətin minst qurupuna beliblər. Yəni, atətin minst qurupu faktiq olaraq yeniz tasquvonun yaranması ilə özü tarixə gömülüktür. Yəni, onun yarattığı, o farmatın apardığı danışqlar prosesi muharibəyilə yeşunlaşdı. Muharibədən sonra indi, Azərbaycanın tərəflərdən bir deyir ki, sən mənə lazım deyilsən. Bak, bu nöqti yenəzərdən, yeni muharibə təhlükəsi, yeni muharibə, niyə bizə sərfi etmircə bir də ən dəlavon edim ki, yeni muharibə bölgədə yeni gözyasi, daha soran oyunçuların daxıl olması ilə nətləyəcək. Bu, bizə sərfi edirmi? Məsələn, mən mözümdə, Azərbaycanın qərk yönümlü bir dövlət olmasını dəstəkləyən şəxslərdən, bunun üçün çalışan şəxslərdən. Amma qara bağın mövzusunda, qərbin qara bağla bağlı danışqlar prosesində, ilmənstan-azərbaycana rəsindəki danışqlar prosesində, Avropa ittifagının təmsidciliyindən kənar, yeni bir farmatın olması bizim üçün fəlaqət olar. Bizim üçün ən ideal variyan, Şarıl Michelin, Avropa ittifagın prezidenti, Şarıl Michelin bahsətciliyilə farlan danışqlar var. Rə, Rusiyanı biz buradan kənələştirə bilirikmi? Riyallıq budur ki, hələki bunu edə bilməyik. Qarşıda üçün zaman var. Bu üçün zaman ərzində, Qurayna Rusiya muharibəsinin özü faktiq olaraq, Rusiyanın canıbıq afqazdaki göğsiyasi yerini və rollu qarif edəcək. Unan bağlı, mütləq yeni yanaşmalar ortaya çıxacaq. Bun başqa variyantı yoxdur. Rusiya mövcutluq üçün, Türkiye xeyl-i dərəcədə mövşut açdı. Çeyl-i dərəcədə. Yəni, Türkiye'nin bugün apardığı siyasi hət düzdü. Quraynaya hər bir yardım göstərir. Qırım platformasında aktivdiyi, Qurayna'nın ərazi bir tövlüyün dəstəkliyir. Ama eyni zamanda Rusiya'da sanksyələr təbbiq etməyə, Rusiya-Qurayn arasında danışıqlara təşvirq edən bir dövlətdən sövbət gedir. Bu, Azərbaycanın strateji müddəfirlidir. Ona görə Rusiya ürəyindən keçisə bilə, indi Azərbaycanı ayağının altına qoyub əzə bilməyəcək. Hə, faktiq olaraq buna imkanı çatır mı? Nəzarı baxımdan diyaq ki, hələ böyük dövlətdir. Nəzarı baxımdan biz Rusiya ilə muharibə, özümüzün qeyri dərəcədə resurslarımızı tüqətmiş olaraq, özümüzə çox böyük problemləri yaratmış olaraq. Hə, muharibəsiz keçinə bilirik mi? Keçinə bilirik isə bunu davam etdirmək lazımdır. Mən düşünürəm ki, indiki real vəziyyət, əsasən bundan ibarətdir. Dəşəkürlər, Nəsin beyn. Bir nəsə sualımız var izləyicilər. Amma mən istəyərdim ki, bu gün biz həm də Qançəndindəki aksiyalar haqqında danışaq. Hətta bizim Efir də Qançəndindəki aksiyalardan bağlı sucettə gidip, Nəsin beyn, nə istiyirlər bu deməri erimənlər? Qançəndində bizim istəklərimiz bələdi, biz torfağımız istiyirik. Qançəndində Azərbaycan bayrağın dalgalanması istiyirik. Hər sən ki, 11 Noyabr 2020-ci ildə hakimiyyətinin çevrəsində olanlar deyirlər ki, Qançəndində Azərbaycan bayrağın dalgalanılacaq. Amma nəyə görə deyirdilər bilmirəm. Madem ki, sizin pəsibəklik planında bu şey yoxuymuşsa, nəyə deyirdilər? Bak, onu mən demək istəyirəm və yaxud da, Aqdam Azərbaycana təhdil verilən gün Rusya bayraqlar ilə küçüye çıxanlar da həmcədən. Amma mən istəyərdim, bu hərmənlərin istəklərində deyir, sucettizliyə izləyədə, mən sizdən istəyərdim hərmənlərinə bağlı, fikirlərinizi eşüdəkən, hərmənlərin istəklərində bağlı? Hərmənlərin oradaki istəyi, elbət də ondan ibarətdir ki, onlar yarattığı bu qondarma rejimin tariqə gömülməsin həzm edə bilmirlər. Onlar düşünür ki, ən azı bəyən xalq iştirmayətin diqqətin bu prosesi çəkməklə, ətətin minz qrupunu aktivləşdirərək bu prosesi qoşmaqla, onlar indiyə qədər səsləndirdiyi bu cəfəngiyatı həllə də davam etdirə bilərlər. Yəni, Azərbaycan ərazisində ikinci hərmənlə dəvələti yaratılması ideasını yaşaqmaya çalışırlar. Həb bu nə dərəcə də indir yaldı? Hələ ki, elbət də biz 44 günlük müaribədə qələbə salsaq da, xan kəndinə daxırılabilməmişir. Həçə, xan kəndi deyil, xocağlının ahdərəni, dədiyim kimi təxminən bir 63 yaşayış məskənimizə hələ də Azərbaycan hərbi qubələri nəzalət etmir, suverendiyibiz bərpə olunmuyub, bayrağımız dağıqalanmır. Amma bu demək deyil ki, o ərazilər kiməsək güzəklə gedilipdir və yaxud gedilə bilər. Bunu heç kəs düşünməsin, belə bir şey mümkün deyil. Ermənlər artıq paşa tüşürlər ki, doğrudan da Rusya onların ciddi hava darlarından biri kimi zəifliyir. Bu zəifləmə onun qafqazdan tədiricən, canıbu qafqazdan uzaklaşması ilə nəticələnə bilər. Yəni, bu tendensiyanı bir çox insular da, bir çox ayrı ayrı, məsələn, ıslatik olan fətlər də bunu səsləndirirlər və real təhlirlər de onu göstərir ki, doğrudan da Rusya bu bölgədə özünün mövcudluğunu indiyə qədər apardıqı formada para bilməyəcək. Yə, bizim doğrudan rizamıza alma aldı, razılığımızla burada kalma aldı. Bu da o halda baş verə bilər ki, doğrudan da sülpərvər bir misya üstənsin. Türkiyələ birgə, Labendi deyək ki, Iran da qızıqlanmasın deyə bu altılıq farmatı deyirdilər, 3.3. Bu farmat çərçivəsində hansı da bir yeni, bir müsbət yanaşmalar ortaya qoyuşun var. Amma hələ ki, bu görünmür. Görünmədiyi nə görə, İrmənlər yaxşıbaşa tüşür ki, onların himayəsi kimi abışım və Fransa'nın bölgüya nüfuz etməsi, təhsil etməsinə məyən qədər cəhdlər olmaq. Bu cəhdlərdə nədən keçir? Abış Fransa bizdən Qarabağ məsələsində dostuq etməsədə etraf etməlik ki, bunlar dünyanın demokratik dövlətləri. Bunlar demokratik proseslərə önəm verən dövlətləri. Başqa bir tərəfdən həm də göv siyasi olaraq da bunlar, İrmənlərin burdakı mövcudluğun, İrmənlərin burada təhsil gücünü saxlamasını da istiyirlər. Bunların göv siyasi maraqlarına bir mənəli çabab verir. Bu nökləyə nəzərdən, hən kəndindəki aksiyanın əsas məqsətlərindən biri budur ki, İrməni cəmiyyətində, İrməni toplumuna göstərisinlər ki, biz hələ iddialarımızdan vaz keçməm şeyik, İrmənistan diasporasının yenidən yardımlarını almaq, dəsləyin almaq istiqamətində o təşəbbüslərin davam etdirilməsi cədər edir. Eyni zamanda adətin minz qrupunun həmsədirləri üçün məyən qədər kez ismirməkdir ki, orada aktiv dinci insanlar var, onların statusu ilə bağlı məsələlə müzakirə olunmalıdır, onların təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələlər aktualdır. Bunları gündəmə gətirmək üçün orda bu adınlar həyata keçirilir, atılır. Həmin düşünürəm ki, Azərbaycan heç bir halda bucur aksiyallara dikkat ayraraq və yaxud onunla təsirlənərik öz siyasətin dəyişməz, dəyişə bilməz. Yəni, biz bunu bir mən al, deyib bir şeydir. Azərbaycan qanullarını qəbul edən islənlən irməni, əri onun əli Azərbaycanların qanına bat məyibsa, bu muharibələrdə hər bir cinayətlər töretməyiblərsə, bizim mətəndaşlar kimi o eləzlərdə yaşayabilərlər. Bunun, bunu heç yə sonları oradan qovub çartmaq niyyətində deyib. Amma onlar separatcı mövqiylərindən çıxış edəcəklərəsə, bunun heç bir perspektiv olmadığını anlamaldırlar. Mən muharibədən də hal sonra bir tevzisi səsləndirmişdim. 44 günlük muharibə Azərbaycanda separatçılığı bir dəfəlik dəfnədir. Yəni, hər kəs qulağında bir sırqı etməyədik ki, Azərbaycanda bir daha separatizm meyilləri başqaldırabilməz. Biz bunun üçün can verməyədə can almaqada hazır. Azərbaycan mütəbbir məkan kimi, mütəbbir ərazi kimi, hələ bizim canıptaki soydaşlarımızın haqlar ilə bağlı məsələr qarşımızdadır. Azərbaycan indik ki, mövzud göl səhəsi rəallıqlarda böyük məktə olan, böyükə biləcək bir potensiyaldı olan, bu imkanda olan bir dövlətdir. Biz bunu mütəbbir nəzər almalı. Ona gürə xan kəndində bir oviç orada da görülən bu dükkəyiz 506 nəfərliyik bir həyiyyətdən, insanlardan söhbətkədir. Hansı da bir aksiyyə keçirilməsi, bizim Qarabaq'a gönləlik siyasətimize təsir göstərməm bəldir və göstərməyəcəkdir. Səssinizi açın lütfen. Səssinizi açın lütfen. Teşək günlər. Dəməli, burada böyük mətli izləyicimiz Filmar ələkibəli yazır ki, Rusya'dan eriməni milyardırın hans kendində yaşamaya gəlib, burada bizim minillərdə vətəlimizdir deməsi, bura bizim minillərdə vətəlimiz deməsini, nə məxsəl güdür, deyəsən böyük küzdürlər yenidən status məsələləsində kökləniblər. Əsim bəyi bundan bağlı? Filmar bənin əslində dedikləri fikirlər çox naraklıq doğuran vacib məsələlərdir. Doğrudan da onları bu məsələrdə qızışdıran, onları ümütləndirən məyən tərəqlər var. Bəzi belə fikirlər var ki, Qarabağda ki, həmin bu yaşayan şəxslər Rusya pasborta alaraq, gələcəkdə, məsələn Rusya birləşmə iddası qaldirə bilərlər. Həmin bunu real hesaymura. Yəni, Rusya bunu edə bilərdi, Ukrayna da müharibə olmasaydı. Rusya bəlkə də bu hazırlıqı başlamışdı ki, bunu da başa sattırsın. Amma Ukrayna arasında olan müharibənin 6 aydan çoxdur davam etməsi, və bundan sonra da hələ qarşıdan nə qədər davam etməsi ilə bağlı çox qeyriməyən bir şəra etin davam etdiyi sürecə. Biz əmin olmalıq ki, Qarabağda kehrimələrə pasbort verirək, onları Rusya vətanda şeydərək, hansı da bir formada Rusya birləşdirilməsi və axtorda təhürkəslik, bu fəri yaratması ilə də asan olmayacaq. Dediyim ki, Rusya həm zəifliyir, həm də Türkiyə xeyl edərəcədə mühtaçdır. Onu da nəzər almaq lazımdır. Türkiyə böyüyən bir dövlətti, hansı ki, məsələn Rusya nəzəifləməsi ilə bölgədə orta asya qədər uzanan bir çox rafiyada tübat qədər ciddi göçəsi təhsil gücünə malik olan və onu girçələşdirən, sistemli adımlarla girçələşdirən dövləttən zövbət kədər. Özünün herbə arsenaulın muasir sandaklara yaxınlaşdırır, demək olar ki, dünyada ilk dörtlükdə beşlikdə olan bir dövlətə çevirlikdir. Xüsusilə hava məkanında, eyni zamanda insansız hava uçaqlar ilə bağlı qəlişdirdiyi teknologiyyə ilə Türkiyə ciddi şəkildə demək olar ki, nəcə diyək? Öz müvqeyin burada daminat bir müvqeyi çeviribdir. Bu nökləyə nəcərdən, elbət də mən düşünürəm ki, filmar bəyi haxlıdır. Daha çox qəlp dairelərindən elməni toplumuna belə mesajlar verilir ki, onlar aktif faaliyyəti ortaya qoysunlar, Azərbaycandan bu tələfləri etsinlər ki, bu həm Rusiyanı, həm Azərbaycanı, həm də danışqlar prezesində olan Avropa itifagını və digər tərəfləri. Məyən qədər faqq qarçısında qoysunlar. Bunlar bu faqda istinad etsinlər ki, orda real belə bir mənzərə var. Onlar sizləyə yaşama ısləmir. Bu, orda qətiyyət lazımdır. Yaşama ısləmir şələşürəni yıqçıq yetkinə. Bunu azıxı demək lazımdır. Biz 44 günlük maribədə xan kendini tamamilə işqalçılardan temizləyə bilərdik. Yəni, bizim üçün bir iki gün zaman lazımdır. Olabilsin, laçın kəlbəcər bir qədər arhaplanda qalabilərdik. Hətta ahdamın özü belə arhaplanda qalabilərdik. Çünki vücumun istıqaməti şəhbə, xan kəndi istıqamətində. Qan kəndi işqaldan azə dolunabilərdik. Hə biz onu niye etmədir? Yəni, Azərbaycan hakimiyyəti deyil ki, dinc insanlar var idi. Hə, hikmət haciyəvin ondan bağlı açılaması oldu belə biz. Yəni, belə fikirlər Azərbaycan hakimiyyət orqanlarının səsləndirməsin də mən normal baxram haçıqı. Yəni, onlar nə istəyir, desin, də mən bax dedim. Ayrarı fərqlər məyən ölkələr üçün, özünün iştima eləyi üçün, məyən fikirlər deyir. Amma Azərbaycan də herkes bilir ki, Rusya bunu durdurdu. Təhcə bunu bizim bilməmiz deyil. Azərbaycan prezidentinin özünün, mən xatırlı yıram. Muharibə əlilləri ilə hansıda bir maalicə müəssəsində görüşü zamanı təxminən buna bənzər bir fikir səsləndir. Yəni, buna bənzər bir fikir səsləndir. Savaşı gidər kən görüşü deyirsizdə? Bəli, savaşın dibi olar ki, son yekunlarındaydı. Qan kəndində götürmək niyyətləri var idi Azərbaycan, hər bir qubələrinin. Siyasi radədə o yöndeydi. Sadece olaraq son anda Rusya nın aktiv müdaxiləsi, bizim Rusya helikopterinin vurulmasıyla onların hərəkətə keçməsi, bakiya raketlərin atılması və s. Azərbaycan hakimiyyətini də mən qədər çəkindirdi. Və muharibəni qarşıda qış gəlirdi, sərt iqlim şəra etində, məsələ, laçında, qubatlıda, laf götürək kəlbəcərdə, hərbə məliyyətlər aparmaq elə də asam məsələ deyir. Hansı ki, sən orada 30 yildi mövcud deyirsən, yoxsan. Ona görə, bəlkədə o adımın atılması indikələcək tarixçıları bunu daha abjektiv qiymətləndirəcəklər. Biz siyasi proseslərin çindəyi, işbirləzdə hakimiyyətə münasibətimiz də tənqidi yönde olduğunu görə, bu məsələrdə hələ o riyallığı tam şəkildə nə görə bilmirik bəzi hallardır? Bəzi hallardaysa onu ifade edə bilirik. Həməl əminəm ki, zamanı çeşircəsə bunları aydınlaşacaq məsələrdir. Məsələn, ona bir daha vurgus alaq ki, abış atətin mis qurupunda həmsədirli yünüstünə, nümayəndə təyin etməsi təsadifi deyir. Bu prosesdə abış kənarda qaldır. Yəni, bugün atətin mis qurupundan Fransa bir vasitə çiydi, Avropa İttifagının əslində təmsəlisi çiydi, dolayısıyla Rusya özünün iddiasına öz maraqların təmin edirdi. Bir də abış var idi. İndi kim var? İndi Rusya var bölgədə, Avropa İttifagı var, abış yox. Demələ, abış yenidən bu proseslə dəhaqlı olmaq üçün. Nə etməldi? İndi ki, stasqloğun dəyişməli. Bu da necə dəyişməli olar? Muharibə ilə dəyişməli olmuş, sonuncu qisasə məliyatı göstərdik ki, hətta Rusların arxasında belə irmənləri hazırladıqları hərbə abiyyiklərə bizim ordumuz konkret zərbələr indirir. Və bundan sonra da indirəcək. Yəni, orada hərbə abiyyiklər hədək götürlərə indiriləcək. Rusya buna vəl belədən ya zəlzələdən göz yumacaq. Biz, çünki Rusya nə hədəxalmırıq Rusya əlimiçləri ilə bizim bir dişimiz yoxdur. Onun arxasında Azərbaycandan çıxmalı olan, bu ərazini təmamilə tərkətməli olan hərbə qübbə varsa, biz ona qarşı belə alakalı məliyatlar mütamadə yata keçirəcik. Yəni, abış burada hərbə məliyatlar yolu ilə mövcud olmanı seçməz. Bu, İranın da bölgiyədə dəhaqlı olmasıyla nəticələnə bilər. Türkiyə bunu qətiyən qəbul etməyəcək, Rusya qətiyən qəbul etməyəcək. Yəni, Azərbaycanda qəbul etməz. Yəni, əlmənsan nə qədə istəsə bilə bu alınmaz. Nizə daqrı olabilər? Orada sadec olaraq həmin o demokratik rasiz görüntüsü ilə. Orada ki, əlməni toplumunun təhnükəsizlik məsələsi ilə. Onun birgə yaşayış məsələrinə abışın yer almasıyla bağlı. Və bu məsələlər olabilər. Orada abışın iştirakinin Azərbaycan yalnız bir halda buna yaşayışıq yandırmalıdır. O da o halda de ki, bir daha bəyan etsinlər ki, biz mövcudu yallıqları qəbul edirik. Azərbaycanın torpaqlarında ikinci əlməni dövlətini yaranması və hansısa bir geniş muxtariyyatın oğuması məsələsinə dəstək vermeyecek. Hə, burada əlməni toplumunun oradaki təlükəsini ilə bağlı hansısa məsələlər varsa, oturub onlardan danışmaq olaraq. Yoxan müətətin misqur bir kimi mən gəlirəm, burada sizə hansısa bir vasitəciliyə yedirəcəm. Bunlar nəğıldır. Bunlar atmaq lazımdır, kenara, Azərbaycan cəmiyyəti bunu heç vaxt həzm etməz. Bunu dəstəkləyənləri isə, mən əminəm ki, yüzyıldə keçsə qapının arxasında qoyar seçici. Mən qarabax seçicilərinin ovqatın bilib deyirəm. Eyni zamanda Azərbaycanın bölgələrin də təhcə qarabaxda deyirlim. Yəkə, 1 milyondan çox insanın ədə aktiv, siyasi, fəal aktiv insanın yaşadığı bölgələrdəki ovqatı bilirəm. Atətim, misqurupunun yenidən bu prosesə gəlməsi, bu danışıqlarda bizimlə hansısa bir formada təklifirəl sürməsi və ona dəstək bilənlər. Emin olunca bu qalqın hiç bir dəstərin olabilməsi. Yə, bu qalqın dəstərinə zətən əthiyyəz duyur mu mövzudu hakimiyyət? Yə, bu da bir şeydir. Yə, bu da bir şeydir. Bakın, bə burada yaxşı soqandı. İndi belə görünür ki, dəstəri sanki buna çox da əthiyyəz duymuş. Amma riyalıq bu deyir. Azərbaycan hakimiyyəti, Azərbaycan cəmiyyətin çox yaxşı öyrənir. Şəxsən, mən özüm bölgədə olduğun müddəttə iki dəfə aktiv sorgunun iştirakçısı oldu. İki dəfə aktiv. Yəni, çox geniş soqalarla, Bakın de, bizə el bölgələrdə izləyən insanlar varsa, bunu bir mən alı təsdikləyəcəyələ. Bu soqaların hər birini götürdün, baktın. Qüsus plan şəklərlə o soqalar səsəndirilirdi, vətəndaşların həm sosial vəziyyəti ilə bağlı, həm hakimiyyətə münasbəti ilə bağlı, həm yerli məmurlara və bir tövbülükdə məmurlara münasbəti ilə bağlı idarətmə də yəni zamanda Qarabağın məsəlisi ilə bağlı soruqlar keçirlədir. O soruqlar, iştemaət üçün açıqlanmır. O soruqların nəticəsi olaraq demirlər ki, 90 faiz ilham eləyəvi dəsəkdir. Çünki orada bir kelimə olunla bağlı söhbət getirir. Riyal vəziyyətini öyrənilməsi məsələləri aparılır. Ona görür, mən düşünürəm ki, azərbaycan hakimiyyəti cəmiyyəti daha yaxşı tanir. Bilir ki, onun dəsləyini ekiyəs var. Bilir ki, o riyallıqda əgər onu dəsləkiləmi yəcək sə, o bir gün problem yaratacaq. Qusulə, Rusya-Qurayna muharibəsi fonunda, Rusya'nın zəifləməsi bütün aftaritar rejimlər üçün ödcəmiyyəti ilə yeni iş metodlarına keçilməni tələbə edir. Yeni standartları təhbiq etməyi tələbə edir. Sən əbəki kimi o qapalı şəkildə Rusya oradaydı qoxmurdun. Həcə, 11 dövlət idi. İndi onu etmək çətin olacaq. Ona görə, elbəktir, cəmiyyətli hesaqlaşaraq. Yəni, perspektifcə. Nəsimi bəyi, İran açıq əsrına düşmənsilə yedir, can azərbaycanla, anca Rusya nə düşmən kimi düşmən deyil, nə dəki dost kimi dost, mən düşünürəm dost kimi həsi dost deyil. Rusya barədə denizbəsi İranla necə etməliyik? Mən düşünürəm, bu da bayaq kisi övvətinizin davamı olaraq dəyirləndirmək olar ki, İranla münasibətlə, İranım son aylarda biz sizləm bunları dəyirləndirməmişik. Zən qazurdan bağlıq, ortaya qoyduq müvqi və zaman- zaman İrandan səslələnən fikirlər. İranın ən ənəvi siyasətinin bir hissəsidir. Nəsin bəyi düşünürəsiniz əsrına bağlıq? Mən açıq, azərbaycanın iki böyük qonşusu var. Quru sərhətləri olan biri Rusya'da biri İrandı. Həriksinin azərbaycana baxşır aşağı yoxarıya inidir. Bunlar həriksi bir-birinə demək olar ki, dəstək verirlər, azərbaycana gönəlik basqıçı siyasətin davam etməsində. Bəzi hallarda, məsələn, azərbaycan hakimiyyətin napardığı siyasətin onların xoşuna gələndə, xusrə qərbə gönəlik məsəlirlərdə, azərbaycanda milli iradenin əzilməsi istıqamətində, demokratik proseslərin boğulması istıqamətindəki faaliyyətdir. İran və Rusya algış deyir. Çünki burada güzlü toplum ona sərfi etmir. Güzlü toplum ona həriksinə sərfi etmir. İran üçün xusrulə sərfi etmir. İranda bizim 30-40 milyon təxminən soydaşımız var. Bunu siz məndən də yaxışabilərsiniz. Orada saynən bağlı müxtəlif rəqəmlər deyilir. Var, var, var. Yəni bu 40 milyondan çox olan soydaşlarımız, saba azərbaycanda demokratik difah dövlətini görsə, bir cazibən mərkəz olacaqdır. Bu, bu, 44 günlük muharibədə arazın o taindan çəkilən videolara baxım, bütün videolarda, orda görə dəcə, sanki elə bil ki, necə deyilə bil ki, biz necə azar keçdiyedirdik, bizdən daha çox azar keçdiyedirdik. Arazın o taindan qələbəmizə sevinərək, qələbəmizə ağlıya rağq, algışlaya rağq. Bu, nədə bu, hamsır təbii bir bağdı da, sabaqları o qələbəyə nəyən yanaşı. Burda hüquqları təmin olmalı, özü seçən, özü iqtisad-i inkişafın təmin edən, müsləqin səhsət-i ürdən bir azərbaycan görəndə, onlar da istiqaməti çevirəcəklər, hədəfi çevirəcəklər. Bunu İran ağlıyır. Ona görə İran çalışır ki, azərbaycanı bax bu, qara bax məsələsində iliştirib saxlasın. Çünki bu bağdan biz kutarsak, bu mən yadımdadır. Muharibədən dəral sonra, mən xarişdən yayımlanan resursların bilində bunu açık şəkirlə bilirdim ki, hələ hökümet bu qədər qara baxla bağlı aktiv siyasətini qoymamışdı ortaya. Düz ateşkəs bəyan atı imzalana gün apardırım çıxışlı YouTube kanalında da var. Mən o zaman dedim ki, biz qara bax məsələsində artıq qoymalıq ki, azərbaycanın bütün müxalifəti, iştima, isyasi qurbələri, deməyəldir ki, qara bax məsələsində demir, sən hələ olunub. Çok güzel. Təşəkkür eləyikliyik buna görə, tariqdə bu məsələ sənin adıyla bağlıdır qəbul edirik. Yəni, tariq belə bir şeydir ki, sən onu silə bilməssən, kimin orada bir negativi varsa, o da onun kürayında qalacaq, müsbət bir əməli varsa o da qalacaqdır. Ona görə, biz yeni hədəp məyəlləştirməkdir. Yeni hədəf nədir? Doğrudan da demokratik, rifahlı, tamam ilə möhkən güclü bir cəmiyyətə sahibi olmanın kezislər üzərində hakimiyyəti təngid etməlik. Hakimiyyətə onun üzərində özümüzün bir konseptual sistemli faaliyyətimizi göstərməlik. Təxsif ki, biz hələ bunu edə bilmək. Mən, əh, bir az dələ, özümüzə də təngidə yanaşıram ki, gündəmi hakimiyyət məyəlləşdir. Məyənin adımları atır, biz həmimiz o adımların etrafında başlayırıq. Müzakiri asmaqa, çox da uzun bir müzakiri asmaqa, üç gündən sonra gündəmi dəlşir, hansı da bir gündəmi ilə bir məsələ salıllar ki, qələ bilmək. Gündəmi çox ilastikdir, Azərbaycanda təxsilə. Azərbaycanda ki, gündə müquqı siyasi nəticə doğurmuş. Bu bizim problemimiz budur. Yəni, gündəmdə bir şey, sən təvamlı uğraq tutaraq, insanları onun etrafında təşkilatlandırabilmirsən. Mən təsif edirəm. Bizim, məsələn, aktif siyasi partiyalar ki, var. Aktif siyasi qurumlarımız ki, var. Bunlar da, bax bu, elementar. Həmin o, ictimai rəv üzəlində siyasəti qurum, ciddi siyasi nəticə almaq, konsep siyasi qoymullar ortaya. Mən bəzən görürəm, bu borçluq var. Həmin olun ki, cəmiyyətə çox yaxsəfər bəri etmək olar. Yəni, mevzudan mevzuya keçdik. İran-Azərbaycanın müstəqilliyin həzmi etməyən, onun uğurlarına kölge salmağa çalışan bir dövlətdir. Amma Azərbaycan bugün, İranla dərin açıq konfrontasiya gədərək. Yəni, o zildiyyətləri dərinləşdirərək. Bölgədə öz istəklərin həyata keçilmək hətdindən hələli imtınə etməkdir, dövlət. Amma vətəndat cəmiyyət üçün, siyasi partiyalar üçün, media üçün, hər tələfli dəstəyivirməldik ki, biz oradaki soydaşlarımızla elə bir sevyədi işləyətdir. Hər bir canıqlı özünün qüzeyində olan qardaşının dəstəni hissəyətsin, onu yanında hissəyətsin. Dövlət deyəsin ki, mən qarışım lazım. Dövlət də, yəni dövlətin belə imkanları var, resursları var. Yəni, gəlmişləyəmdir, bizi izləyən dövlət qurumları da bu məsələyələ bağlıdır, oradan da cəsadətli olmalıdır. Mən anlayıram, İran tələkəli dövlətdir, ideoloji siyasətil, Azərbaycan içerisində böyük bir özüçün tələkə ocağı yara da bilipdir. Yəni, biz bilmir ki, onu istənilən vaxt hərəkətə gətirilmək güc imkanı olabilər. Bu məsələrdə Rusya donulabilə yerdə adımlayabilər. Bu məsələləri nəzərə almaq şərtiylə, indi ki, gəlsiyasi dalgalanma ki var, bu tektonik proseslərin biraz durulmasına yetiəsi var. Bu nə qədər çəkəcək? Rusya, Qurayna muharibəsi ilə artıq demiyorlar ki, bir aydınlığa doğru başlayıptı. Amma mən düşünürəmkələ qarşıda daha böyük, daha tələkəli bir dönəm var. Bu dönəm üçün biz, səbitləyimizi, tələkəsizləyimizi, ölkə daxılında həmrəyəliyimizi qorayaraq, bu mərhələni keçməlik. Təşəkürlə, Nəzim beyi, son sualanan sistem Raci eti edirəm. Ötən ay, yəni, August ayında, dikləti cəlb eləyən ən önəmdi olay, təbii ki, laxçının azərbaycan bayrağının dalgalanmasıdır. Şəxsən, mənim üçün çox ağır idi, laxçının da Rusya'nın 20 metridir bayrağının dalgalanmasını deşitmək belə, bunu düşünmək belə mənim üçün ağır idi. Həralda laxçının şəhərin mərkəzi artıq azərbaycan ortsunun azərəkinlədir, bu çox önəmlidir. Amma biz orda neyi verib, nə aldıq, biraz cəmiyyət üçün qaranıq qaldır. Nə görə hakimiyyəti, yaxın mediaların özündə belə bu məsələnin bartını o qədə artırırlar ki, adam biraz da şüphiyyə düşür. Yəni izləyicidən sövbək yedir. İzləyicin də də fikir yaranabilər ki, siz eləyəm ki, təngid eləməzdir. Bizi misiyamız təngiddir. 44 gününç savaşda isə təngidir eləyəm ki, ordumuzun dövlətimizin ətta prezidentin yanında layanmış. Bugün təngid edir ki, tərif edərək problemin həlinlə mane olmayan, təngid edək ki, problem həl olsun. İzləyicimiz də yazıq burada, bu yol nədə nibarətdir? Bir izləyicimiz də burada yazıq, təzis yəkilən Lassun yolunda, Ermen dilində dövfələr gördüm. Yolu çəkən biz, yəgin yazları da bizi yazmışıq, hən kəndi bizim deyir. Biraz da litorik sualdı. Nə baş verir, Lassun yolu nədir? Lassun yolu, hansı yollar, zabıq sus, Lassun şəhərimizə qayqdır. Hansı kəndlərdir yenidən Ermeninin nəzarətindədir, Rusunun nəzarətindədir. Buna bir aydınlık getirə dürləm. Məsəliyə bu kontekstə gəlin yanaşıq. Lassun şəhərin mərkəzinin, zabıq cəndilinin, sus cəndilinin, Azərbaycana daha da sordakı işxalçıların məskünlaşmış qubbələrin oradan çıxarılması müsbət aldı. Bunu və hər kəs alqış deyir. Mən başqa alternativ fikirdə Azərbaycanın cəmiyyətindən eşitməmcəm. Azərbaycanın cəmiyyətindən eşitməmcəm, eçəyəvin ki, eşitməyəcik. Məsələ, öz yerində. Amma, nəzarəlmaq lazımdır ki, bunu nə, çox şətməyət yətəcə yoxdur. Lassunla bağlı olan məsələ, nə də ki, çox küçüm cəməyət yətəcə yoxdur. Burada, onlaya bura atışqəs bəyanatının tələplərindən biri buyudur ki, üçün müddətində alternativ yol çəkilsin. Alternativ yol çəkiləndən sonra Lassun ərazisindən keçən yol bağlanacaq, Azərbaycanın əzarətində veriləcək. Yeni yoxa... Yəni üçüldən sonra deyildi də üçül ərzindeydi. Yəni üçül ərzindeydi, məsələ. Yəni on ayar zində oldu da, biraz tezələk. Yə, bu iki lə yaxındır. Diyət ki, bu müsbət aldı. Amma mənfı olan məsələnə, biz bunu müklət qeyd etməliyik. Yəni, bizim izləcilərimiz də bəlzən buna görək, mənə əşədirəm, deyirlər ki, siz hər bir məsələnə təngid edirsiniz. Bilirsiniz, dəhliz nə deməkdir? Bizim hər birimizin evinin çərisindəki dəhlizi təzəbirlədəkdə. Otaxların birindən obrisinə keçmək üçün istifad edirik. Belə deyilmi? Dəhliz budur da, yəni evin bir isəsidir. Biz, Lassun dəhlizi deyiliksə, təslif ki, yeni yola da, Azərbaycanda da mən görəm. Yəni də Lassun dəhlizi deyilir. Həç olmasa, bunu qarriyət dedik bir humanitar dəhliz adlandırmaq və kəd daha doğru olardı. Lassun dəhlizi anlayışı nə deməkdir? Dəliyim kimi, dəhliz sanki evin bir isəsidir. Belə çırki, Irmənistan hansısa bir Azərbaycanın tərikəmində anklalı var. Yəni, ora Irmənistan'a məxşustur. Yəxt, Azərbaycanda məxşust deyilir. Ona görə, Azərbaycanda orada öz qanunların tətbiq edə bilməz. Sərhət, gömrük, nəzalət sistemini qoyabilməz. İlə orada kim onların gəlirsə, yəni açıq qapıda, gələr, o tərəbdən keçər, bu tərəbdən qaydər. Bu, çox təliqəli bir məsələrin. Bu, Lassun yolunun yeni çəkinmiş Lassun yolun. Bu problemi həlləyətmir. Bəki, həlləyətmir, mən görməyətmir. Ona görə, bu məsələdə bizim tənqidi mövqeyimiz davam etməlidir. Azərbaycan hakimiyyəti yeni yolda sərhət, gömrük, məntəqələrinin qurulmasıyla bağlı məsələrinin mükləq reallaşdırmağıdır. Mən düşünürəm ki, bunu reallaşdırmağı imkanına malikdir. Qusulə, zəngəzurla bağlı, hansı ki, qamilikasyaların asılması məsələsi var da bilirsiniz. Qamilikasyaların asılması, Avrupa itifagının vasılacılığıyla da müzakirə olunan məsələlərdə deyir ki, orada da deyilir ki, dəmi bu zəngəzur əraçisindən, biz zəngəzur dəhlizi deyirik, onlar qamilikasyaların yolların asılmasın deyirilməsdən tələb. Amma bu danşıqlar məsələsində oturub, hər ikisine eyni satsun birilməsi məsələsi müzakirə olunabilər. Biz riyallığı qəbul edirik ki, orada Ermen, Azərbaycan ərasində, Ermenlər yaşayır, onlar Ermenistan'a sərbəsk edik gələbilsin. Amma xarici ölkə vətəndaşları bizim ərazımızdə məs, beynəxalq, sərhət, qanullarına həmin o qayıdalara uygun hərəkəti etməyədir. Bunun alternativ olabilməsi. Eyni zamanda zəngəzur ərasindən, Naxçıvan sakinləri, Azərbaycan sakinləri bir-birinin ərasinə loxlamadan, keçmədən gedib sərbəsi gəlməlidir. Ha, hansısa bir xarici ölkə vətəndaşı bizim ərazından keçik gəlcək isə, Ermenistan onu yoxlayabilər. Ona hansısa bir formada yeni qaydalar, fəqli qaydalar tətbiq edə bilər. Məsələ, mən çüncəmə qədər, çüncəmə gələ bu şəkildi olmalıdır. Yeni laçın yolu Azərbaycanın gücün göstərdi, özünün öhdəliklərinə sadikliyini göstərdi. Bunu da deməliyik. Qısa bir müddət hərzində çətin reliyifli bir ərazidən ocur yolun çəkilməsi, Azərbaycan həm də gücün mühaşi göstərir ki, yəni, mən Qarabagda bu əraziləri tutub düşməncili yetməniyyətində deyiləm. Ər istiyirsizsə biz doxs kimi yaşayabilərik. Daha doğrusu doxs demiyyətə qonuşu kimi yaşayabilərik. Bizim ona potensiyalımız var, imkanımız var. Biz sizin üçün yollarda çəkə bilərik, səbhaq başqa infrastruktur da yerə də bilərik. Yəsək, siz deyiniz yanaşı yaşamadan söyləbətik. Əlbə, o müsbət mesajlar. Yəni, bunu azıq demək lazımdır, müsbət mesajlardır. La, bu oradan qoy, bir il də irmən sərbəskəsini keçsin. Biz nəzəl malir ki, böyük sül sazişinə doğru sürətlə adımlı yeriq. Nə görə deyirəm sürətlə adımlı yeriq? Mən amca doğrusu fikirəşirdim ki, irməsdən Azərbaycan arasında danışqlar prosesi 3-4 dildəm sonra başlayabilər. Amma paşınyan, əliyif görüşü, ürünsisi elə də 4 görüş keçirlik. Putinin vasitəciliyilə, masquada, Sochiya də və s. keçirlən görüşlərin sayda 4-dən çoxdu. Yəni, bu nə deməkdir? Bu deməkdir ki, artıq bir intensiv proses başlıdır. 94-da 6-kəsi ilə müqaisədə indi bir irəliyə adımlıyam. Düzlək gedir, ıslaba yerişi ilə gedir. Amma həralda o eşirlik müddətə doğrulməyən adımlar atılır. Ona görə mən laçın yoruyla bağlı, da o kişiyi təfərruatlar ki var. Onun üzələrinə vurgu salmanın, onu hangisə bir təbliqat formasını çevirmərin tərəftəri deyiləm. Nəsin bək, çox təşəkürəyirəm. Bəz suallar var idi. Nəsa olarsa, əgər bundan çox istəmirəm vaxtızı çox olan bilrəm tələstirsizdə, bütün rejimi çökərsə qarabağdan Ruslarla rədid etmə mümkündürmü belə bir fikir də var. Belə mümkündür. Çox təşəkürəyirəm. Dəyəliniz rejcilərinə zənişətdirəm ki... Məncə deyilə elə dolayacaq elə. İnşaAllah. Demələk, əgər üçünə Ruslar qarabağa tərk edəcək isə, dinə kenar o yol çekilməliydi? Belə bir sual da var. Ruslarla tərk etsə də o yolun çekilməsini biz niyə görüb? Bacıb sayrıq. Xan kendi ilə və Azərbaycan arasında yaşayan irmənlərlə, irmənistanında yaşayan irmənlərin biz əlaqəsin tam şəkildi kəsə bilmərik. Baxın, hələ onların orada silahlı qübesi var. Amerika, Fransa bizim üzərimizə vücür gəlir. Rusyanın burada atoynətmasına sulur. Sövbət Humayintar da əzirizdən gedirdə? Bələ, dəyində, təsəbir edin ki, biz desək gəvtünə yolları bağlıyırıq, əla burada bunları boga cək bizim agüvətimiz deyici var. Bu üç evlət deyil, təbun əzir olalım. Çox təşəkülərs, Nəzim Bək. Zanlı yayını burada sona çatdırdıq. Nəzim Bəyə, təşəkülə, izləcilərinize təşəkülərim. Çox sağolun, də elə izləcilərinize çatdırıbəm ki, programımızın qonası yəsi şərisi Nəzim Məməldiydi, çox xarşı edin ki, efirin sonunda biz daha efiri paylaşın, bəyənin ki, daha geniş auditoriya sonrada bizi izləmək, mükihanına malik olsun. Sa olun, sağolun, qalın. Tanrı bətərimizi, Tanrı, milətimizi qorusun. Allah hamanda.