 Spokesman, Deputy Director, Deputy Director ng International Rise Research Institute. Ano mo? Nandyan 200 banyos laguna. Dr. Bruce, magandang gabi po. Magandang gabi naman sa inyong lahat. We are hello from Grishman Phang Mola. Director, ang co-sign hoon namin ngayon. Ano ang effecton ito pung El Nino, tumintending El Nino, puno problema natin sa Rise Production. Hindi naman mo siguro ng Pilipinas kundin ang bumbundo. Magandang tanong yan na congressman. Ano mo ninyo itong El Nino ay ang principal impact na ating ina-expect ay drought at meron ng conclusion ng ating mga scientifico na ang drought na ito ay umihiral na sa parte ng India, meron din drought science na Indonesia, sa Thailand at meron nating lumalabas dito sa ating Bansa sa Pilipinas. So ito ay minamatsegan natin ang mabuti o pangmalaman natin kung ano ang effecto sa ating Rise Production. Why specific on this areas director? Ito hu ba yung mga Rise Producing countries ng mundo? Of course, kasi ang e-re of course focus on Rise, kaya yung mga Rise areas ang binabataya namin. Pero meron din tong effecto sa iba-tibang produk tong nasa ating mga farm. Ang specialty namin ay ang Rise, kaya minamatsegan namin ng Rise. Ang India? Kumusta po effecto na ito sa India? Ang mangyari sa India po ay na delay ng ilang lingo ang kanyang planting. Kaya nag-adjust naman ng mga market sa cost ng mga planting na ito, yun din naman ngayari sa ating treatment. Pero meron naman silang sapat na irrigation kahit pa ano? Actually karamihan sa India, especially eastern India ay maganda ang rainfall kaya doon na co-concentrate ang kanilang Rise planting. Kaya naman ang kanilang investment in irrigation. Kaya ang problema nga lang, of course, ang ating Rise Quilts talaga nag-respond yan pagdating ng ulan. Kiningintay din ang mga maksutaka ang ulan naya. Ang delay ang ulan na payabao at a-dewing. Ang India talagang malawakan yung kanilang Rain Harvesting Technology? Well talagang ang eastern India bagay na bagay sa Rise Production niya at doon nila co-concentrate ang kanilang Rise Production. Ang India ngayon ay second largest producer of Rise in the world. Pero saan nila in export? America? Most of their production talagang domestic production niya. Ataman domestic lang? Ang production nila umaabot yan ng 110 million metric ton. Sa ating dito sa ating Pilipinas, mga 19 million lang. Saka nila sumosobro ng 100 million. Pagalawa naman siya ang pinakamaraming tao sa buong mundo eh. That's true. Kaya pinakain nila ang karamihan sa kanilang production. What about Vietnam? Vietnam, there's not much effect right now. Nagigita naman natin sa movements ng pressure na maglaki-laki pa rin ang stocks sa Vietnam, maglaki pa rin ang stocks sa Thailand. Kaya hindi pa rin nag-responding market sa kinatatakutan na El Nino. Hindi. Saka maganda, yang cherry bar ba yun yung kanila, yung pinanggalingan ng tubig nila? Sa Vietnam ay Ang Mekong River. Ang Mekong pa na, Mekong River. So, wala nang sila masyadong problema dahil hindi naman apektado, hindi niya ninyata ang basta-basta na dutuyo itong Mekong River na ito eh. Kasi ang Vietnam at Thailand magkaparios nila mga 50% to 60% rice yan. Nita sa Pilipinas eh, hindi lumalapas na 30% rice. Ok, kung ang pag-uusapan natin Pilipinas sa Doc, ano ang impact huni ito? Kasi ang sinasabi nila talagang, although dito sa Central Luzon dahil sa Pana Nalasa Lillando, medyo mating di talaga yung nangyaring pagbagsak ng ating inaasaang harvest. So, sa pangkalahatan, with the impact of El Nino, itong strong El Nino, kumusta hong projection huni ito? Ok, dalawang bagay yan, dalawang punto. Ang unang punto ay minampininitignan natin yung lumalapas na forecast na ginagawa ng ating pagasa. At sinasabi ng pagasa ay so far ang mga provincia na affectado ng drought sa ating bansa ay Camarines Norte at Saranggani. Saranggani, ah. Doon lang grave. Ey, yung Camarines Norte at Saranggani hindi naman ganong... Medio rice producer. Ang ikalawa, yung affectado ng Typhoon Landon, itong grave talaga. Kasi nakamahan ng Central Luzon at saka ang Kagean Valley. Ang estimate ng kagawaran ng pagsasaka sa mga nasalantang rice fields ay humigit kumulang 1.5 million hectares. Wow. So, sa 1.5 million hectares na yun ay humigit kumulang ang estimate ng vigas na affecto ay mga 700,000 metric tons. So, hindi pa naring sigurado kasi meron pang harvest na nangyayari. Gurbawa pa naman yan, arinawa. At mayigita natin ang ultimate effect yan, pagdating ang pasko at tignan natin kong nangyayari pressure. Pero, ah, anyway, isa ho sa mga major concerns talaga natin ng El Nino, kakulangan ng tubig. At tinasahan nila na ito po ay magnatagal pa. Pero, hindi lang kasi kakulangan ng tubig ang dalaho ng global warming. Pag-increase din ng salinity, ng ating katubigan, yung salt water intrusion. Anong intervention po ang ginagawa ngayon ng IRI? Ito na ho yung mga long-term challenges na inarap natin. Nila nang sa taon na to, pero sa mga darating na 5, 10, 15 years. Ito yung climate change impact na nangigita natin sa flooding, sa pagtas ng temperatura, sa ginep, sa salinity at sa drop namin niya. Kaya ginagawa namin research dito sa IRI ay yung mga rice varieties that can withstand climate change. Okay. Yan ba ay sinusubukan ang itanim dito sa Pilipinas? Ako po, meron nga mga varieties na lumabas na at hindi distribute na mo ng ating Philippine Rice Research Institute. What about yung sa Pangladesh? Of course, ang mga programa ng IRI ay worldwide at malaki impugama din natin sa Pangladesh, Indonesia, at meron naring lumalaki program at sa China. Ang Pangladesh ay importante kasi talagang independent o ang population nila sa rice not only as a commodity to produce, pero as a food, ay ang nutrition nila ay affectado rin ng rice production. Pero karamihan ng variety na tinatanim nila na gagaling yan sa IRI? One house. Kalahati. Kalahat ng varieties na itinatanim sa buong asya ay nanggaling sa IRI. Nanggaling sa IRI. No, matanong ko lang, ilan ho ang Pilipino scientist yan ho sa IRI? Mga Pilipino scientist, well ang staff ng IRI po ay humigit ko mo lang mga 1400. Okay. At mga 1100 Pinoy Latia. Di tahunin. Yung ganyang gagaling ang Pinoy, pinapakain natin ang buong mundo. Ang buong world, ang buong South East Asia dalong sa expertise ng Pilipino scientist niya sa IRI. Dok, pahabul ko lang. Yung golden rice, kumusta na po ito? Yung golden rice ay yung research na ginagawa natin, itinotulin natin. At we are careful to make sure na best quality top-notch world-class science yan. Kasi alam natin kung controversial nang context. At ang main purpose ng golden rice ay tulungan natin lahat ng ating mga population, mga bata, laktating mothers na magkaroon ng sapat na nutrition habang kumakain sila ng bigas na paburito nila. Kasi karamiyan sa mga asya, of course staple food ang bigas. So we want to make sure na yung bigas na yan ay nutritious.