 Əzizkan 13 izləyiciləri hal azırda ölkədə yəgəni abidəsi olan milil ilərimiz Məhəmədəm Rəsuzadəni noxandakı bu abidəsinin qarşısındayıq abidəni dəgələr sonra Rəsuzadə Ebu Muzeyi adlı iştirmayı qurup ziyarəti görələşir. Mili ilərimizin hanın ziyarətinə ölkənin tanımış ziyarlıları, tarqçıları, alimləri qatlıblar. Mən bu ziyarətdə şübəsiz ki, ötən bir ilərzində, ötən yan varın 31-undan bu günə qədər aramızdan köçən insanlarıq sözü qeyd etmək istəyirəm. Rəsuzadə Ebu Muzeyi qurupunun dəyəlimiz, Nizad qəcəlbı qeyd etmək istəyirəm. Kamil məlidini qeyd etmək istəyirəm. Büyük aləmdərimiz araştırmaçlarımız Aydın Balayibi, Ramiz Aptalvoğlu və Rəsuzadə ruhuna sadıq olan hər kəsi bu hanım günündə, Rəsuzadəni doğun günündə xüsusi qeyd etməyi özmət borç bilirəm. Bu çox günəşli havada günəş qədər bizim üçün şöqlə bir gündür. Çünki birimiz və sən daşı olduğumuz Azərbaycan dövlətinin qurucusu, Azərbaycan cümhürətinin ilk dövlət parçası, büyük Azərbaycanlı, mənə dəmi Rəsuzadəni doğun günündə onun hələk Azərbaycan bilgəni həklı olan ücəsəməsin yanına gəlmişik. Qatrəsini yadəlirik. Əslində artıq Azərbaycanın 20. əsir tarixini, onun üçünməli şəsi tarixini, onun nətbaht tarixini, onun nizami üçünməli şəsi tarixini, bugün Rəsuzadəni adı olmadan təsərililər mümkün deyil. Və ənə şükürlər olsun, ən xoşvaxtıq ki, çox qısa bir müdət hərzində uzun illər onun o savet dövrü, böyük bir təqiblərə məruz qalmış. Və o təqiblərə görə də qərabədik ki, adını dolmamış Rəsuzadəni son, bu müsləqirlik illərin də irsi vətənə qayettik və biz onu tanıqa başladık. Tanıdıkçı əsərləri çabolundu, əsərləri çabolunca irsi ürənildi. Və bugün biz bilirik hansı Rəsuzadəni qatrəsini alırlar. Və bugün bu ictimai qurubumuz, Rəsuzadə E-Muzi ki, ilə əvvəl yaradılmış ictimai bir qurubumuz var. Ziyalların cəmiyyəti olaraq, Azərbaycanların bir cəmiyyəti olaraq ki, qarşımıza çox küçük bir məqsəv buymuşu. Rəsuzadənin vətənində Rəsuzadəni doldu, ki, şəhərində onun son mənzilində evini yaradak, məkamını yaradak. Yəni ki, çox izləri var. Amma çox təsif ki, həlləki vətənində ev değiləsi, məkam değiləsi, hər vaxt hərəki bir ocağı yoxdu. Və bugün gələcəyimiz yer, anacağımız yer, həlləki var. Riyal yer, yəni, Mahdi bilir, bugün bu heykəldi. Amma Rəsuzadə o vaxt bayraq üçün deyirdik ki, bu üçaldan sonraki, bir daha üçelən bayraq heç bir daha emməz. Və üçaldan sonra özü bilirdik ki, o sual çək ki, bəsi nə oldu, əndi. Və onun cevabını özü yazmışdı, o gözlərinən sualın cevabını ki, bəli bün eğer bayraqa bir harçəkmir, bir vaxırıqsa, plaskmir vaxırıqsa, bün o bayraq, Azərbaycan binalar üzərində davılanmır. Amma siz bün qəlbiz, siklal eşqirə sızlayan azərbaycan gəncinin bağını yasaz, siz rəsubu o bayraq orada görərsiniz. Və mən bün o bayraq tecəsiminin, Rəsuzadəni özünə şəxsiyyətini hayrd edərdim ki, bün Rəsuzadəni Azərbaycan da tanımayan adam yoxdur. Sual çöhbət o tanımahanın dərəcəsindən gedir ki, onu çox dərinlə tanıyan var, yaxşıdan yan var, əsas qeymətin bilən var və bir qadini bilən var ki, susil o gəncilik kövbaraq qədər hiç dərinlə tanımadan da ürəndoların, Rəsuzadə eşqir var, Rəsuzadə sevgisi var. Və biz bün o böyük bir Azərbaycan çəmiyyətinlə, həm də xaristli olan Azərbaycanla çox küçük bir hissəsi ki, bura gəlmüzlək və bün sabaq hələ bura bizim sudaşlarımız amı qələcəyələ, ona görəmən sizə hamıza təşəqbür eləyirəm. Biz Rəsuzadə nə ayrı bir ailəsiydir. Yadigarı, qan, bohumu, rəsvək biz ilmədir, bürün bən istirəm burada bizim Rəsuzadə ruhumuzun ruhu olan rəmiz Nəlməb-Talvon qatrəsini yadigələyir. Çünki çox izdirirdi, özü olan da gəlirdi. Aramızdan gəttirə çox təhsif ki, görmədir. Ünlü də eləyək ki, haramızda da eləyətiklər olmayacaq, ən azıb biz özümüz o evrimuz eləyərədə eləyəcəyir, ilə onun açılışına ən azı eləyəcəyir. Ona görübənsin, hamıza gün biz Rəsuzadən keçik bir ailəsi olaraq. Çünki ev yaratmağı, evi kim yaratı, evlat yaratı. Yə, biz hamımız bir Rəsuzadən evlatları olaraq bura gəlmişik. Borcumuzu qaytaraq qurubumuz yaranamda bu şuanla yaratılır. Hamızı salamlayıram, çox salam ki, gəldir. Rəsuzadə tariqdədir. Rəsuzadə gününlərdədir. Rəsuzadə bu günümüzdədir. Rəsuzadə gələcəkdədir. Nə qədik ki, Azərbaycan da, Azərbaycan da, Azərbaycan da var. Bir elə də Rəsuzadə var. Rəsuzadənin adı həm uşaq çəkləcəyir. Ümum varəm ki, laxıq incə onu qeyd olanaqsa yeri biləcəyir. Siz hamınıza östə şəkirəmə bilirsiniz. Və isteyərim ki, Azərbaycan da çəklək gəldir. Rəsuzadə də Sivələ hamınıza uğrlar aradır. Çam, salam. Salamlayıram. Bələli gəl ki, bu farkı gəlmək, bu abidəmi ziyaret eləməkdir, müqətləsi bişti. Və bunun bir özəliydi odur ki, bu könyumdən deyir, ürəhtən deyir, əşpirs, tapşırı, əşpirs, təkir, təkir, yoxdur insanları və enin səsilin gəlir. Öbək, Rəsuzadənin tarifdəki yeri, oraya sə əlummaz bəs, məqamda. Çünki bütün gözəl və hətta pis ideyalar insanların beynində doldur. Yəni, o bir zəkədən qokuq, sonra əsləktaşlar meydana çıxır, bir ziyallar grubu yaranıq, sonra o ideye kütlərə rəsında yayılır. Azərbaycan müstəqili ideyası da bəcət. Yəni, bu ideyi yətdoğuruk yedən yolda çox, Azərbaycan xalqının düşüncə və dəfəkürünü ifadə eləyən çox mühtərəm insanları, yəni, plab, əlibə-i çeyin zədədən, əhməd bəyavəldən, zərdədən, əhmədən əhmədən, əhmədən, yəni, bir başa müstəqili olmasa da, hər haldan birlik düşüncə etibariyənim ortəxil-i ciddi tezistəri oldu. Ə suzadə, bunları hər qi onlardaki, bu ideyana həm bir ideologe olaraq gördü və həm də bunun qurulmasında bir başa iştirak elədi. Ona görələr suzadən, əbəd edir bizim üçün. Əbədə olan bir şeylə mübarizə aparmaq çox böyük düşüncəsizdir. Əni, sabit böyükdədə də, ondan sonra da elə indin özündə də əsuzadə, elə xor baxan, aparmaq arası baxan, onun tarixi hikmətləni damat ilyasında bulunan təylü vücudlar var. Əmə bunlar hamsi tarixin zi birliğinə tullanası və tullanılmalı insanlardır. Ən ona görə bugün Solmaz Khan'ın aptal bolun adını çəkdir, əmə ondan əvvəl əsuzadə ruhunu yaşadan, onu tədkiliyən, tədakarlıq göstərən, onun ideyalarının gəliması üçün həgimi yanasında tədakarlıq göstərən insanların adını çəkmək istirəm. Ən hətta, sabit böyükdə səməturununla başlamak istirəm, baxməyər o episodun mübasəli olmağına, baxməyər adın özü millət hatası ifadəsinin işlədilməsi çox böyük hadisəydi odur üçün. Ondan sonra elbətdə ki, bizim çox görkəmlə alimlər, mən onlara bizim deyirim, sivətə xox gədən tutmuş daha sonra mürsün eləyəvin, yəni onun göstərdi, o bir xidmətləri misilsizdi, topladığı, kətirdi, ortaya çıxartdı, rəmi zabı talıb oluq, önəmli olaraq, yəni mən üçün aydın bala yəvib yaxınlarda dünyasını dəyişti. Yəni onun anatasiyasına onun dericatına baxmaq kifayətdir ki, yə, Suzadənin nə qədər bu milli düşüncə tarixində çox planlı, çox belə böyük bir yer olduğunu görəsələm. Ona görəmən, minnət daram, o insanlara ki, bu ideyanı öz dərin də yaşadılar, heç kimlə nəşmədə nasıl olur? Yəni, ki, Rə Suzadəni əvvəlkinlə də bir qədər. Fətlidir. Yəni, qıskananların sayı azalır, amma baxməyərəki sələyətləri var. Səvənlərin sayı çox alır, baxməyərəki onlar da maheçə çox dərinin də dərkilindir. Çox kitapları uğudurca, o ideyələrin qavradırca, tanıdıqca, məncə Rə Suzadə bizim gözümüzdə daha böyük-bürdürətli bir şəxsiyyət də çefilir. Son vaxtlar, bu iki filmi çəkilir, bunların çox böyük əhəmiyyəti var. Demələ, əbədi əzamiyyət filmi ümumətə cümhuriyyət haqqında bir qəmli hikayətdir və bir də son iclas filmi bu Baki Studios ki, çəklip Baki Media. Yəni, bunu esə bilirəm ki, bu filmdə çəklip bir cümuləki gədəndə ki, Rə Suzadə, Azərbaycan cümuliyyətin panesidir. Bax, bəyərək ki, ökümət adamlarının toplaştığı xızal edir, görün ki, insanlar buna necə reakseverdir, necə yalçaldır. Çünki insanlar həqiqətin sorahındadır. Həqiqətin acıdır. Və o həqiqəti demək üçün də insanların cesareti olmalıdır. Əsası olmalıdır. Oların ruhu böyük olmalıdır. Yenilməz olmalıdır. Yenilməz olmalıdır. Ben esə biləm ki, bu gündə sabahtan ondan sonraki günlərdə çox maraqlı dədbilər olacaq, esə bilirəm ki, Rə Suzadə bizləndir, onun ruhu burada da, onun ruhu Azərbaycan üzərindədir. Çünki Rə Suzadə əbədədir. Bütün ideyalar turançılıqdan tutmuş, nə bilim bu, Azərbaycan'da və onun çevrəsində olan geopolitiqa, orta asya, dünya, Rusya, Ukrayna, Avropa, demokratiya, dövləçili düşüncəsi, ilə bu sistemdə Rə Suzadə həmşə öndə də həmşə parlaqdır və biz bu parlaqlığın ışığına topaşmışq. Təşəkür eləyəm. Dirdim və birdən birə, ona dəqqət yətirdim ki, tariq belə dekə adətən siyasətçilər zaman keçti işcə unudulur. Az da olsa yaddan çıxır. Rə Suzadə fenameninin tərsünədir. Zaman keçti işcə o belə daha geniş dariyə məlum olur. Daha dərinlən məlum olur elbətdə. Bu, onun adını yaşatmaq üçün, işlərini yaşatmaq üçün zəhmət çəkən, insanların da xeyl-dərəcə dəmləli də onların bir çoxunu qulum eləmdə sadaladır. Siz də çıxuşlarımızda dediniz. Bu qamitə də bunun üçün çalışır. Amma görünür, əsas məsələ onda da ki, onun bizim həyatımıza gətirdiyi ideyalar, özləri çox həmşə yaşatmaq ideyalardır. Və yavaş yavaş onların aktuallığı azalmaq vəznə gəttikçə daha da artır. Ona görə də mən düşünürəm ki, bu, nə qədər biz düşünsək ki, gençlər bir qədər unudurlar və s.d. düşünürəm ki, burada o təlkə ya ki, nərasu zaten gözləmir nədə ki, gözləmir. Belki, içmişçilerin parlaq çıçda, bundan sonra bir sözləmək çətindir. Ən kısa danışacaq, bəya, Arif nəli söhbət dəşirik, deyiləm Arif, təsəb rə ediyir, sən bizim altmıştan o elə yaşımız var. Amma, rəsul qada və o həmin bizim qurucu babalarımız dediyimiz insanlar, həmin bir yada olan insanların elə yaşıyor. Təsəbərinize gətirin ki, bu insanlar həmin yaşta nə qədər, gətkin, nə qədər, iləlik görən, nə qədər, kəmi, nə qədər güclü duhaya marikin olan insanlar var. Biri də, bəmədəm eləs, və s.d. söylüyüm ki, görünür o tarixin önündən iləli gələn bir şeydə, həmin o bu pliyada insanlar geçirir. Çünki təktəki olsaydılar mürtəlif vaxtarda təbii ki, özəlindən sonra nəsə qoyb qədər edilər. Amma bu pliyada nə bir yerdə olmalı bizim üçün ölkərimi. Cumhuriyyəti verir, rəsbul dəkanı qələtti və biz sonradan belkədə gəncolanda orda da fikir vermirik, amma bizim indi dörrümüz də biraz başlayalım, çünki gəncolanda üçün rəni barə ammızı belə tanıya qətmiştik, başqa deyilir. Biz yaşlandıq şə onların nə et deyirin və onların nə qədər böyük adamlar olduğunu, fərqində varlar. Allah ruhu varmışa dələsin, Allah mən mədəmin rəsubu və rəhməti dələsin və üssəl var. Ben kimsə demiştik ki, mən 30 il əvvəl yazıq məsəl hərə də aqda oldu, və mən buna görə çox düşmək. Yəni, bu mənada ki, rəsubu var mənin və onun həmkəl var mən, həmkirlərinin çağdaşlarla düşündükləri, etmək istədikləri ideyə var hərə də aqda. Yəni, bunun yaşlı mənada onu da söyləmək olar ki, təhminən yüzil keçir ki, yüzilə bu ideyə var hərə inkişaf eləməkdədə, hərədə oların istədiyirləri tam özgəlməkdir. Ruh var, şabız. Amin. Biz artıf bir NNL dönüb onun ad günə rəfəsində gəldik ekləni ziyarət iləri və bu ziyarət həm də bir növ hesabat harakçeri dəşir ki, il ərzində hansı işlər görürük. Mən müstirəm bir şey deyim, keçən elbiz bura bir qədər fərqliyə tərkibdə gəlmişək və təsvör olsun ki, ictimai grubun çox fəal kürüslür bu Covid pandemiyası səbəbindən aramızdan gedib kəmil məli, bir də icat məli, grubun ən belədəf fəal üzüləri deyil, Allah olara rəhməd eləsin. Bu ildi biz olarsız seydirliyik. Daha sonra aydın məlimin vəfatı, ramez məlimin vəfatı elbətə ki, bizim hammızı kədərləndirdi. Ancaq bu ildi, biz həm də böyük bir nəhtici elə qeydə edildik rəsulzada elə nəqəlidir. Çünki iki il əvvəl söz verdiyimiz bir işəyə düzlə biz eyanı şəkində həyata keçirə bilmədik, mələl, beynaxaq rəsulzada qırayətlərinin əzərdə tuturam, 2020-ci ildə belə bir qərar verilmişdir. O beynaxaq konfransda, amma məvub səbəblərdən biz ilə bilmədik, amma məhəmvədəmin bəyin ad gününə əli borç da gəlmir bayaq qurməli mələm də qeydələrdir, sonrası qağızda rəhbəl bir ildə qətərlədir. Bizim hammıza böyük bir dəstək, enerji verməsi nəticəsində çox gəzəl və məhviz bir kitab çağolundur. Rəsulzada bir ayətlərinin materialları mənində yolda gələndir, hətta hesablamısız orda ən gənc yaşlı o yolda ən yaşlı məliflərimiz neçə ölkədən, neçə məqalə doğrudan da bu çox sevindiricidir əsulzadağının tədqiqat coğrafiyası çox genişdir. Əhcə Azalbaycanlı məktudlar, bu böyük coğrafiyana əhantə eləyir. Bir daha hammınızı təhvək eləyirəm ruhu şəd olsun. Mərhum bizim böyük alimimiz akademiqsiya bünyadın bir gözəl sözü barədir əsulzadağının haqqında demişdir. Siyasət meydanının cəngə vəri əhantə eləyirəm. Ruhu şəd olsun. Və əsulzadağımız sevdiyimiz Mərhmet mürəsulzada içind əliyyəsindedik təvəbik eləyirik. Bu orkiyundan əhantə eləyirik. Ondan sonra sözələk ki, böyük əliyyəsindedik ki, Azrıbaycanlısız bizim grubbamızı başlatır, böyük eləyirik. Gözəl bayramın təbrik etmək istəyirəm. Vurgulamaq istəyirəm ki, əmədəmin əsulzadağının adı çəkləndə sözüc ki, biz fərtələk haqqı öz gündə adını çəkməliyik. Nəsip bəyi sütdə eləyirik, əsəndə eləyirik. Və digər onun silaqtaşlarında adına çəkməliyik. Bu insanlar hamsi bir grubb ki, 21. əsənd əlbərimdə elə bir zərbə indirilər ki, böyük eləyirik. Şu günlərimdə biz o zərbəmin böyük eləyirik ki, böyük eləyirik. Söz üç ki, bu İslam yaşayacaq, amma çox təsürfüsləyindən demək istəyirəm ki, artıq nəç eləyirik, biz gəlirik ki, bir sıra məsələr həllə olunacaq, onlar həllə ki, həllə olunacaq. Məsələsi, ev muziyəm məsələsi və digər xırdalı böyükləyik məsələrin həllə olunmasının artısıyla bir də hamımızı təbrik edirəm məsələ biləm və güzəl ad günlə bu, və bunu qat qat böyük grubuna biz deyik geçirdik. Çox sağol. Yəni, amma hər bir azərbaycan və kəndaşı kimə, mən üçün də həm bir tarıq çəkim, üçün kümriyyətimizin qurgusu, yaratıcısı hamizin könürlərində, qəblərində yaşayan həlləsi suzadərin dobunu günüdür. Bu, deyildi ki, məsələn bizim üçün bayramdır. Yəni, bayramların sırasında bu bayramdır var. Və mən çox şadam ki, qəçlərlə dişdədiyim üçün həlləsi suzadənin xoyduğu deviz nə çevriləmdir. Hamımız, o şuarları özümüze deviz eləmişi və bütün qənçlərin qeydilədi kimi qəlbində yaşıyor ki, o, bugün bu bayraq ən sə, amma gələcəkdə o, qənçlərin qəlbində yaşıyor. Hər bir qənciq qəlbində onu görəcəksiniz. Hamuzu təpkəlirəm və əm rəi uğudur da fərhət mən deyildi ki, kimi kitab dəşi vurdur. Və ümit edirəm ki, növbəti doğun günlərin də daha böyük naliyyətlərinə gələcəkdir. Hamuzu təpkəlirəm gələcəkdə və həmə istəyirəm ki, hücün Azərbaycan gənzliyi üçün mənmədəmdir, rəsuzada çox fərqli bir yerdə diyanır. Yəni ki, bu ondan əla qədardır ki, rəsuzada azərbaycan siyasi tarixində gənzlərə ən çox müradəcə edirəm, rəsuzada məsələm üzərində böyük bir öhdəli qoyan liderlərdən 5. 1-ci sivliyi. Onun əslimizin səburşu əsərində asrıq şəşirli də Azərbaycan gənzliyi nəqtab edir ki, sənin əcdadın həşdən bir dövlət, yoxdən bir bayraq yaradı və bu yün sənin çeyinlərində duran əmdiqətləs və bu bayrağı görələrə qaldırır. Bu gün Azərbaycan gənzliyi nəyi ki, o bayrağı görələrə qaldır? Rəsuzada adını biləyinə döyür, rəsuzada idiyalarını belinlə döyür, rəsuzada təfəkürün aşılıdırıcə işlərin. Və bizə araçlarıq görür ki, gün və gün rəsuzada irsini və rəsuzada fenomenini araçdıran, axtıran, öyrənə gənzlərin artır, nəyi ki, azalır. Bunun önəmli bir səvbi var. Bunun birinci səvbi odur ki, Azərbaycan gənzləri rəsuzada ilə sədəcə məhəmədəmi rəsuzada kim baxma? Məhədəmi rəsuzada kimdir? Məhədəmi rəsuzada sədəcə bir siyasəsci, bir nəoxanlı, bir baxçılı deyir. Məhədəmi rəsuzada demokratiyadı, məhədəmi rəsuzada istiqral təfəkürüdü, məhədəmi rəsuzada varlığı ilə bir təvz, hür, azad bir azərbaycan. Yən azərbaycan gənzləri əslindən məhədəmi rəsuzada niyə yok? Onun dəyərilərinə idiyalarını aşıq et. Və bu gün, ikinci bir səvbi kim? Məhədəmi rəsuzada fenomeninin işığına yəvşan gənzlər, nəsiniz alışanlar? Rəsuzadenin sadəzi adını əbələtləşdirmək üçün mü? Xey, onun bütün bu azərbaycan qurundan barizəsini sona qədər çatırmaq üçün. Bunu biz qara vağda görürük, bunu biz gələcəkdə zəngəzurda görəcik və rəsuzadenin miras qoyduldu, cümhuriyyətin hər zərrəsində biz bunu uşa edəcik. Azərbaycan gənzliyi nə rəsuzada fenomenini tanıdırsız və azərbaycan gənzliyi də sizdən sonma sanım, sizdən və itirdiyimiz ziyallardan, rəmizm əlinməndə, əlinbalayrədən, ədikərlərinədə bu mirası bizdən sona qindəsində sattıracaq, bu da bizim qarşımızda böbbürətləriyik.