 Şimdi, tam senesini hatırlamıyorum ama tanışmamız çok enteresan bir şekilde oldu kendisiyle. Yani konu sadece ayar sözlerinde bitsin de isteniyoruz. Çünkü bu mobilya sektörü aynı zamanda Türkiye açısından en önemli sektörlerden bir tanesi. Ve bu noktada da çok önemli hikayeler var. Bunun içerisinden bir tanesi de aslında Ercan Bey'in birazdan anlatacağı bir durum. Kendisiyle şu şekilde tanıştık. Yaptığımız bir otel projesi için dediler ki bu işle ilgili son pazarlıkta konuyla alakalı mal sahibinin genel müdür yardımcısı ile pazarlık yapmaya gideceksiniz. Ercan Bey, ben bir de proje müdürümüz hep beraber atladık, körfece, nuğç mektubu. Ve oraya gittiğimizde oturduk. Yani ne konuşacağımızı da bilmiyoruz, ne olacağını da bilmiyoruz. Elimizde listelerimiz var. Birlikte oraya gittik. Üçümüz oturuyoruz. Ercan Bey geldi. Ercan Bey geldiğinde biz kendisini tanıştık, biz kendimizi tanıştık. Daha hiçbir şey söylemeden bir sorusu. Dedi ki, lakeleri nasıl atacaksınız? Ülünlerdeki boy lakeleri nasıl atacaksınız? Değince biz üçümüz birbirimize baktık. Nasıl yani diye, ne cevap vermeniz gerekiyor bir çimento yani firmasının genel müdür yardımcısına lakenin detayını biliyor olması sürecine anlam verememiştik. Ve o gün bize bir hikaye anlattı kendisi. Ben onunla ilgili bir şey söylemeyeceğim. Ve ben ondan sonra kendisinden izinli veya izinsiz, bugün kendisine tekrar söylüyorum, o hikaye birçok kez anlattım. Çünkü bence çok önemli ve paylaşılması gereken, Türkiye'de bunların bilimesi gereken bir süreç olduğunu düşündüğüm için birçok alanda da anlattım. Bugün hazır kendisi buradayken kendisinin anlatmasını tercih ederim. Teşekkür ederim. Ben müsaade istiyorum. Teşekkür ederim. İsmin Ercan Sayarı, İnşaat Yüksek Meclisi'yim, Teknik Üniversite mezunuyum. Daha sonra sanayi meclisliği okudum, Amerika'da itisasını yaptım. Ve geldikten sonra, askerliğimi yaptıktan sonra da Kerebek Mobilya grubuna katıldım. Kerebek Mobilya grubuna katıldım çünkü onların büyük bir yatırımı var. Bu yatırım için beni görevlendirdiler koordinatörü olarak. O zaman şirketi tanım durumunda oldum. Şirket şöyle, 1935 senesinde kontrolak iman eden bir şirket, aile şirketi, gayet kaliteli, gayet uygun iş yapıyorlar. Hadi işte o zaman fabrikalar var, o fabrikaların bir tanesinde sahibi. Fakat kendileri oldukça, piyasayı tanıdıkları için aralarına karar veriyorlar. Yani bir araştırma sonucunda diyorlar ki biz Mobilya işine girelim. Şimdi bakın, en üstte Mobilya yazıyorum, Mobilya işine girelim. Peki girelim, Mobilya'nın alt sınıfların ne olacak? İşte orada tabii bir başka araştırma, başka bir şeyler giriyor işin üstüne. Demin arkadaşlarımız, tasarımcı arkadaşlarımız anlatırken, eğer sanın ne kadar şanslı olduğunu görerek hayıklandım. Keşke bizim zamanımızda da böyle arkadaşlar olsaydı da birlikte çalışsaydık. Ama yoktu, ne yaptık? Bir mimari bir oya gittik, tanıdığımız bir mimar arkadaşa, meşhur mimarlardan birisi. Anlattık bir erti bizi, tamam dedi yani Mobilya ne yapmayı düşünüyorsunuz? Ne gibi Mobilya'dan bahsediyoruz? Bizim yaptığımız araştırma da her evlenen kişi bir yatak odası Mobilya saldır. Dolayısıyla biz de oradan başlayalım. Hesap bu, iyi güzel başlayalım. Arkadaşımızda bir Mobilya çizdi, dolap, iki kapalı dolap, yatak, şifonyer, şifonyer. Aldık onu karşımıza, bakıyoruz. Şimdi doğru mu, eğri mi, malzemeye seksuzumuzu, büyük ki biz bu işin içinden kalkamayacağız. Bir gidelim, Avrupa'daki fuarları gezelim. Bakalım orada ne var, ne yok. Avrupa'yı ilk Almanya'yı ilgisi. Oradaki bir firma ile konuşurken, bildirir ki ya siz böyle şey ne düşünüyorsunuz? Yani yatak odası dediğiniz zaman, yani yatak odasında bir sürü ünita var, bir sürü iş var. İşte koltuğu var, kanipesi varsa var, yoksa yok neyse yani. Siz ne düşünüyorsunuz? Şimdi biz böyle bir durduk yani, ne istiyoruz? Biz normal, standart bir yatak odası takımı istiyoruz. Ha dediler, o zaman makinemiz var mı, üretim attığınız var mı, yok. Önce dediler, bir dizayn yaptırın bir yere, ondan sonra gidin makinelerinizi seçin. Peki kime yaptıracağız? Bizi biz dizayn şirketini tanıştıklar fuarda. Adamlar tamam dediler, biz hemen şey yapalım. Neyse, Efendim? Valla o şirketin sahiplerinden izin almadan, o isimlerden bahsetmek istemiyorum. Belki yani ortağı da değildim. Ben profesyonel idareci olarak çalıştım. Mahsurlu olabilir. Yarın öbür gün başka şeyler sevinirim. Efendim? Ha yıldırı bilirlerim, tamam. Evet, evet, evet. Evet, evet, evet. Tamam da akıllı planlayacağım. Efendim? Teşekkür ederim. Şimdi o zaman o dizayn firmasıyla, 1974 senesinde oluyor bu işler. Bakın, 35'de kontraprak, 74 demek ki 30 sene sonra bu işe girişiyor, aynı grup. Bizi ver firmanın ismi değişti, yeni kontraprak ve mobilya sanayi diye bir kuruluş oldu bu, yani dizayn firmasıyla konuştuk. Adamlar güzel bir dizayn yaptılar. Dedi ki biz bunu nasıl üreteceğiz? Dedimler, işte üretim attığınızı sunalım. Kesmeden başlayarak, teknik olarak bir sürü makine var. Peki, onu da ver, dizaynı da ver bakalım bize. Döndük geldik, dedik ki, yatak odasını yapacağız. Geldi, Türkiye'de imal ettik, kem bir atölye gittik, orada yaptırdık. Baktık, bize çok ters gelmedi. Biraz ebatlar farklı gözüküyor. İşte dolabın kapı ha biraz düşük, öbürünün yüzüne yüklük var falan, böyle parça parça bir şeyler. O arada bizim kulağımıza şunu fısladı adam. Siz de bu işe gidiyorsanız, modular mobilya yapın. Tek başınıza yatak odasını takip edin, bilmem ne takımı yapmayın. Çünkü burada öyle bir adet yok, modular mobilya sistem var. Ki onu da öğrenmiş olduk. Modiler mobilya neymiş, nelerden biteceklermiş. Bunları da öğrendikten sonra geldik, yaptık o prototypi karşısına geçip baktık. İşte bütün üretim şeyler, yöneticilerimiz, yönetim kurulu falan. Ha dediler, tamam, bu oluyor. Makine parkı da tamam. Gidelim o zaman bir devriyete bakalım, soralım, bize teşvik verecek mi? Biz nerede yapacağız bu fabrikayı? O zaman, işte Ankara'da gittik, araştırdık. Düzgüden beri yaparsanız, teşvik var, düzgüden İstanbul tarafına yaparsanız, teşvik yok. Peki, o zaman biraz, bir de şöyle tabi, düzgü ve bolu ağaç endüstrisinin yeri, bizim de orada koneksiyonlarımız var, birlikte çalıştığımız ağaç işini bilen kişiler var, onlara da sorduk. Onlar da bir şey bilmiyor. Onlar bize kaplamayı biliyorlardı. Mobilyayı bilmiyorlardı, onlarla alakası yok. Şimdi bütün bunları yaptıktan sonra biz bu dedik ki, tamam, yatak odası yapacağız. İşte elemanlar şunları, bir de modüler yapacağız. Çok güzel. Hemen bir pazarlı olmadığını tuttuk. Aman dedik sen, bir piyasayı dolaş. Hani piyasayı araştırmasını deniyor, pazarı araştırmasını da fır etmeyeyim madem piyasayı araştırmasını yaptırdık. Dediler ki, evet, yatak odası olursa tamam. Peki kim satacak? Satacak kim? Mobilyacı, adam mobilyayı yığmış dükkanın içine. İşte kapıdan direne sürdü, yatak odası. İşte gel abi diyor, yukarıda yatta, aşağıda bilen nesi, biraz gösterdik. Herkes öyle topluyor mobilyayı. Biz böyle bir şey yapamayız. Yani bizim bir ömürümüzün tanıtılması lazım. Adamlara sorduk ki bu alman firmasına sorduk. Dediler ki, sizin bir şovrumunuz olsun, onsuz olmaz bu işler. Bunun üzerine biz şovrum aramaya başladık. Bu arada makinaları ismarlamaya karar verir. Çünkü zaman geçiyor. Bu arada inşa ettiğiniz gibi devam etmekte. Ben bir yandan da onun peşinde koşuyorum. Bir an haber fabrikayı bitirmeye kırk beş bin metre kadar bir şey arazi, şey fabrika sağası. Uğraşırken Almanya'da dedik ki, biz bu makinaları alacağız. Çok güzel. Peki bu makinaları kimler kullanacak? Türkiye'de böyle operatör var mı? Bu makineyi tanıyan var mı? Herkes birbirinin suratına bakıyor. Bu kimse bilmiyor. Kesme makinesi nedir? Zorun para. Tabi aterya bazında herkes bir şeyler biliyor. Yani mobilyo yapılmıyor çünkü. Ama bu tip mobilyo yapan kimse var mı? Yok. Yok kenar kaplama makinesi diyoruz. Herkes böyle bakıyor. Neymiş o filan? Neyse, uzun lafın kısası. Biz oradan on beş tane orada çalışan, o makinaları kullanan Türk bulmaya karar verdik. Gittik oradaki. Türkçe yayı o zaman var dışında vardır herhalde. Türkçe'yi yapan gazleri ilan verdik. Türkiye'deki mobilyo fabrikasını çalışmak isteyen şu ustası ismini de koyduk. Yani makinanın ismini koyaraktan adam aradık. Bir gün, iki gün ay yürüdük. Yirmi kişi geldi. Buradan otuz kişi geldi. Biz zorunda kaldık. Yani adamı onu mu alalım, onu mu alalım. Uzun da bu kısası. Seçtiğimiz adamların bütün masraflarını vererek düzciğe taşıldık. Onlara birader tuttuk, ailelerini taşıdılar ve geldiler oraya. İçimiz rahat ettik. Hiç olmazsa makineyi kullanacak adamlar. Tamam sonra satış tatımı o arada yürüyecek mu? Yani onları nasıl yapacağız? Iıı o arada ııı piyasada araştırmalar devam ederken ııı şeyi bulduk. Iıı söylüğün adını ııı çoğrumlu yap kim yapacak? Ortada kimse yok. Işte Ankara'da belki bilirsiniz. Kızılay'da kölebeğin büyük bir mağazası var. O benim tanıdıklarımdı. Onlara rica ettik. Daha doğrusu onlar duymuşlar böyle bir işin çıktığını. O şekilde ilk mobilya mağazalarını açtı. Oraya kadar iyi. Üretimi yaptık. Prototip üretimini yaptık. Iıı onda başarılıyız. Bir de bizim baskı makinalarımız vardı. Iıı normal suntanın üzerine baskı da yapabiliyorduk. Yani baktığınız zaman ceviz kaplama, görüntüsü veren elemanlar yapıyorduk. O arada tabii en büyük sıkıntımız şu. Suntayı nereden alacaksınız? Çünkü yanımızda bir alban mühendis var. Ondan anlaşma yapmışız. Bir buçuk sene beraber çalışacağız. Adam herhalde aldığına bir bakıyor. Şöyle bir kalılığına bakıyor. İşte ölçü cihazları var yanımızda. Laboratorumuz da orada ölçüyor. Bunu alamazsınız. Alamazsınız dediği düzce de yerimizdeki arsadaki düzce sunta fabrikası. Yani bunlar daha büyük bir şans olamaz bir yatırıncı için. Ham maddeniz orada al oradan yap. Adama gittik. Ben gittim. Dedim ki bakın fabrikanız çok güzel. O da yeni kurulmuş. Ya ama şu şu şu özellikleri yok. Yap yapabilir misiniz? Biz dedi bunun dışına başka bir şey yapmayız. Aldın, aldın, almadın, almadın. Çünkü peynir ekmek gibi satıyor adam. Yani benden uğraşmak istemiyor açıkçası. Türkçesi bu. Peki o zaman ne yapacağız? Türkiye çapında sunta kurulan sunta fabrikalarını ziyarete başladık. Neyse şeyde Manisa'da bulduğumuz bir sunta fabrikası bizim standardımıza uygun sunta üretmeye karar ver. Zaten yapıyorlardı. Kabul de ettiler. Ha suntayı hallettik. Çünkü o olmadan zaten üretim yapamayacağız. Üretimi yapmaya karar verdik. O arada Mobilyon'un aksesuarlarını araştırmaya başladık. Şimdi yok memlekette aksesuar plan da yok. Dediler ki almalılar HF'li diye bir marka var. O var mı Türkiye'de? Yok dedik. HF'li Mörfere yok. Peki o zaman HF'li kalıp satar mı? Satar. Siz dediler bir saç üretimi bulan yapar adamı bulun. Kalıplarda ithal edin. Bu adamı bastıktın. Yaptık parasını dedik. Kalıpları getirdik. Bir saç üretimizi bulduk. Samet Mobilyon aksesuar şirketi. Arkadaşlar benim sevdiler işini. O standarda mal yapmaya başladık. Almaya başladık. Fakat tabi sacı da bir yerden bulmamız lazım. O kalite. O kalite sacı da ithal ederek hallettik. O da bitti. Geriye ne kaldı? Kalite kontrol ve garanti. Şimdi Türkiye'de o noktada o zaman bugün bilmiyorum. Evet eğerse mobilya belki veriyordur garanti. Ama bilmiyorum. Yani başkalar için konuşamam. Mobilya aldığınız zaman kırılıp dökülebilir. Yani taşınırken kırılabilir. İşte çizilebilir. Bir garanti konsepti yoktu o zaman. Peki ne yapacağız? Biz adamlara garanti veriyoruz. İki sene garanti veriyoruz. Adam malı alıyor. Üç gün sonra tabi bunu sizi kullanacak bir hesap var. Bir de kabul edecek var. Kabul ediyor. Bir çizik de getirmiyor ama ömrü getiriyordu. Onun gibi sorunlarla da mücadele etmek zorunda kaldık. Ama garanti bizden de vazgeçmedi. Tabi o bizi bir kelebek markasını yerleştirdi. Kelebek markasının ismi kaliteli mal olarak ürün olarak piyasaya çıktı. Enki işi çalışan. İşte ahşap mobilyalarda çalışan bir kısmı bir bölüm. Onun için de işte yorulduk kaldık. Sonunda Fabita ben ayrıldırken Enka Mobilya'ya geçmişti. Enka şirketlerine geçmişti. Çünkü onların böyle bir ihtiyacı olduğunu biliyordum. Daha sonra da Doğu Taşlı. Şimdiki Doğu Taşlı tırmasına geçildi. Fabita diğer ürünlerine yani Koltuk, Kanep'e doğru budur gibi ürünlerine ilk başta başlamadı. Çünkü onun problemleri daha da büyüttü. İlk başta biz onu yapamadık. Yani yapamadık derken başlayamadık. İlk önce şu piyasaya girelim. Bunu yapalım dedik. İşte modüler mobilya olarak çıktığımız, panel mobilya olarak çıktığımız için bir sürü avantajımız oldu. Bazı devzavantajlarımız oldu ama avantajlarımız daha fazlaydı. Yani mobiler mobilyada. Fiyat politikasını yetinlerini oturttuk. Bir şey daha söyleyeceğim. O zaman showroom diye bir konsept olmadığı için mobilyacı malı serdilemesini de bilmiyordum. Adamlara biz kendi mobilya mağazamızı örnek göstermeye başladık. Yani mobilyaları böyle koyacaksın ama üzerine böceğini, çiçeğini de koyman lazım ki satılsın. Adam bizim suratımıza bakıyor. Ben diyor hayatımda böyle şeyden koyarım oraya. Satılır bu malı yani nereden çıktıysa. Ama bizim mobilyaları görünce o kadar düz hatları olan üzerinde en ufak bir oyun masayı şunsumuzu olmayan mobilyalar bir izlirde mağazamız vardı ya örnek mağazamızdı yani. Çok güzeldi. Sahili de zaten ortaklarımızdan bir ailenin. Öyle bir handrendi döşemiş ki şey ben şaşırdım. Bizim mobilya mı diye böyle baktık sonunda gittim. Ya bu bizim öpülen diye. O kadar güzel döşemiş. O kadar güzel teşhir etmiş malı. Yani teşhir mobilyada ev mobilyasında çok önemli. Yani ben o zaman tabi görmüş olduk. Bizim hikayemizde böylece devam ediyor. Şimdi görüyorum kelebe markası hala devam ediyor. Ondan da iftihar duyuyorum tabi. Buyurun. Evet evet evet. Şöyle tabi demonti mobilya kabul ettirme çok büyük sorun. Değiliniz çok çok haklısınız. İnsanlar şuna alışmış. Yatak odası takımı. Kurulu giydir. Oraya takılır. Siz ona kutulları içinde bir takım diyorsunuz. Diyorsunuz ki ondan sonra da sen bunu monti et. Yani Avrupa'daki uygulaması bu. Ama Türkiye'de yok. Mesela montör tabi tutmak zorunda kaldık. Montörleri yıktı. Her mobilya birlikte yönlendirdik onları. Onların sayesinde de insanlar almaya başladı. Onu vermezseniz o hizmeti almayacaklardı yani. Evet Buyurun. Varsa bir sualimiz şey yapayım. Cevaplandıma çalışayım. Merak ettiğim bir şey var. Çalışacak kişileri. Kişileri seçerken. İlk düzeni. Herkesin düzenine değiştiriyor. Orada nasıl bir yöntem izlediniz. Şöyle. Şimdi orada bu alman mühendisi ben yanıma aldım. Ayrıca birin bir personel bir arkadaşım daha vardı. Üçübüz arkadaşları gelenlere interviy ettik. Yani gelenleri bilmedik. Alman Ustası bize bir takım kriterler koydu önümüze. Yani teknik kriterler. Çünkü onu biz bilmiyoruz. İşte şunları, şunları bilmesi lazım. Eğer bu makineyi kullanacaksanız bu makine için operatorı arayırsanız şu efsafta olacak diye onlar önümüzde olduğu için gelen arkadaşına hemen soruyorduk. Nerede çalıştın? İşte şu şirketi. Biz o şirketi tanımıyoruz. Ama ne iş yaptın? Ne gibi işler yaptın? Almakıyor bize. Şunları o zaman bakıyoruz. Oradaki şeyimizi karşılıyor. Sonra tabi tek tek bir daha onları ayırdığımız kişide bir daha konuştuk. Dedik ki ailenlerde işte burada ama ben Türkiye'ye gitmek istiyor musun önce? Adam için gitmiş oradan on süredir. Çalışıyor mesela. Evet isterim dedi. Çok memnun olurum dedi. O şekilde şey yaptık. Yani o olmasaydı zaten o farklı yürümez. Onu da söyleyeyim yani. Yani sosyal bir şey sorulacak ama onlara nasıl bir yaşamın mekanı sağlandı o zaman. O dönemde. Düzgede tabii imkanlar kısıtlıydı. Yani çok büyük şeyler yoktu. Ama onların en iyi yapılmış bize göre değerlendirdimizde iki katlı bir ev gibi yani tabi soruyorduk. Çoluğun çocuğun var mı? Tek başına bekar kimse gelmedi. Hep evliler geldi. İşte onlara o iki katlı evde tutmaya çalıştık. Bulduk yani. 12 tane ev bulduk o şekilde. Ve onlar orada çok rahat ettiler. Memnun kaldılar. Memnun kaldı. O çok önemliydi. Çünkü eğer onlar memnun olmasaydı bizim yönetim plan olmayacaktı. Bir ayrımcılığa pozisyonumda oradan işçileri yetiştirdiler. Evet evet. Bütün işçilerin eğitimini haklısınız bütün işçilerin eğitimini bu arkadaşlar yaptı. Çünkü şimdi bu o makinenin başında bir tek kişi olmasından o iş yoruluyor. Yarın öbür gün onun vardıyalı çalışmak gizeminde yanına muhakkak olan olması lazım. Bir okul gibi oldu yani bizim fabrikası. Ortada onları eğittik. Onları yetiştirdik. Evet. Sonra onlar ayrıldı mesela bir kısmı aramızda. Ama iş kurulmuştu artık. Düzene girmişti yani. Üçüncü senenin sorundan iki üç kişi ayrılmak istedi. Hiçbir şey demelik yani. Tamam serbestsiniz gayet tabii yani ayrılabilirsiniz. Ama evimizde ekip vardı yani. Devam edecek ekipimiz. Merhaba. O çalışma masalarında okullar kazandı. Ailem bir lojman da oturuyorduk seydişlerinin fabrikasında çalışıyorlardı. İşte babam müdür yerlisiydi. Müdür oldu. Mescid-i Drotten ev büyüdükçe bizim kardeşimle kaldığımız o da büyüdü. Biz büyüdükçe odalarımızı ayrıldı. Mobilya da büyüdük ve modiler olmasının avantajını biz birebir yaşamış bir aile olarak. Ben bir yandan o günlere böyle gittim geldim ve çok heyecanlandım. Emeğimize sağlık, elimize sağlık diyeceğimi bilemiyorum. Çok güzel bir anda. O emek esas orada çalışan işçilerimiz de. Biz tabi yöneticiyiz. Fikir babası yüzbe iki ama o arkadaşlarımız o ellerinin barklarını bırakıp Türkiye'ye gelmeleri bizim için en büyük katkı oldu. Yani o olmasaydı emin olun o fabrika kurulamaz. Yani makinaları alırdık tabi. Ama adam bulmaya çalışırdı. Eğitmeye çalışıyor. Onlar ne kadar doğru yaparken bilemiyorum. Onların eğitim süreleri ekleyin, fabrikaya açamazdınız ve o arkadaşlar geldiler. Makinalar indi, montaj yapılırken başında durdular. Yani fabrikaya montayı edilirken makinalar başında durdular. Daha birinci gün büyümeye bastılar, fabrikaya çalıştı. O çok büyük avantajdı. Buyurun. Buyurun efendim. Ben de funda gibi kelebek mobilya kulümsüz bir takım yatak adamdaki takım kelebek mobilyadan ve mesela onu benzerini bulamıyorum. Çünkü çok küçüktü. Ondan daha küçü yoktu o dönemde ve modiler olması. Evet. Ve üç kere falan söküldüğünden takıldı falan dayandı yani. O yüzden gerçekten elimize sağlık. Eee benim merakım şey yani kelebek mobilya yani bir dönemin bir markasıydı. O sonradan şimdi mesela çok duymuyorum ve bu modülerlik aslında çok önemli bir şey. Evet. Yani bunun faydalarını biz yaşamış insanlarız ama. Şimdi mesela mobilya firmaları bunu hiç vurgulamıyor. Yani mobiler olması. Ve gördüğüm kadarıyla enişte IKEA falan bunu yapıyor. Evet. Ama aynı Türk mobilya firmalarına baktığımızda özellikle ev mobilyasında modülerlik vurgulanan bir şey de değil. Yani böyle bir eee ben şey görüyorum. Türkiye'deki iç piyasa da özellikle ev mobilyasında bir ihtiyaç var ama onu karşılayan firma yok gibi yani. Böyle bir şey eee bir şeyler var. Evet. Ama onlar yani bakıyorsunuz yatak odası mobilyalarına sanki hani acayip insanların evleri çok büyükmüş, odalar çok büyükmüş. Evet. Böyle bir şey görüyorum. Yani taleple arzın uygun olmaması gibi bir durum var. O o bir deniz o deniz sizlik zaten biz yola çıkarken de vardı. Yani biz öyle bir piyasada işe başladık ki. Yalnız atebiyelerde üretilen mobilya vardı. Başka bir şey yoktu. Yani siz atebiye gidiyordunuz. Veya o satıcıya beğeniyorsanız onu alıyordunuz. Üzeri işte kalkmalı oymalı şu su musu olan eğer zeytiniz uygunsa alıyordunuz. Yoksa ısparlıyordunuz. A ısparladığınız zaman nerede yaptırıyordu? Sitelerde küçük bir atebesi olan bir araba yaptırıyordu. Şimdi o pazarı yıkmak bizim için çok zor oldu. Yani onlar siz haklısınız. Bakın bugünü konuşuyoruz. Yani gel geçmiş aradan neyce kırk kırk küsür sene geçti. Eee bu kadar zaman içinde dahi yer edinememek bu bir problem tabi yani eğer mobiler mobilya yer edinememişse mührem. Çünkü mobilya mobilyanın en güzel tarafı. Şimdi siz kaybetici alın örneğin. Eee çocuğunuz vardır o büyürken ilave edersiniz hanımefendi anlattı. O aynı şeyi de yaşadı. Artı istediğiniz zaman istediğiniz parçayı bulabilmekti özelliği. Yani ben tabirta da renglendiriyorduk biz bunları. Ceviz renginde yapıyorduk mesela eee şey de söyleyeyim. Hepsini kayın kaplama yapıp üstlerini renglendirerek Ceviz meşe o görüntüyü verebilme şansımız vardı. Dolayısıyla eee stoklarımız çok yüksek değildi ama stoklar bizi eee nerede rahatsız etmeye başladı. Onun bayiler tarafından eee talebi bize rahatsız etmeye başladı. O zaman stoklar büyümeye başladı. Yani birtakım sorunları var. Ama kullanacağız. Senden çok büyük özellikleri var. Çok büyük kolay da var. Aldırıcını dediğiniz gibi mesela biz o zaman da benimle evimde kerebet mobilya vardı. Benim o zaman ben öyle büyüttüm. Aldığımız zaman yüklüğe ihtiyacım yoktu. Yüklük gerekti. Gittik oradan satın aldık. Koyduk üstüne. Yani iş çok kolaylaşıyor zaten Avrupa'da tutmasın dediğinde yani Avrupa'da insanlar çok çalışıyorlar ama çalıştıkları zamanı başka şeye fazla ayırmak istemiyorlar mobilya seçimi, yağ siparişi gidiyor dükkana siparişi verip getirip koyuyor. Şunu arıyorsanız tabi o bu vize ekmeselisi tekrar ediyorum. Üzerinde oymasını şusunu, kusunu olsun çiçeklocak olsun istiyorsanız o zaman zeyrek meselesi onu bekleyeceksiniz. Ordu da bekleyeceksiniz. Yani orada da şey yok. İmalat yok. Orada da gene atebiye gidiyor biraz çok daha pahalı olarak tabii. Evet. Çok teşekkür ederim. Sağ olun. Ben teşekkür ederim. İsterseniz. Sağ olun. Sağ olun. Fikret Umudum. Angar Gazi Teknik Eğitim Fakitesi Üçünün bölümü mezunuyum. Ülkede çeşitli endüstri meslekselerinde öğretmek ve üreticilik yaptım. 1980 yılında dükkanı onu çıkması nedeniyle meslek yüksek okulu hüdülüğünü ülke devretti. Bir sürede onun hüdülüğünü yapmıştım. Mügeyt'in bakanlığı tarafından bizleri birkaç okul hüdülerini Almanya, İngiltere'de meslek eğitim sistemlerini ve Türkiye'deki eğitim sistemi. 1986 yılında çıraklık 3.3.8 sayılı çıraklık meslek eğitim kanunluğunun doğal sistemi Almanya'dan gelmediği için. Almanya'daki sistemi. Ayrıca son yıllarda endüstri otomasyon sistemleri bu yani bank sistemi dediğimiz robot sistem. Japonya'da onun eğitimini aldı. Ve Cayka tarafından bu İlleyitim Bakanlığı'nın otaklaşa bir projedi Türkiye'de 20 tane okul hüdülendi bunlar. Kendi bu şekilde takdim ederken mobilyaya geliyoruz bizim mobilya dediğimiz zaman ilk akla gelen şeyi ağaçtır. Yani ahşaptır. Doğuştan öldüme kadar yanında olduğu gerek mobilya. Tabii Türkler yerleşik yerlerine başladıkları zaman mobilya kullanmışlardır. Çadır, göçebe dolaştıkları süre içerisinde kilim ve halıdan başka herhangi bir mobilyalarda olmamıştır. Hep yerlerde yapmışlardır. Ancak üzerine geçince mobilya kullanma başlamıştır. Bunda da ilk kullanılan yer sofrası divan, kerevit kerevet. Bu şekilde başlamıştır. Anadolga gittiğimiz zaman ilk önce neye rastlarız? Eski evlere gittiğimizde yüklüklere rastlarız. Yüklüklerde ne vardır? Oradaki yatakların yerleştirmesi sistemi vardır. Yani bir gardero bir şey görmez. İyi bir de koş şeklinde yapıldığını görüyoruz. Anadolu'daki en güzel örneklerden kapılaç, pencereler ve tavan döşemelerle baktığınız zaman orada bir sanatı görürsünüz. Bugün ise artık doğrama kalkmış olduğu gibi piyasiye yönelmiştir. Ama doğrama ciler herhalde işkulama sale vermiştir böyle meclinde. Diğer taraftan bak şey olur, sanatlar olur veya bizim geçirildiğimiz öğrenciler olur. Bir baktık İngiltere'yi, bir baktık kendimize bir baktık Almanya. İngiltere'deki eğitim sistemi çok disiplin. Son derece bir disiplin var. Almanya'da endüstri çok kuvvetli istikrini var ama İngiltere kadar değil. Her müessesese kendi personelini yetiştiriyor. Şu anda bizim kullandığımız arabalar da var. Söylemede mahsucu yoksa bir Boswagin'e gitti. İngiltere'ki Boswagin gezdiğimiz zaman hayran oldu. Bütün öğrendileri çırakları brançlaştırmışlar. Boyacılar, kaportacılar, ön aksamcılar, hepsi ayrı ayrı, bu şekilde yetiştiriliyor. Şimdi mobiliye geldiğimiz zaman da aynı sistem Türkiye'de nasıl oldu? Hepsinde bir devrim oldu. Önceden bir marangoz her şeyi yapıyordu. İskeleti yapıyordu, boyuyordu, döşüyordu, bütün işlemini yapıyordu. Ölemişleriye sunuyordu. Fakat sonradan baktılar ki bu işlem öyle olmuyor. Nasıl oluyor? İmaratçı ayrı, boyaycı ayrı, döşemeci ayrı ve imaratçı ayrı olmaya başladı. Onların topluna eski boyasız haline hamdılar diyorlar. Hamzatanlar. Bunlar ne yaptılar? Bu sefer brançlaşınca kalite yükseldi. Kalite yükseldiğinde tabii arz talep meselesi ortasında vatandaşları iyi hizmetler gitti. İyi hizmetler neticesinde rahat mobilyalar kullandık. Biraz önce Ercan Bey bir şey bahsetti. Suntadan bahsetti. Biz bir sohbette söylemiştik. Biz ihracat yaptık, mobili ihracat yaptık. Mobilyalarımız yeri geldi. Neden biliyor musunuz? İşte Ercan Bey'in bahsettiği suntaları, kimyasal yapıştırıcıları ve bundan dolayı çıkardıkları dolayı göz yaşatması ve şey yapması etkili bir koku vermesi nedeni iade ediyordu. Ondan sonra güzel kaliteli malzemeler elde etti. Bir taraftan baktığımızda biz norm olarak önce neyi almışız? Doğruç Endüstri'ye normal. Almanla onları endüstrisini almışız. Ondan sonra kendimize bir norm vermişiz. Ama mobilyada neyse etken olmuştur. Sonradan Alman normuna geçmişiz. Ama çok şükür şeyimizi kendi normumuzu bulmuşuz. Türk standartlar endüstri olarak biz de kendimize norm bulmuşuz. Ama Fransız mobilyada biraz kabadır yapım olarak. Ve İngiliz resiminde uygulamışız tek resiminde. Yani sağdan bakmış sola çizmişiz. Ama Alman normunda soldan bakarsın sola çizersin. Onda bir mahsup görmemişiz ve o normu şu anda uygulamaktayız. Tabi Fransız normu derken kabadır ya mı? Röner Sansa baktığımız zaman on üçüncü, on dördüncü, on beşüncü, on altıncı bir iğe bakıyoruz. Bunlar stil olarak şu anda da antika mobilyalar. On altıncı iğe hali diğerilerinin iğmeşli stilleri daha fazladır. Ama on altıncı iğne stiline baktığımız zaman üstleri kare, ayaklar, torna ekseriyetten o köşelerde çiçekler vardır. Mobilyaları yani birbirinden on altıncı ve diğerlerini ayıran en büyük özeldir. Bu. Diğer taraftan mobilyanın üst düzey işlemlerinde işlemlerinde ne kullanıyorduk? Gomlak biz kullanıyorduk. Gomlak hiç duymadınız belki. Duyuruz. Gomlak kullanıyordu. İsmit oyuna yapıyordu. Şimdi ise üst düzey işlemlerinde ne kullanıyorduk? Yani büyük boyalar örtücü boyalar bunların gelişmesinin hem yüzeyin korunması hem de güzel görünmesini sağladı. Döşemeye geliyoruz. Biz döşemeye yaptığımız zaman çok enteresandı. Helezonik yaylarla yapıyordu. Ben başladım. Yani Türkiye'de yapan helezonik yaylarla üzerime efendim kanel çekeldiğimiz keten konuluyor. Ondan sonra yaylar ettiklerinden bağlanırdı. Üzerine de kıtık değerdik. Bu şeyde palmi yaprakları püylendirmek süretine konulmuştuk. Eski olanlar varsa evinizde altından otlar dökülen döşemeler de vardır. Bu döşemeleri görebilirsiniz. O zaman bunlar vardı. Şimdi ise bunların yerine hep ziksak yer. Kavçuk, güzel döşemeler aldı. Tabii, Türkiye'nin tekstilit müthirlendi süsündeki lirli nedeniyle kumajları da çok kalitelidir. İyi bir sanat. Sanatla beraber pinomatiğin vurdu işlediğini gördük. Sizler hep böyle çekişler döşeme yapılırdı. Şimdi pinomatiğin tabancalarını gayet iyi çekti. Aksesivar Ercan Bey'i bahsetti. Şu anda Türkiye'de gerçekten müthirlendiriyoruz. Harika. Önceden biz bir anahtar ağızlığı bulamazdık. Kendisi diyor ki anahtar hem kulk hem de anahtar ağızlığı bir beraberdir. Yani anahtar, tarzları bitmediğinizde anahtar kulk oluyor. Ama şimdi ise çok değişik, müenteşistliği var. Ama özellikle efendime söyleyeyim, makaslar var. Aksesivar'dır. Bir baya iyi gösteren Aksesivar ve makyajıdır. Biz de mobilerin iyi göstermesi için ne yapıyoruz? Hem boyuyoruz, hem de aksesivarı takıyoruz. Ve bu şekilde değerlendiriyoruz. Süren var mı yoksa 5 dakika sağ ol. Var mı? Onu da görürsün. Hayır, şimdi söylediğimi bu. Bu şekilde çırak birisini mesela ne yapıyoruz? Çırak yetiştiriyoruz. Ailik var, bilmem ne var? Bir tanesi çocuğunu babaannesi torununu çırak gönderiyor. Götü yerinden diyor, büyük ki işte şu demirdiğinin yanında çırak yok. Onu oluyor. Bir süre gidiyor, üçüncü gün gitmiyor çocuk. Çocuk gitmiyor. Ustası merak ediyor. Ya bu çocuk niye gelmedi? Gidiyor şeye. Babaannesinin kapısını çalıyor. Babaannesi çıkıyor. Yok ya, senin torunun gelmedi. Biliyor musun? Biliyor musun diyor. Nerede? Burada diyor. Niye göndermedin? Ya diyor ki sen bakırı dövüyor musun, ediyor musun tepsi? Bana da öğretti dedi. Öğrenmiş daha gelmiyor. Vay vicdansı demiş. Geldi öğrenmiş, bir de babaannesini öğretmiş bu iş. Teşekkür ederiz.