 Salam herfaktınız. Geri kanalını çizgilerim ve papireciba uzak yüze saatlığının nöbeti canı yayımda sizleri salamlayarak bugün Ankara'dan studiyamıza canlı bağlantıyla koşulan Ankara Üniversite'nin Profesörü siyasi meseleler üzere eksper Tomrul Bey İsmail olaca. Tomrul Bey hoş gördük sizi. Hoş gördük, hoş gördük. Teşekkür ederim vakti ayıp canı yayımıza koşulduğunuz için buradan eziyizlerimize de değerli konalımıza da bugünkü mevzuları isteyirdik. Bir de özet geçecek ki bilirsiniz ki bugün Ermenistan'ın başnağızları Nikol Paşa'ya da Rusya'ya iki günlük seferi artık başlayıp da iki günlük seferle Rusya'ya gelip geniş terkibli bir numayende heyyetiyle Daha sonra Rusya-ı Kralina Savaşı'nın artık iki aya yakın eden muharbeyle bağlı Azerbaycan-Türkiye'nin bu muharbede vasitetçilik olması ümmetle yanaşması ve diğer meseleleri müzakir edeceğim. Müzakiremize başlamadan önce izleyicilerimiz faşiderdeki canlı yayımızı beğenip paylaşantısınız ve kanalımıza abone olmayı unutmayın ki daha geniş izleyici küslesine değerli konalımızın fikirleri ne işitmek imkanı olsun. Sorun be bir daha teşekkür ederim. Koşulduğunuz için çok hoş geldiniz. Mevzumuza ile bizim için en vaci olan mesele Karabakh Meselesi'nden başlayalım. Çünkü Bülsel'de başnağızır, Ermenistan'ın başnağızırıyla Azerbaycan prezidentinin görüşününle sonra ümit vereceği bazı açıklamalar oldu. Siz de bu meseleye tohumuştunuz. Ama indiyse başın yan Bülsel görüşününle az vakit geçmesine bakmayarak hemen maskıvaya gitti ve Putin'den de görüşü gözlenir. Sizce Karabakh Meselesi'nde, Putin'e başın yan görüşünde her ansı bir değişiklik, irrelleş ve Azerbaycan'a ziyan olan meseleler müzakire olacak mı? Çok soğalın, soğal marakladı. Birisiz Azerbaycan cemiyeti ümmiyetle bu meseleleri o kadar hassas yan aşır ki Rusya-Irmenistan meselelerini sadece Karabakh Meselesi'nden değerlendirir. Bir kere unutmamak gerekir ki Rusya-Irmenistan müttefik devletlerdir. Yani çok ciddi stratejik işbirliği var. Çok yerde temsil olma. Yani Pashinyana ne kadar dünya biz başkaları desek ki garp yönümlüdür. Ama İrmenistan ümmiyetle garp yönümlü ülke değil. Rusya'nın bir başa kontrolunda mı diktesinde mi marihenet bir devlet midir? Türkçe kukla devlet değiller. Yani nezaretinde olan bir uydu devlettir. Yani bu dolayısıyla her mesele de İrmenistan sadece Karabakh Meselesi'nde değil. Diğer meselelerde de Ukrayna Meselesi olsun, diğer meseleler olsun. Rusya'nın hesaplaşmak zorunda ve Rusya'ya hesabat vermek mençbaliyetindedir. Yani Azerbaycan'dan farklı olarak. Azerbaycan bu ve diğer şekilde meyen meyana da ciddi şekilde farklı ve serbest siyaset yürütebilir İrmenistan değil. Ona göre yani ben sadece bu mesele de Karabakh'dan sadece bağlanmasını doğru görmedim. Yani Karabakh var mesele içinde belki de başta giden meselelerden biridir ama bunun içinde diger meseleler var. Bir kere İrmenistan Kollektif Tehrikesizlik Mugavulesinin teşkilatını üzrüdür. En zamanda avrasya ekonomik birliğini üzrüdür. Yani indiki şartlarda Rusya'nın da Ukrayna'da yapardığı bu iki ayı yakındır ki bir savaş içerisinde hem ekonomik meseleler hem siyasi meseleler hem diplomatik meseleler öteyandan Rusya'nın izol edilmesi, tekleşmesi meselesi var diger meseleler var. Tabii ki Karabakh'da bunun içinde ama unutmamak gerekir ki Karabakh meselesinde önceden alınmış kararlar var. Ki bu kararlar çerçevesinde taraflar artık meyim meyana da hem iş mekanizmasını ortaya koymuşlar hem de bu iş mekanizması iştir. Ben ümit ederim ki Azerbaycan rehberleri de bunu nezarette tutur. Dolayısıyla İrmenistan Rusya görüşmelerinde ben ciddi böyle belki taktiksel bir takım incelikler ortaya atılabilir. Azerbaycan'a daha çok tezi konuması ve diger meseleler noktaya nezardan ama ümiyetle bunu diyebilir ki Karabakh meselesi demey olur ki hellolunmuş bir meseledir. Yani burada bir de bunu da unutmamak lazım biliriz ki hem Amerikan'ın hem Avrupa Birliği'nin Rusya'ya karşı İreli sürdüğü sanksiyalar demiyorlar ki Rusya'nın tüm sahelerden nasipetleri kesilmesi arttomatik olarak mis grupunun faaliyetini de sonlandırmıştır diyebilir ki. Dolayısıyla Rusya'da burada tabii ki İrmenistan üzerinde belki nezaretini de daha da arttırmaya çalışır. İrmenistan'a özünde daha da bağlı etmeye çalışır ki bu ben ziyareti birine bu nökte nezardan değerlenilmesin daha doğru olacağını düşünüyorum. Dediğim gibi Karabakh meselesi hellolunmuştur. Rusya'da yeterince bu mesele farklı yanaşmalar ve resmi şekilde söylemler var. Ama unutmayak ki Azerbaycan devlet başlısı İlham Aliyev'le Rusya devlet başlı Vladimir Putin arasında imzamanın son müktefeklik üzerine beğenilenme de bu mesele açık ve ciddi şekilde ortaya koyulmuştur. Yani biz hele de Rusya'nın bu özünün imza arttığı bu tür sözleşmelerle, mügavulelere ciddi yanaşacağını düşünürük ve inanırı ki bugünkü şeraydı. Sosuyla bugünkü yaşanan Ukrayner'le muharbe çerçevesinde yeni bir gerginlik cehvesine açılması Rusya'nın hiç değişine yaramaz. Sosuyla burada nezare almak lazımdı ki Azerbaycan artık tek değil de üşüşe beğenmemesiyle de Türkiye'yle ciddi menade bir müktefiklik seviyesine gelen bir işbirliği ve anlaşma ortaya atılmıştır. Bu da ciddi bir mesele. Torun Bey, istiyordum bu meseleyi tokuna ki, sizin münasibetinizden birçok elevereceğim sorular ortaya çıktı. Yani ilk önce istiyordum neye tokumak ki, Karabakh meselesi bitmiştir değilsiniz. Tabi ki 10 Noyabır 2000'lerimin cez de imzalığından üç tereflü beyanı Ahmet'e Rusya bir nöbük garant olarak çıkıyor. Ama ondan bu yana az vakit geçmeyip, biz devlet bahçisi de ilmesane kapatıya uğratmışız deyir ve sahirim meseleler. Ama helalde biz ne sunyogabilesi imzalamamışız, ne Karabakh'da yaşayan ve separatist rejimi destekleyen ümmetle de ve orada faaliyet gösteren separatistleri biz oradan çıkartmamışız. Yani bu durumda biz Karabakh meselesi bitmiştir diyebiliriz mi? Bitmiştir ne manada. Biz bunun senetlermişmesi ve diplomatik meselelerin helli çerçiversinde söylüyorduk. Yani Karabakh meselesinin her bir yoldan helli bitmiştir. Yani bunun başka meselesi yoktur. Öte yandan Karabakh, Azerbaycan'ın terkiv hissesi olduğuna dair hem Rusya'nın, hem Ermenistan'ın imzaladığı senetler var. Öte yandan son brüsel görüşmesinde de zaten Ermenistan başna Azeri, Paşinyan açıklamaları da artık garbinde bu realitene kabul ettiği ve Ermenistan'a Karabakh meselesinde tonusu bir aşağı salmalı ve Ermenilerin hukuklarının, Azerbaycan'ın toprak bütünü çerçiversinde helli meselesi seviyesine indirmesini söylenmiştir ki zaten Azerbaycan devleti başta Prisident İlham Ali olmakla, arasında yaşayan bütün milli azlıklara verdiği hakların eynisini Ermenistan'ın, Ermenistan'ın tezgidi olmadan, Azerbaycan arasında yaşayan Ermeni halkına da, Ermeni halkının temsilcine de vermeye hazırdır. Tabii ki onlar eğer Azerbaycan vatandaşlarını kabul ederlerse ve örgkemizde yaşamak isterlerse eyni hukkulu vatandaş olarak yaşamaya devam edecekler. Yani Azerbaycan kanunları da etnik azlıklara istenmenin şekilde hem mektabaçma, gazet çıkartma, televizya, diğer şeyler çoktan geniştir yani Azerbaycan bu çerçiveden Ermenistan'dan farklı olarak oldukça geniş yıl gazete haklar vermişler aslında yaşayan diger halklara. Bu çerçiveden bunun bir de hukkuki yani sizin demek istediğiniz bunun senetleştirilmesi meselesidir yani resimleştirilmesi meselesidir yani Karabak meselesi her yolunmuştur dediğimiz zaman yani burada artık yeni bir muharebe olma ihtimalı veya emeliyatlar yaparılması veya elde edilen razılaşmaların yeniden değiştirilmesi ki meselelerin olması hardaysa eğer biz ciddi kata etmezsiz imkansızdır. Yani bizim kata etmemiz veya bizim bundan vazgeçmemiz gerekir ki bu mesele tekrar gündeme gelirse. Ama bu günkü şartlarında bu bitmiştir resimleştirmeden söz edirsiniz. Tamam Ermenistan, Azerbaycan'ı zaten tanıydı yani tanımak mecburatındır. Kalıcı sül imzalasa da imzalamasa da bu gerçekliktir bu bir. Ha provokasyalar var onlar siz düşünürsüz ki biz senetleri imzaladık birbirimizi tanıdık olmayacak mı provokasyalar olacak çünkü devletler bunlara hususuyla Rusya'da Amerika'da olan Ermeni Diyas burası Ermenistan diyeşen halkı ve oradaki maşalarını her zaman bu provokasyaya çekecekler. Mesela Türkiye'yle olan münasbetlerde de dikkat edirsin ise Türkiye ilk olarak Ermenistan'ı tanımıştı yani hiçbir önşer koymadan. Ama ne oldu Ermenistan hem Azerbaycan arazlarını işgal etmeye başladı. Devam etten de Türkiye arazı iddiasını devam ettirdi. Bu sebepten de işgaldan dolayı Azerbaycan Türkiye, Ermenistan'ın diplomatik ilişkilerini durdurdu ama o demek değil ki Türkiye Ermenistan devlet olarak tanımır. Yani dolayısıyla varlığımız var gücümüz var. Azerbaycan son gıktırt günlük maharibede de gösterdi ki garabahın sahibi odur ve onu Azerbaycan'ın hukuki olarak bir parçası olur. Yani tariht meselesini koyarım kenara ki garabah tarihte tokraklarımızdır. Bırakın tarihte kalsa bütün Ermenistan bizim tarihte tokraklarda. O ayrı mesele biz tarihte gitmedik. Muhassir beynavkal kuluk çerçevesinden danışır ki bizim arazlarımız Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiştir. Azerbaycan öz arasında işgal meselesini tamamen bitirmiştir. Dünya artık buraya elitene kabul edir. Rusya'da hemçinin kabul etmek ihtimalleci biletindedir. Dolayısıyla aynı şekilde Azerbaycan bölgede hem siyasi nüfusunu her bir gücünü artırmıştır. Burada da bu hemreni ederken çok ciddi şekilde bir diplomatik hem de gerçekleştirerek Türkiye'nin münasibetlerinde hem daha önce var olan stratejik münasibetler daha üst merhalaya yani müttefiklik seviyesine çıkarılmakla öz müstegelliğini, aynı zamanda arazı bütünlüğünün terminatını da garantiye altına almıştır. Şimdi sül anlaşması imzalansın, imzalanmasın veya Belediye'de Azerbaycan arasında sül merhamlı Rus gücü, provokasi etsin etmesin ki biliriz ki o da müddetlidir. Bu provokasyaların tarihi bir süreci var beş yıla kadar ki bir yılı gitti. Vahtları da azalır. Azerbaycan ne kadar çok memnun olmazsa bu kantine ülkemizden çıkmasın da zamanı daha da suretle hallo olunacaktır. Yani tabii ki ben açıklayayım Rusya'da çıkmak istemez bu araziden. Askeri gücünü yerleştirip Azerbaycan tezgünü devam ettirmeye çalışar. Ermeni tarafı da problemin tam olarak hallediğine bitmesini istemez. Ama burada unutmamak lazım. Mesela diyebilirsiniz ki delimitasya yani sınırların müayyenleştirilmesi, serhetlerin müayyenleştirilmesi meselesi problemi var. O Rusya federasiyasıyla böyle görünün içenciyle kadar sürdü. Yani o bir teknik bir mesebedir uzun bir süren prosesdir. Ama ben eminim ve inanırım ki bu mesele hallo alınacağım. O ki Kaldırmenistan, Azerbaycan'ın sülmü gavülesi imzalamazsa bizim arazı bütünlüğün tanıması bu Ermenistan'a erliğine işleyen bir prosesdir. Çünkü o zaman bizim 1918-20. yirudaki arazlarımızı telebetme hakkımız var. Yani 114.000 km'lik, kvadrat kilometrelik arazını telebedebilir ki bu versar görüşmelerinde Paris'te, Azerbaycan defakta olarak Yanvara'yında 1920'yi Yanvara'nda bu şekilde tanınmıştır. Yani şimdi bunun da biz Beyn Alkak Sercüve'de hak ve iddiasını ileri sürelim, sizden gözür bölgesini veya sonradan Ermenistan'a verilmiş arazılarında, Azerbaycan toprağıdır meselesini, Azerbaycan'a aittir meselesini daha ciddi şekilde seslendirebilir. Tabi ki bunun için ciddi bir diplomatik ve o diplomatik teknik şeyleri hazırlamak gerekir. Yani bütün mesele de görürsünüz ki hiçbir şey Ermenistan'ın lehine işlemek. Yani ne kadar provokatif söylemler olsa, ne kadar provokasyolar olsa, bunlar hamsi Ermenistan'a lehine işleyen prosesler. Ona göre diyorum ki Karabağ meselesi hel olunmuştuk. Bu ne kadar, mesela o 44 günü Karabağ Muharremesi'ne kadar her şey bizim aleyhimizeydi. Biz geri aldım atılıyor. İndiyse her şey Ermenistan'a aleyhineydi. Yani sadece bir fark var. Biz Ermenistan'ın provokasyoları evlenmedik, daha normal, sivil devlet gibi hareket edildi. Ama Ermenistan tarafı bugün böyle provokasyalardan el çekmiyor. Onu diyelim. Torun Bey, yani provokasya demişken, öyle provokasyanın bir nümünasıyla öten günlerbe Ermenistan parlamentinin bir grup tepsatı Elandaran bakasefere etmişti. Orada ekliler, bu çiçekler doyunmuştuklar alan Muharremesinde şehit, yani ölenlere mezarlığına yani bu da bir növü provokasyanın bir yönetüs. Halihdem Hüseyin'in şihanı, çünkü merhamlı güvbelerinin nezaratı o altından olan araziden, yani Ermenistan ceptahtarı gelir, Azırbaycan araksına. Şimdi biz ne kadar da orada hele ki, hele olumamış meseleler, vahankendi, kocalı ve diğer arazilerimiz her zaman halkımızla dile getirir ki, yani hele Ermenilerin nezaratında olan, separatistlerin nezaratında olan arazilerimiz var. Yani bu provokasyaların karşısına alınması için, Azırbaycan sizce hansı telsil mekanizmlerinden istifade etmeliydi. Yani çünkü bu özbaşın halkın her növü cemiyetimizi de gıcıklandırmaktadır. Vahmak hanım, biraz düzeltmek istiyorum. O araziler, yani Ermenilerin kampak halkında yaşadığı Azırbaycan arazilerinde nezaret separatistler de değil, Rusya sülmelamalarında da. Yani onların düzü üzerine düşen öhtelikler var ki, onları yerini yitirmesi lazımdı. Nedir bu öhteliklerden biri? Birincisi dördüncü Mart'ta açık şekilde değil. Oradaki bütün silahlı kuruplaşmalar ya uzaklaştırmaları ya da tek silah edelim. Yani Rus sülmelamaları buna ilerliyor. İkinci problem bu mesele, niye böyle elini bulma sallaya sallaya gelirler? Tamam, biz laçın koridorunu anlaşmayla verdik ama o laçın koridoruna giriş serhette Azırbaycan'ın süvereni hakkıdır. Yani o serhette müklaka serhetçiler ve gömülükçüler durması lazımdır. Yani karidoru Rus sülmelamaları nezaret edebilir. Hatta serhet mentekasında böyle sülmelamalar olabilir, ortak hareket edebilir. Ama yine de Azırbaycan'ların serhetleri, Azırbaycan'ın serhet bütünlüğü tokunulmaması gerekir. Eksalde siz eğer serhet koymazsınız serbelgelerden, orası Ermenistan'ın bir parçası uzantısı halına gelebilir. Yani hepsini serhettenizden, rahatlıkla arazınızda geçirir. Bu artık Anklav da değil, yani laçın koridoruyla bir başı Ermenistan'a bağlanmak demektir. Bu da doğru değil. Yani biz bunu illercen değil, illercen değil de son bu daha önce de dedik ki serheter tokunulmazdı. Şimdi de daha konkret değil ki müklaka ve müklaka serhet geçit mentekesi olmalıdır. Belki vize sistemi değil, daha serbestleştirmiş, diğer şekilde. Ama bunu müklaka ve müklaka hayata geçirilmesi şertdir. Biz Ermenilerin serbest geçiş gelmesine itiraz elemedik. Ama oraya biz nezaret elemeden bu şekilde üçüncü güçler gelip gelebilirler. Ermeni milletvekilleri tabii ki Karabaha'da gelebilir, Bakia'da gelebilir. Ama bunu ederken neyle melebbiler, Azırbaycan'ın kanunlarına riayet etmelerdiler. Yani resmi müraceteleriyle geçebilirler. Eksal'da bu geçit gayri kanun şekildedir. Azarbaycan da müklaka o Azarbaycan serhettini gayri kanun şekilde geçmiş insanlar hakkında mübafik tedbirleri alması gerekir. Yani mehkeme işidirse, yani ne bileyim mensuliyet ise diğer meseleleri gündeme getirilmesi lazım. Bu tür meseleler değilsinizse, ben bu iki esas meselelerini Azarbaycan halledersem, yani burada bir de bir şey vardı, o sülmeremlerin faaliyet, ne der diyeyim, nizam namesi mi iki ülke arasında bile bir Rusya ile Azarbaycan arasında anlaşma imzalamalıdır ki o meselelerin herlinde sülmeremler ne edebilir, ne edemez, yani bizim arazlarda, özlerine, öz üzvetenleri kimi, heykeller tikmek, diger kimi şeyler etmek, bunlar hamsının müvekkete olduğunu hatırlatmak lazımdır. Çünkü zaten anlaşmada müvekketidir. Yani herkesin könlünde her şeyi geçebilir ama kanunlardan üstün hiçbir şey yoktur. Yani dolayısıyla Rus tarafı da, sülmeremler de özlerini ciddi devlet ve ciddi devletin temsilcileri saymak istiyorlarsa bu kanunlara reiyet etmek mecburiyetindediler, eksi halde anlaşmanın anlamı itir. Çünkü bu da onun daki anlaşma, yani dokuzu onu her biriktir değil, şimdi biz Putin dokuzu diye Azarbaycan tarafı onu deyip, o Noyabr'da, gelinen Noyabr'daki belediyette anlaşmada, o üç tarafın anlaşmada bütün müddalar birbirine bağlıdır. Dolayısıyla onun birbirinin halledilmemesi üç tarafıyla sağ zişi anlaşma, beyanatı bozar. Yani bu beyanatı okul da göre beledir. Ama dediğim gibi bizim bölgede biraz farklı iştir prosesler, ona göre bu cül bize gıcıklandırıcı meseleler var. Azarbaycan, orta tesadüf adamlar, yani Azarbaycan'ın ermenlerin kampak yaşadığı arazları veya Rus sülmeremleri kontrolünde olan Azarbaycan arazlarını birilerinin gelmesi ancak Azarbaycan devletinin izni şeklinde gerçekleşebilir. Onun için de serhatların, tokunulmazlığı, korunması, vacip şartlardan biridir. Ama çok haksızlar ki sizin bu dediğim meseleleri, yani biriliden artık vakit geçip, sizin süsüyle tekrar tekrar değdilerdiğiniz meseleler, özelliğini takmamaktadır. Soruma, nöbede bir sualım ondan ibaret olacak ki. Yani Rusya Ukrayna savaş şu hal hazırda, yani çok ağır bir şerayette davam etmektedir. Yani 24 fevralda Azarbaycan'a Rusya'nın her bir mütevfikliğiyle bağlı, yani saziş beyanlama imdalamasından iki gün sonra Rusya Ukrayna'ya hücum etti ve bunun adını her bir emelliat olarak giydirir. Yani bu iki ayakın uvahterzinde sizi de süsüyle bu meseleleri her zaman diket merkezinde saklayırsınız, yani çok maraklı fikirler söylürsünüz. İstiyatın mesele bu mesele, ne kanalonun çizilerecileri için de bir aydınlığa babuşturak ki, yani bir ülkeye artık işgal etme niyetinde olan Rusya, yani Putin'i artık gari bir devletler, üniyetle, beynik hamcermiyette her bir cinayetkar olarak azlandırırlar ki, millerle, çünkü dünenlerin Ukrayna böyle bir açıklama yaydı ki, 22.000 dinci ehali, yani insan ve kandaş artık getirildi bu giden muharebede. Yani bu veziyette her bir cinayetkar olan Putin ile biz Karabakan'ın bu kaderatını danışmaya davam etmeyi, onların koyduğu, yani birisi Rusya, siz de giydirildiniz, sülmeramlılar orada olmak şeklinde. Bu net derecede yani Azerbaycan'a seyir olabilir, Azerbaycan'ın yetişatı değişebilir mi? Mesela imzaladılışa beğenmemesini elde rehber tutarak, Türkiye'nin gücünü arhalanarak ve öz gücünü ortaya koyarak. Çok teşekkür ederim Refah Hanım, hem galis su aldı, hem de çok şaharlı su aldı. Birisi biraz düzeltmeyelim, biz burada mütehessiz kimi danışırıkta, vatandaş kimi değil. Ona göre duyguları biraz kenara atarak, Putin'in elbetteki bu işhal politikası da bu muharebede, yani ben Türkiye'nin aldığı kararları mesela mantro sözleşmesi niye güveğe mi indi? Çünkü Türkiye bunu savaş olarak, muharebe olarak, niterlendere de değerlendere de ona göre boğazları kesti. Ama o ki kaldı, Putin'in her bir cinayetkâr olmasına bunu indi söyleyemeyiz. Yani bu doğru ifade değil. Ona göre biraz daha dikkatli olmamızda fayda var. Sebebi budur ki vatandaş olarak isternen şeyi mevguye ortaya koyabilirsiniz. Bu hakkınızdır, yani Torul İsmail de bir vatandaş olarak isternen şeyi söyleyebilir. Ama bir mütehessiz olarak, bir beyin alakak meseleler üzerinde ekspert olarak, gatiyen bu terminolojinin istifadelenmesini indilir, heki şeraydı doğru görmürem. Sebebi de budur ki bu tür kararları alan bir mekanizma var dünyada. Budursiz ki mekkemeler var, sistemler var, kâha katribunalından tutmuş beyin alakak mekkemeler var. Onların aldığı karardan sonra biz açık ve net şekilde istenen ifadeneği söyleyebiliriz. Eksi halde biz mesela buduk termini sadece Biden birinci defa işletti. Amerikan prizidentinin termini istifade etmiş olur. Yani bu da maasır devirde, beyin alak devletler arasında keçerli değil. Yani bu bir mevga değil, bu sadece bir neter değilmiş. Tamam, kes bitti. Yani olan faktın söylenmesi gerekir. Dolayısıyla bugün olan münasibetlerde yani dünya izalyesiye girdi, dünya alakalarını kesir ama bu bütün devletler değil. Yani hem Çin'i, Azerbaycan. Yani Azerbaycan, Ukrayna'nın torbak bütünlüğünü tanır. Ukrayna elinden gelen yardımı elir. Bu doğrudur, vaciptir. Orada çok sayede Azerbaycanlar var. Hatta Ukrayna vatandaşları olanlar da biliriz ki Ukrayna tarafından savaşır. Ama aynı zamanda Azerbaycan hasırlı Rusya vatandaşları da Rusya'ya yanında savaşın. Yani böyle duygusal yanaşarak ay, bunlar hain, bunlar ne bileyim ne? Bunlar doğru değil, her biri öz vatandaşıdır. Burada insani boyutu var ama dediğim gibi Rusya çok vesite olur ki olmadığı için biliriz ki, öyle siz de ifade ettiniz, Rusya'da bu mesele muharbe demek Kadagandır resmen, cinayet işi açılır. Ve dolayısıyla her bir emel yapar demek. Yani Rusya'nın yürüttüğü, her bir emel yap diye böyle bir karar kabul etmişler. Ama biz de Azerbaycan'da da güzel bir kerime var da gör, gör, kör, kör. Şimdi yani biz diyebilerek, çünkü biz Rusya vatandaşı değiliz, Rusya'nın kanunlarda ne Azerbaycan vatandaşlarını, ne Türkiye vatandaşlarını bağlamaz. Bizim kanunlar bizi aile atılır. Bu sebepten bunu ifade edin. Azerbaycan elbette ki münasbetlerine devam ettirecek Rusya'nın, çünkü daha önce alınan kararlar var. Yani biz süper devlet değilik Amerika kimi, yani mesela Avrupa, güçlü devletleri kimi Rusya'na bir kenara iteliyerek çekil artık, ben seninle işbirliği koymuyorum, sülmelamlarını aldım, buradan götür. Bir kere bu karar aldığımız kararlar hamsı, o kurayna muharibesinin başlamasından, başlamasından önce gerçekleşmişti. İkincisi, o kuraynada muharibe bugün devam etmirdik. Yani indi mi uyandı gerbe ülkeleri, yani kırm işgal edildi, hardaydılar. Yani yalandan bir söz, Danetsk ve Lugansk da muharibe gelirdi, hardaydılar. Yani o arazda başka ülke, komşu ülken arazlar üzerinde haklı iddia edildi. Uydurukçu, ayrılıkçı separist hareketler vardı. Hamsı Azerbaycan'da biz gördük bunu yani doksanlarda. Yani indi, Ukrayna'da Rusya kimi ağır bir dev ülkeyle muharibettiği için ölenlerin sayı 20.000'e 55 günde çatıp, biz ise Rusya'nın destek verdiği İrmenistan ile muharibede aşağı yukarı bu kadar. Belki de bundan daha çok şehit vermiş, itikimiz olmuştur, yaralarımız olmuştur. Yani öz ülkemizin ehalisin sayına göre de arazlarımızda göç ve kaşkın olmuştur. Yani o zaman garip araba kırdı, mesel için. İkili standartlar çoktur. Veya Karabağ Muharibazı'nda hatırlatmak istediklerimize Türkiye'nin istesel ettiği, bizim de çok başarılı şekilde, uğurlu şekilde istifad ettiklerimiz Bayraktar veya İnsansı Hava Araçları vasitelerinden bize diyediler ki o dönemde bunu Erdoğan'ın katil droneları adlandırıldı, garip metvaatı. Şimdi ise ümit kurtarıcı silahlarına, ne bileyim kurtarıcı uçaklar diye şey ifade ediliyorlar. Yani bu ikili standartlar var. Ona göre ikili standartlar olan yerde ben öz devletimin, öz milli maraklarıma, devlet maraklarıma hatta iki devletimizin de böyle deyip de ben bir olarak görüyorum faaliyeti çünkü artık müttefiklik var. Bu halkçı siyasette ortak hareket ederi ki bu yakınlarda da Türkiye heyyeti Azerbaycan'ı ziyaret edecektir. Bu millik güvenlik, teklikesizlik meseleleri üzere heyetler, tekrar ortak kararlar ve iş birliği çeçevesinde hareket edecekler, planlaştıracaklar, çalışmaları yürütecekler. Bu çok vaatçı bir hadisede. Bu şaşırıda Azerbaycan tabii ki Rus yanında, Ukraydan'da iki taraflı siyasetini devam ettirebilir. Yani burada Türk örneği de var. Karabagın meselesini diyene tekrar ediyorum. Karabagın meselesini halledi Azerbaycan'dan geçer. Rusya'dan, Amerika'dan, diğer meselelerden geçmez. Yani Azerbaycan halkı istemedikçe onun torpağını kimseye elinden alamaz. Kinecek 24 günlük Karabagın muharvesi de bunun göstericisi de. Azerbaycan öz isteğini, öz telebini ortaya koydu. Yani biz ne torpağlarımızdan vazgeçerik, nevvetenimizden vazgeçerik. Onun için ölmeyi de hazırık. Üzerinden 30 yıldaki etse bu bir hakiktir. Yani kibirlerin hoşuna gelmeyebilir. Ama dikkat edin. Ermeniler ne elliller? Yani hem işgal etmişler. Yani bizim nezaretimizde yaşayan da Karabag arasında Ermeni sayesine kadar iyiydi. Ermeni işgala gittikten sonra o arazları da Ermeni sayesine kadar azalıp o da ayrı bir göstericidir. Dolayısıyla Azerbaycan özü öz meselesini halleder. Rusya'nın diplomatik münasbetler bu meselede iş birliği devam edecek dediğim gibi. Daha önce varılan anlaşmalar var, elde edilen anlaşmalar var. Bu devam edecek ve bu prosesi devam etmelidir bana göre. Yani bir gidişat ne gösterecek o ayrı mesele. Yani şimdi muharve devam eder. Dünya ülkeler, Rusya tezik gösteri, güçlü devletler. Bu sadece sadece Amerika, Avrupa birliği değil. En azından bu da Japonya kimi, Karaya kimi, devletler de var bunun içinde. Ama hatırlatmak istemiyorum. Bak Japonya demişken Rusya sohbetler birliği Japonya'ya ait olan Kurul Adalı'na sakalını ele geçirmiş. Hale muharbe şerayeti bu iki ülke arasında devam edip. Japonya'da Azerbaycan'dan kat kat güçlü bir devlettir. Konumik olarak, dünya nüfuzunda olarak ama dikkat edin. Ne çeyildi bu proses devam eder, ne çeyildi. Yani Savet dönem 45'ten bu yana muharbe veziyeti devam eder. Ama Japonya, Rusya ile diplomatik münasbetlerini kesmedik. İşbirli ticaretini kesmedik. Yani diplomatya ayrı şeydir, digeriseler ayrı. Yani hassasiyeti anlıyorum, duygusallığı anlıyorum. Ama bizim saheder, bizim işlerde duygusallığa yer ancak eve geldikten sonra aile özgülerinden, dostlarından serpet zamanı ortaya girektir. İş maresinde duygusallık maalesef olmaması lazım, hukuk çalışması lazım. Mesela diyelim ki bir yerde haklar pozulursa orada duygusallıkla değil, beynal hukuk, hukuk çerçevesinde üzerine getirmek lazımdı. Belki Ukrayna arazisinde ciddi şekilde bir insani felaket yaşıyor. Muharbe olunca bu felaketler var. Ama bunlar yenidenin, beynal hak hukukla temzillenir, beynal hak hukukla menüyenleştirilir ve her bir işlenilen cinayete karşı da müvafik kanunlar, müvafik tedbirleri var ki bunu da zamanla görecek. Bu kararda tek başına alınır. Torun Bey, Türkiye'den düşmüşken, tabi ki siz de gidileriniz ikili standartlar, biz üzerimizde bunu yaşanmışız. Amerika'nın da Avrupa Birliği'ne üst olan ülkelerinde ve onların da Türkiye'ye yanaşması da helle de Eid-i Şerayet'te devam verir. Avrupa Birliği'ne üst kabin olmamasına direndiğilerini indi de şahedeyim. Ama Karabakh Muharbesi'nde de, ikinci Karabakh Muharbesi'nde, bu dönem erzinde de Türkiye'nin her bacılığa, Azerbaycan'ın yanında olması, ümmet de her zaman bizi destehlenmesi, ikinci Karabakh Muharbesi'nde de yine hem siyasi, hem herbi, hem vatandaş olarak, cemiyet olarak, Azerbaycan'ın yanında olması, tabi ki öz sözünü dedi. Uğulluğu bir siyaset yürüttü Türkiye bu meselede ve hazırda da eyniyle, gidilediğiniz gibi Rusya'yla, Azerbaycan'la da hem müttefik, hem borçluluk siyasetini devam eder. Böyle bir soğum olacak. Ukrayna, Ünlüşya arasında da vasitetçiliği, bu kadar uzurlu olacak mı Türkiye? Çünkü İstanbul görüşünün en sonra pozitif bir çıkışlar oldu ki, Erdoğan'ın vasitetçiliğiyle, Türkiye yine de iki ülkeni barıştıracak. Haçenki biz elimizden daha barışmamışız. Onu zaman ve tarih gösterer. Ama en azından Karabakh meselesinin belli bir şekilde sonuçlanmasında Türkiye her zaman yanımızda oldu. Şimdi de yine Türkiye, Rusya'yla, Ukrayna arasında da bu muharbenin bitmesine ve artık masa arkasına geçip, diplomatik yolla danışıklar vasitesiyle olumlu bir sonuca varmasında Türkiye'nin ne kim bir olulacak ve uğur kazanacak mı bu meselede? Çok sağ olun. Yine teşekkür ederim. Birincisi bunu diyeyim. Yani Azerbaycan'ı desteklemek sadece doğru karar değil. Türkiye tarafından sadece dost ve kardeş ülkeni desteklemede. Türkiye aynı zamanda Hakkı, Kukuku, Beynalka Kukuk'un aliliğini destekledi. Çünkü dediğim gibi Azerbaycan torpak bütünlüğü çerçevesinde Birleşmiş Milletler'in aldığı kararlar ve diger meselelerde her zaman haklıdır. Ve Türkiye'de bu seferden haklının yanında yer aldığı için Karşı tarafı veya ikili standartı işlediği zaman bile onun her ansı bir esası olmuyor. Dolayısıyla indi de subut olur ki Türkiye Karabalık meselesinde Azerbaycan'ın yanında yer alması doğru ve uğurlu siyasetiydi. Beynalka Kukuk açısından da çok vacip ve doğru hemdeydik. Yani enişeyi biz tabii ki dünya devletlerinden de gözlürdük. Ha, Beynalka Kukuk çerçevede hamla destekleyirdi bizi. Yani alınan kararlar Azerbaycan'ın lehineydi, elehine değildi. Tabii ki teklifler de aslında Azerbaycan'ın çok da elehine olmayan teklifleriydi. Biz esası davranırdık. Ama görürsünüz ki Azerbaycan öz arazilerini işgaldan temizleyince de Beynalka İçtimayet ne diyebildi? Hiçbir şey diyemedi. Yani belli menye menada söylemler olabilir, ifadeler olabilir. Ama işin gerçeğinde dediğim gibi hakkın ve adaletin üstünlüğü her zaman temin olur. Bu bir gerçektir. Ve bugün Azerbaycan meselesinde yani Azerbaycan'ın Karabagı meselesinde yürütmüyü siyasette Türkiye'nin desteği enişekli de Ukrayna'da görürsün. Ukrayna'da da Türkiye Beynalka Kukuk üzerinden hareket edilir. Ukrayna'nın torbak bütünlüğünü tanıyır. Erazı bütünlüğünü tanıyır. Hiçbir zaman vazgeçmedi. Hatta diger ülkelerden farklı olarak Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan mütemadi olarak Kırım'ın Ukrayna'nın bir parçası olurduğu Sıdır diye meselesini de gündeme getirirdi. Ve hala da humanitar meseleler olsun, diger mesele olsun Ukrayna'ya yardım etmeye çalışır. Öte yandan aynı zamanda Rusya ile de münasbetleri davetlidir. Yani problemler ve kriz böhrüm de olsa Türkiye dünyada nadir ülkelerden biridir ki Rusya'nın yaşına bileceği krizleri çatışmaya, çevirmeye mek veya çatışmasını önlemek gibi bir güce sahiptir. Yani bunu önleyebilir. Bundan tecrübesi var. Ve bu tecrübe de elbette ki hem Türkiye'nin Rusya devlet başcılarının bir araya gelerek meselelerin halletme veya yarının problemleri kısa sürede üzerine giderek hellini veya alternatiflerini tapmak yolunda hemlelerinden ileri geldi. Türkiye Muharbenin başlanmasını istemirdi. Ümumiyetle 2014'den bu yana Türkiye'nin Kaderiniz bölgesinde yürüttüğü siyaset altüst olmuştur. Yani bunun sebepkarı başta Rusya'dır. Bunu unutmamakka da ki. Ama aynı zamanda GERP'de, GERP ülkelerde, Amerika olsun, Avrupa, Birliği olsun hiç de böyle deyip de Measum insanlı ülkeler değil. Yani bu Böhra'nın tırmanması, güçlenmesi, artmasında da Rusya'nın olduğu kadar GERP'in de rolu vardır. Ama GERP'ten farklı olarak Rusya açık şekilde NATO'yla veya Avrupa Birliği'yle, Amerika'yla, şu problemleri karşılıklı halletmek yerine komşu ülken arazine, işgalçı gibi müdahale olmakla halletmeye çalıştı. Yani problemi bir başa GERP ülkelerinden değil, GERP ülkeler tezi gelemek için yakın bir ülkeye daha evveller eserinin terkiminde olan hatta müstegil devletle topluğunda bir yerde olan bir ülken arasını işgal etmekle başladı. O sebepten yani GERP ne kadar hatalı olsa da Rusya 2 misli daha hatalıdır. Yani işgalcı durumuna tamamen girmiş vaziyette de. Türkiye müharben olmasını istememezsenin esas sebebi veya bu aktif ara bulucu dediklerimiz bir rolü uslanması sebebi çoktur. Birincisi Ukrayna'dan dediğim gibi stratejik iş birliğine sahip İçindisi komşu ülkelerek Rusya'nın çok sahte, kususuyla energetika sayesinde iş birliği devam eder. Öte yandan birçok problemlerde Türkiye Rusya münasbetleri var ekonomik cihetten ve komşu ülkedir. Yani komşu ülke olduğu için de bölgede çıkan çatışma birinci olarak Türkiye'nin tersi edecek. Mesela misal için diyeyim Rusya'da da Ukrayna'da da çok sayıda Türk vatandaşı yaşamaktaydı. Tersil alan gençler vardı. Yani düşünün Türkiye'nin 20.000'den çok vatandaşı Ukrayna arasında yaşıyordu ki bunların bir hissesi de Rusya bölgesinde serhat olan bölgelerde, Kharköp gibi, diğer yerlerde yaşıyordu. Bunlar ciddi problemlerde. Yani onların köç edilmesi, köç taşınması, aparılması da ciddi problem ve karakter dahi. Maripu'da hala orada Türk mescidi vardı, camisi. Orada sığınmıştılar. Yani Rus eskiler onları rehin aldı. Sonra Türkiye prezidenti müdahale olduktan sonra onlar serbest bırakılırlar. Ama onlar talih ne tür olacak? Türkiye teklifiyle de ki gemiler yanaşsın. Oradan insanları çıkaralım. Rusya'da güya buna hazır. Ukrayna'da etir hazır ama iş prosesi gelince olmur bir türlü. Yani burada sadece Türkiye'nin vasitacılığı değil. Türkiye elinden geleneğidir. Yani ilk defa haricişlerine hazirleri servisinde Antalya'da görüş keçirebildi Türkiye'ye. İstanbul'daki heyetler çok ciddi bir görüş geçirdiler. Tereflerin herkilerinin açıklaması oldukça müsbet yöndeydi ki ümitler yalanmıştı ki hardasa her şey bitecek. Ama görünen o ki sadece değil. Yani ne Rusya ne de ger bölgeleri esas ger bölgeleri deyince Amerika'ya başka ad vermeyelim bölgeler. Burada muharbenin çok da tez bitmezini istemiyor. Rusya'nın özünde de bir prestij meselesi vardı çünkü bu kadar geniş emel et başlattı. Ondan sonra da uvursuz şekilde geri çekilmek sabah Rusya'nın devlet başlısının halk arasında ciddi şekilde mesuleti meselesinin müzakili olunmasına getirip çıkartıp ona göre bir şeyler elde etmeye çalışın. Ama dediğim gibi Türkiye bu misiasını sonuna kadar davam ettirmeye çalışacaktı. Faciye var bölgede. Bu faciye durdurmak lazımdır. Muharibene bir an önce durmasında şerif vardır. Yani bu sadece iktisadi problemler değil. Bu aynı zamanda insani bir felaket, humanitari bir felaketin olduğunu unutmamak gerekir. Ki ben açıkını söyledim. Yani biz haberlerde sadece problemin belli bir hissesini hissedirdik. Mesela görülük duyuruk. Mesela Türkiye'nin iki büyük herbi gemisi teyiresi bu da iki hava limanında durur. O rahmanitar yardım götürmüştüler. Geri gelenmirler uzun müdettir. Öte yanda çok sayıda gemileri limanlarda ilişip kalıplar. Bu ilişip kalmak ne demekti? Bunları etrafat demekti. Çalışanlar demekti. Onların taleyi demekti. Denizler minalanmıştır. Bu felaket olabilir. Savaş giden bölgede bir iki gemi ticaret gemilerine onsuz da arteş açılmış, diger mesele olmuştur. Bunlar var. Öte yandan hatırlıyorsunuz. Mesela Türkiye hem Rusya'dan hem Ukrayna'dan çifti şekilde, Buğda Tarıkıdağlı Ayet Çiçek, Günebakan Çeyirdeği ve Diga Çeyreler ki bu khan maddelerdir, Yagı Steysalı için ekonomik olarak da Türkiye'ye tersini gösteriyor. Yani komşu örgü olunca bu tersini bir başa ilk olarak hissedirsen diger ülkelerde hissedecek. Yani bugün dünya o kadar küreselleşmiş ki böyle bir ciddi bir çatışma onlara tesirsiz ötüşmeyecek. Yani bu enerji tabi gaz ve neftin kıymetlerine artış tutsun, bir da sıkıntısı olsun, bir da problemler olsun ve diger meseleler göreceksiniz. Yani bunun tesiri çok olacak. Yani Ukrayna'ya tesir ediyiz. Ekinler durmuş, neymiş, Seysalat durmuş, Şehir'le dağılır, insan terafat var, büyük göç var. Avrupa'ya göç gelir, Türkiye'de gelir bu arada. Azerbaycan'a da gelir aslında. Ama aynı zamanda infrastructure dağılır. Yani onların yeniden berfası zaman alacağı. Rusya hem ikhalatçı hem ikhalatçı ülkedir. Yani bunlar hamsı durmuş, proseslerden yani bu çok şahali sahadır. Ona göre ben düşünüyorum ki, halka oldukça doğrudur. Yani bazen duygusal yanaşıp, Türkiye, Avrupa havası ağasını kapatıp Türkiye neye kapatmıyım? Bana göre muhabbetler, sade vatandaşlara tokunmaması gerekir. Sivil kayyarıları da sivil insanlar sade vatandaşları uçur. Onlar için havası ağası da bağlı olmaması gerekir. Yani zaten sanksiyalar, tedbü gelirmeyen şahsılara o sanksiyalar neticesinde kimse harasa görmez. Ama yani bana göre sade vatandaşlar yani zarar görmemesi gerekiyor. Sanksiyalar onlara birinci derecede zarar verir. Yani kasıplaştırır, nüfül şiştirir, acı bırakır siyasiklar, esasın sanksiyaları, o uyduruk milliyet çirik duygularını daha da inkşaf ettirmeye kenarda düşmen var hamsı bize saldırır. Bize bu kadar günahsızlık ve hanesiyle kanalını gizletmeye çalışırlar bu sanksiyalar çerçevesinde. Ama bu defa ki çok ciddi sanksiyalardır ki özlerine yani her bölgelerin özlerine vurabilecek şekilde de. Bu sanksiyalar da elbette ki Rusya'na belki indi indi yeni yeni hissiyonlar ama 3-4'da ya tamamen iktisadiyetini çökertmeye yönelmiştir ki bunun da bir bedelini ödeyecek hamsı. Bu bir listesini ben artık cevap kaptım öz nöbeti sualımda çünkü Türkiye'nin havası arasının bağlanması ile artık siz geydelerdeniz ki sebebi nedir burada 2. bir sual alması diyerdim ki ben sadece bir düzellik şeyliyim nöbeti sualama geçmezden evvel ki siz Marifolu geydelerdiğiniz böyle elemen az önce Telegram kanalında da verişe canı yayma çıkmazda evvel o haber okumuştum ki burada ilmi kimin dince hale öldürüldüğü yani onu üzüştürem yani yanlış bilgilendirdim ama Marifolu'da bu ilmi kimin de az ragam değil yani ilmi kimin de bir faciyenin aslında ne kadar derin ve geniş olduğunun subutudur yani 2. sualımla inan bağlı da torunmem yani bu iktisadiyet mesela siz geydelerdeniz çünkü bu 2-3 aydan sonra öz telserini daha da derin gösterecek ama beni bakaran ki az önce öyle siz ne söyleyeyim Telegram kanalına malumat geldi ki lafrol bugün açıklama verip ki her bir emeliyatın nöbeti merherlesine keçit alınıktı yani bu nöbeti merhele neden ibar etti ve ne kimi fesatta töredecek yani Rusya'nın niyeti nerede bu nöbeti her bir emeliyatın nöbeti merheresine keçit almak var şimdi ve bakanım soruşabilersiniz böyle ciddi bir mesele danışırsız muharbe torun ismail gülümsür niye çünkü laurobun nöbeti yalanının veya rusya siyaseti nöbeti yalanına şahid olur nöbeti merhele ne demektir yani 1. merhele neydi 2. merhele nedir 3. merhele nedir Rusya neyle başladı yok natlı geri çekilsin geri çekilsin öyle olsun öyle olsun olmayınca Ukrayna'ya 2 eve girmeye çalıştı adesse ne bileyim ne etmeye oraya bura o alınmadı geri çekildi şimdi 2. merhele biz uduzduk bunları eliyemedi ona göre bura keçirik merhelesi midir yani bu gülmelidir yani kenardan bakanımda ne kadar ifadelerin değiştiği ne kadar yanaşmaların bu proses içinde dağ mektiğinin farklı şekilde ortaya çıktığında görürüz yani ona göre gülmeli gelir insanı yani insanların bu kadar anayi mi desek Türkiye Türkçesini bu kadar cahil mi zannedirler bunlar yani günümüzde okuma yazma çok yüksek öyle sosyal ağlar inkişaf edip her yerden canlı görüntü alabilirsin bir başa malumat alabilirsin yani biz bilmeli kiminle başverir yani siz söylemlere dikkat etmin yani bu ne demek istiyor demek istiyor ki biz bunu başaranmadık ama etrafelenmelik ona göre hücumumuzun yönünü değiştik şimdi biz ağırlığımızı ilk başta verimeli olduğumuz yere tekrar geri dönürük çünkü parlamentten çıkan karar Rus parlamentinden çıkan karar Donetsk ve Lugansk için verilmiş onların güye tehlikesizin aslında biz bilir ki tehlikesizlikten daha ziyade orada işgalı daha da genişlenmek veya Maripul'un burada yeri neydi ki Maripul'da açık şekilde ağır silahlarla şehir bombardıman edip yok edersen yani bir hocalı faciasının daha büyük boyutunu gördük burada yani mesele budur yani ben ona göre bu Lavrov'un çok söylemlerine dikkat etmememizi daha ziyade prosesleri normal şekilde dağım ettiğine bakmamız gerekir çünkü dikkat edilirse Rusya'da artık üst seviyede de söylemlerde mey bu ve diğer şekillerde çelişki var birbirine ters düşen ifadeler var yani mesela ne söylüyorlar biz yaptırımlara karşı sovitler birliğinden daha hazırlık biraz insanın gülmeye gelir sovitler birliği belki ekonomik olarak güçlü bir Amerika tek başına galiba karşı koyacak bir ekonomik sahip değildi ama bir kafalı modele sahipti yani sosyalist ekonomik modeline sahipti ve özü özünü termine edecek birçok şeyleri edebilirdi aynı zamanda bir sosyalist blok var idi yani 15 Respublika artık sosyalist blok ülkeleri ve bununla birlikte iş birliği, ticaret devam edin ama bugün Rusya'nın yanında kim var bu sanksiyalardan kim bile yoktu yani böyle bir seviyede ki bugün eğer Rusya'nın speaker'ı kalkıp diyir ki biz sahide mismarları, mıkları ithal edilirse bu ne demek de ülke ekonomisini ne kadar kenara bağımlı oldu, aslı olduğunu ortaya gör yani tabii ki Rusya ileride mismar da tel de istesel ölebilir, hatta pamedör de yetiştirebilir ama bu zaman alacak ve bugünkü sanksiyalar da bunu gösterir yani Rusya'nın ciddi fabrikaları, büyük fabrik, kamaz gibi fabrikasının yani kamazın motorları ve esas hisseleri Amerika'dan gelirdi, yani şimdi almadıktan sonra ne edecek veya son illerde her bir sanayi kompleksine Rusya'nın yüksek teknolojik mensullara ihtiyacı var onlar hamsı durmuş, hardan alacak Çin'den mi? Alanmaz çünkü Çin'deki büyük şirkeliler de bu sanksiyaların bu yaptırımların listesine girmek istemez ve girmirlerdi, ben de deg malumatlar var ki girmirlerdi birinci ellerle, gahçak yollarla ne kadar mal getirebilirsin ve onun maliyeti üç misli, dört misli daha da artar. Dolayısıyla bu söylemler sadece propaganda karakteri taşıyır. Dediğim kimin? Merhele'nin ne olduğunu ancak özleri bilir, öz planlarında var ve söylemlerde de buydu yani muharbeni ancak Putin başladı, o da bitirecek. Dolayısıyla karar çok lokal dar bir çerçevede verilmiştir bu sebepten de böyle bir halde de hata verme ya hatalı olma riski de oldukça yüksek çünkü işin içinde demek ki çok sayede ciddi mutakaslar dikkete alınmamış onların fikirleri dikkete alınmamış verilen çok kısa bir grup insan tarafından alman kararlardır ama bunun bedeninde bir sikiyer zaman devletin bütünü ödülür, vatandaşlarına hamis ödülür ona göre bazen değiller ki sadece siyasiler değil vatandaşların da bu meselede mensüliyeti vardır tabii ki eyle Rusya halkının mesela siz de izleirsiniz, bazı röportajlarda ne kadar zonbileşmesinin biz de şahidi, yani Putin'i bir klasker gözünde görürler ki, belki orada Rus dile haliya Ruslara kan oluruz Ukrayna, Nazis'leri yani bu kadar zonbileşmiş bir halk ümmüdelilik bir fikir değiştirip, bunun bir muharebe olduğunu, bir faci olduğunun artık ferdine varacak verişimizin sonuna yakınlaştırıktan ben buradan bir şey alamayayım ben Rusya halkının zonbileştiğine inanmıyorum eğer zonbileşseydi, bu kadar yüz binlerden insan ülkeden kaçıp terk etmezdi çünkü memnun değiller sadece sözlerine diyemirler çünkü pratestaları görürükte bu kremelin ortasından bir eksperimentler yani böyle bir bazı şeyler göster sadece bir kaos çıkarttığın zaman seni alıp götürürler, hatta iktidarı müdafiye için söz söylediğin zaman böyle alıp götürürler dolayısıyla Rusya cemiyeti, Rusya devleti açık bir devlet olmadığı için orada serbest insanların fikir ifade etmesi mümkün değil televizyonlarda propaganda da meşgildir, bu sistemi de bilirik ne teredilir, yani onlar da tanışırlar ama dediğim gibi ben inanmıyorum ki Rusya'da herkes bu muharbeni desteklidir, ama açık cemiyeti olmadığı için Rusya seçgili bir devlet olmadığı için iştim ayetin fikri çok da siyasi yöneticiler için çok önemli değil, o seferden dediğim gibi, biraz burada düzeltme de fayda vardır yani ama dedim propaganda işini görür tabii ki bizim de gördüğümüz zaten propaganda'nın neticesi de ki yani biz ümini olarak o neticeye vararız tabii ki siz de haklısınız ki yani bir ümüm halk bu kadar faciyenin terakları olabilmez, yani o zaman halk olarak çünkü netice itibariyle Putin'in başlattığı muharibenin davam olarak siz de bilirsiniz ki dünyada Rus halkına, Rus milletine karşı bir nefret oyanmıştı yani artık öyle özleri de mesela için kaçkın olarak Avrupa ülkelerine gelen Ruslar da değil ki biz yani Rus olduğumuza göre artık acele çekirdik ki yani bu savaşın sanki günahkarı bizdik yani burada da tabii ki hem siz haklısınız ama haksız olmayan yerlerde var nöbeti soranım neyle bakılacaklar bilmiyorum Amerika ve Avrupa ülkenin üzdü ülkeler, yani bu münagiş yani muharibenin dayandırmasını bir nevi vasiteçilik fikrinde dediler bu da mesela çünkü ATT, üzdü ülkeler ve diğerleri de ama burada böyle bir sual vermeye bilmem ki, yani ATT'in minskrupu illerdi ki Azerbaycan-ı Ermenistan arasında tamam eden bu doldurmuş münagişenin helli için sanki çalışırdılar mehanezimler hazırlanmışlar vesaire ve ilahdır ama biz gördük ki minskrupunun hiçbir rolü olmadı, yine de 3. Azerbaycan ordusu getti, torpamı, ışaldan azalt eledi şimdi de yine Amerika Gostep'in numayindesi yani Hadisler numayindesi dünenlerin briefing'de böyle bir fikir söyleyeyim ki Azerbaycan-ı Ermenistan arasında olan bu indiki yaranmış veziyette biz yine de minskrupunun hemseldiri olarak hazırlanmış artık hazır olan mehanezimlerin hayata keçilmesinde maraklıyız ve bu yönde de işgöreci sizce bu minskrupunun hemseldirleri ister Amerika olsun ister bir yer ülkeli olsun, bu niyetlerinden herhalde niye çekmiyorlar, neye müddetler ahı, bizi artık minskrupuna ihtiyacımız yoktu prezident de bunu deyip ki yani onlar öz rolunu artık icra elememelere bir şeye çevirdiler yani bu inat, bu davam çılık bu icrar neye bağladın nedir bunun özlüğünde duran yani bu siz de zaten cevabı özünüz verirsiniz icra'nın sebebi bu bölgede bulunmak yani bu bölgede münarekşelerin hallinden daha ziyade öz siyasetlerini gelip öz nüfuslarını artırmak için ve öz maraklarını burada hareket etmek için bu cül mekanizmalara ihtiyaç vardı yani problemlerin hallo olunmaması uzaması sebeplerden biri de budur yani Ukrayna'da da gördük, faktik olarak Ukrayna olsun, Azerbaycan olsun yani Karabag'da zaten İkili standart dediğimiz aslında benalkak hukukun işledilmediği veya gerezli şekilde istifade edildiğini gördük ama Ukrayna meselesinde grumlar ve kuruluşlar benalkak mekanizmaların tamamen çöktüğünü gördük yani Dünya Ukrayna Maharipesi'nden sonra farklı olacak, onu da söyleyeyim nasipetler de farklı olacak yeni bir tehlikesizlik konseptine ve tehlikesizlik mekanizmalarına keçirmenin zamanı gelmiştir o ki aldı misgrubuna bu yeni tehlikesizlik konsep siyasını azıcık bize açabilersiz ki yani orada neler olacak, ne kimi yediği ile bizi neler gördük onu demek çetin de, ama budur ki yani sınavdan böyle de ihtilisi sınıfta kaldı benalkak grumlar benalkak hukuk mekanizmaları onların yeniden değiştirilmesi tehlikesiz sistemini artılmaz Avrupa Birliği Hüsusi ile öz tehlikesizlik meselelerinde daha yeni adımlar atabilir Almanya artık silahlanmam meselesini gündeme getirip mesela Finlandi'yle İsveç'in meselesi var, diger meseleler var yani bunlar hamsi uzun zamanda hisse ise ama iki nütüverle ciddi değişikliğe getirip çıkarabilir, burada bir de humanitar felaket yani son illerde muharibeler ciddi göçlere sebep olur yani o göç meselesini diger meseleler de araştırılacak ama ben demek istediğim başka şeydi yani minzgrubu aslında baktığımız zaman benalkak hukuk, norum, diger her hansı bir yaptırım değil, mekanizma sahip değil sadece müşavir karakteri taşıyan mesletleşmeler aparam ve teklifleri kabul ederek, ortaflar meklece getirerek her tereplere bunu bildirmek mekanizmi taşıyım dolayısıyla minzgrubunun faaliyetinde biz her hansı bir tezlik mekanizması veya devletlere bunu et, bunu etme kimi yani diyemezler haklarda yoktu minzgrubunun aslında faaliyetini davam ettirmek istiyorsa amerikalılar veya fransızlar rüster de hemçinin daha bir yeni müster var nedir karabagıda işgal bitmiştir ki onlar zaten teklif edildiler bunu sül yolundan halletmeye alınmada azarbaycan mecbur oldu antiterror operasyonu çerçevesinde biz muharbe dedik düzdona bir geniş emeliyat yapardı temmizleri, şimdi bunun diger merhalesi var, bu da nedir kalıcı sülhün temmin edilmesi bu yüzünden, ierevanla baki arasında gitsinler gelsinler yeni kebap diye girebilirler musikide dinleyebilirler, reksitebilebilirler ama o sülh senedin imzalanmasında da aktif rolü oynayabilirler karabagı meselesi probleminin artık dediğim gibi ben ona göre dedim şey kalmamıştır yani halledilecek meselesi kalmamıştır bu da kalıcı sülhten gelir teklifi azarbaycan ve türkiye'nin belediyeti ayırmayayım, teklifi bunu barışçıl yollan halledir yani, terefler oturup könlü şekilde diyaloglar kurarak ki görük artık ilk defa harcışlarına hazır birbirini birbaşı telefonla da aradılar mıracat edildiler, dolayısıyla bunu aktifleştirmesi lazımdı devlet başçılarını artık bir araya gelmez, onların da birbaşı diyalog kurması da bu meselenin süretlenmesine getirip çıkaracak, niyetler ayrı da gerçekler ayrı da, gerçekler de budur ki karabagı meselesi yine tekledim, azarbaycan halledecek azarbaycan rehberliği halledecek bunu derken de azarbaycan halkına esaslanarak bayanarak halledermedir ordusuna esaslanarak halledermedir diplomatiasına esaslanarak halledermedir yani bu meselenin müsbet neticesi bizden asılıdır ne amerikalardan, ne ruslardan ne fransızlardan sadece ve sadece azarbaycanların etiyetli duruşundan telebinden ve isteğinden asılıdır torun ve son sualım yine rusya oknağıyla bağlıcaz çünkü ne için bu sualı vermeye ihtiyacın duydum ermez zaman azarbaycan yani vasiteçilerin roluyla en masada otururlar danışıklar masasında yani prezident elhameliye başın yanına ondan evvel maskovada da görüşmüştü biz ukraina ve rusya yani putinle zilinski bu kadar faciyeden sonra yani biz tabii ki siz dersiz ki putinle her bir cinayet gel demeyi külmek yeme kararı lazımda ama özüz de yine etrafelesiz ki gör gör yani bu kadar insan faciyenin adına başka cür değilim olmaz yani müsyananda devletlerin de her bir cinayetkilerle ukraina eyni masada oturup her ansa bir danışık, bu muharbenin bir tünasıyla bağlı her ansa bir razılıka gelebilecek mi azarbaycan ve ermenistan rehberlerinin yani devlet başçılarının ettiği kimi vefakanım biz de zamanında misgrubu çerçevesinde azarbaycan türklerinin kanına bulaşmış katillerle eyni masada oturup görüşürdüğü müzakilerinin kebede neydi tekrar edelim beynal kalk huluk tarafından onların cinayetkiler olmadığı meselesinde halbuki bizim kanunlara göre onlar bizim metandaşımız olduğu için bu sarkisyanlar olsun diger köçer yanlar olsun yani eğer de bizim milletin kanuna bulaşmıştır cinayetkilerde fakt var ama dediğim kimi diplomatya ayrı bir şeydir orada münasibetler ayrı şeydir orada siz bazı meseleleri münasibür ben kabul etmeniz gerekir yani kapitülesya ayrı şeydir bak şimdi Ukrayna'da olanlara da tam muharebe değil mi yani rüsyan muharebe ilan etmedi Ukrayna, Ukrayna'da muharebe ilan etmemiş bu bir bizim ders kitaplarımızda okuduğumuz o ikinci dünya savaşı değil birinci dünya savaşı değil veya başka muharebeler değil bu tamamen farklı bir yeni bir meseledir dolayısıyla da muharebenin durdurulması için devlet başısının üzerine düşen görev karşısında katil de olsa cani de olsa öz halkının böyle deyikten katliamdan facelerden kurtulması için tabii ki taviz vermeyerek geri atlamak merak o karşı tarafından görüşme, diyalogun apartılması meselesidir yani o zaman böyle çıkır ki arasında çünkü bir tarafta rüsyabaşlısı var, öldürür keserdi diğer tarafta Zelenski var o başka şeydir öyle değil yani muharebede kim haklı kim haksızdır bu beynalka kılgılıkla temzlenir yani muhareben de bir hukuku var esirlere minasibet olsun diğer meseleler olsun biri bunu pozabilir Garabag'da biz gördük Ermenistan sürekli bunu pozur bunun için müracit edilecek magamlar var yerler var ve bunun devam eder artık dünya değişip kimci dünya savaşından sonra mekanizmaları oldukça mürekkeler bu o kadar sade değil, evvel okul kılıcı aldın gitti karşı tarafına, meydana çıktın vuruştun, savaştın elleri birincisi muharebelerin apalışı şekilde gaydaları değişyip düzdüm, benden bunu işi birendağa yakışır mütefasızlar var sahesinde ama biz de benafak meseleler bize mütefasız olduğumuz için derslerimiz de anlattığımızdan bir istesini anlatın yani her kaydaları değişyip vasiteleri değişyip maliyeti değişyip çok bahalıdır istifadırlanan silah nöblerey sistemler değişyip teknologeler değişyip yani dünya öyle bir aşamaya gelecek ki muharebelere artık insanlar yürütmeyecek teknologeler arasında yürütülür kara emeliyatlar demiyorlar ki minimize edilip yani şimdi Rusya köyüne gaydada yapar raketlerle vurur, digerlerle vurur bazı yerlere dikkat edersiniz raketlerle atılan ızarıbalarda daha çok felaket daha unutulur, denk askerlerinde yani bu ona o sebepten dolayıdır ki demek istiyorum ki yani dünya değiştiği için yani kanunlar yeni prosesler anlaşmalar her bir cinayetler, anlayışı her besitler anlayışı muharebe anlayışı kanunları bunlar hamsın mürekkeptir çok besit değil ama düvrizim için önemli olan en bahacık mesele din edelim insanların ölümünün önünü almak karşısına almak dolayısıyla bu mesele de istenilen barış her zaman istenilen muharebeden kat kat yakışıdır ikincisi muharebeden kazanayını yoktur ama sülhün kazananı her zaman vardır yani bunun da kazananı katlardır yani mersun insanlardır onlara karşı cinayetlerin azalması demekti ona göre bir an önce herben maddepların durdurulması için bana göre zelenin sıkıntı doğru hareket edir görüşmeye de hazır olduğunu ifade edin ödeliydik ki nöbeti bırakmışlarımızda da biz artık muharbenin sonu çatılmasını ve ukrayna halkınında muharebede bu itkiden artık kurtulacağı haberini müzakire edeceği yani sizinde giydirildiğiniz gibi en pis sültü bile en yakışı muharebeden yakışıdır bunu bir muharebe görmüş halk olarak biz bunu eminlikle söyleyelim verişimizin sonuna geldik demiyorlar ki bir saattık programın diyeceği geldiğine gittik maraklı müzakire şifkiler için teşekkür ederim Gelsiz Gonağılmaz Doğrul Bey'e değerli izleyicilerimiz bir daha hatırladım kim müzakire saadının bugünkü Gonağıl Ankara'dan canı yayma bağlandığından değerli fikir sahibimiz Ankara'nın üniversitetinin profesyarı müzakiler ve harici siyaset üzere ekspertimiz Doğrul Bey İsmail'ıydı mevzu gündemimiz garışı hıydı veya garışı olmasına rağmen çok maraklıydı Kurayna-Rusya salaşı, Karabakh meselesi Paşinya'nın namaz kıva seferi yani her birimizi bir insan olarak maraklandıran meseleleri diye bir deyileceğim ki Gonağımızın fikirleri de sizler için çok maraklı oldu Gonağımızın fikirleri meselelerimize teşekkür edip bir saati bizimle aldıkları için Sağ olun, sağlamat kalın gelen görüşlere kadar Sağ olun