 Want oké, wat is dan allasentie? Het is zo dat Aristoteles die had het al over de roerdigheid van de jeugd. Stanley Hall verwoorde het in 1904 voor het eerst als allasentie. En dat betekent dat we het hebben over een periode tussen de kindertijd en volwassenheid, ook wel de transitional stage genoemd, die gepaard gaat met great storm en stress. En is dat nou iets nieuws? Is dat nou iets van de afgelopen jaar? Nee, dat is niet zo. Allasentie is niet iets nieuws. En eigenlijk kennen we het in alle culturen wel en ook in die soorten zien wij dat er een bepaalde periode is die we kunnen zien als allasentie. Wat wel veranderd is door de jaren heen is de lengte van de pubertijd en de start van de pubertijd. En dus bijvoorbeeld dat meisjes veel vroeger mensen zuweren. Vroeger was dat vroeger rond de 1516 jaar en tegenwoordig is het niet vreemd als dat al 12 jaar of eerder is. En ook zien we dat een opzichte van vroeger de allasentie ook veel langer duurt, vaak tot 25 jaar. En deze periode van allasentie beslaat dus een veel langere tijd dan eerst. En interessant ook is dat er in veel traditionele culturen ook een soort van ride gedaan wordt, waarbij echt de overgang naar volwassenheid gevierd wordt. Bijvoorbeeld de Amazonen die doden een groot dier en dan drinken ze een soort van hallucinatiedrank en dan wordt de man eigenlijk opnieuw geboren. Dus we zien dat de allasentie in verschillende culturen dier soorten terugkomt en dat dus die periode eigenlijk veel langer is, maar dat eigenlijk altijd al heeft plaatsgevoend. En ik wil graag van jullie weten, wat denken jullie nou, wat het doel is van de allasentie? En ik zou graag willen dat jullie dat even kort opschrijven. Wat denken jullie nou dat het doel is van allasentie? Dan krijgen jullie twee minuten de tijd voor. Ook de studenten thuis vragen. Er is een vraag, beide. Ja, dus we zien bijvoorbeeld dat we ongesteld hebben dat dat eerder begint bij meisjes. Dus de start is zeg maar eerder. Maar we zien ook dat de hersen ontwikkelen en dan vooral de prefrontale cortex die zich nog moet doorontwikkelen. Dat dat ook langer duurt. Het begint vroeger en er zijn pubers die later puberen. Dus de range is groter. En het idee daarachter heeft ook te maken met bijvoorbeeld de evolutie. Dat op het moment dat er onzekerheid is, dan is het belangrijk om je voor te planten. Dus daarbij zien we bijvoorbeeld ook in bepaalde culturen. Waarbij er bijvoorbeeld minder eten is, waar meer stress zou horen zijn. Dat meisjes eerder mensen weren. Maar ook in Nederland of in westenlanden zien we dat dat steeds vaker is. Niet zo zeer omdat er zeg maar weinig eten of dergelijk is. Omdat er gewoon veel meer stress is. Eenouder gezin, gescheidingen en dergelijke zorg ook voor stress. Skortje zol, noem maar op. Wat ook zorgt dat dat dat fysieke verandering in eerder plaatsvindt. Goede vraag, dankjewel. Oké, ik wil graag aan iemand thuis of online en dan vragen. En ik ga bij jullie wel gewoon een beetje mensen eruit halen want anders. Dan kan ik misschien wel heel lang wachten omdat het anders wat anonyme is. Max, zou jij aan mij kunnen vertellen, ik weet niet of dat kan. Ja, kan dat, lukt dat? Wat jouw doel of wat voor eens jouw doel van alle sensie is? Volgens mij is het zocht van autonomie ontwikkelen bij de kinderen. Die willen zich eigenlijk een beetje los maken van de ouders. Ze willen zelfstandig worden omdat ze zich volwassen voelen. Maar ze zijn financieel nog te veel afhankelijk van hun ouders. Ze kunnen zich nog niet helemaal losmaken. Dus ja, eigenlijk een soort van gevoel van autonomie ontwikkelen. Ik denk dat dat wel het doel van de adolescente is. Ja, heel goed. Inderdaad, dankjewel Max. Dat is inderdaad, het ontwikkeling van autonomie is één van de belangrijkste doelen van adolescente. En daarvoor is het nodig dat alle centen zich gaan losmaken van hun ouders bijvoorbeeld. En dus meer bezig gaan zijn met peers en leeftijdsgenoten. Daarbij is het trouwens niet zo dat ouders helemaal niet meer belangrijk zouden zijn. Het is eigenlijk meer dat er veel frictions zijn. Zullen we laten ook nog op terugkomen bij een sociaal emotionele college. Dat ouders eigenlijk, dat die frictie daar vooral is omdat ouders al veel langer vooruit kunnen plannen. En al veel eerder zien dat alle centen hun gedrag, wat het effect daarvan is op lange termijn. En alle centen vinden dat toch heel lastig. Omdat de preventale cortex is nog niet goed, is ontwikkelijk. En zijn er dus veel gevoeligen er nog zijn voor bijvoorbeeld motivatie en beloningen. Dankjewel. Even kijken. Ik ga deze minimaal even kijken of dat gaat. Oké, dan gaan we verder naar de volgende sluit. Want het is ook belangrijk dat wij weten wat alle centen psychologisch zijn. En dat we dezelfde termen daarvoor gebruiken. Omdat het belangrijk is dat we daarmee kunnen communiceren. Dus ook voor de klinische praktijk is het belangrijk om te weten wat alle centen er precies doormaken. En hoe dat dan precies komt. Hoe ontstaan die problemen precies. En wat kunnen we daar aan doen om die goed in kaart te brengen en op te lossen. En daarvoor is het belangrijk om te weten wat jongeren en alle centen er precies bezig houden. Wat hun doelen zijn, waar zij status en plezier uit halen. En hoe ze cognitief functioneren. Want alleen op die manier kunnen ouders, maar ook hulpverleners, dus jullie als professionals zo meteen. Of sommige die misschien als stage lopen, beter communiceren met alle centen. Zoals Max in het eigenlijk al zei. Daarbij is het belangrijk om ook die autonomie van alle centen te waarderen. En dat er dus ook vooral een luisterend orbide aan alle centen. Daarnaast is het ook zo dat jongeren verschillen van elkaar. Maar ook binnen groepen zijn er belangrijke verschillen. Zo zijn er verschillen tussen jongens en meisjes. Maar ook bijvoorbeeld met etniciteit. Als je bijvoorbeeld de wetenschappelijke literatuur induiken. En jullie lezen de verplichte literatuur die ik jullie heb gegeven. Dan is het altijd wel even je schoot om je achterhoofd te houden. Dat veel van de literatuur gebaseerd is op de westense jeugd. Dus het is niet dat het een heel altijd even representatieve weergaven is. Van de ontwikkeling van alle centen binnen over de hele wereld heen. Want heel vaak zijn er toch vooral de westense populatie die meedoen met onderzoek. En waarvan data wordt vergaderd. Dus dat is altijd wel even goed om in je achterhoofd te houden. En bovendien is het belangrijk om ook te weten voor die klinische praktijk. Wat nu precies die normale en die abnormale ontwikkeling binnen alle centen is. Daarvoor is het ook belangrijk om met alle centen altijd in gesprek te blijven gaan. Zo is het bijvoorbeeld zo dat veel ouders en hoopverleners eigenlijk niet bedenken of denken dat die transitie naar de middelbare school. Dat dat eigenlijk de start is van de allicentie. Maar ze hebben vergeten eigenlijk ook hoopverleners dat er hormonale ontwikkelingen zijn die al veel eerder beginnen. Dus het is ook belangrijk dat eigenlijk die pubertijd die gemakkeerd wordt in allicentie. Dat dat men bewust is dat dat al eerder begint en dat er dus ook jongeren zijn die al veel eerder daar last van hebben. En dat dat dus ook eerder bespreekbaar gemaakt wordt. Dus eigenlijk is het advies om al die onderwerpen die gerelateerd zijn aan de ontwikkeling van alle centen al eerder te houden. Omdat we ook hebben gezien dat die fysieke ontwikkelingen of veranderingen ook al eerder plaatsvonden. En dat is dus belangrijk om daar rekening mee te houden. Dan kort de opzet van de cursus. Ik heb het al even gezegd. En voordat ik hier even mee verder ga, kunnen jullie nog verder? Hebben jullie nog energie? Ik zie sommige mensen geel en denken oh je, hebben jullie al pauze nodig of is degelijk of kunnen jullie nog eventjes door? Ja, ik zie hier ja geknik. Studenten thuis, wil ik jullie ook even, want ik wil jullie ook niet buiten sluiten want anders zou het geen hybride onderwijs zijn. Even kijken, zijn hier studenten die, laat ik het anders zeggen, willen de studenten anoniem in de chat? Even zeggen, als zij echt niet door willen gaan even pauze nodig hebben. Want als dat er heel veel zijn, dan stop ik eventjes. Als het er niet zo heel veel zijn, dan gaan jullie gewoon even koffie halen of iets zeggen. Nee, oké, daar gaan we verder. Het volgende deel wat ik met jullie wil bespreken, is ook niet inhoudelijk heel intensief of iets derdes gaat vooral over de cursus. Want zoals ik eerder al zei, we hebben een aantal colleges, vier belangrijke thema's en die heb ik gebouwd onder die belangrijke thema's die ik eerder beschreef. Er zijn dus twee gascolleges die gegeven zullen worden door Dr. Gilletta en Dr. De Winter. En daarnaast zal er een responsiecollege zijn aan het einde. Zal de ene laatste college zullen jullie presentatie kunnen gegeven, ga ik zo meteen meer over vertellen. En daarna zal er ook een interactief college zijn. En ik heb het zo geprobeerd op te bouwen dat jullie voor het tentamen niet meer heel veel nieuwe stof krijgen. Dus jullie zien dat het interactieve college daar wordt wel nog het tentamenvraag over gesteld. Maar jullie hoeven dan niet meer heel veel. Ik krijg heel vaak van studenten terug van, ja, maar dan moeten we nog inhoudelijk college net voor tentamen. Dan moeten we dat ook nog leren. Het is dus een superveel. En daar heb ik geprobeerd rekening mee te houden. Dus de inhoudelijk college heb ik zo veel mogelijk aan het begin geprobeerd te plaatsen om jullie wat meer, ja, minder stress te geven. En dat betekent ook dat er in totaal negen open tentamenvragen zullen zijn. Dat zijn open vragen. Ik heb ook een vraag gekregen of dat online is of ik weet niet of V hier toevallig in de zaal zit. Nee. Zij had namelijk een hele terecht vraag. Is het zo dat de college of de tentamen ook online gehouden kan worden of op campus? Ik heb dat nagevraagd. Ik heb de statuus erbij bekeken. En het is zo dat ik gewoon verplicht ben om jullie echt naar campus te laten komen voor tentamen. Dus dat mag niet online. En dat is gewoon omdat er gewoon weer wordt gestimuliert om zoveel mogelijk hier op campus te zijn. Maar jullie krijgen tussen negen open vragen van mij en over elk onderdeel krijg jullie tussen open vragen. Dus jullie krijgen over de introductie. Krijg jullie een tentamenvraag over cognitieve ontwikkeling, over morele ontwikkeling. Zijn er drie gedragsontwikkeling, vier massa ontwikkeling, over al deze eigenlijk. Behalve over het responsiecollege en de presentaties. En de seksuele ontwikkeling. Dat zijn twee colleges. Dus vandaar dat dat ook één vraag zou zijn. Dan de leerdoelen. Oh, dit is een vraag. Ja Eva. Nee, nee, nee. Oh nee, sorry, nee. Ja, ik heb een verzoek ingediend. Maar dat is nog niet goed gekeurd door de examencommissie om het wel via testfission te doen. Ja, dus dat heb ik ook ingediend. Alleen, dat is dus een uitzondering. Maar ik ben dat inderdaad. Dus even voor iedereen en ook voor de studenten thuis. Hier werd gevraagd van de studenten hier. Ik weet toevallig haar naam Eva. Ik had de vorige keer in Tentamen. Jullie misschien ook wel, waarbij je dus gewoon kunt typen. En dat ben ik dus nu ook aan het naam vragen of dat kan. Maar dat is eigenlijk meer uitzondering dan dat het normaal is. Dus ik moet echt toestemming hebben van de examencommissie. Dat ik op die manier Tentama mag vormgeven. En dat zou dus betekenen dat jullie gewoon lekker achter je laptop. Of nou ja, volgens mij wel op computers hier zo op campus. En Tentamen kunnen typen. Dat is voor jullie misschien fijn, maar dat is voor mij ook fijn. Want sommige studenten hebben een heel fantastisch moeilijk lees. Bij handschrift. En dat schildt mij dus ook heel veel moeilijk gedoe. En ook als ik alles in de trein mee moet zeulen elke keer. Want ik mag het dan niet in de kamer laten liggen. Want dat soort dingen allemaal. Dat schildt mij dus ook heel veel. Dus in die zin ben ik daar inderdaad wel mee bezig. Goeie vraag. Maar goed, even naar de leerdoelen. En dat is de volgende slide. Ik ga hier niet heel erg lang bij stilstaan. Want deze literen staan ook gewoon in de studiehandleiding. Maar nou ja, het komt er dus ook meer. Dat jullie eigenlijk verklaringse modellen moeten kennen. Dus theoretische modellen van adolescentie, psychologie. Binnen de belangrijkste thema's die aan pod komen. Dus we zien hier bijvoorbeeld staan de pubertijd, sexualiteit, rol van leeftijdsgenoot, etc. En dat valt dus allemaal binnen die thema's die ik al eerder heb beschreven. Wat wel belangrijk is, is dus ook die kritie. Dat kritie is refracteerd op de wetenschappelijke literatuur. En het kunnen toepassen van die theoretische verklaringse modellen in de klinische praktijk. En daarom is het dus ook belangrijk. Dus jullie ook de verplichte literatuur die ik ook al heb gedeeld. Met jullie op kanvas, in ieder geval de link daarin heb gezet. En ook in de studiehandleiding. Dat jullie die literatuur ook goed doornemen. Het liefst al voor de college is omdat ik daar ook al aandacht aan zal geven. Dus dat helpt jezelf vooral heel erg om daar al zo snel mogelijk mee aan te slag te gaan. Nou, zoals ik al eerder zei, er zijn dus vier thema's die belangrijk zijn. Dat ga ik nu niet heel lang, dat heb ik al heel vaak nu gezegd. Dus dat moet denk ik al duidelijk zijn. Dan de toetsing. Zoals ik al zei open vragen, het zijn er negen. Dus over ieder onderwerp één. Het vind plaats op 24 december op campus. Hopelijk kunnen jullie dus daar de computers gebruiken, maar dat moet ik dan nog even navragen. Dat horen jullie zo snel mogelijk. En jullie mogen, het is niet verplicht, een presentatie geven op 3 december. En als jullie die presentatie willen gaan doen, dan kunnen jullie een bonuspunt krijgen. Want, en dat is de volgende slide. Ja, jullie krijgen van mij de gelegenheid om op 3, dit staat ook in de studiehandleiding, een presentatie te geven in groepjes van 3 of 4 personen. En als je dat fijn vindt, dan kan ik ook daarvoor een discussie platform in campus openen zodat je die met elkaar kunt overleggen. Maar het is dus de bedoeling dat jullie eventueel, als jullie dat willen, in groepjes van 3 of 4 personen presentatie geven. En dat gaat dan vooral over het toepassen van de theorie. Dus de weedschappelijk kennis in de praktijk, de klinische praktijk. En om dat bonuspunt te behalen, er zijn een aantal ijzen. Er moet een actieve deelname zijn bij de presentatie bij je inkomst, dus op 3 december. Dat kan online, maar dat kan ook hier zelf nog even over nadenken. Hoe ik de precies vorm ga geven. Het is ook belangrijk dat jullie een uitwerking geven van jullie presentatie. Dat er maximaal 1500 woorden zijn en die uitwerking die leveren jullie dus in per groepje na die presentatie. En de deadline daarvoor is 10 december. En naar dat bonuspunt, dat geldt alleen maar als jullie een voldoende hebben voor het tentamen of het hertentamen. Dus het is niet dat jullie met welk bonuspunt een onvoldoende eventueel kunnen opkrikken tot het voldoende. Zo werkt het niet, je moet wel eerst een voldoende hebben. Het is een jaar gelder, dus mocht je nou nu een voldoende halen, voor je tentamen een voldoende halen, is het volgend jaar niet meer gelder. En dan moet je het eventueel opnieuw doen. Nou ja, als je bij deelname en voldoende uitgewerkte presentatie, krijgen jullie een kwartpunt extra bovenop je cijfer. Bij deelname en een uitstekende presentatie en of uitwerking, krijgen jullie een halve punt extra op jullie presentatie. Dus dat is een totaal maximaal een halfpunt. Dus het is niet een half plus een kwart, neem maximaal en krijg jullie een halfpunt erbij. Met jullie een voldoende hebben en met jullie dus aan die andere heizen voldoen. En daarbij is die link tussen de wetenschap en de praktijk, dus die staat daar incentraal. Het is belangrijk dat je een uitleg geeft over de achtergrond de probleem, wat jullie als groepje hebben gekozen. Dat is dus gerelateerd aan een van de vier thema's en aan de problemen binnen alle essentie. Een overzicht geeft van de maatregelen en interventions. Geef aan wat momenteel wordt gedaan om het probleem tegen te gaan en wat eventueel aanbevelingen zijn voor de praktijk. En de duvelen presentatie mag maximaal 5-6 minuten zijn. Dan kan je denken aan een minuut per slijt. Zijn hier vragen over? Nee, dit is dus echt een kans om zeg maar... Oh, dat is online, kan jij die? Online is de vraag, kan de presentatie ook online vanuit huis? Dan moet ik dus nog heel even bekijken. Ik wil wel het hybride kunnen blijven geven. Dus dan moet ik heel even nog nagaan vragen. Het is dan wel een vereise dat dan met een groepje doet die daar dan ook hetzelfde in staat. Maar ik moet daar heel even nog even over nadenken, omdat je dan ook zit met die actieve deelname thuis presentatie bij inkomst. Tegen die tijd 3 december ben ik waarschijnlijk wel helemaal volleerd met hoe dit allemaal werkt. Dus dan kan ik ook zorgen dat jullie ook meer actief bij aanwezig zijn. Maar daar kom ik dus nog heel even op terug. Zet in ieder geval wel, mocht je dit doen, 3 december in jullie agenda. Want officieel ben ik niet eens zo pricht om het nog online aan te bieden. Dus in die zin ben ik een beetje aan het strugelen hoe ik daarmee om moet gaan. Dus zet in ieder geval die 3 december in je agenda, dat je eventueel wel echt met die reis tijd zit, eventueel dan wel extra kosten moet maken, als je geen geldige student over je hebt. Dus hou daar in ieder geval rekening mee, dat het kan zijn dat je wel naar campus moet komen. Nog meer vragen hier of online? Ja, één vraag was of je invloed had op de tijd van een tentamen. Maar ik was al aan het typen dat docenten hier geen invloed op hebben. Ze kunnen hooguit zeggen, ik schrijf een mailtje, maar eigenlijk in principe kan een docent niks doen aan de tijd van een tentamen. Nee, dat is heel jammer. Ik heb ook wel eens tentamens op een zaaddag moeten geven. Maar het kan allemaal hier binnen. Dus ik hoop wel, omdat daarna natuurlijk kerst nacht is. Misschien gaan jullie ook nog op vakantie dergelijks. Ik heb al wel een mailtje gestuurd om misschien te kijken of ik daar wel toch stiekem een beetje invloed op kan uit oefenen. Maar daar heb ik inderdaad niks over te zeggen. Ik kan alleen mijn wensen aangeven daarin. Nog meer vragen toevallig? Dan gaan wij verder naar de leerdoelen voor dit college. De leerdoelen van dit college zijn dat jullie kennis nemen van het ITSO-model. Dat is Integrated Theory of Sexual Offending. Dat vind ik een beetje heftig, maar daar ga ik zometeen meer over vertellen. Want het is eigenlijk een, vind ik persoonlijk een beta-model dan het vaak gebruikte bio-psychosociale-model. Ik wil dat jullie daar wat meer over te weten komen en hoe jullie dat kunnen toepassen binnen de allessentiepsychologie. De leideraad van de Cursus speelt daarbij een belangrijke rol. Dus dat je die thema's daarin kan verwerken. Dat jullie dus kennis nemen van de vier belangrijkste thema's die aanbod komen tijdens dit vak. En dat het dus eigenlijk, jullie moeten dit dus vooral zien ook als een verdieping van het geen wat jullie hebben gehaald bij ontwikkelingspsychologie 1. Althans studenten die hier hun bachelor hebben gevolgd. Maar ik ga ervanuit dat alle studenten, ook ze studenten thuis wel genoeg basiskennis hebben om in ieder geval de ontwikkelingen de basis daarvan te weten. Dan ga ik nu wat meer verder met de inhoud. Want ik wil jullie graag het volgende model voorleggen en omdat ik natuurlijk ook verbonden ben aan de klinische forensicpsychologiemaster en ik daar dit model veel veel te gebruik en ik dit ook heel goed toepast bijvindt binnen dit vak wil ik jullie dit ook aanbieden. En ja, dit is dus een theoretisch model dat is ontleent aan de integrated theory of sexual offending van award and beach 2006. En het lijkt heel erg op het biopsychosociale raamwerk dat we kennen vanuit ontwikkelingspsychologie waarin fysieke en neurologische ontwikkeling cognitieve en gedragsontwikkeling sturen en beïnvloed worden door omgevingskermerken en daarbij kan je bijvoorbeeld denken aan familie en peers. En dit ITSA model is eigenlijk gemakkelijk te vertalen naar de allersentie en maakt eigenlijk bepaalde zaken wat specifieker dan het biopsychosociale model. Mag je een keer klik als je wilt Maartje? Ja, want eigenlijk waar dus eerst die offending staat daar kan je dus ook eigenlijk dat gedrag in allersentie zien. En dan mag je nog een keer klikken. Want eigenlijk wat we dus zien is dat en jullie krijgen zo meteen een vreemdvoudigde versie hiervan dus ik snap dat het heel ingewikkeld is en ze krijgen zo meteen een versimpelde versie. Dus maar wat hier aan dit model belangrijk is is dat er dus een interactie is. Eén biologische, neuropsychologische en ecologische factoren en dat dat invloed heeft op de hersontwikkeling en sociale leergedrag en dat dat samen dus het psychologisch functioneren van de allersent voorspelt. En dat er dus een wisselwerking is tussen bijvoorbeeld distalen en proximale factoren en dan kan je dus denken aan bijvoorbeeld temperament maar ook bijvoorbeeld aan de relatie tussen ouder en kind en dat dat dus een wisselwerking dus is. Daarnaast is het ook belangrijk om je te realiseren dat we te maken hebben met de evolutie. Dus variatie binnen een soort maar ook variaties die overleven verhogen of aanpassen van gemakkelijker. Denk maar aan de menstruatie dat die dus eerder is om de voorplanting zoveel mogelijk te stimuleren in tijden van stress. En dat degene met een hogere kans op overleven dat die zich dus eerder voortplanten. Ook hebben we te maken in dit model met de ecologie en dat jullie hebben, hopelijk allemaal alweer, gehoord van diatese stressmodel. Dat betekent dat de individuele kwetsbaarheden zijn in combinatie met veelal een negatieve omgeving factoren. En dat is eigenlijk allemaal binnen dit model verwerkt. En nou ja, hier zien jullie dus dat ik daar allemaal dat ik die thema zie belangrijk zijn en binnen dit facta aan heb gekoppeld. Maar ik wil het ook wat makkelijker maken voor jullie. Dus ik heb het model ook wat vereenvoudigd. Dus dit is het model wat eigenlijk ieder les gaat terugkomen en dit is dus eigenlijk gebaseerd op dat ITSO-model wat eerder liet zien. Daarbij zie je dus eigenlijk dat er hormonale veranderingen zijn en die spelen vooral binnen de bubberteit. Deze maak ook m'n sexualiteit. Dat zorgt voor een verandering van hersenstructuur. Dus dat doet iets met de hersenen. Dat doet dus daardoor ook iets met de cognities, met de doelen die personen kunnen stellen. En dat heeft weer invloed op het gedrag. En wij kijken dan vooral naar risicogedrag emotie, maar ook bijvoorbeeld naar normale gedragingen. En wat is nou abnormal gedrag? En wat is normaal gedrag? Wat is het verschil daar tussen? Daarbij is het dus ook belangrijk om te kijken naar de interactie met omgeving. En daarbij kan je dus denken aan de sociaal ontwikkeling in termen van interactie met oude kindrelatie, peers en media. En daarnaast is het ook altijd belangrijk om te kijken naar de interactie met de persoonlijkheid en met bijvoorbeeld genetische componenten daar binnen. Zijn hier vragen over Eva? Ja, dat heeft vooral hormonale verandering. Je hebt hier als voorbeeld bubberteit en sexualiteit gezet, maar je kan bijvoorbeeld ook denken dat, moet ik heel veel heel snel iets bedenken, dat stress bijvoorbeeld, dat hadden we al besproken, dat dat van invloed is op bijvoorbeeld de start van de oude kind of van de fysieke veranderingen. Dus je zou dus bijvoorbeeld hypothetisch kunnen zeggen dat als de oude kindrelatie niet goed is of er is structureel heel veel stress vanaf de geboorte dat daar iets aan de hand is waarbij uitweedschappelijk onderzoek op groepsniveau moet ik er wel bij zeggen dat er dus hormonale veranderingen eerder plaats kunnen vinden waardoor dus ook bijvoorbeeld de bubberteit eerder start en door die bubberteit als meisjes bijvoorbeeld eerder mensen weer dan zien we ook dat ze eerder geïnteresseerd zijn in mannen en dus eerder ook seksueel zeg maar zich daar op dat vlak bevinden begeven. Dus op dit manier kan het invloed hebben maar bijvoorbeeld ook media kan invloed hebben weer op de sexualiteit in die zin dus niet zo zeer op zeg maar hormonale veranderingen op zich maar wel bijvoorbeeld de bepaalde stofjes denk aan dopamine wat ook weer een rol kan spelen dus het is een goede vraag maar het is dus eigenlijk meer dat het met elkaar verband houdt dus het is niet precies dat het een kauwzaal verband is en dat is misschien de beste antwoord het is niet dat één tot de ander lijkt en het is daar in de wederkeer er zijn nog meer vragen hier uit in de zaal of thuis misschien of ja of misschien kun jij met de microfoon dat vond jij niet fijn nou we kijken wel maar goed studenten thuis om dat even aan te geven maar dit is dus wel echt belangrijk dat jullie dit begrijpen want dit model zal iedere keer terugkomen en elke keer zullen we in de schakels tussen verschillende onderdelen die er toelicht over benadruk en daar zal ik dus ook meer over vertellen dan wil ik graag verder met de fysieke ontwikkeling en dit is een beetje basale kennis die jullie waarschijnlijk wel weten maar ik had ook al gezegd dat dit eigenlijk een soort van kennis maken is als we dan hebben over echt de onderwrapper dat jullie helemaal up to date zijn want er zijn verstooringen in veranderingen in het hormonhuis houden, dus als een adolescent of racuberen zijn de veranderingen en het zijn nou vooral de andrenalen klieren die bepaalde androgenen afgeven en die zorgen bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van schaamhaar, verandering inhoud en lichaamscheur en seksueel verlangen en dat begint eigenlijk al die eerste verandering en de hormonale verandering begint eigenlijk al rond de 6-8 jaar daarna als die veranderingen beginnen dan begint daarna ook de epie-axe is een rol te spelen en die zorgt onder andere voor de afgifte van oestrogene en testosteron en deze periode begint dus eigenlijk steeds eerder en beslaaders in de meeste geval is ongeveer 5 jaar en die hormonale veranderingen die zijn ook grootendeels genetisch bepaald dat betekent dus dat als de vader moeder vroeg starten dan start het kind waarschijnlijk ook vroeg maar ook bijvoorbeeld stress met name bij meisjes zorgt dus voor het eerder starten van de pubertijd en er blijft dus ook uit onderzoek dat meisjes uitgezienen met alleenstaande moeders of die veel stress ervaren in de kindertijd en eerder zeg maar begin het te puberen dan meisje die stress minder ervaren ja wacht ik ga je heel afvonden want ik moet het herhalen dus hier wordt gevraagd van hoe kan het nou dat eigenlijk de pubertijd eerder begint vanwege stress terwijl eigenlijk de stress minder volgens jou minder is in de maatschappij daar heb ik het zo goed voor maar hier wordt gezegd dat op individueel niveau dat je zou kunnen zeggen dat er meer stress is en op groepsniveau dat ik zij minder stress ok wacht ja dat is misschien weten want ik hoor jou ook niet zo heel goed namelijk vanaf hier voor die studenten thuis dan komt nu je microfoon aan mijn vraag is je zegt net door stress komt de begin te pubertijd eerder maar hoe kan het dan als we door de jaren heen kijken de meisjes werden vroeger op 15, 16 was gemiddelde leeftijd nu is dat 12 of zo maar het is toch juist minder stress in onze maatschappij gekomen hoeveel meer gezondheid is beter voeding is beter dus dat vind ik even gek om dat dan te snappen ik begrijp je vragen het ligt er een beetje aan hoe je kijkt naar stress want als je gelijk met nietwesselijk landen dan zou je inderdaad kunnen zeggen we hebben minder stress en alles is veel beter geregeld maar stress zit hem ook bijvoorbeeld heel erg op het sociaal emotioneer vlak dus we zien dat meisjes en jongens eigenlijk veel jonger al moeten presteren op school dat er veel meer vechtscheidingen zijn er wordt veel meer van zijn verwacht dus op die manier is het steeds meer dat ze steeds veel meer moeten voldoen aan bepaalde verwachtingen van de maatschappij dus we zien dat in westerse landen zoals in Nederland eigenlijk de stress situaties veranderen maar even goed stress veroorzaken vooral bij jongeren die juist heel graag zichzelf nog heel erg meten aan anderen dus in die zin wat ik daarmee bedoel is vooral dat dat onderzoek vooral gedaan is op groepsniveau dus als we uit als jullie ook zo meteen een literatuur lezen dan is het altijd dat het op groepsniveau gevonden is en daarbij kan je dus niet zeggen dat op individueel niveau ook exact zo is maar je zou wel kunnen zeggen in grote lijnen komt het daarmee over is daarmee je vraag van antwoord want waar was ik gebleven dat is ook een vraag sorry nee, absoluut geen sorry voorzitter maar net werd er net werd er ook gezegd dat er eerder werd voortgeplant als er dan stress is maar mensen krijgen nu toch later kinderen ja, dat is vooral het er is een verschil tussen zeg maar de evolutionaire procesen die aan de gang zijn en hoe mensen daarop acteren dus evolutionair gezien is het zo van ok, als er een stress is dan moet men dan moet er er moet gewoon, zeg maar, evolutionair gezien voortgeplant worden dan is het dus zo dat ons lichaam eigenlijk geprogrammeerd is om dat zo goed mogelijk te doen dat betekent dat bij stress dat wij al eerder klaar zijn om ons voor te planten in westense landen is het ja, maar er zijn ook andere procesen die belangrijk zijn bijvoorbeeld hef vrouwen zetten steeds hoger opgeleid beginnen veel minder gauw aan kinderen en dergelijke maar ik heb het al vooral over het gemiddelde worldwide, zeg maar en dan zien we wel dat daar echt een verschil in is en je zou zelfs dat maar dat is hypothetisch dus dat is niet wetenschappelijk bewezen maar je zou zelfs kunnen denken dat eerder mensen weer dat heeft misschien meer te maken maar het is al gemenen dat de tijd waarin men zich kan voorplannen groter wordt maar bijvoorbeeld het idee dat het puberen langer duurt dat dat weer meer past bij de westense maatschappij omdat het dan langer duurt, zeg maar dan wordt het langer uitgestrekt dus het is niet dat alles wat ik nu zeg letterlijk is dat dat ook iets hoeft te betekenen het zijn gewoon procesen door de jaren heen die ervoor zorgt dat er ontwikkelingen zijn en dat er dus veranderen zijn fysiek gezien binnen al de centen daarmee je vragen antwoord zijn er nog vragen thuis ik kijk heel vaak daar maar dat is de camera die voor de mensen thuis dat zij ook het gevoel hebben dat ze kunnen aankijken of wat ik naar een camera kijk maar zijn er nog vragen thuis dan ga ik verre dus het laatste wat ik zei is uitgezien van alleen staan en moeden uit onderzoek dan zeg maar dat het bleek dat veel stress tijdens de kindertijd te zorgen dat zij dus ook eerder gingen mensen weer en ik weet dus eigenlijk ook eventjes niet in welke landen dat ware uit mijn hoofd dat kan ik nog wel eventjes opzoeken het is misschien wel interessant wat we daarnaast ook zien is dat er veel fysieke andere ontwikkelingen zijn zoals bijvoorbeeld de toename van het lichaamsvet en spiermasta vooral bij mannen een versituatie bij meisjes dan wat we eerder bespraken stemverandering bij jongens et cetera en die verschillende maten van puber tijd die kan je meten op verschillende manieren en eentje daarvan is zeg maar de tenner stages dat zal ik zo meteen nog wat meer over vertellen maar ook bijvoorbeeld de tijning maar ook de relatieve ontwikkeling ten opzichte van peers is daarbij belangrijk dus je ziet vooral dat er in de culturen dat daar dus een verandering in is en die vroegen of juist die laatste puber tijd dat heeft dus consequenties voor bepaald probleemgedrag want hier zien jullie een plaatje over nee die niet eentje terug ja deze hier zie je een plaatje van de tempo en de tijming van de puber tijd en hier zie je dat ik weet niet meer of je dat tegenwoordig mag zeg maar Black African American girls in de verenigde state die zijn aangetong met zeg maar het hondje, het zwarte hondje dat die eigenlijk in de VS veel eerder vroegen puberde en toen is gekeken hoe komt dat dan dat kwam dat door een laag sociale economische staats ten opzichte van andere groepen meer stress tijdens de jeugd en vaker in oudergezinnen en die vroeg puberende meisjes die hadden ook een grote risico om het oude regioeningsvrienden om te gaan en daardoor meer probleemgedrag te krijgen en het bleek ook dat deze meisjes ook meer internaliseerde problemen hadden meer onvrede over in de lichaam bijvoorbeeld toename van het vet en ten opzichte van meisjes die minder aan het puberen waren en die vroegen pubertal timing en sneller pubertal tempo die zijn ook geassocieerd op de afname van per kwaliteit ze voelden zich meer minder verbonden met hun peers en ook de relatie met jongens verklaren de relatie tussen die vroegen puberen en depressieve problemen dus er was een relatie tussen vroegen puberen en depressieve problemen wanneer zij dus al vroeg geïnteresseerd waren in jongens dus wat we eigenlijk ook hier zien is dat die veranderingen in de pubertijd dat die ook gevolgen hebben voor de rol van seksualiteit en dat komt in een van de gatcollege ook nog wat meer aan de orde maar dat is ook dus wel belangrijk als we kijken naar de dagelijkse behandeling van jongeren in klinische praktijk dat het eigenlijk steeds vaker aan de hand is misschien komt het ook wel door de hele veranderde maatschappij dat er veel meer nadenke licht op hebben hoe meisjes dat seksualiteit ervaren en nu was er ook weer iets in het nieuws met injecties en dergelijke die worden toegediend en dat zijn allemaal wel ontwikkelingen waarbij men wel, meisjes steeds meer bespreekbaar durf te maken waar zij mee zitten en dat heeft ook vooral te maken ook met die ontwikkelingen binnen de allersentie dan wil ik graag door dus dit is het eerste thema fysieke ontwikkelingen en dan wil ik nu even kort door na het volgende thema cognitieve ontwikkeling hier wil ik heel eventjes door heen schippen dit is gewoon een plaatje wat heel leuk is hier wil ik ook eventjes door heen schippen want ik neem aan dat jullie de cognitieve fase ze allemaal wel kennen dus hier wil ik nog wel even bij stilstaan want als we het hebben over die cognitieve ontwikkeling dan zijn we vooral dan moeten we het vooral hebben over die cognitieve functies die nemen namelijk toe dus het betekent dat als allersenten ouder worden dat er dus een sprake is van toenemende cognitieve functies dus bij die overgang van kinderen naar allersenten dan neemt dat en als de vervolgens als dan allersenten naar verwasheid is het de bedoeling dat dat dus echt maar her, dat de preventale cortex zich beter gaat ontwikkelen dat betekent dus ook eigenlijk dat de hersenen minder plastisch worden maar meer flexibel dat betekent dat in de allersenten dat de hersenen eigenlijk dat zij beter kunnen switchen en dus veel gevoeliger zijn voor motivatie en beloning dus als zij worden blootgesteld aan een omgeving met peers waarbij her zei een hele sterke prikkel van motivatie of van beloning krijgen om dat zij daardoor gemotiveerd zijn dan bijvoorbeeld thuis waarin zij die prikkel minder sterk ervaren en dat heeft allemaal te maken met risicogedragingen en zelfregulatie we zien namelijk dat er een toename is sowieso in allersentie in risicogedrag dat de rol van leeftijdsgenoten daarbij een rol speelt dat er ook een toename is van gedrag in hibitie maar ook een toename van cessatie zoeken en die discrepanties had ik later ook nog een keer bespreken tijdens het volgende college en we zien dat er integraties van de preventale cortex en andere hersengebieden maar dat die nog tot al echt goed geïntegreerd is nog optimaal is wat ik hier zeg dan ga ik het allemaal nog veel uitgebreide over hebben maar als ik dit jullie moeten nu in ieder geval wel het idee hebben oh ja wat je hier zegt, dat komt niet helemaal uit met niks ik weet dat er iets met preventaal cortex is dat er een toename is van excretieve functies dat is de bedoeling dat jullie dat wat ik hier op deze slijt heb gezegd dat jullie dat in ieder geval wel in grote lijnen weten dan wil ik naar de volgende slijt deze slaak ook eventjes over de morderele ontwikkeling ik ga er even voor het gemak van uit want dan gaan we het ook nog veel verder over hebben in de volgende week als we ook burksmoral redden neerden en dat er zeg maar verschillende stages stages in zijn daar krijg je nog uitgebreid er komt nog uitgebreid op terug maar wat voor nu in ieder geval belangrijk is is dat binnen de allosentie daar ook een omslagpunt is dus als we kijken naar bijvoorbeeld kinderen hoe zij bepaalde dilemmas ervaren ten opzichte van van volwassenen wat er een verandering in is en dat men eigenlijk met het volwassenen daar een omslagpunt in zit en daarvoor wil ik graag even kijken met jullie het heinsdilemma kent iemand hier het heinsdilemma jij kent het kent, nog meer hierzo nog meer zou jij jij kunnen het ook zou jij aan mij willen uitleggen het staat ook op de slijt maar ten opzichte van kinderen en alle centen ja wat er staat is dat die vrouw van haar muziek is en dat hij geen geld heeft voor de medicijnen en de vraag is dan mag hij ze dan stelen om zijn vrouw beter te maken en het was voor mij zo dat kinderen zij in één mag niet, want stelen mag niet als het op het niveau van als het niet mag dan mag je het niet doen terwijl alle centen in eigen richting het mag wel want er zit een goede reden achter want anders gaat zijn vrouw dood ik ben wel het een beetje als de adolescenten meer denken ok, als er zo een grote reden achter zit dan kan je de regels laten versoepelen het zal kinderen echt zeggen van ja nee, het mag niet dus het mag gewoon nooit ja, heel goed, dankjewel want eigenlijk heb je het al heel goed verhoord dankjewel daarvoor ik wil graag naar de volgende slide en dat is inderdaad een filmpje sorry Maatje, ik zet je echt heel veel met werk ik ga je nu naar een historie en dan ga ik je vragen na het readen ok in Europa was een vrouw van een speciaal soort cancer in dezelfde stad waar de vrouw en haar vrouw Heinz leefde een druggest had ontdekend een mogelijk cure maar de medicin kost veel meer dan de vrouw of haar vrouw dus Heinz, de zikvrouw's vrouw dan vrouw al de manier die hij had maar hij had nog half van wat hij nodig had Heinz zei de druggest dat haar vrouw moest sterven en zei hij om de drug te zetten of om hem later te laten payen de druggest rept nee, ik ontdekte de drug en ik ga het maken van het geld Heinz zei dan dat hij de drug voor haar vrouw was zou Heinz hebben stolen in de drug? nee nee nee nee nee morale beslissingen op dit eeuw zijn gemaakt op de pre-conventional of conventional niveau en verantwoorden een verantwoordigingsorientatie of de bedrijf om de vrouw te obeiden en vervormen tot sociale normen waarom is het wrong? want je weet nooit of iemand houdt waar de polissen zijn dicht en er zijn misschien polissen of spijs die daar zijn want de vrouw kan je turneren in een criminal want je mag opgekomen je zal opgekomen zelfs hij was aan het sterven maar hij wil niet opgekomen nee, zelfs zijn vrouw het nog niet opgekomen in de middeligheid kinderen zijn alleen begonnen om de absoluut natuur van regels en regels te vragen en de impact van intenties op de regels was het eigenlijk wacht of wacht om opgekomen ik kan zien waarom hij het zou doen maar ik denk niet dat het waar is het was niet oké waarschijnlijk maar het is beter dan iemand diep ik zou zeggen, ja omdat hij zijn vrouw is en hij wil niet opgekomen en ik zou zeggen, nee omdat het niet goed is oké en wil ik nu graag ook een filmpje laten zien van alle centen ik zou het wel doen ik zou het ook doen het was zoals mijn moeder of iets ik zou het doen ik zou het doen wat het doet ik denk dat het goed is want alles in de wereld komt naar geld en we zijn overabessies en als je wilt helpen van een vrouw ik zou het wel doen dan heb je een bunch van papier absoluut om iemand te punisheren omdat van een vrouw een vrouw naar boven en beyond uit een vrouw voor iemand ik denk dat het over de bouwen van onze verandering gaat dus als je zou zeggen was Heinz wacht of wacht om de vrouw te stilen oh man ik zou zeggen dat hij wacht was oké, dit was een introductie van de eerste twee thema's dus we hebben nu fysieke ontwikkeling gehad we hebben nu de cognitieve ontwikkeling gehad waarbij een morele ontwikkeling en onderdeel is en hier zagen jullie inderdaad wat de student overduikt wens je naam even niet maar zij heel mooi al verwoorden dat er een verschil is tussen de kinderen hoe zij daarin redeneren en alle centen en een vraag die je bijvoorbeeld zou kunnen krijgen op het tentaam ik zeg hier dat die erin zit van leg eens uit hoe dat dan precies zit hoe zit dat dan wat ervoor zorgt dat de kinderen beter instellen of de kinderen dat nog niet op die manier naar dit dilemma kijken en alle centen wel en leg dat eens uit aan de hand van de preventale cortex vertel daar iets over vertel iets over hormonale veranderingen die daarbij betrokken kunnen zijn en hoe ontwikkeld zich dat en hoe dan dat zou bijvoorbeeld een vraag kunnen zijn die ik zou kunnen stellen die jullie nu overigens dus nog niet helemaal hoeven te beantwoorden maar het einde van deze colleges wel dus ja ik heb nu dus de thema fysieke ontwikkeling geïntroduceerd neurocognitieve ontwikkeling geïntroduceerd en nu wil ik heel kort nog stilstaan bij sociaal emotionele ontwikkeling en daarbij spelen de ouders een belangrijke rol en er is veel discussie geweest en eigenlijk nog steeds maar nu wat genuanceerder over de rol die oude spelen bij de ontwikkeling van hun kind dat wij zo nauwkeurig nog kijken naar de opvoening van kinderen is iets wat niet vanzelfsprekend is en wat voor de 15e eeuw en eigenlijk nog tot laat 18, 19e eeuw of 20e eeuw eigenlijk ook nog helemaal niet gebeuren want kinderen werden eigenlijk vroeger vooral als werkkrachtig gezien en in de 17e 18e eeuw kwamen er eigenlijk 2 opvattingen over opvoeding en de rol van de ouders John Locke die is het over de tabula rasa en kind is een onbeschreven blad en dient door een goede omgeving door de ouders te worden gespeed tot een goede burger en de lessen spher opvatting die eigenlijk zegt laat het natuur zijn weg volgen en laat kinderen met zo weinig mogelijk inmenging van de ouders opgroeien en dat zijn dus ook 2 richtingen dat zien we ook terug bij alle centen van wat is nou precies die rol van alle centen en als we dan kijken naar bijvoorbeeld die rol dan zien we dat vooral monitoring en controle belangrijk daarin zijn daarbij weten we dat uit eerdere studies en theorieën vooral die vooral van toespassing zijn op de jongere kinderen dat monitoring en controle heel erg belangrijk is en ik wacht even ja, kan je het doorklikken want we zien dus eigenlijk in de allicentie die autonomie eigenlijk steeds meer toegeeft en toen neemt alle cent eigenlijk veel minder behoefte te hebben aan hun ouders en zij willen graag wel controle uit nu is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen monitoring en controle jullie zullen ook literatuur lezen in beide begrippen aan bot komen en eigenlijk is het ook een beetje de vraag van is het nou zo dat als we kijken naar monitoring dat het dan ook daadwerkelijk is dat men meer zicht heeft op wat er speelt bij allicent of is het niet zo zeer dat alle centen die eigenlijk niks te verbergen hebben eerder zullen zeggen waar ze zijn en dus dat ouders dus van die kinderen die alle centen dus beter op de hoogte zijn en dat die dus die allicent dus kunnen monitoren dus dat is monitoring eigenlijk wel een goede variabele meteneming in onderzoek als je naar problemen van alle centen wil gaan kijken en voor een was eigenlijk altijd het advies aan ouders gaan na waar je kind is met wie hij is, wat hij doet en dergelijke echter weten we ook dat dat dus eigenlijk niet zo heel veel uithaalt want als een kind drugs of sexting gaat hij dat dan echt tegen zijn ouders vertellen nee juist de alle centen minder mee te maken hebben wat dan ook die zullen dat minder vertellen dus daarbij is het van belang dat als jullie dus de literatuur induid ik en jullie kijken daarna dat jullie dus bewust zijn daar dat verschil en dat monitoring dus vooral gaat ook oké wat weet je van het kind maar ook wat laat het kind toe en wat wilde je dus vertellen en dat controle gaat over het gedrag van het kind er binnen te controllen en we hebben psychological control en we hebben ook instrumental control en Julia ik zit kijken eventjes naar jou heb jij je onderzoek daarna gedaan na controle toevallig in jouw thesis ja een beetje, dat dacht ik als Julia is namelijk een student van mij geweest maar het is dus zo dat je als je naar die controle kijkt wat je moet maken met psychologische controle en instrumentele controle en dat het dus positief en negatief kan zijn en als je dus kijkt naar monitoring dat dat dan vooral gaat over wat een allicent wil vertellen en daarom wil ik daar toch nog heel eventjes een beetje sidetracking maar ik vind het toch belangrijk om dat te doen omdat het wel gaat helpen bij het lezen van de literatuur dat daar een verschil in zit want wat niet weet, wat niet deert eigenlijk dat is van hoe de allicent te denken als wij weten wat monitoring is ja dan is het dus wat de allicent loslaat en daarom is het dus een belangrijk om onderscheid te maken als we naar de literatuur kijken naar de kennis die ouders hebben en hoe ze aan die kennis zijn gekomen is het bijvoorbeeld zo dat het kind het zelf vertelt dus child is closer is het zo dat de ouder naar vraagt of is het zo dat ouders ook echt controle uit oefend geeft komen dus als je de literaturing duikt dan kan je soms per control tegen soms child is closer je is altijd bewust dat er een verschil zit in hoe die variablen gemeten zijn dat het dus echt heel erg belangrijk is om daarbij dat je daar wel bewust van te zijn en er zijn eigenlijk in de literatuur twee verklaringen voor de relatie tussen disclosure en deliquentie we hebben de temperamentsverklaring en we hebben de hechtingsverklaring als we kijken naar de temperamentsverklaring dan zeggen we eigenlijk dat alle centen eigenlijk veel opener en aardiger zijn bij een laag temperament en daardoor eigenlijk meer dingen zullen delen met hun ouders en vanuit de hechtingsverklaring zouden we kunnen zeggen dat er geen die een goede band met hun ouder hebben dus veilig gehecht zijn want de hechting had ook bijvoorbeeld de deliquentie maar nu is het zo dat we binnen de allicentiepsychologen juist op zicht willen hebben op juist die kinderen met een hoge temperament vaak en de kinderen die dus minder veilig zijn gehecht dus er moeten ons als professional ook altijd wel realiseren dat we ons best moeten doen om dat dialoog met die allicent ook echt aan te blaan en dat we dus misschien ook peers erbij moeten trekken als we onderzoek doen een netwerk analysis dan kunnen we dus kijken als we willen kijken hoe een allicent zich ontwikkelt is het niet alleen handig aan de allicent te vragen hoe hij zich voelt maar ook aan de ouders, omgeving en medestudenten of meterleelingen scholeren dan wil ik even door naar het volgende slide mag nog eentje verder op aanbod komt bij dit thema sociaal emotioneel ontwikkeling naast ouderschap zullen peers zijn sociale staten, selectie process en sociale beïnvloeding en daarna zullen we het ook nog in de college hebben over media want dan wil ik nu naar het laatste thema wat we tijdens dit vakselen gaan behandelen en dat is de gedragsontwikkeling en als we kijken naar de gedragsontwikkeling dan houden we ons vooral de psychologie bezig met risico's en dan vooral met een toename toename, sorry van die risico's want de jeugd is verantwoordelijk voor een groot gedeelte van het aantal delikte wat gepleegd wordt en als we echt kijken naar deliquentie dan heeft Moffit, Terry Moffit daar een heel mooi artikel over geschreven en dat heet daarin legt hij eigenlijk uit Deksanomi en daarin heeft hij het eigenlijk over Adolescence Limited en Live Course Persistent Adolescence en daarbij zegt hij eigenlijk oké, je hebt alle centen die dus eigenlijk wel risico gedragen, normaal eigenlijk risico gedrag laten zien maar dat neemt tol en neemt ook weer af gedurende de luifspen en dat je ook Live Course Persistent hebt en dat zijn dus echt alle centen die doorgroeien tot waarbij het echt psychopathologie wordt en jullie moeten laten, ook een articulezen over de file-strak en die richt zich dus vooral op die Live Persistent doelgroep van alle centen en en Moffit heeft het daarbij vooral over de maturantie gap en dus hier zien jullie in dit plaatje zien jullie dat er dus vooral binnen die allercentiepsychologie over allercenten daar een toename in Offenders zit maar als je naar het volgende plaatje kijk dan zie je dus echt die allercent limited en Live Course Persistent ontwikkeling van risico gedrag en dan zie je dus eigenlijk dat de Curved Livineaire Quadratische Verbrand verband, dus dat het bij dat het normaal gesproken, dus zo is dat het ook weer afneemt, dat is een normale ontwikkeling en normaal ontwikkeling is dus die Live Persistent ontwikkeling en die Fast Track richt zich dus voor namelijk op die Live Course Persistent Group waarbij eigenlijk de gehele leven lang crimineel gedrag vaak ontstaat en die allercentiepsychologie dus dat het eigenlijk een tijdelijk antisociaal gedrag groep is of dat zij dat vertonen dan heel kort, dit is onderzoek wat ik zelf heb gedaan ook naar antisociaal gedrag en als jullie kijken naar het volgende plaatje hier zo dan zie je jullie ik kijk vooral naar genetische mutaties en naar dopamine en ik zit dus heel erg in zeg maar neuro-transmitters, maar hoeveel je heeft niet te weten maar wat jullie hier wel heel duidelijk zien is dat ik in een onderzoek bevond aan de eloquentie over 5 meepomenten heen dat we heel erg zien dat er in een risico groep er is, dus als je van de gren wat codeert van minder dopamine dat die en dat is dus de min a1 a1l en negatieve support dus de min support is er varen lage ouderlijke steun en plus support is dat ze veel ouderlijke steun ervaren, zie je dus dat in die risico groep, dus die allercentie minder ouderlijke steun ervaren dat juist die kinderen met minder dopamine dat die meer deliquent gedrag laten zien over tijd dat is die bovenselaar die jullie zien, maar ook daar zie je dat op meepoment 5, dus 5 w5, dat dat ook weer afneemt, dus de vraag die we ons kunnen stellen is oké als we nou weten dat er bepaalde hoe meer onze sociale gedrag laat zien of een milde vormen van deliquent gedrag en we weten ook dat dat afneemt, net als de groep die dat helemaal niet ontwikkeld, is het dan iets wat we überhaupt moeten nemen in interventions, want we weten dat het uiteindelijk ook weer afneemt of kunnen we ons dan beter richten op die live persistence allercenten die ook echt doorgroeien tot criminele en in de criminele circuitvaart terechtkomen dat is een vraag waar we later ook tijdens gedragsontwikkeling op terugzullen komen dus dat waren eigenlijk de 4 belangrijkste thema's die aan bod komen de literatuur die jullie moeten lezen en die bij les 1 is de APA Practitioner Manual uit 2002 die gaat over relevantie van ontwikkelingen van allercenten voor professionals in de clinische praktijk en daarbij wil ik ook dat jullie het artikel van Steinberg en Morris lezen uit 2001 en dat geeft eigenlijk een kritische reflectie over allicentie psychologie en belangrijke thema's daar binnen dus dan tot besluiten wat jullie van dit college in ieder geval hebben moeten opsteken is dat er een wisselwerking is tussen de 4 domainen en dat daarnaast ook de rol van omgeving belangrijk is en dat we daar dus ook verder op doorzullen gaan en hiernaast zal het college zijn over cognitief ontwikkelingen dus dan gaan we echt inhoudelijk aan de slag met een van die thema's zijn hier nog vragen over