 Hoofdstuk 36 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Jules Verne, Hoofdstuk 36, Potvissen en Walvissen. In de nacht van dertien op veertien maart richtte de Nautelen zich weer naar het zuiden. Ik dacht dat het vaartuig op de hoogte van Kaap Hoorn de steven naar het westen zou wenden, om weer koers te zetten naar de stille Zuidzee en dan dus de onderzeesreis om de aarde te eindigen. Toch dit gebeurde niet en het schip vervolgde de tocht naar zuidelijke streken. Waar wilde de kapitein toch heen? Naar de Zuidpool? Dat was onzinnig. Ik begon wezenlijk te geloven dat de roekeloosheid van Nemo de vrees van Letlent rechtvaardigde. Sinds enige tijd sprak de Amerika niet meer over zijn ontvluchtingsplannen. Hij was minder opmerksaam geworden. Ik zag wel hoe zeer hem die langdurige gevangen schap kwelde en ik begreep hoeveel toren hij opkopte. Als hij de kapitein ontmoeten, blonken dofvuur in zijn ogen en ik vreesde altijd nog dat zijn woesten dat uur hem tot het een of ander uiterste zou drijven. Die dag, veertien maart, kwamen Koeneraad en hij in mijn kamer. Ik voeg er naar de oorzaak van hun komst. Ik wilde u in eenvoudige vraag doen, meneer, antwoordde de Amerikaan. Spreek op, net. Hoeveel man denkt geen dat er aan boord van de noodhulis zijn? Dat kan ik niet zeggen, mijn vriend. Het komt mij voor, nam Letlent, dat er voor dit vecht er geen touwrijke equipage nodig is. Inderdaad, antwoordde ik, hun tiental mannen moeten me voldoende zijn. Wel nu, zijn net. Waarom zouden er meer zijn? Waarom, vroeg ik? Ik keek net Letlent strak aan, omdat zijn doel gemakkelijk te raden was. Omdat, zei ik, als mijn voorgevoel mij niet bedriegt, en ik het leven van kapitein Nemo goed begrepen heb, de nautelis niet alleen een vaartuig, maar ook een schuilplaats zijn moeten voor allen die even als de kapitein elke betrekking met het bewoonderland hebben afgebroken. Misschien, zei Koeneraad, maar de nautelis kan enkel een bepaald aantal mensen bevatten. En zou meneer ons niet eens kunnen zeggen wat het grootste aantal zijn kan? Hoe dat, Koen? Door berekening. Meneer kent de inhoud van de nautelis en dus ook de hoeveelheid er naar in vervalt de lucht. Als meneer nu ook weet hoeveel lucht elke mens voor de ademhaling nodig heeft, en dit vergelijkt met de noodzakelijkheid waarin de nautelis verkeerd om elke 24 uur eens boven te komen? Koeneraad eindigde zijn zin niet, maar ik begreep waar hij heen wilde. Ik begrijp u, zei ik, maar hoewel die berekening gemakkelijk te maken is, kan zij toch slechts een zeer onzekere uitkomst opleveren. Het doet er niet toe, trok netlenten aan. Hoor dat eens, hernam ik. Elk mens heeft ieder uur zoveel zuurstof nodig als er in 100 liter zuivere lucht vervat is, dus in 24 uur de zuurstof van 2400 liter lucht. Nu moet men berekenen hoeveel de nautelis van deze hoeveelheid lucht bevatten kan. Juist, zei Koeneraad. De inhoud van de nautelis is 1500 ton en een ton bevat 1000 liter, dus bevat het nautelis 1,5 miljoen liter lucht dat door 2400 gedeeld, ik breken dit stel op een stukje papier, geeft 625. Dat is dus te zeggen dat de lucht die de nautelis bevat juist genoeg zou zijn voor 625 mensen genurende 24 uur. 625, herhaalde net. Doch gekke het gerust aardemen, voegde ik erbij dat passagiers en equipeisen bij Elkander nog geen tiende deel van dit getal uitmaken. Dat is nog te veel voor drie mensen, mondbord Koeneraad. Ik moet je dus alleen geduld aanraden, vriend net. En nog meer dan geduld, voegde Koeneraad bij, onderwerping. Koeneraad had het juist te woord gekozen. Bovendien, hernam hij, kan kapiteen Nemo toch niet altijd naar het zuiden gaan. Hij moet toch eens ophouden, al was het maar voor de ijsbank, en dan moet hij toch naar meer bezochte zeeën terugkeren. Dan is het tijd genoeg om de plannen van netland weer op te vatten. De Amerikaans schudden het hoofd, streek met de hand over het voorhoofd, spak geen woord meer, hij ging heen. Meneer vergunt mij zeker wel om een opmerking te maken, zei Koeneraad toen. Die arme net denkt aan alles wat hij niet krijgen kan. Zijn gehele vroegere leven komt hem weer voor de gist. Hij treurt om alles wat wij missen, zijn vroegere herinneringen quellen hem, zijn gemoetes vol, men moet hem begrijpen. Wat kan hij hier uitrichten, niets, hij is geen geleerde zoals meneer, het kan niets zoals wij liefhebberij hebben in al het wonderschone dat de zee oplevert. Hij zou er alles voor wagen om eens in zijn land in een kroeg te kunnen zitten. Het is zeker dat de etonigheid van het scheepsleven voor de Amerikaan, die aan een vrij en werkzaam leven gewoond was, onverdragelijk zijn moest. Voorvallen die hem belang konden inboezemen, vielen zelden voor. Echter herinnerde hem juist die dag iets aan zijn schone dagen als harponier. Toen werd tegen 11 uur das morgens bovendreven kwam de nautilus tussen een troep walvissen, een ontmoeting die mij niet verwonderde, omdat ik wist dat deze dieren, door velle jachten tot het aarders te gedreven, naar ver in het noorden of zuidergelegen zeeën gevlucht zijn. De walvissen heeft altijd een grote roog gespeeld op het gebied ter scheepvaart en ontzagelijk grote invloed uitgeoefend op de aarderskundige ontdekkingen. Die vis heeft eerst de basken, later asturiers, Engelsen en Hollanders aangelokt, hen tegen alle gevaren daar zegen hard gemaakt en hen van het ene uiterste de aarde naar het andere gevoerd. De walvissen leven het liefst in de noordelijke en zuidelijke ijsseeën. Oude legenden zeggen zelfs dat deze dieren de vissers tot op 28 kilometer van de noordpoel hebben gevoerd. Als het feit onwaar is zal het toch eens waar worden en vermoedelijk zullen de walvissvaarders bij het vervolgen van die dieren in de pozeën eenmaal de tot nog toe onbekende punten de aarden bereiken. We zaten op het plat, de zee was calm want de oktobermaand schonk ons op deze hemelbreedte nog enige schone herfstagen. De Amerikaan bespeurde aan de gezicht zijn er een walviss en er kon zich daarin niet bedriegen. Als men goed toe keek zag men de zwarte rug beurtelingsverschijnen en verdwijnen op ongeveer 5 kilometer van de nautilus. O, riep Nederland, was ik me eens aan boord van een walvissvaarder. Zo'n ontmoeting zal mij genoegen doen. Het is een groot feest. Zie deze welke kracht het de waterstralen opspuit. Duizend duifels, waarom zit ik ook op deze ijzere kast vastgeketend? Hoe net, zei ik, heb je de vroegere vissniefhebberij nog niet afgeswooren? Kan een walvissvaarders een oudambacht ooit vergeten, meneer? Krijgben wel ooit genoeg van het genot van zo'n jacht? Heb je in deze streken nog nooit gevist, net? Nooit, meneer, alleen in de noordelijke ijstsee, zowel in de Bering als in de Devisstraat. Dan is de zuidelijke walvissje onbekend. Je hebt alleen jacht gemaakt op de noordelijke walvissen, die zich niet wagen in de zeeën tussen de kerkringen. Wat zegt gedaar, meneer? Vroeg de Amerikaan ongelofig. Ik zeg wat waar is? Kom aan. Ik zelf heb in 65, dus nu derde half jaar geleden, bij Groenland een walvissgevangen met een harpoed in zijn lichaam, die een walvissvaarder aan de Beringstraat erin had gegooid. Nu vraag ik eens hoe het mogelijk is, dat een walviss die aan de westkust van Amerika gewond wordt, zich aan de Oostkust laat doden, als hij niet omkaap horen of omkaap de goede hoop, en over de even daar is heen gezwommen. Ik denk erover zoals vriend net, zei Konrad, en ik ben nu schierig wat meneer zal antwoorden. Meneer zal u beantwoorden, hervatte ik, dat de walvissen volgens hun zorten in bepaalde zeeën te huis behoren, die zijn niet verlaten. En indien een van deze dieren uit de Bering en de Devisstraat gekomen is, dan is dit heel eenvoudig omdat er een doorvaart van de ene zee naar de andere bestaat, het zee langs de noordkust van Amerika, het zee langs die van Azië. Moet ik u geloven, vroeg net, terwijl hij een oogje knipte? Hij moet meneer geloven, antwoordde Konrad. Dan besluid ik hieruit, hernam de harpoenier, dat ik de walvissen van deze zee niet ken, omdat ik hier nog niet geweest ben. Zoals ik al zei net, reden te meer om er kennis mee te maken, antwoordde Konrad. Kijk eens, kijk eens, riep de Amerikaan met bewogen stem. Hij nadigt, hij komt naar ons toe, hij daagt mij uit. Hij weet wel dat ik onmachtig tegenover hem ben. Net stampte op de grond en knipte zijn vuist samen, alsof hij een harpoen drilde. Zijn de dieren ook zo groot als in de noordelijke polzeeën vroeg hij? Bijna net, want ik heb grote walvissen gezien meneer, bezig ervan ruim 30 meter lang. Zelfs heb ik wel horen zeggen dat de walvissen bij de Alleutische eilanden soms 50 meter lang waren. Dat kon mij overdreven voor, antwoordde ik. Bij de Alleuten is een soort van walvissen met rugvinden, die even als de potvissen kleiner zijn dan de gewone walviss. O, riep de Amerikaan, die de ogen niet van de zee afwende. Hij komt in ons vaarwater. Daarna hervat hij het gesprek al dus. Ge noemt de potvissing Kleindier, met een verhaal toch van geusachtige potvissen. Ik zie m'n beesten. Sommige zegt men, bedekken zich met zeeplanten en wier. Bedenk dan dat het eilanden zijn. M'n land erop, m'n vesten te zich, licht vuur aan, en m'n boute huizen op, zij koerrad lachende. Jij wel, grappenmaker, antwoordde net Lent. En dan op een mooie dag duikt het beest en sleept al wat erop is, mee naar beneden. Precies als in de reisavonturen van Sinbad de Zeevaarder. Hij nam ik lachend. Kom net, het schijnt dat je van wonder verhalen houdt. En dat wil voor potvissen zijn. Ik hoop toch dat je die verhalen niet gelooft. Meneer de professor, zijn Lent ernstig, m'n moed van de walvissen alles geloven. Wat een gang heeft deze, wat schiet hij vooruit. M'n zegt dat die dieren in 14 dagen om de aarde kunnen. Ik ontkent het niet. Maar wat jij zeker niet weet, meneer Aroda, is dat de walvissen bij de schepping naar wereld veel sneller zwommen. Zo net, en waarom? Omdat ze even als de andere vissen de staart toen dwars hadden staan. Dat is te zeggen dat hun staart verticaal stond en het water links en rechts weg sloeg. Maar toen de schepper zag dat zij te snel zwommen, draaide hij hun de staart om, en sedentiteit slaat zij van boven naar beneden in het water tot groot nadeel van hun snelheid. Goed net, zeg. En hetzelfde worden als de Amerikaan gebruikende vroeg ik, moet ik je geloven? Niet al te veel antwoorden net niet meer tenminste u zei dat er walvissen van 100 meter lang en 100.000 kilo zwaar zijn. Dat is werkelijk nog al veel zeik, maar mij moet toch erkennen dat sommige walvissen verbaasend groot worden als men hoort dat zo'n best soms tot 120 ton traan geeft. Dat heb ik met eigen ogen gezien, zijn de Amerikaan. Ik geloof het graag net, zo goed als ik geloof dat sommige walvissen even groot zijn als 100 olifanten. Ga je maar eens naar welk in stoot het geven moet dan zal ik een massa zo snel mogelijk voor uitschiet. Is het waar voor, Koenraad, dat zij schepen kunnen doen zinken? Schepen geloof ik niet, antwoordde ik. Men verhaalt echter dat in 1820 in deze zuidelijke pose een walvissig op de Essex wirp en het schip met een snelheid van 4 meter in de seconde achteruit deed stuiven. De golverdroggen het achter schip binnen en deden de Essex bijna ogenblikkelijk zinken. Ik zag me aan met een schaks gelaten. Wat mij aangaat, zei hij, ik heb ook eens een slag met een walvisstaart gehad. Maar in mijn sloep, dat spreekt, mijn makkers en ik werden 6 meter in de hoogte gesmeten maar bij die walviss van meneer was de mijne nog maar een kleinje. Leef je de beesten lang, vroeg Koenraad. 1000 jaar, antwoordde net zonder aanzelen. En hoe weet jij dat net? Omdat men het zegt. En hoe zegt men dat? Omdat men het weet. Nee net, men weet het niet, maar men veronderstelt het slechts en ze hier hoe men de gevolgtrekking maakt. Toen 400 jaar geleden de vissers voor het eerst jachtmaakten op walvissen waren de beesten groter dan nu. Men veronderstelt dus vrij logisch dat de mindere grote, der tegenwoordige walvissen, daar aan is toe te schrijven dat zij de tijd niet hebben om zich voorkomend ontwikkelen. Dat ze deze dieren duizend jaar konden en moesten leven. Begrepen? Net lent luisterde niet naar mij. De walviss kwam steeds nadig. Net verslond het dier met de ogen. O, riep hij uit, het is niet één walviss, het zijn er 10, 20, een hele troep en niets kunnen doen, aan handen en voeten gebonden zijn. Maar vriend net, waarom vraag je de kapitein geen vergunning om een jacht op te maken? Koenraad had zijn volzijn nog niet geëindigd toen net lent al door het luik naar beneden spring om de kapitein te zoeken. Enige ogenblikken daarna verschenen beide op het plat. Kapitein Nemo beschouwde de troep walvissen die op een kilometer afstand van de nautilus dachtelden. Het zijn zuidelijke walvissen, zei hij, de gehele voortuin van een vloot walvissvaarders zwemt voor ons. Nou dan, meneer, vroeg de Amerikaan, mag kereens jacht opmaken, de ambacht van harmonieën niet te vergeten. Waarvoor zou het dienen? Antwoordde de kapitein. Alleen jagen om te vernielen. Wij hebben geen walvissen aan nodig. En in de rode zee hernam net heb je ons volof gegeven om de dugong te verdelgen. Toen had ik behoefte aan verks vlees voor mijn manschappen. Maar hier zou het alleen zijn om het genot te hebben van te vermoorden. Ik weet wel dat dit een voorrecht van de mens is, maar ik houd niet van dat bochtdadig vermaak. Oesgelijkend begaan een laakbare daad, meneer Lent, met de zuidelijke evenals de noordelijke walviss zulke goede en weerloze dieren te vernietigen. Zo hebben zij de gehele, bevinsbaar reeds ontvolkt en zullen een gehele soort van nuttige dieren uitroeien. Laat ons dus die arme walvissen met vrede laten. Ze hebben reeds genoeg met hun natuurlijke vijanden de pot zwaart en zaar vissen te doen zonder dat GRU mee hoeft te bemoeien. Men kan zich voorstellen welk gezicht Amerikaan bij deze sedeles trok. Het was de Moriaan gewassen om zo'n reden aan een visser te willen opgeven. Net Lent keek de kapitein eens aan en begreep zeker niet wat hij zeggen wilde. De kapitein had echter gelijk. De woesten en onoudenkende vervolgingssucht ter walvissvaarders zou eens de laatste walviss uit de oceaan doen verdwijnen. Net Lent vlood de Yankee doedel. Staat de handen in de zakken en keerde ons de rug toe. Kapitein Nemo bleef even wel de troep walvissen bekijken en zei terwijl hij zich tot mij richtte. Ik had gelijk met te zeggen dat zonder eens de mens metentellen de walvissen genoeg natuurlijke vijanden hebben. Deze zullen hier heel spoedig met een sterke tegenpartij te doen hebben. Ziet je daar op 8 km onder de windmeneer Arona die zwarte beweegbare punten? Jawel kapitein, antwoorde ik. Dat zijn potvissen, vreselijke dieren die ik soms bij troepen van 2 en 300 ontmoet heb. Ben heeft gelijk die monsters te vernielen omdat zij vreed en kwadaardig zijn. De Amerikaan keerde zich bij deze woorden driftig om. Wel nu kapitein, zei ik, dan is het nog tijd in het belang de walvissen. Het is onnodig zich bloot te stellen, meneer de professor. De Nautilus is voldoende in staat om die potvissen te verdelgen. Hij is met een stale spoor gewapend, die, naar ik mij verbeeld, wel tegen de harpoon van Meesterland kan opwegen. De Amerikaan ontzakt zich niet te schouders op te halen. Deze beesten met spoorslagen aanvallen, wie had dat ooit gehoord. Wacht maar, meneer Arona, zei de kapitein, we zullen u op een jachtpartij onthalen die u nog niet kent. Geen medelijden met die woestenvissen. Het zijn enkel bek en tanden. Bek en tanden, met een meterlange potviss, geen betere naam geven. De verbazend grote kop van dit monster vormt ongeveer een derde deel van zijn lichaam. Flinke gewapend dan de walviss, wiens bovenkaak alleen met baarden voorzien is, heeft hij 25 grote tanden, 20 centimeter lang, kegelvormig en elk 2 kilo wegend. In het bovendeel van de kop, tussen de kraakbederen, bevinden zich 3 of 400 kilo van de kostbaarste blanketraan. De potviss is een wanstalterdier, eerder zoogdier dan een vis. Hij is slecht gebouwd en vooral aan de linkerkant geheel misvormt, terwijl hij alleen met het rechteroog kan zien. De monsterachtige troep bleef steeds naderen. Ze hadden de walvissen gezien en maakte zich gereed die aan te vallen. Men kon vooruit berekenen dat de potvissen het zouden winnen, niet alleen omdat zij beter gevormd zijn om hun weerloze tegenstanders te overmeesteren, maar ook omdat zij langer onder water kunnen blijven, zonder aan de oppervlakte te komen ademhalen. Het was meer dan tijd om de walvissen te helpen te komen. De nauten dus doken weinig onder water. Koenraad, Net en ik gingen aan de ramen van de salon zitten. De kapiteit begaf zich naar de stuurstoel om met zijn vaartuig als met een vertelgingstoestel te manoevereren. Weldraar voelde ik de schoeven vluggedraaien en onze snelheid vermeerderen. De strijd tussen walvissen en potvissen was reeds begonnen toen de nauten dus erbij kwam. Het vaartuig sneten de troep potvissen af. Deze waren eerst niet zeer verwonderd over de verschijning van een nieuw monster dat zich in de strijd mengde, toch moest er zich wel draaien voor zijn slagen vrij waren. Welk een strijd, net lent zelf was in verrukking en klapte in de handen. De nauten was net één gedreeld. Het schip vloog tegen die vleesige massa's aan doorboorden ze geheel en al zodat er na die stoot slechts twee afzichtelijke helften van het dier overbleven. Het had geen gevoel van de vleeselijke slagen welke de potvissen en met de staart tegegaven evenmin van de stoten die het uitdeelden. Als een potwis gedood was, wirpte de zicht op een ander. Ten einde zijn prooi niet te missen gehoorzaam aan het roer, voren achteruit, dook als de vis naar de diepte zwom, kwam er weer mee boven als de potvis naar de oppervlakte vluchte, trof hem in het midden of schuins, sneet het beest in tweeën of scheurde het van ook kander, sloeg de monsters in allerlei richtingen en allerhande houdingen met zijn geweldige spoor. Welk een slachting, wat een geweld aan de oppervlakte van de oceaan, wat lieten de ontstelde dieren welhoorn? In het midden van deze gewonelijk zookalme zee zweepte zij met de staart het water in hoge golven op. Deze homerische slachting, waarin de potwissen niet konden ontkomen, duurde ongeveer een uur. Meermalen beproefden een 10 of 12 tal met vereende krachten de nautulus onder hun gewichten verpletteren. Wij konden door het glas hun vreselijke mui, hun grote tanden, hun woestalg hun. Net net was ik zelf niet meer meester, dreigden ze eens groot ze uit. Men voelde dat zij zich aan ons vaartuig vastklampten, even als honden die een stuk wild in het kreupelhout vastpakken. Maar de nautulus bracht de schroef slecht wat sneller in beweging, sleepte hen mee of voerde ze naar de oppervlakte der zee zonder zich aan hun verbazend gewicht of om hun krachtige aanvallen te bekreunen. Eindelijk was de menig te potwissen uitgedund en werd de zee wederom kalm. Ik voelde dat wij weer boven kwamen, het luik werd geopend en wij snelden naar het plat. De zee was met vermingte krengen bedekt. Een geweldige uitborsting zou de vleesklompen niet beter gedood van één gescheurd en verneeld hebben. Wij dreven te midden van reuzachtige lichamen die blauwachtig op de rug, wit aan de buik en met grote builen of bedekt waren. Eénige potwissen zagen wij, zover het ongereikte, angstig vluchten. De golven waren verschijnde kilometers in de onttrek rood geverft, de nautilus dreef te midden in een zee van bloes. Kapitein Nemo kwam bij ons. Wel nu, wat zegt geer van net, vroeg hij. Het is een verschrikkelijk schouwspel, zei de Amerikaan wiens geestrift vrij wat bekoeld was. Maar ik ben geen slager, en dit is een slachting. Het is een verdelging van schadelijke dieren, antwoordde de kapitein en de nautilus is geen slachtersmers. Ik houd meer van mijn harpoon, er valt een net. Elk zemeur, antwoordde kapitein Nemo, terwijl hij net lent, strak aankijk. Ik vreesde dat deze zich soms tot enige drift niet vervoeren, wat noodlottige gevolgen had kunnen hebben, maar zijn toren werd gezicht van een walfis, met de nautilus op dat ogenblik tegen de aandreef. Het hier had aan de beet der potvissen niet kunnen ontstappen. Ik herkende de zuidelijke walfis, aan de afgeplatte geheel zwarte kop. Hij is van de noordkaper of noordelijke walfis onderscheiden door de 1 hechting der 7 halswervels, en doordat hij 2 ribben meer heeft dan de noordelijke natuurgenoot. De ongelukkige walfis lag op de hoek, de potvissen hadden hem verschijde wonden in de buik toegebracht, hij was dood. Een jong, dat door de moeder niet was kunnen beschermd worden tegen de moorddadige aanval, hing nog aan zijn gescheurde vinnen. Door de openbek liep het zeewater en maakte tussen de baarden binnenstromend een geluid als de branding der zee. Kapitän Nemo liet de nautilus naast de dier sturen. Twee man de equipage gingen en ik zag niet zonder verbazing dat zij uit de tepels van de dier al de melk haalde welke erin was. Dat is te zeggen, zowat 2 of 3 tonnen vol. De kapitein bood bij een kop van die lauwe melk aan. Ik kon enige afkeer van die vreemde drank niet ontvijn zijn. Hij verzekerde mij dat de melk voertreffelijk en geen onderscheid met koenmelk in te proeven was. Ik proefde dus en moest hem gelijk geven. Het was dus voor ons welke aanwinst, want die melk maakte in de vorm van boter en kaas een aangename afwisseling met onze gewone spijzen. Van die dag af merkte ik, niet zonder ook gerustheid, dat de verhouding van net lent tegenover de kapitein hoe langer, hoe slechter werd en ik nam mij voor de handelingen van de Amerikaan van daarbij gaden te slaan. Het einde van hoofdstuk 36. Hofdstuk 37 van 20.000 milen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 milen onder zee door Jules Verde, Hofdstuk 37 de ijsbank. De nautilus had zijn vaart naar het zuiden ongestoord weer voortgezet. Het schip volgde de 50ste meridiaan met verbazende snelheid. Wilde de kapitein de polen dan bereiken. Ik dacht het niet, want tot nog toe hadden alle plannen om tot dit punt van de eindbol te geraken schipbroek geleden. Bovendien was het jaargetijd reedsvrijver gevoordigd, daar 13 maart in het zuiden met 13 september in het noorden overeenkomst. De 14e maart zag ik op 55 graden breedte drijvende ijsgotsen. Het waren brokken van 6 of 8 meter lengte die daar rondreven als klippen waar tegen de golven braken. De nautilus bleef bovendrijven. Netland, die vroeger reeds in de noordelijke kende die ijsbergen, maar kon en ik bewonderden ze voor de eerste maal. Aan de zuidelijke gezichteinde strekte zich een schitterend witte streep uit. Engelse walvisvaarders hebben er de naam van ijsschittering aangegeven. Hoe dik de wolken ook zij mogen, zij kunnen deze heldere streep niet verduisteren. Zij kon het in ijsbank aan. Inderdaad, weldraverschene grotere stukken welke helderheid afwisselde na gelang van de nevels waarin wij gehuld waren. Sommige van die gevaarten hadden groenachtige aderen, alsof zwavelsuurkoper er zulke golvende lijnen opgetrokken had. Andere zagen er uit als verbazend grote ametisten waar de lichtstralen doorheen vielen. Wederom andere kaatste het daglicht tegen de duizend cristalflakjes terug. Nog andere waren hachowit als kooksteen. Hij zouden als ze van marmen waren geweest, bouwstof genoeg voor een gehele stad hebben opgeleverd. Hoe verden wij naar het zuiden gingen, hoe meer de drijvende eilanden in grote en getaald toenamen. Duizenden vogels hadden hun nesten opgebouwd. Zij verdoofden ons nog een geschril. Sommige zagen de nautelussen voor een dode wolfis aan, streken er op neer en pikten op de ijzere platen. Bij deze vaart tussen de ijsbergen was kapitein Nemo dik was op het plat. Hij beschouwde deze eenzame stilte met de grootste oplittendheid. Ik zag zijn kam gelaten zich soms verlevendigen. Zij heeft mogelijk bij zichzelf dat hij in die poseën waar niemand kon doordringen zich de huis gevoelde en hij alleen de onderdringbare ruimte beheerste. Misschien wel, toch hij sprak niet. Hij stond onbeweegelijk en scheen nu en dan slecht tot zichzelf te komen als hij zijn schip moest besturen. Hij richtte zijn nautelus met volmaakte bekwaamheid en vermeed behendig de schok met de ijsgevaarten van welke sommige verschijnde kilometer lang en 70 of 80 meter hoog waren. Soms schenend als over de gezicht einde geheel gesloten was. Op 60 graden zuider breedte was bijna alle ruimte om de varen verdwenen, maar de kapitein zocht nauwkeurig en volte weldraai weer een kleine opening waardoor hij stoudmoedig heen gleed, echter wetende dat zij zich onmiddellijk achter hem zou sluiten. Zo gleed de nautelus door met een kammerhand bestuurd tussen al die ijsbergen, die eindeloos ijsvelden, die drijvende ijsgotsen, die langere of kortere ijsbrokken door. De temperatuur was vrij laag. De thermometer wees in de lucht twee of drie graden onder nul. Toch, we waren warm gekleed met bond waarvoor zekalven en ijsberen de huiden hadden geleverd. Het inwendige van de nautelus werd door de elektrische toestellen regelmatig verwarmd en tarte dus de finnigste kouden. Bovendien zou het voldoende geweest zijn enigmeters onder water te duiken om er een draagelijke temperatuur te vinden. Twee maanden eerder zouden wij op deze hoogte aardhoudend dag hebben gehad, maar nu werd het gedurende drie of vier uur reeds nacht en later zouden deze polstreken gedurende zes maanden in een nachtelijk thuisder gehuild zijn. De vijftiende maart kwamen wij op de hoogte der Nieuw-Zetlandse en der Orknie-Eilanden. Kapitein deelde mij mee deze streken vroeger door een ontsachelijke menigde zekolven werden bewoonst, maar dat Engelse en Amerikaanse walfisvaders in hun verdelgingsboede de jongen en de wijfjes doden en stilte des doods hadden verwekt waar vroeger leven en beweging was. De zesdiende maart tegen acht uur sporgens voelden nautelus op de vijfendvindigste merendiaan over de Zuiderpolstcirkel. Het ijs omringde ons van alle kanten en sloot de gezichtseindig. Evenwel stuurde kapitein Nemo van spleet tot spleet en voel immer verder. Maar waar gaat hij toch heen, vroeg ik. Recht door zich, antwoorde Coenraad, als hij niet verder kan, zal hij wel ophouden. Daar zou ik nog geen eet op durven doen, antwoorde ik. Toch, om rond haar te spreken, moet ik bekennen dat deze avontuurlijke tocht mij niet onanignaam was. Ik kan niet zeggen hoe mij de schoonheden in verrukking brachten. De ijsbergen namen prachtige gedaantenaan. Hier vormden zij een Oosterse stad met onttelberre koepels en moskeën. Daar vormden zij, als het waren, één in puin gestocht oogd dat door een aardbeving verwoest was. De gezichten veranderden elk ogenblik. Het zij door de schoude stad ter zonnestralen, het zij door grouwe nevel of stilstormen. Dan hoorden wij van alle kanten vreselijke knallen. We hebben een geval van grote ijsbergen waardoor het landschap elk ogenblik van gedaanten veranderde. Als de nautulus soms onder water voer, wanneer zulke kolosten in elkaar storten, dan planten zich het gedruis onder water met een vreselijke krachtvoort en de val van de gevaarten bracht dan de zee tot zelfs op grote diepte inheftige beweging. De nautulus slingende dan als een schip dat aan de woede de elementen is blootgesteld. Als ik wil, zag ik geen enkele uitgang en dacht dat wij bepelt waren de ingesloten, maar Kapitein Nemoor werd door een soort van instinct geleid en ontdekte bij de minste sporen zelfs steeds nieuwe openingen waar hij met zijn nautulus doorheen kon komen. Hij bedroog zich nimmer op het gezicht van het minste sporen, van het blau gekleurde zeewater tussen de ijsvlakten. Ik twijfelde er dus niet aan of hij had zijn nautulus redd meer in deze zuidelijke polseren gebracht. In de maart echter sloot de ijsmasse ons geheel en al de weg af. Het was de ijsbank nog wel niet nog grote ijswelden door de koude anokander bevestigd. Deze hinderpauwcon Kapitein Nemoor niet ophouden. Hij dreef zijn vaartuig met vreestelijke kracht tegen de ijsvlakte in. De nautulus drong als in wicht in deze brossenmasse en spleed hij met geweldige kraak van okander. Het was de oude stormram door een onbeperkte kracht De stukken ijs werden hoog in de lucht geslingerd en vielen als hakelstenen weer op ons neer. Alleen door zijn voortstuwende kracht boorde ons vaartuig zich in weg. Soms vloog de nautulus in zijn ontstamme gevaart op het ijs en verprijzelde dit dan onder zijn zwaarten. Dan weer schoot hij er onder nog deed de oppervlakte door er slechts wat tegenaan te stampen van eenbarsten. Gedurende al die dagen willen ons hevige stilvlagen. Soms miste het zo sterk dat men van het ene einde van het plat niet naar het andere kon zien. De wind draaide plotseling door alle streken van het compas. De stil vroor zo hard aan elkaar dat wij die met het hauwil van een moesten slaan. Bij een temperatuur van 5 graden onder nul werd de gehele buitenzijde van de nautulus met ijs bedekt. Op een schip zou men geen enkele manneuveren hebben kunnen uitvoeren omdat het gehele wand vastgevoren zou geweest zijn. Een vaartuig zonder zeilen door elektriciteit in beweging gebracht zodat hij geen steenkolen nodig had kon ongestraft zich op zoek en breedte wagen. Onder deze omstandigheden bleef de barometerstand gewoonig zeer laag. Hij daalde zelfs tot 735 mm. De aanwijzing van het compas leverde geen enkele waarborg meer op. De naal de wezen tegengestelde richtingen aan Nederlandse Zuidpolenaderen welke niet met de Zuidpolen er eiden samenvalst. Volgens Hansten ligt zij op omstreeks 70 graden zuiderbreedte en 130 graden westenlengte. Toch volgens de weinemingen van Duperree op 70 graden 30 minuten zuiderbreedte en 135 graden westenlengte. Wij moesten tal van weinemingen doen met verschillende compassen die in de onderscheidende delen van het vaartuig waren neergezet en daaruit de middel te zoeken. Toch dik was bepaalde men de afgelegde weg slechts op de gis, hoewel die maatregel al bijzonder weinig voldoende was ter midde van die bochtige doorvaarten welke richting ieder ogenblik veranderde. Eindelijk lag de Nautilus de 18e maart na tal van nutteloze pogingen om verder te gaan geheel ingesloten. Het waren geen ijsvelden of ijsklompermeer, toch het was een eindeloze volkander vastgevoren bergen bestond. De ijsbank, zei de Amerikaan. Ik begreep dat dit voor netlent evenals voor alle zeevaarders die ons voor waren gegaan, een onoverkomelijke hindapaal was. Toen de zon tegen de middag een ogenblik verscheen, nam kapitein Nemo vrij nauwkeurig onze hoogte. We waren op 51 graden 30 minuten lengte en 67 graden 30 minuten breedte. Het was in deze zuidelijke pozeen weer gevoorderd punt. Van een zee was er even wel niets te zien. Voor de Nautilus strikte zich een grote vlakte uit, bezeid met grillige vormde ijsblokken. In de zonnelingen wanorden, die het bevroren vlak 1 rivier kenmerkt, enige tijd voordat zij aan het kruien gaat, maar hier in veel geduchten afmedingen zoals zich laat begrijpen. Hier en daar staken scherpe punten tot op 200 voet hoogte uit. Verder zag ik een rij scherpe en hoekige, grijschetinte clipen waarop enkele zonnestralen als in een spiegel door de mist heen terugkaatsten. En in die eenzame natuur heerste een doodse stilte, ter nauwenoot soms afgebroken door het geklapwiek van een stormvogel. Alles was bevroren zelfs het geluid. De Nautilus moest dus op zijn avontuurlijke tocht in het midden van deze ijsvelden blijven steken. Als uw kapitein nog verder gaat peneer, zijn mij die dag net lens. Wel nu? Dan is hij een baas. Waarom net? Omdat niemand over de ijsbank kan heen komen, uw kapitein is bij de hand, maar hij is voor de duivel niet steker dan de natuur en waar deze ingrens heeft gesteld moet men, of men wil of niet, ophouden. Je hebt gelijk net, en toch zou ik wel eens willen weten wat er achter die ijsbak zit. Er is niet dat mij bozer kan nek, zei Koenraad. Muren zijn mij uitgevonden om geleerder te hinderen en moesten nergens muren zijn. Goed, antwoordde de Amerikaan. Achter de ijsbank weet mij wel wat er te vinden is. Wat dan, vroeg ik. Ijs en nog eens ijs. Gij zet er zeker van net, antwoordde ik. Doch ik niet. Daarom jaast zou ik het wel eens willen onderzoeken. Wel nu meneer, hervalt de Amerikaan. Laat dat denkbeeld varen. Hij ligt hier voor die ijsbank. Laat u dat genoeg zijn, want gij nog uw kapitein Nemo, nog zijn nautulus kunnen verder. En nog hij wil of niet, hij zal naar het noorden, dat is naar het land de fatsoenlijke mensen, moeten terugkeren. Ik herken dat Detlent gelijk had en zolang er geen schepen gebouwd worden om over die ijsvelden te varen zullen we wel altijd voor die ijsbank blijven steken. Niet tegenstaan zijn pogingen en krachtige middelen die hij was de nautulus tot onbeweegelijkheid gedoemd. Als iemand niet verder kan, is hij gewoonlijk van de zaak af door terug te keren, maar hier was het even onmogelijk om terug te keren als om vooruit te komen, want alle doorgangen waren achter ons gesloten en als ons vaartuig nog enige tijd stil bleef liggen, zou het wel geheel in en onder het ijs besloten zijn. Dit gebeurde zelfs, tegen twee uur smiddags, en het ijs vormde zich tegen snelheid. Ik moet erkennen dat het gedrag van kapitein Nemo op zijn minst genomen onvoorzichtig was. Ik stond op dit ogenblik op het plat. De kapitein beschouwde onze toestand gedurende enige minuten en zij toen. Wel nu meneer, wat denkt jij ervan? Ik denk dat we vastzitten, kapitein. Vast, hoe meent je dat? Ik meen dat wij nog voor, nog achteruit nog ergens heen kunnen. Dit noem mijn geloof ik vastzitten tenminste onder beschaafde natieën. Gij denkt dus meneer Arunat dat de nautilus niet meer los kan komen? Moeilijk kapiteit, al het jaar getijden is er iets vergevoordigd om te verwachten dat het ijs nog zal losgaan. Oh meneer de professor antwoordde kapitein Nemo op spottende toon. Gij verandert nooit. Gij ziet slechts hinderpalen en moeilijkheden. Ik verzeker u daarin tegen dat de nautilus niet alleen los zal maar ook nog vrij wat verder gaan. Nog verder naar het zuiden vroeg ik, terwijl ik de kapitein aankik. Ja meneer wij gaan naar de Zuidpol. Naar de Pol riep ik uit terwijl ik een teken van ongeloof niet kon ondertrukken. Ja, antwoordde de kapitein koertjes, naar de Zuidpol, naar dat onbekende punt waar alle meridianes samenvallen. Gij weet dat ik bij de nautilus doe wat ik wil. Ja, ik wist het. Ik wist dat die man stoutmoedig tot roekeloosheid toe was. Maar om de hinderpalen te overwinnen die het bereiken van de Zuidpol beletten die vrij wat ongenaakbaarder is dan de Noordpol, tot welke konerijzigers nog niet eens hebben kunnen doordringen scher mee een onzinnige onderneming welke alleen in het brein van een kankzinnige kon opkomen. Ik voeg de kapitein of hij die Polreeds ontdekt had waar geen sterveling nog ooit de voet zetten. Nee meneer antwoorden hij, maar we zullen die samen ontdekken. Waar andere schipreuk hebben geleden zal ik slagen. Ik heb de nautilus nog nimmer zover in de Zuiderlijke IC gewaagd, toch ik herhalen het u, wij zullen het nog verder gaan. Ik wil u geloven kapitein, hernam ik op enigszins spotten de toon. Ik geloof u. Kom aan, voorwaarts. En bestaan voor ons geen hinderpalen. Laten wij deze ijsbank doorbreken. Laten we haar in de lucht doen springen. En als zij dan nog weerstand biedt, moeten wij de nautilus vleugels aan doen om er overheen te vliegen. Er overheen meneer, antwoorden kapitein Nemo bedaard. Nee, niet erover heen, maar eronder door. Er onder door, riep ik uit, plotseling trof mij een denkbeeld dat bij het gehele plan van de kapitein openbaarde. Ik had hem begrepen. Hoe danigheid van de nautilus zouden hem in deze povermenselijk onderneming wel te hulp komen. Ik zie dat we ook al in het begin te begrijpen, meneer de professor, zei de kapitein glimlachend. Gij voorziet er eens de mogelijkheid? Ik zou zeggen, het welslagen deze onderneming. Wat voor een gewoonvaartuig onmogelijk is, wordt voor de nautilus gemakkelijk. Indien er aan de pool enig vast te land is, zullen we daarvoor blijven steken. Dan gaan wij naar de pool zelf. Als het oppervlak der zee ben ik, meegesleept door de redenering van de kapitein door het ijs onbevaarbaar is, dan is de diepte toch vrij, omdat de wetten der natuur daar, het water door zijn grotere dichtheid, een warmte gaat boven het vriespunt hebben gegeven. En indien ik mij niet bedrieg, dan staat het ijs van deze bank, dat onder water is, tot dat wat er boven uitstekt, als 4 tot 1. Bijna meneer, als deze ijsbergen 1 meter boven water uitsteken, dan zijn zij 3 meter in gedompeld. Omdat nu deze ijsbergen niet hoger zijn dan 100 meter, zijn zij maar 300 meter diep onder water. En wat is 300 meter voor de nautilus? Niets kapitein. We kunnen zelfs op veel groter diepte die gelijkmatige temperatuur van het zeewater opzoeken en daar tachten wij ongestraft de 30 of 40 graden kouder van de oppervlakte. Juist kapitein, zeer juist, antwoorde ik, in de vuur gerakend. De enige moeilijkheid herdam kapitein Nemal zal zijn om verschijten dagen onder water te blijven zonder onze lucht te kunnen verversen. Anders niet, vroeg ik, de nautilus heeft grote vergaar bakken, we zullen die vullen en deze kunnen ons al de zuurstof die we nodig hebben verschaffen. Goed gevonden meneer Aruna antwoordde de kapitein glimlachend. Doch omdat ik niet wil dat gemij van groekeloosheid beschuldigt moet ik u al mijn zwaarigheden tegenwerpen. Heb jij die nog? Een enkele. Het is mogelijk dat, als er aan de Zuidpol in de zee is deze geheel bevroren is en wij daarover niet aan de oppervlakte kunnen komen. Goed kapitein. Maar vergeet jij dat het nautilus met een geducht spoor is gewapend en kunnen we daarmee niet schuim de eismassa rammelen om deze door de schok open te boren? Kom maar aan, meneer de professor. Gij bent vandaag vindingrijk. Bovendien, kapitein, zei ik, mij opwinnet. Waarom zouden we niet even goed aan de Zuid als aan de Noordpol in open zee zijn? In geen van beide halve ronde valt de pol de aarde samen met die daar strengste koude en mijn moed totdat het tegen deel bewezen is voor onderstellen dat er op die beide punten gaat. Ik geloof het ook, meneer Arrona, antwoorden kapitein Nemo. Ik zal u alleen nog toen opmerken dat jij, na zoveel desbare geden tegen mijn plan gemaakt hebben, mij nu met bewijsgronden ten voordelen daarvan overstelpt. Kapitein Nemo sprak de waarheid. Ik was zoveel gekomen dat ik nog stoud moediger werd dan hij. Ik sleepte hem mee naar de pol. Ik liep hem reeds vooruit en dat nog wel zeer verre. Meneer, onnozel het was. Kapitein Nemo kende beter dan ik het voor en tegen in deze zaak en hij schepte even maken om mij door hersenschimmen in vervoering te zien. Hij verloor echt geen ogenblik. Op een gegeven teken verscheed de eerste stuurman. De twee mannen spraken enige ogenblikken met een kander in hun onbegrijpelijke taal en het zij de stuurman reeds vooruit gewaarschuwd was, het zij hij het plan voor uitvoer bij hield minste verwondering blijken. Toch hoe onverschillig hij ook geweest mocht zijn, hij was het toch niet zo zeer als Koenraad toen ik de braven jogger als voornemer meedeelde om tot aan de Zuidpol door te dringen. Een, zoals meneer Goed vindt, was zijn antwoord op deze mededeling en daarmee kon ik mij tevreden stellen. Wat net lent aan gaat, deze trok de schouder zo hoog op als ooit iemand gedaan had. Ziet geen meneer, zei hij, ik heb medelijnen met u, en uw kapitein Nemo. Maar we gaan naar de Polenet, wel mogelijk, maar dan komt hij niet terug. En net lent ging naar zijn hut om geen ongeluk te begaan, zoals zij zei. Ondertussen werden er reeds toeverijtselen voor deze Koenen onderneming gemaakt. De krachtige pompen van de Nautilus pesten de lucht in de vergaarbakken. Tegen vier uur deelde kapitein Nemo dat het luik van het plat zou gesloten worden. Ik weerp een laatste blik op de dikke ijsbank waar wij onderdoor zouden gaan. Het was helder weer, de lucht was zuiver, de koude viddig, 12 graden onder nul. Maar omdat de wit was gaan liggen, scheen wij deze temperatuur niet onverdraaglijk. Een tiental mannen bekomden zijwanden van de Nautilus en hakten het ijs rondom het vaartuig weg, zodat zij het wel eraan los hadden. Dat spoedde gedaan omdat het pas gevormd de ijsdochtun was. Toen gingen we alle naar binnen. De gewone vergaarbakken werden gevuld met het water dat onder de kiel nog niet bevroren was. Ik had met Koenraad in de salon plaatsgenomen. Door het open raam beschouden wij de diepten van de zuidelijke ijscee. De termometer rees weer en de naald van de manometer begon af te wijken. Op opstreeks 300 meter diepten dreven wij, zoals Kapitein Nemo voorspeld had, onder het gegroofde oppervlakte de ijspak. Maar de Nautilus zong nog dieper. Wij bereikten een laagte van 800 meter. De temperatuur van het water die aan de oppervlakte 12 graden was bedroeg nu niet meer dan 10 graden. We hadden dus reeds 2 graden gewonnen. Het spreekt vanzelf dat de temperatuur in de Nautilus door verwarmingstoestellen vrij wat hoger diept. Het vaartuig gehoorzaamde van alle bewegingen met de grootste nauwkurigheid. Wij zullen er wel onderdoor komen als meneer het goed vindt, zijn koelraad. Ik reken erop, antwoorde ik, op de toon de grootste overtuiging. Onder de OPC had de Nautilus regelrecht koers naar de zaadpool gezet zonder van de 52ste lengtegaat af te wijken. Van 67 graden 30 minuten tot 90 graden bleven er ons nog 20 graden en 30 minuten te doorlopen. Dat is nog ongeveer 2500 kilometer. De Nautilus had een gemiddelde stelheid van 60 kilometer in het uur dus ongeveer van het steltrein. En dien wij deze stelheid behilden waren 40 uur voldoende op de pool te bereiken. Gedurende een gedeelte van de nacht bleven Koen en ik door het ongewone van onze toestand teruggehouden voor het raam van de salon zitten. De zee werd door onze elektrische langtaren verlicht maar ze was geheel verlaten. De vissen hielden zich in deze altijd bevoren zeeën niet op. Zij gebruikten die alleen om er uit de IJssee naar de open poolzee door te zwemmen. We liepen verbazend snel. Ik voelde dit aan de trillen van het lange ijzeren vaartuig. Tegen 2 uur in de morgen ging ik enige uren rust nemen. Koen raad deed hetzelfde. Toen ik door de gang ging ons moeten ik de kapitein niet. Ik veronderstelde dat hij aan het hoor stond. De volgende dag 19 maart ging ik om 5 uur smorgens reeds weer in de salon zitten. De elektrische loch wees aan dat de stilheid van de nouten is wat gematigd was. Het vaart daar gerees, maar zie je voorzichtig. De vergaarpakken werden langzaam leeggepompt. Mijn hart klopt te hevig. Zouden wij boven komen en aan de pool de vrije lucht in ademen? Nee. Een schok verkondigde bij dat de nautulus onder tegen de ijsbank gestoten had en dat deze blijken ze toffe geluid van de slag nog zeer dik was. We lagen nog op 330 meter diepte zodat er een dikte van 440 meter ijzer boven als hoofd lag. De ijsbank was dus niet hoger dan in het begin. Dit was weinig gerust staand. Gedurende die dag herhaalde de nautulus deze proef meer malen. Toch stied telkens tegen de ijsbodem boven ons. Op sommige ogenblikken vonden wij die op 900 meter diepte, zodat de bank 1200 meter hoog of dik was. Dit was dus 3-mal dikken dan op de plaats waar wij naar beneden waren gegaan. Ik tekende die verschillende diepte nou kurig op en ik kreeg op die wijze als het waren een profiel van deze onderzezen berg gegeten. Er was er nog geen enkele verandering in onze toestand gekomen. Altijd nog ijs, op 4 of 500 meter beneden. De dikte verminderde dus wel wat, toch hoe groot was die nog tussen het oppervlakte van de zee en ons. Het was toen 8 uur, zei dat 4 uur in de reed zal de lucht volgens de dagelijkse gewoonte verversd moeten worden. Ik had er echter niet veel last van. Hoewel Kapitein Nemo toch zijn toevlucht nog niet tot zijn luchtvergaarbakken had genomen. Gedurende die nacht was mijn slaap onrustig. Hoop en vrees hielden mijn buurtendings gekluisterd. Ik stond verschijne malen op en voelde aanhouden dat de nautilus de dikte van het ijs onderzocht. Tegen 3 uur smorgens zag ik dat het oppervlak der ijsbank op 50 meter diepte lag. De bank ging dus langzamerhand in een ijsveld over. De berg werd del halve weer vlak. Ik hield mijn ogen op de nanometer gevestigd. Wij rezen voortdurend in schuinenrichting langs het ijsvlak dat in het licht der elektrische lantaren schitterde. De ijsbank nam van boven en van onder een telkens af. Zij werd van kilometer tot kilometer dunnig. Eindelijk om 6 uur smorgens op die gedenkwaardige twintigste maart opende zich de deur van de salon en Kapitein Nemo verscheen. Open Z, het einde van half stuk 37. Half stuk 38 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. 20.000 meilen onder zee door Zilverne, half stuk 38 de Zuidboel. Ik snelde naar het plat. Het was zo. We waren in open zee. Er waren maar enkele schotsen of drijvende ijsbergen zichtbaar. Zover het oog rijkte, zag ik niets dan zee. In de lucht vladden de duizenden vogels miljoenen vissen swommen in het water dat naar mate van de diepte donkerblauw of olijfgroen was. De 100 gradige termometer wees 3 boven 0. Het was achter de ijsbank waarvan de massa zich aan de noordelijke gezichtseinder uitstrekte als het ware lente. Zijn we aan de pool, vroeg ik met kloppend hart aan de Kapitein. Ik weet het niet, antwoordde hij. Om 12 uur zullen we eens hoog te nemen. Maar de zon zal door die mist niet heendringen, zei ik, terwijl ik de grouwe lucht bekeek. Als er maar even schijnen wil, is het al genoeg, antwoordde de Kapitein. 10 kilometer van de Nautilus verheef zich naar het zuiden een eenzaam eiland tot op 200 meter boven de zee. We voeren erheen, toch met de grootste omzichtigheid, want het verwater kon vol klippen zijn. Een uur daarna kwamen we op het eiland. Twee uur daarna hadden we het rondgevaren. Het had 5 kilometer in omtrek. Een nauw kanaal scheiden het van een groot land, misschien wel een vast land, waarvan wij het einde niet konden zien. Het bestaan van dit land schende voor onderstelling van Morrie te bevestigen. Die schrandere Amerikaan had namelijk opgemerkt dat tussen de Zuid-Pool de zee met zeer grote drijvende ijskotse bedekt is, wat men in het noorden nimmer ziet. Daaruit had hij het gevolg getrokken dat er aan de Zuid-Pool een groot vaste land moest wezen, omdat zulke ijskotse nimmer in volle zee maar alleen op kusten kunnen ontstaan. Volgens zijn berekening vormt het ijs aan de Zuid-Pool een massa van 4000 kilometer oppervlakte. De Nautilus was uit vrees van op een klip te stoten, blijven op drie kabellengten van een strand waarboven zich prachtige rotsen verhiven. De snoep werd in zee gebracht. De kapitein en twee zijner manschappen die de instrumenten droegen stapten erin. Koenraat en ik insgelijks. Het was 10 uur in de morgen. Ik had net lend niet gezien. De Amerikaan wilde zeker zelfs aan de Zuid-Pool niet erkennen dat hij oogelijk had. Edige rinslagen brachten ons aan het strand. Toen Koenraat aan land wilde springen, wilde springen. Aan u de eer meneer zei ik tot de kapitein om het eerst de voet op deze grond te zetten. Indien ik niet aan zou antwoorden hij dit poland te betreden, is het, omdat dat dochtoe geen menselijk wezen hier zijn voet heeft gezet. Toen sprong hij op het strand. Hij was zichtbaar ontroerd. Hij beklom een uitstekende rotspunt en daar stond hij met over okkanden geslagen armen, een vuurig oog, onbeweegelijk als onbezit van deze streken te nemen. Toen hij zo ongeveer 5 minuten gestaan had, keerde hij tot ons terug. Als hij bij wilde meneer riep hij mij toe. Ik ging met Koen en land, terwijl de beide mannen in de snoep leven. De bodem was, met rood achter zand als met fijn gestampte tiggelstenen bedekt. Daartussen zijn geweest stukken lava, buimsteen en andere vulkadische producten. Op sommige plaatsen tegen lichte rookwokjes, die in wafeldamp verbreiden uit de grond en deden dus zien dat het onderaardse vuur nog al zijn kracht had behouden. Toen wij evenwel op hun hoge rots gekomen waren zag ik verschijt een kilometer in de ronde geen enkele vulkaan. Men zal zich herinneren dat kapitein Ross in deze streken op 77 graden 32 minuten breedte de vulkanen in rebus en terror in volle werking zag. De plantengroei was op dit land uiterst gering. Op de zwarte rotsen groeide enkel mossen. Deze vormden met enkele microscopische plantjes de gehele flora. Het strand was bezijd met allerlei soorten schelpen, horens en zessterren. Maar in de lucht vooral was de fauna sterk vertegenwoordigd. Daar vlogen en vladderden duizenden vogels van allerhande soorten die ons met hun gekras doof schreeuwen. Andere zaten in groot aantal op de rotsen en lieten ons zonder vrees voorbij gaan zodat wij ze soms zelfs met de voet aanraakten. Het waren vetgansen, steltlopers, grote albatrossen en stormvogels. Sommige zo vet zei ik tot Koenraad dat de bewoners der Faroe eilanden hun maar een pit in het dichthaar draaien om die dan aan te steken. Als men nog een weinig verder ging zouden het voor maak de lampen zijn antwoorden Koenraad. Ze vroeg niet vergen dat de natuur ze ook nog met een pit voorziet. Nadat wij omstreeks 500 meter waren voortgegaan vonden wij de grond als beseit met nesten waaruit swermen van vogels opvlogen. Later liet de kapitein er enige honden ervan vangen omdat ze zeer smakelijk om te eten waren. Die beesten waren zo weinig schuw dat mensen met steenen kon doodgooien. De mist trok niet op. Om 11 uur was de zon nog niet doorgekomen. Ik maakte me daar ongerust over want zonder zon waren geen waarnemingen mogelijk. Hoe zouden wij toch nauwkeurig kunnen weten of wij de Zuidboot bereikt hadden. Toen ik weer bij de kapitein kwam lag hij op een stuk rots geleund en bekeekde lucht. Hij is geen ongeduldig en teleurgesteld. Maar wat daar aan te doen de staartmoedige en veelvermogen de man voerde geen bevel over de zon zoals over de zee. 12 uur en nog had de dagforst zich geen ogenblik vertoond. Men kon zelfs niet zien waar hij ergens achter dit nevel hoe hij de verborgen was. Weldra loste de mist zich in de sneeuw op. Tot morgen, zei de kapitein bedaard en wij roeiden weer naar de nautulus. In onze afwezigheid had men de netten uitgewopen en ik beschouwte met belangstelling de vissen die men in deze zuidelijke posee gevangen had. De zuidelijke posee is de wijkplaats voor een grote menig te trek vissen die de kirkingsstormen ontwijken maar om de prooi te worden van bruinvissen en robben. Ik zag er enige kraakbeenachtige skaaldieren van een decimeter lengte witachtig met blauwe en bruine vlekken, gewapend met alles. Voort een wonnelijk soort van zee dieren drie voetlang met rank lichaam een gladde witte huid met silvere weerschijn een ronde kop wie een muil uitloopt in een omgebroken staat. Ik proefde ervan maar volgens zeer onsmakelijk. Koen daarin tegen preceseer. De sneeuwstorm duurde tot de vorige dag. Het was onmogelijk om op het plat te blijven staan. In de salon werk de bijzonderheden van onze tocht optekende hoorde ik het geschril van stormvogels en albatrossen in de orkaan. De nautulus bleef niet stil liggen toch voor langs de kust voort en ging nog een tiental kilometer verder naar het zuiden. Te midden van een halve schemering veroorzaakt doordat de zon maar even boven de gezichtseinde verscheen. De volgende dag 20 maart had het sneeuwen opgehouden toch het was villiger koud de telvermeters stond 2 graden onder nul. De mist trok op en ik hoopte dat wij die dag zonshoogte konden nemen. Daar kapitän Nemo nog niet verschenen was ging een koeraat en ik in de sloep daar wel. De aard van de grond was nog altijd even vulkanisch. Overal zagen we sporen van lava, basalt en andere vulkanische uitwerpselen zonder dat wij in kraten ontdekten. Hier vlogen ook weer duizenden vogels om ons heen die dit poland bevolkten. Zij deelden hun woonplaats met grote troepen zoogdieren die ons met hun zachte ogen aankijken. Het waren zekolven van verschillende soorten waarvan sommigen en andere opdrijving de ijsschollen lagen terwijl, wederom, andere in zee rondspachtelden. Ze vluchten niet voor ons, daar zijn de mens niet kenden en ik zag genoeg bij elkaar om enige honderden schepen mee van leeftocht te voorzien. Trommels, zei Koenraad. Het is gelukkig dat dat lent niet bij ons is. Waarom Koen? Omdat die dolle harpoonier alles zou dood slaan. Alles, dat is nog aan veel, maar ik geloof niet dat de Amerikaanse vriend hadden kunnen beletten enige van die prachtige exemplaren te harpoonen. Kapitein Nemo zou daar zeer boos over zijn geworden, want hij vergiet ongane het bloed van weerloze dieren. Hij heeft gelijk. Zeker Koen, maar, zeg eens, heb jij op die schone dieren nooit jacht gemaakt? Meneer weet wel, antwoordde Koenraad, dat ik niet zeer sterk ben in de praktijk, maar als meneer mij de namen van die beesten genoemd heeft, dan zou ik het wel doen. Twee zorgden uit de orde de vlees etende zoogdieren antwoorden Koen haastig. Goed Koen, zei ik, maar laat ons nu voortgaan. Het was acht uur. We moesten nog vier uur wachten voor wij de zon zouden kunnen waarnemen. Ik ging naar een uitgestrekte bij die een inhem vormde in de granitrotsen op de oever. Zover ons gezicht rijkte, waren de oevers van de ijskotsen de herder die volgens de fabaleer de kudden van Neptunus wijden. Het waren meestal zekhoven. De wijfjes pasten op de jongen. De mannetjes hielden te wacht. Als zij van de ene plaats naar de andere gingen, deden zij kleine sprongen en steunen daarbij gedeeltelijk op hun zwemvliezen die bij de met hen verwandte zekooien veel hadden van armen. Ik moet erkennen dat die dieren met hun bevallige bewegingen en glad haarige huid verwonderlijk zwommen. Als zij op het strand lagen, namen zij allerlei bevallige houdingen aan en het is dus geen wonder dat de ouden ze dichterlijk met tritons en sirenen vergeleken. Er waren er onder die men, omdat zij in lengte van 6 tot 7 meter bereikte, zeeolifanten noemt. Zijn die dieren niet gevaarlijk, vroeg Koenraad? Nee, antwoord ik, behalve als mensen aanvalt. Als hun zekalf zijn jong verdedigt is het woedend en het is niet zeldig gebeurd dat het een sloep verbrijzelt. Het dier heeft gelijk, zekoon. Dat ontken ik niet. Twee kilometer verder stuiten wij op een voorgebreegte dat het erbij tegen de zuidenwind beschutte. Het reest loodrecht uit zee op en het zeescharm spatten er tegenaan aan de andere zijde der Rotts hoorden wij in geraas als of er een troep vee loeide. Mooie zekoon, een stierenconcert. Nee, mijn vriend, dat zijn zee-dieren. Vechten zij. Ze vechten en spelen. Dat moeten we eens zien als meneer het goed vindt. Zeker Koen. En wij beklommen de zwarte Rottsen waar wij dikwijls onverwacht grote stenen naar beneden vielen, terwijl het ijs ons pad hier en daar vrij glad maakte. Ik viel meer malen en bezeerde mij dan erg. Koenraad was voorzichtiger of stond vast er op zijn benen, hij struikelde bijna niet en hielp mij telkens op, waarbij hij zei als meneer zo goed wilde zijn om zijn benen verder van elkaar te zetten zou meneer beter blijven staan. Toen we boven op de Rotts kwamen zagen wij een grote, witte vlakte voor ons, volwonersen. De beesten speelden met opkander en brulden van genoegen, maar niet van woede. Ze gelaken wel wat op zee-koven maar waren wat groter. Hun bovenstijd dan de staken uit de bek en waren ongeveer 2,5 decimeter lang. De tanden zijn harder dan die van de odifant en worden minder spoedig geel waarop zij zeer gezocht zijn. Er wordt dan ook onophoudelijk jacht opgemaakt zodat ze weldraad tot de laatste zullen uitgeroed zijn. Althans, er worden er jaarlijks meer dan 4.000 gedat. Na een tijdlang te hebben staan kijken dacht ik er over om terug te keren. Het was 11 uur en als kapitein Nemo een gunstig ogenblik voor waarnemeren had wensde ik daarbij te zijn. Ik verwachte echter niet dat de zon zich die dag zou vertonen want de gezichtseinde was met dikke wolken bedekt. Het scheen alsof de zon dat ontoegankelijke punt van de aardbol voor sterven dingen niet wilde aanwijzen. Ik ging echter naar de nautilus terug en volgde een smal voetbad dat over de top der clip liep. Om half 12 waren we op de landingsplaats. De kapitein had zich bij de sloep aan wal laten brengen met zijn instrumenten bij zich. Hij keek naar de noordelijke gezichtseinde waar de zon haar korte loop aan beschrijf. Ik ging naast hem staan en wachtte zonder spreken. Het werd 12 uur maar even als de vorige dag bleef de zon onzichtbaar. Het was treurig. Nogmaals konden er geen waarnemmingen geschieden. Als dit de volgende dag niet gebeurde moesten we de zaak bepaald opgeven, want we hadden de tweedigste maart. De volgende dag was het dag- en nachtevinding en zou de zon voor zes maanden onder de gezichtseinde verdwijnen. Dan begon de lange poonnacht. Zee tot 21 september was hij aan de noordelijke gezichtseinde verdwenen. Had zich in een spiraalvormen gelopen aan verheven tot 21 december en was toen weer gaan dalen om de volgende dag haar laatste stralen over het poonland te werpen. Ik deelde mijn opmerkingen en mijn vrees aan de kapitein mee. Geeft gelijk meneer Aruna, zei hij, als ik morgen de zonhoogte niet kan waarnemen, moet ik dit zes maanden uitstellen. Maar als de zon zich morgen vertoont zal het juist, omdat het dan 21 maart is, gemakkelijk wezen om te 12 uur onze waarnemming te doen. Hoezo vroeg ik? Ik heb de chronometer alleen nodig, antwoordde hij. Als morgen om 12 uur de zonne schijf door de noordelijke juist midden doorgedeeld wordt zijn we aan de Zuidpool. Het spreekt vanzelf dat ik de straalbreking daarbij in rekening moet brengen. Juist zei ik, maar toch is deze wij nemen niet wiskundig zeker omdat de dag- en nachtevening niet precies om 12 uur plaatsheeft. Zonder twijfelmeneer, maar ik zal mij toch geen 100 meter vergissen. En meer hebben we het niet nodig. Tot morgen dus. De kapitein keerde naar Boord terug. Mijn vraten ik bleef tot 5 uur aan land om te ontdekken en ons te oefenen. Ik kreeg geen enkel merkwaardig voorwerp in handen, behalve het bijzonder groot ei van een vetgans waarvoor een liefhebber misschien 500 gulden zou betaald hebben. Het ei was van Isabella-kleur en zeldzaam door de streepjes en figuurtjes die er als hieroog lieven opstonden. Ik gaf het aan Koenraad en deze bracht het met de dodige voorzichtigheid ongeschonden aan boord. Ik kreeg daar mijn ei onder één van de glasraamen in de salon. Daarna soepeerde ik met een heerlijk stukje lever van een zekalf dat wel wat naar varkensvlees smaakte. Toen ik daar bed ging deed ik als de hindous en riep voor de volgende dag de gunsten in van de zon. De volgende morgen 21 maart was ik op het plat en vond er kapitein Nemal. Het weer klaart wat op, zei hij, ik heb goede moed. Na het ontbijt zullen we aan land gaan laatst voor onze waarneming uit te kiezen. Toen zocht ik het lend op en wilde hem overhalen met ons mee te gaan. Maar de kopperk Amerikaan weigerde en ik zag wel dat zijn stilswijgen en half stargheid met de dag toenamen. Even wel betruerde ik in deze omstandigheden zijn kopperkheid niet, want er waren te veel zekal van aan land en we moest zoke harponier niet aan onwistaanbare verzoeking blootstellen. Na het ontbijt ging ik aan wal. De nautilus was des nachts nog enige kilometers opgevagen en lag op ruim 4 kilometer van de kust. Boven welke een bericht op van 4 of 500 meter uitstak. Behalve mijn persoon begonnen zich in de snoep de kapitein, twee zijn er manschappen en de instrumenten, dat is te zeggen een chronometer en kijkers en een barometer. Gedurende onze overtocht zag ik tal van wal vissen. Dries zorgde treft ben in de zuidelijke poosé aan. De Engelsun noemen ze ride will, humpback en fineback. De eerste heeft geen rugvinden. De tweede grote plooien in de buik en witachtige vinden. De derde is geelbruin van kleur en de vluchsten van alle walvissen. Men kan deze reuzachtige dieren reeds in de verte ontweren aan het water dat zij tot aanmerkelijke hoogte opspuiten met een kracht die wolken van damp doet opgaan. Deze dieren dachtelden in het stille water zodat ik begreep dat de poosé hun en toevluchtsoord was tegen de vijanden die hen met hevigheid vervolgden. Ik onderscheide ook lange scholen vissen tot de klasse de Caballiaoen behoordende, benevens grote troepen weekdieren en zeequallen wiegelende tussen de kammen der golfjes. Om negen uur waren wij aan land. De hemel werd helder en de wolken dreven naar het zuiden. De mist die op het water lag trok op. Kapitein Nemo richtte de steven naar de bergdop waarvan hij misschien zijn observatorium wilde maken. Het beklimmer daarvan kostte veel moeite door de puntige stukken lava en puimsteen te midden en er atmosfeer bedoven door opstijging van zwavelagde gedampen die in hun kolommen tussen de rotspleten naar boven drogen. Voor iemand op het land niet meer gewoon beklomde kapitein de steile hellingen met een vlugheid en behendigheid die ik niet kon nabootsen en een gemsejager hem zou benijd hebben. We hadden twee uur nodig om de top deze rots van portfier en basalt te bereiken. Vandaar strikte onze blik zich uit over een zee die aan de noordelijke gezichtseinder duidelijk van de lucht was afgescheiden. Voor onze voeten strikte zich een schitterend witte vlakte uit. Boven ons hoofd welvde zich een lichtblauwe hemel zonder enige nevel. Een duurige bol waarvan de gezicht einde aan de onderzijde een stuk scheen te hebben afgesneden. Uit de zee werden prachtige waterstraden als fontijnen door de walvissen opgespoten. In de verte lag de nautilus als een slapende walvist op het water. Achter ons, in het zuiden en oosten, strikte zich een verbaasend grote land uit wat met een ontzeggelijke menigte rotsblokken en ijskotsen bedekt was en waarvan men het einde niet kon bespeuren. Toen Kapitein Nemo op de top kwam, ging hij met de barometer zorgvuldig de hoogte na omdat hij dit bij zijn waarneming in rekening moest brengen. Quartier voor twaalfen schinde zon, die slecht door straalbreking zichtbaar was als een gouden schijf. Er wieren per straden, op dit eenzaam land en over die zee, door de mens nog nooit met schepen doorklift. Kapitein Nemo bekeek met een kijkker die door middel van spiegel de straalbreking verbeterde helemaal lichaam dat in zeer schuine richting langzamerhand onder de gezichtseinder weg zoek. Ik had een grondometer in de hand mijn hart klopte hevig en die dit verdwijnen van de beneders de helft er schijf samen viel met de twaalfde uur op de grondometer dan waren wij aan de pol. Twaalf uur, riep ik. De Zuidpol antwoordde de Kapitein met ernstige stem terwijl hij mij de kijkker gaf waardoor ik kon zien dat de dagforst door de gezichtseinder juist in twee helften verdeeld was. Ik zag de laatste stralen op de rotspunten terugkaatsen en de schade we langzamerhand toenemen. Op dat ogenblik legde de Kapitein de hand op mijn schouder en zei in 1600 brijkte de Hollanders door een zeestroom meegesleept de 64 grad. De beroemde koek drong door tot 67 graden 30 minuten en in 1774 kwam tot 71 graden 15 minuten. De Engelsman Weddel kwam tot 74 graden 15 minuten en James Ross bereikte in 1942 met de Erebes en Terrag 78 graden 4 minuten. Wel nu, ik, Kapitein Nemo heb op 21 maart 1868 de Zuidpol op 90 graden bereikt en ik neem bezit van dit gedeelte van de aardbol dat als 6. wereld heel gelden kan. In wieens naam, Kapitein? In mijn naam. Terwijl hij dit zei, ontrolde Kapitein Nemo een zwarte vlag waar middenin een witte en was geboorduurd. Daarop keerde hij zich naar de zon via laatste straden nog aan de gezichtseinden verschenen en ripé uit. Vaarwel zon, verdwijnt schitterende dagvorst. Verberg u achter deze vrije zee en laat het nacht van zes maanden met zijn schaduwen neerdalen tot het einde van hoofdstuk 38 hoofdstuk 39 van 20.000 meilen onder zee deze LibriVox opname is vrij van houtteursrechten opname door Bart De Leeuw 20.000 meilen onder zee door Silferne, hoofdstuk 39 ongeluk of toevall de volgende dag 22 maart maakte men zich de 6 uur de smorgens reeds op het vertrek de laatste schemering verdween het was scherp koud de sterren flikkenden zeer helder boven ons schitterde het wonderschone zuiderkruis de poster ter zuiderstreken de termometer stond op 12 graden onder nul en als de wind wat aanwakkerde state deze ons het gezicht bijna stuk de zee is geen overal te zullen dichtvriezen talloze zwarte plekken toon de reeds de vorming van het jonge ijs de zee zou dus gedurende de zes winter maanden waarschijnlijk geheel ontoegankelijk zijn waar bleven de walfissen in die tijd zonder trijfel zochten zij onder de ijsbank door een open zee de zeekhalven en walfussen die beter tegen het ruwe klimaat konden bleven in deze bevoren streken deze dierigraven door instinkt gedreven gaten in het ijs en weten die open te houden door die gaten kunnen zij ademhalen en als dan de vogels ook door koude vluchten dan zijn deze dieren de enige bewoners deze poos streken de vergijrbakken waren vol water en de nautilus zonk langzame hand naar beneden op het diepte van 350 meter hield hij stil de schroef begon te werken en wij steven het met een snelheid van 15 kilometer in het uur naar het noorden tegen de avond dreven wij reeds onder de onmetelijke ijsbank uit voorzichtigheid waren de ramen van de salon gesloten want de nautilus kon wel eens tegen een drijvend ijsblok stoten ik bracht die dag dus door met mijn aantekeningen in het net te schrijven mijn geest was nog vervuld van de wonderen der pol zonder moeite of gevaar hadden wij dit ontoegankelijke punt bereikt alsof wij er over een even spoorbaan waren heen gereden en nu keden wij inderdaad terug moest ik mij nogmaals op dergelijke verrassingen voorbereiden? ik dacht het wel, want het aantal onderzeesse wonderen is niet te tellen zei het 5,5 maand dat wij aan boord waren hadden wij 14.000 kilometer afgelegd en hoeveel zonder links wond het baarlijks of vreselijk dat die reisreeds niet opgeleverd de jacht in de bos in van krespo de stranding in de torresstraat het koralen kerkhof de parovisserij bij saloon de arabische tunnel de vulkanische verschijnzenden van Santorino de schatten in de bij van Vigo het verdwenen Atlantis de Zuidpoel 10 nacht stonden mij al die zaken telkens in mijn droom en weer voor de gest om 3 uur in de morgen werd ik wakker door een hevengeschok ik ging in mijn bed over rijn zitten en luisterde toen ik plotseling midden in de kamer werd geworpen de nautelus had dus gestoten en hing blijk bij geheel opzijde ter midden van de grootste duisternis tastte ik langs de wand en kroop door de gang naar de salon die verlicht was de meubels waren onvergeworpen gelukkig stonden de glazen kasten met kostbaarheden overreind omdat ze op de vloer waren vastgeschofd de schilderijen aan stuurbord hing een palt tegen de wand die aan bakbord waren er bijna een halve meter van verwijderd de nautelus helde dus daar stuurbordzijde over en lag geheel onbeweegelijk ik hoor de voetstappen en het geluid van stemmen doorge de kapitein verscheen niet op het ogenblik dat ik de salon wilde verlaten kwamen net lens en koenraad binnen wat is er graande? vroeg ik aanstos dat kom ik meneer vragen answoordde koenraad duizend duivels bronde de amerikaan ik weet het wel de nautelus is gestrand en nu geloof ik niet dat de kaster zich uit zou redden zoals de eerste keer in de torenstraat we zijn tenminste aan de oppervlakte der zee vroeg ik dat weten wij niet, answoordde koenraad dat kunnen we gemakkelijk zien en na de manometer gaan zag ik tot mijn grote verbazing dat wij op een diepte van 360 meter lagen wat betekent dat? kriep ik uit dat moet de kapitein gevraagd worden zeer koenraad waren zij te vinden, vroeg net lens volgt mij, zei ik, tot mijn beide makkers we verlieten de salon in de bibliotheek was niemand ik dacht dat de kapitein misschien bij de stuurman was het beste was dus hem te wachten waarom wij alle drie naar de salon terug gingen ik ga de verwensingen van netland met stilzwijgen voorbij hij kon zich naar hartelust opwinden ik liet hem uitrazen zonder hem in de reden te vallen wij wachten zowat 20 minuten en luisterde naar elk gerucht toen de kapitein binnenkwam hij is geen ons niet te zien woonlijk zo kalm was drukte nu enige ongerustheid uit heb ik langzaam het compas de manometer en wees met de vingel op een punt der wereldkaart daar bij de zuidelijke possessie bevolkt ik wilde hem niet storen toen hij zich echter naar enige ogen blikken naar mijn toekere voeg ik hem tegen een overgestelde van mijn vraag een toevallkapitein? nee meneer, ditmaal is het een ongeluk ernstig? misschien is er een ogenblikkelijk gevaar? nee, heeft hij nou dus gestoten? ja en hoe kwam dit? door een speling de natuur, niet door menselijke onbekwaamheid er is bij onze vraag geen enkele fout begaan toch men kan de wetten van het evenwicht niet tegengaan men kan zich wel tegen de menselijke wetten maar niet tegen die van de natuur verzetten het ogenblik was zondeling gekozen om zich aan wijsgierige bespiegingen over te geven het antwoord verklaarde mij bovendien niets mag ik ook weten kapitein waardoor dit ongeluk veroorzaakt wordt vroeg ik een ontzachelijk ijsblok een hele ijsberg heeft zich omgekeerd wanneer de ijsbergen van onder door het water of door herhaal de schokken worden ondermijnd dan reist hun zwaardepunt en kunnen zij omkantelen dit is nu gebeurd een van die ijsgevaarten heeft bij zijn kanteling tegen de nautulus gestoten en is daarna langs het vaartuig geen gegleden toch heeft, toen het nadenval weer begon te reizen, het schip met onwierstaanbare kracht naar boven geduwd wij zitten nog enige mate vast en liggen daarom op zijde kan dan de nautulus niet los komen als de vergarenbakken leeg worden gevond dat gebeurt op dit ogenblik meneer je kunt de pompen horen werken kijk maar eens naar de wijzen van de manometer die wijst aan dat de nautulus reist maar de ijsbeeg reist met ons en als niets die reis in tegenhoud zal onze stans niet veranderen de nautulus helde altijd nog naar stuurbord zijde over hij zou eerst recht gaan liggen als de ijsbank stuiten toch wie weet of wij dan de onderzijde van de ijsbank niet zouden bereiken en tussen de beide ijsmassas verpletterd worden ik dacht over onze toestand na de kapitein keek enkel naar de manometer de nautulus was nu ongeveer 50 meter gerezen maar hij lag nog altijd op zijde plotseling voelden wij een lichte beweging in het vaartuig het richtte zich dus een weinig op langzamerhand namen de schilderijen in de salon de vorige stand weer in er stonden de wanden weer bijna loodrecht niemand van ons sprak een woord met kloppend hart voelden we ons oprichten de vloer lag weer horizontal onder onze voeten 10 minuten gingen zo voorbij eindelijk liggen we recht Riepik jawel zei de kapitein terwijl hij naar de duur ging zullen we weer voort kunnen varen zeker antwoorden hij omdat de vergaanbakken niet leeg zijn als ze dat waren moest de nautulus naar de oppervlakten stijgen de kapitein ging heen en ik bemerkte Weldra dat men de stijgende beweging van de nautulus op zijn bevel had doen ophouden hij zou ook Weldra van de ijsbak zijn aangestoten en het was beter om het vaartuig vrij te laten drijven dan zijn we mooi ontkomen, zei Koenraad ja zeker we konden tussen die ijsblokken verplitterd of tenminste vast gekneld zijn en dan zonder verse lucht ja ja we zijn er best afgekomen als het gedaan is mompelde net lens ik wilde met Amerikaan niet gaan twisten en beantwoorden derhalve niet bovendien openen zich op dit ogenblik de zijwanden en viel het elektrisch licht naar binnen we waren in het ruime shop maar op 10 meter afstand verief zich aan elke zij van de nautulus een schitterende ijsbuur dit was boven en onder ons evenzeer het geval boven ons, want de onderzijden der ijsbak vormde een reuze gewelfel onder ons, omdat de los geraakte ijsber bij zijn reizen gestuid was tegen een paar naar beneden uitstekende wanden en dus een vaste strand had ingenomen de nautulus bewoog zich nu in een tunnel van ijs het was gemakkelijk om er uit te komen het zij het vaart daar voor of achter uit ging om dan later weer in enige honderden meters dieper vaarwater de vrije tocht onder de ijsbank door voor te zetten het licht in het plafond was uit en toch was de salon schitterend verlicht dit kwam omdat de ijswanden het licht van krantaren krachtig terugkaatsten ik zou geen woorden kunnen vinden om de prachtige uitweking de lichtdralen op die grillige vorm de ijsblokken te beschrijven elke hoek, elke spleet elke cristal, wie er op een ander schijn zou van zich, dat verschilde naarmate erg gekleurde adrem door het ijsliepen het was een mijn van de schitterendste edelgesteenten vooral waren het de blauwe lichtdralen van de sappier die zich aan het groen werd in paarden hier en daar was het als of een diamant het tussen waren gestrooid zodat het oogde in glans de nauwenood kon verdragen het licht van de lataren werd honderd malen versterkt even als het licht in een lamp door allerlei lensen in een vuurtroon wat is dat schoon Riepkoenraad ja, zei ik het is een prachtig schouwspel timt je ook niet, net? ja, voor de drommel antwoorden net lent het is prachtig maar ik ben woedend dat ik het bekennen moet zo iets heb ik van mijn leven niet gezien maar dat moois kan ons duur te staan komen, want ik geloof dat we nu dingen zien die God voor het oog de mensen heeft willen verbergen net had gelijk, het was al te prachtig plotseling keerde ik mij om op een kreet van Koenraad wat is er? vroeg ik, meneer moet zijn ogen dicht doen en niet kijken dezelfde handen voor de ogen maar wat is er dan? ik ben blind, riep hij ik keek onwillekeurig naar het raam maar kon mijn ogen niet naar die zijde gericht houden ik begreep wat het was de nautilus had zich met grote snelheid in beweging gezet alle schitterende cristallen de ijsmuren waren daardoor voor het oog vuurige strepen geworden de schittering deze miljoenen diamanten smold tot één vuur te samen de nautilus voelde daardoor we waren in een zee van vuur de wanden van de salon werden daarop dicht geschooken we hielden de handen voor de ogen omdat ons netvlies aangedaan was alsof wij in het al te velle zonlicht hadden zitten staren het was enige tijd nodig voordat onze ogen aan de duisteners gewend waren eindelijk kwamen wij de handen voor de ogen weg zoiets had ik nooit kunnen geloven zei Koenraad en ik geloof het nog niet het woorden de Amerikaan als we weer aan land komen voegde Koenraad erbij zullen we verzadigd zijn van al die wonderen maar wat zullen we dan wel denken van die ellendige landjes en al dat niet gewerk van mensenhanden nee de bewoonde aarde is onze niet meerwaardig die woorden in de mond van een kalmenvlaming bewezen genoegzaam in welke mate zijn op gewonnenheid gestegen was maar de Amerikaan koelden hem wat af de bewoonde aarde er schudden het hoofd beest maar bedaard vriend Koen die zullen we niet weer zien het was toen vijf uur in de morgen op dat ogenblik stiedt de voorsteven van de nautilus ik begreep dat de ijzerenspoor tegen een ijsblok had gestoten misschien was het in klein toeval want die onderzezen tunnel hier en daardoor ijsblokken verstopt moest niet gemakkelijk te bevaren zijn ik dacht dus dat kapitein Nemo zijn toch het zou wijzigen en de hinderpalen te boven komen of al de kronkelingen van de tunnel zou volgen in alle gevallen kon onze tocht voorwaarts die het geheel en al verhinderd worden toch tegen mijn verwachting begon de nautilus achteruit te lopen we gaan terug Riepkoederaat ja, antwoorde ik de tunnel schijnt aan die zijde geen opening te hebben en dan dan is onze beweging gemakkelijk te verklaren we gaan achteruit en zullen er door de zuidelijke opening uitkomen dat is alles toen ik zo sprak wilde ik calmer schijnen dat ik het inderdaad was echter ging de nautilus hoe langer hoe sneller achterwaarts en sleepte ons in razende vaart mee dat is een openthoud zeg ik wat komen er enige uren op aan als we maar uitkomen ik liep gedurende enige ogenblikken van de salon naar de bibliotheek heen en weer mijn makkers zaten zwijgend te pijzen ik viel op een rustbank neer en dan mijn boek in de hand waar ik slechts werktuigelijk een ogenwierp ik kwartier daarna naden de koenraad mij en zei leest meneer daar een belangwekkend boek zeer belangwekkend antwoorde ik dat geloof ik wel het is meneers eigen boek zij hij lachend mijn boek waarlijk ik had mijn werk over de grote diepte in de zee in handen ik had dit zelf niet gezien ik sloeg het boek dicht en hervatte mijn wandeling net en koen wilde weggaan blijf hier vrienden zei ik terwijl ik hen tegenhield we moeten wel kander blijven totdat we uit de tunnel zijn zoals meneer goed vindt antwoorden koenraad en verliepen enige uren ik zag dikwijls daar de instrumenten die aan de wand hingen de manometer wees aan dat de nautilus voondurend op een diepte van 300 meter bleef ik kom pas dat hij steeds zuidwaarts voer te log dat hij met de snelheid van 20 kilometer in het uur achteruit ging een snelheid die in zulke nauw vaarwater buitensporig was maar kapitein Nemel wist dat hij zich niet te zeer kon haasten en dat minuten voor hem eeuwen waren vijf minuten voor half negen stoot de nautilus ten tweede malen door dit mal van achteren ik verbleekte mijn makkers kwamen dichter bij mij ik geef koenraad's hand wij ondervroegen ook kanden met de ogen en dat op wel sprekender wijze dan wij het met woorden hadden kunnen doen op dat ogenblik kwam de kapitein in dat salon en ik trat op hem toe is onze weg naar het Zuider versperkt vroeg ik ja meneer, de ijsberg heeft zich opgekeerd en alle uitgangen gestopt zijn wij dus ingesloten ja het is de einde van half stuk 39 half stuk 40 van 20.000 meilen onder zee deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart Telleel 20.000 meilen onder zee door Jules Verne half stuk 40 geen lucht derhalve een onderdringbare ijs muur boven beneden en rondom de nautilus we zaten in de ijsbank gevangen de Amerikaans loeg met de vuist op tafel de lucht is weg ik keek de kapitein aan zei gelaten hadden de gewone kam te hernomen hij had de armer over elkaar geslagen en scheen na te denken de nautilus bewocht zich niet daarna nam de kapitein het woord mijn heren zei hij op het daarde toon er zijn twee wijzen van sterven in de omstandigheden waarin wij verkeeren deze onverklaarbare man had iets van een hoogleraar in de wiskunde die voor zijn leerlingen de een of andere de eerste manier vervolgde hij is om te sterven door verplettering de tweede door verstikking ik spreek niet van de mogelijkheid om de hongers nou te sterven want de proviand van de nautilus zal langer duren dan wij laten we dus alleen over de beide eerst de gevallen spreken voor stikken behoeven we niet bang te zijn kapitein antwoorden ik want onze vergaarbakken zijn vol juist hernam Nemo maar dat is maar voor twee dagen genoeg een 30 uur onder water zodat het zeer nodig is de lucht in de nautilus te verversen over twee maal 24 uur zal onze voorraad uitgeput zijn wel nu kapitein daar moeten we voor die tijd bevrijd zijn we zullen het tenminste beproeven door de muurten door boeren die ons insluit aan welke kant vroeg ik dat zal de peiling leren ik zal de nautilus op de onderkant van de tunnel laten rusten ik heb henders aan de ijsberg aan het minst dikke zijde aantasten mogen de wanden van de salon open? zeker want we liggen stil de kapitein ging heen een gecis onderrichtte mij wel draa dat de waterbakken vol stroomden de nautilus daalde langzaam en stuite eindelijk op de ijsloer op een diepte van 350 meter vrienden, zei ik, de toestand is ernstig, doeg ik reken en geestkracht meneer antwoordde de amerikaan ik zal u nu niet vervelen met mijn klaagliederen ik ben bereid om alles te doen voor het algemeen behouds goed zo net, zei ik terwijl ik hem de hand toestak en ik vroeg er nog bij, her naar mij dat ik even goed het al heel als de harpoon hanteer en dat als de kapitein denkt dat ik hem nuttig kan zijn hij over mij kan beschikken hij zal je hoop niet weigen kom maar mee de amerikaan naar het vertrek werd de mannen van de nautilus bezig waren de schephenders aan te doen ik deelde de kapitein net voorstel mee dat hij aannam de amerikaan trok een schephender aan en was even spoedig als de anderen gereed ook hunner doeg een toestel van roekerol met een voorraad zuiveren lucht op de rug de vergaanbakken van de nautilus werden daardoor nogal beroofd toch het was nodig de lampen van Roemkorf waren onnodig in dit elektrisch verlichte water toen net was aangekleed ging ik naar de salon terug waar de wanden geopend waren en naast Koenraad staanen bekeek ik de ijsmuren ineens tussen de nautule slag enkele ogenblikken later zagen wij in 12 tal mannen op het ijskomen net lent was door zijn lengte te herkennen de kapitein was er ook bij voordat hij in de muren liet hacken beval hij boringen te doen om de goede uitslag te verzekeren en werden diepe gaten in de zijmuring gemaakt nog na 15 meter diep geboogd te hebben stiept men nog altijd op de ijsmuur het was onnodig de muur boven ons te onderzoeken omdat zich daar de ijsbak zelf bevond die meer dan 400 meter dik was toen liet de kapitein de bodem onderzoeken daar scheiden ons bij 10 meter ijs van het water er moest dus een stuk worden uitgehakt dat zo groot was als de doorstee van ons vaartag er waren dus 6500 cubiken beter op te ruimen om daardoor een gat te krijgen waardoor wij onder het ijsveld weer in het vaarwater zouden kunnen komen het werk werd onmiddellijk aangevangen en met onvermoeide werkzaamheid voortgezet in plaats van om de nautilus te graven want dit zal een zeer moeilijk werk zijn geweest liet de kapitein een grote geul op 8 meter afstands rondom de nautilus afmaken daarna boorden zijn manschappen er op verschillende punten tegelijk in weldraaf wielmen met het houweel op deze vaste massa aan waarvan men spoedig grote blokken los hakte volgens de wetten der zwaartekracht vlogen de blokken die minder wogen dan het water om zo te zeggen naar het gewelf dat daardoor zoveel dikker als de bodem dunner werd door dit kwam er niet op aan als de bodemaas slonk na twee uren van onafgebroken arbeid kwam net lent afgemaakt weer binnen en hij werd door anderen vervangen waardoor ook Koenraad en ik behoorden de stuurman van de nautilus bestiën onze arbeid het schee me toe dat het water erg koud was toch ik werd spoedig warm door het werk ik was vrij in mijn bewegingen hoewel mijn lichaam een drukking van 30 atmosferen onderfond toen ik na twee uren werkens weer binnenkwam om wat te eten en te rusten vond ik een merkbaar verschil tussen de lucht uit de toestel van Rookirol die ons in de nautilus omringde zeer er 2,24 uur was de lucht niet verversd en de levenskracht er dus van afgenomen echter hadden wij in 12 uur een tijd maar 1 meter dikte van het ijs opgeruimd als dus het werk op diezelfde wijze werd doorgezet dan zouden wij nog 5 nachten en 4 dagen hebben nodig gehad om te eindigen 5 nachten en 4 dagen zei ik tot mijn makkers de 2 dagen lucht in onze vergaar bakken zonder nog te rekenen dat als we uit die vervloekte gevangenis verlost zijn, zijn net wij dan nog onder de ijsbank zitten en geen gemeenschap hebben we met de buitenlucht die opmerking was juist want wie kon berekenen hoeveel tijd wij op z'n minst nodig hadden voor onze bevrijding zouden wij niet gestikt zijn voordat de nautilus weer de oppervlakte kon bereiken was het vaartuig bestemd in het ijschaaf te verdwijnen die erin waren onze toestands geen verschrikkelijk maar ieder onze staarde die toekomst moedig tegen en allen waren vastbesloten om ten einde toe hun plicht te doen zoals ik dacht was er gedurende de nacht weer een meter dikte van het ijs afgehakt toch toen ik de volgende morgen met mijn schep hen daar aan onder een temperatuur van 6 tot 7 graden onder nul door het zeewater liep zag ik dat de zijmuren ons langzamerhand naderden het water dat op enige afstand niet verwarmd werd door onze arbeid en door de beweging begon langzamerhand te stollen wat betekenden tegenover dit nieuwe en dreigend gevaar onze kansen op behoud en hoe zouden wij deze ijsvorming kunnen tegengaan die de nautilus als een stuk glas uit okander zou doen springen ik deelde mijn makkers dit nieuwe gevaar niet mee waarom behoefde ik de geestkracht uit te doven die zij voor hun week zo zeer nodig hadden toch toen ik weer aan boord kwam deelde ik de kapitein deze omstandigheden mee ik weet het antwoorden hij op die kalme toon die de vreselijkste omstandigheden niet konden doen veranderen het is een gevaar te meer maar ik zie geen middel om het te verhoeden onze enige kans op behoud is sneller te werken dan de vorst het is erom te doen de eerste te zijn dat is alles de eerste te zijn ik had mij toch reeds moeten gewinnen aan die wijze van spreken die dag werkte ik voor schijde uren zo hard ik kom dit werken gaf mij moed bovendien met werken kon ik de nautilus en die bedorven atmosfeer van ons vaartuig verlaten en dus wat zuivere lucht in ademen tegen de avond was de groeven nog een meterdieper gemaakt toen ik weer aan boord kwam stikte ik bijna door het konusweer waarmee de atmosfeer daar binnen verzadigd was oh waarom hadden wij geen schijtkundige middelen om dit gast te verdrijven aan zuurstof hadden we geen gebrek het water bevatten een grote hoeveelheid en als we dit door onze toestand wisten te onbinden zou het ons door de zuurstof een nieuwe levenskracht hebben geschonken ik dacht er wel aan toch waartoe zou het gediend hebben daar het kozuur in alle delen van ons vaartuig was doorgedroggen om het kozuur weg te nemen hadden we grote vazen om het kastasje te vullen en die aanhoudend schudden en juist deze stof ontbrak aan boord die avond moest de kapitein de kranen van zijn luchtvergadermakken openen om zo doen de atmosfeer in de nautilus enigszins te verversen zonder die voorzorg zouden wij de volgende boygen niet zijn opgestaan de volgende boygen 26 maart begon ik weer te werken we waren aan de vijfde meter bezig de zij en de ijsbank naderde ons van ogenblik tot ogenblik het was duidelijk dat zij ons zouden insluiten voordat de nautilus los was ik werd één ogenblik van hopend het taalweel viel mij bijna uit de handen waarom behoefde ik nog te hakken als ik toch moest stikken in het water dat het ijs stolde het was een graf die de grootste vredeid niet zo hebben uitgedacht ik dacht dat ik tussen de vreselijke kaken van een monster zat maar tot het kander naderde op dat ogenblik kwam de kapitein die het werk besteerde door zelf ook meewerkte langs mij heen ik stiet hem aan de arm en wees hem op de muren onze gevangenis aan stuurwoord zij er was de muur tot op vier meter van de nautilus genaderd we gingen naar binnen en trokken onze skephandels uit waarna ik met hem in de sanon ging meneer Aronaar zei hij we moeten iets groots wagen of we zullen in het water vast gemetseld ja, antwoorde ik, maar wat dan oh, gip je uit als mijn nautilus aan die druk ik weer dan kon bieden zonder verpletterd te worden wel nu vroeg ik, daar ik hem niet begrijp begrijp geen niet dat die forst ons dan te hulp zou komen zie het geen niet dat zij dan die ijsbank die ons ingesloten houdt zou doen van eenspringen als of het ijs de hartste stelen doet splijten gevoel het geen niet dat die forst wel zijn in plaats van ons te verdelgen ja, kapitein, misschien maar welke grote krachten nautilus ook bezit zo zou hij toch aan die verbazende druk in geen weerstand kunnen bieden een heel plat gedrukt worden ik weet het meneer we moeten er halver niet rekenen op de hulp de natuur, maar op onszelf we moeten dat invriezen beletten niet alleen naderen ons die zijmuren toch voor en achter ons hebben wij niet veel meer dan 10 voet water aan alle kanten vriezen wij in hoe lang kunnen wij met behulp van de luchtvergaard bakken nog adem halen, vroeg ik de kapitein keek me aan en zei overmogen zijn ze leeg een huivering niet mee over de leden en toch behoefde ik mij over dit antwoord niet te verwonderen de 22e maart was de nautilus in de open pozee ondergedoken we hadden nu de 26e zeer het vijf dagen leefden wij het samengepers de lucht en wat er nog over bleef moest voor de werkleden bewaard blijven nu ik deze dingen beschrijf gevoel ik daarvan nog zozeer de indruk dat een onwillekeurig gehuivering zich van mijn meester maakt en ik mijn verbeeld gebrekte hebben aan verse lucht de kapitein dacht ondertussen na en stond onbeweegelijk het was duidelijk dat in denkbeeld hem door het brein voer maar hij scheen dit weer te verwerpen wat hij schudden met het hoofd eindelijk mompelde hij kokend water kokend water vroeg ik ja meneer we zijn in een betrekkele kleine ruimte opgesloten zou de stromen kokend water die de pompen van de nautilus voortdurend kunnen aanvoeren de temperatuur niet genoegzaam kunnen doen stijgen om bevriezing tegen te houden wij kunnen het proberen zei ik vast beraden ik zal het doen meneer de thermometer was buiten toen 7 graden ik ging met de kapitein naar de keuken wij grote destilleerketels stonden om onstringbaar water te bezorgen ze werden vol water gevuld en daarna werd al de elektrische warmte er toestellen door de slangen gelaten binnen weinige minuten kookte het water het werd naar de pompen geleid terwijl het telkens weer nieuw water in de ketels kwam de warmte was zo groot dat als het koude zeewater alleen door de toestellen er heen was gegaan, het kokend in de pompen kwam de werking begon en 3 uur daarna wees de thermometer 6 graden onder nul aan we hadden dus 1 graad gewonnen 2 uur en later wees de thermometer maar 4 graden aan we zullen slagen zei ik tot de kapitein nadat ik herhaaldelijk de thermometer had waar genomen ik geloof het wel, antwoorden hij we zullen niet verpletterd worden we hebben dus alleen nog maar voor verstikking te vreesen gedurende de nacht de temperatuur tot 1 graad onder nul hoger konden we niet komen maar daar het zeewater eerst bij een koude van 2 graden bevriest was ik eindelijk verzekerd dat we het niet konden infriezen de volgende dag 27 maart was in dikte van 6 meter weg gehakt we moesten nog door 4 meter heen dus nog 48 uur werken in de nouten dus kon de lucht niet vervest worden zodat het die dag hoe langer hoe benouder werd een onbeschrijvelijk die drukte mij tegen 3 uur in de na middag werd ze onuitstaanbaar ik deed niets als vreselijk gapen mijn borst heigde naar adem verdoofing overviel mij ik lag bijna kracht en bijna wezenloos uitgestrekt mijn brave koen had dezelfde gewaarwoordingen door verliet mij niet hij valt mij bij de hand en sprak mij moed in ik hoorde hem zelfs mompelen oh als ik maar niet behoefde te ademen om meneer meer lucht te geven de tranen kwamen mij in de ogen toen ik dit hoorde daar onze toestand in het vaartuig ondraaglijk was trokken we haastig en tevreden onze scaphenders aan om op onze beurt aan het werk te gaan de houweelslagen weer klonken op het ijs onze armen werden moeden de handen deden ons pijn toch wat betekende dit veradende verse lucht in veradenden en toch werkte niemand langer dan hij mocht als een taak voor bracht was en de opvolger het toestel over dat ze op nieuwe levens kracht dit toestromen als het ogenblik daar was gaf hij zijn toestel aan een ander en kwam hij weer even bedaard zonder morgen in de bedorvenaposfeer van het vaartuig die dag werd het werk met nog grotere kracht voor het gezet hij moest er nog met 2 meter worden losgehakt stert 2 meter schijden ons van de open zee maar de vergaarbakken waren bijna leeg het weinigje lucht dat er nog over was moest voor het werk volk bewaard blijven niets voor de nautilus toen ik weer binnenpoort kwam stikte ik bijna welk een nacht ik kan die niet beschrijven zo'n leiden kan ik beschreven worden de volgende morgen was aardemhaling bijna onmogelijk ik had zware hoofd bijna alles duizelde mij als of ik dronken was me makkers gevoelde hetzelfde enige matrozen de bemanning lagen stervende die dag de zesde na onze insluiting vond kapitein Nemo dat het met houwelen en beilen te langzaam ging en wilde hij de ijsbank die ons nog van de open zee schijde doorstoot hem die man had zijn kalmte en geestkracht behouden hij onderdrukte door zijn zielskart zijn lichaamlijk leiden hij dacht, berekende en handelde op zijn bevel toen het vaartuig verlicht dat is te zeggen door de zwaarten te verminderen toen het door het uitpomper van enig water uit de vergaardbakken dreef bracht hij het boven de grote opening die men juist volgens de omtrek van de nautilus gehakt had toen de vergaardbakken daarna weer vol werden gepompt zakte het vaartuig juist in de opening op dat ogenblik kwam de gehele bebanning weer binnenbocht er werden de dubbele duren gesloten de nautilus rustte toen op een ijskost de vergaardbakken werden gelukkig een meter dikter had en overal doorboord was de kraanen de vergaardbakken werden toen waargewijd opengezet en 100 cubicometers water stroomden naar binnen waardoor de zwaarten van de nautilus met 150.000 kilogrammen vermeerderden we wachten we luisterden en vergaten in gespannen verwachting ons leiden ons behoud stond als het wagen op een laatste worp en ik weldraa in gekraak onder de nautilus we zakten het ijskraak de zondeling even als papier dat gescheurd wordt en de nautilus daalde we zijn er door vluisterde de koelraad mij in het oor ik kon geen antwoord geven ik reepen met de hand en drukte die onwillekeurig plotseling zong de nautilus door zijn ontzagelijke zwaarten als een kogel in het water het was alsof het vaartuig in een lege ruimte naar beneden viel toen begonnen de pompen met de grootste macht het water uit de vergaderbakken te werpen na weinige minuten kwam het vaartuig tot stilstand en wees de manometer aan dat wij rezen de schroef werkte met verbazende snelheid zodat de nautilus onder de krachtige bewegingen trilde we gingen noordwaarts maar hoe lang zou die vaart onder de ijskbank nog duren nog een dag? half liggend half zitten op een rustbank in de bibliotheek stikte ik bijna mijn gelaad was paars, mijn lippen waren blauw al mijn krachten verlamd ik zag nog hoorde iets meer ik kon aan geen tijdruimte meer denken ik weet dus niet hoe lang die duren maar ik begreep dat mijn doodstrijd begon ik voelde dat ik ging sterven plotseling kwam ik weer bij zinnen een zuivere lucht drong in mijn longen waren we aan de oppervlakte waren we eindelijk onder de ijskbank uit nee, het waren net een koeraad mijn twee wakkere vrienden die zich opofferden om mij te redden in één van de toestellen bleef nog een beetje lucht over in plaats van dit voorzicht te behouden hadden zij het voor mij bewaard en terwijl wij zelven bij de stickten goten ze mij het leven in ik wilde het toestel van mij afstoten toch ze hielden bij de handen vast en ik aandemde enige ogenblikken met het grootste genot ik keek naar de klok het was 11 uur in de morgen we moesten dus 28 maart hebben de nautilust voelden met een duizending wekkende snelheid van 40 kilometer per uur waar was de kapitein was hij bezweken waren zij makkers dood, even als hij op dat ogenblik wees de manometer aan dat wij nog maar ruim 6 meter ijs boven ons hadden een betrekkelijk tunne ijskost scheiden ons dus van de dampkring af konden niet doorbroken worden misschien, in alle gevallen geen de nautilus het zullen beproeven ik gevoelde inderdaad dat het vaartuig een schuine stand aannam dat de achtersteven daalde en de spoor zich naar de hoogte hief het was slechts enig water nodig geweest om deze verplaatsing van het zwaartepunt teweeg te brengen toen begon de krachtige schoef te werken en werd de nautilus als in een ram tegen het ijsveld gebruikt het vaartuig deed de ijsbak verpleiten door stoot op stoot eindelijk basten zijn geheel open en de nauten de sprong met een vreselijke aanval op de ijsbassen die hij door zijn ontzettend gewicht verbrijzelde het luik werd geopend of die verlos gerukt en de lucht drong in alle delen van ons vaartuig door het einde van hoofdstuk 40