 Hoş gördük hürmətli kanal onuşu izləciləri hər birinizin xadla bir arada proqramının növbəti efir vaxtımda salanlayıram, hər birinizin də çox sağol deyirəm. Yəni mizə kəsməmiştən öncə bizim yəni mizim maksimum bəyini paylaşmağınızı kanalımıza abun olmağınız sizdən qarşı edirik ki, burada səklənən fikirlər aparılan müzakirlər daha geniş auditorialara çatabilsin. Dəli izləcilərimiz başlalarını gördüğünüz kimi bugün çox önəmli, çox mühim bir müvzunu müzakirə edəcək, tamamıyla Qazaxstan'da baş verən ümumiyyətlə, tüş dövlətlərində baş verən və verə biləcək hadisələri tamam fərqli aspektən yanaşmasını qonağımızla ortalığa çardacıyıq. Dəli izləcilərimiz bizim bugün studiyamızın qonağı sizin də Azərbaycan qalqınında sosial medyadan məşhurlaşan oradan tanıdığınız məşhur arxiyolog sənət tarixçisi İbrahim Ufuk Qaynəqdir. Hoş gördü İbrahim bəyi, bizi duyulmusunuz? Hoş bulduk, efəndim. Çox teşekkür ediyorum. Bütün Azərbaycan'a sələmi ediyorum, onları çox seviyorum, onlar zaten bunu biliyorlar. Təşəkür ediriz İbrahim bəyi. Dəli izləcilərimiz mən yenidən sizdən xarşə ediləm ki, yayma maksunun bəyənə paylaşın. Çünki, Qazaxstan'da baş verən olaylar haqqında İbrahim bəyin çox yerdə məlum olmayan məlumatları var. Bu məlumatları bugün sosial şəbəkələrin Azərbaycan segmentindən görüşəcək bizim kanalımız vasitəsi ilə ona görədərmək yenidən deyirəm, yayma maksunun bəyənməyi paylaşmayı unutmuyun sizdən xarşə ediləm. İbrahim bəyi ilk öncə ondan başlayar ki, 2009-cu ildə bir Türk devlətləri birli, Türk dilli devlətlərin birliyi quroluldu. Daha sonrasında bu ötənil üçün bu Türk devlətləri birli ilə çevrildi. Və siz bizim keçən yayımımızda, birinci yayımımızda bildirmişdir ki, bu birliyim qurulmasına imza atan hər bir devlət, hər bir lider hədəftədir. Və bu hədətin də keçəyiləşməsini biz Qazaxistan'da gördük. Mən ilk öncə ondan başlamak istəyərəm ki, siz bizim izləciləmizi anlatasınız ki, bu olaylar nədən başladığı və nasıl davam edəcək? Məbət əfəndəm, çox güzel bir yerdən başladınız. Təşəktür ediyorum, haqqətən bunu söyləmək çox önəmdir. Şimdik, şöyle deyəlim olaya. Bakın, birinci dünya savaşına gidelim, 1914-1918. Bu savaşın sonucunda Türkiye, Osmanlı İmparatoru və içerisindən 36 tane nət devlət çıktı. Bağımsız devlət yaptılar bunları. Bir də yarı topraqları, Osmanlı topraqları içerisində olan və ya, bazı bölümləri Osmanlı topraqları içerisində olan bir 10-15 devlət daha çıktı. Yəni, toplam tüklə edərsiniz, 50-ye yakın devlət. Bakın, coğrafya nasıl şekilləndi? Bir tək, Türkiye, Osmanlı İmparatorluğunun dağılmasından sonra. Şimdik, gidelim, ikinciyə, yeryüzünü şekilləndirən, bakın, ana bir unsurlar var, həməni onları belirləməyə çabalıyorum da o yüzden. Fəqət, Osmanlıdan qalan arazi və ya hud onların zəngindiyə o qədər böyük, ki, biliyorsunuz, o dönəmlərdə petrolədə bulumuştu. Başta İngiltər olmak üzərə, ən böyük o zamanki, ənpəliyəris güçtü. Bu paylaşımı devam etdirmək istədər, çünki Almanya hiç pay alamamışdı, dedim ya. Anglosaksonların yanında bir saksonlar var, əsas saksonlardır Anglosaksonların babaları. Yəni, şimdi onlar Almanya pay alamadığı için Almanya hızla yüksələrək, kəndəsi də dünyadaki bu paylaşımdan pay istəməyə başladı. Osman devletinin birinci dünya harbində bizimlə bələri Almanya da yıqılmışdı. O iki dünya savaşa arasındaki kalan bölümdə Almanya, tekrar kəndizini toparlamaya başladı və dünya paylaşımında söz sahibi olmaq için. Şimdə aynı dönəmdə bir də Fransa-ya bakalım. Fransa da aynı dönəmlərdə, məsələ, şöyle söyləyim, Fransa ikinci dünya harbində işgal altındayken, Fransanın Vietnam-daki sömürgesində qartlayan bəlməyə dəvam ediyolardı. Sizə öyle söyləyim. Şimdə bu hafta benim Türkiye'deki programımda, hafıza programımda, aslında bu olayı da təkləar girecə mərkəsi də bir salıq verirəm orayı, çünki Frankopen ülkələrini anlatacağım. Fransızların şu anda 100-də 100 etkisində olan, yəni bu 14 tane ülkə var, 14 ülkənin bütün paralarını alıyor kəndi mərkəz bankasına, istədiyini harcatdırıyor, istədiyini harcatdırmıyor. Bakın, bu devlətlər kəndilərinə çox böyük bir ekonomik bölgələr yattılar dünyada. Şimdə bir də Fransanın İngiltərin-i Kamuqət bölgisi vardır. Şimdə ikinci dünya harbindən sonra bir də Amerika Birleşik Devlətlərinin o bölgisi başladı, yetmədi Rusya ilə bələbərdə bütün Türk devlətlərində alıb Rusya'nın emrində vərdilər. Bir təkləru, Türkistanı Rusya yutamadığı için onunla Çin'i çağırdılar, zorla Çin'ə dahil edirlər ki, Çin'in tarihi boyunca doğu Türkistan hiç topraqlarına qatılmamışdı, gəlgitlər dışında. Tamam mı? Yəni, Türklər daha çoğunluqla Çin'in topraqlarına almışdı, amma Çinlər o bölgəyi hiç gəlməmişdir. Şimdə ubaqlığınızda haritada Çin'in o görünən, şişkin görünən qarın qısmı olduğu gibi aslında Türk bölgəlirdi. Məsələ, orada Şiyan kənti vardı, ordu Türk piramitləri vardır. Hər türlü girişi yasıq olan, ən insanlar mərkədiyodarsa, bəni dinləyənlər, həmən girdiklərində bakarlar, Çin'də Türk piramitləri, X, I, A, M, Şiyam, orada məsələ, yüzdərcə piramit var. Şuan da bunların çoğunluğunun özlədi topraqla qapatıldı. Mən bunları nədən anlattın? Bakın Rusya. Biləz və öncə dedim ki, size İngiltərəyi, Fransa-yı, dünyayı bölüştülər və şu anda bu insanlar hələ daha aynı şeylər, insanlar zandik ki, dünyada hələ daha özgür ülkələr var, falan filan. Hayır, əfəndim, hələ eski sistem devam ediyo. Birləşmiş millətlərin hələ 5 tane üyesi var, Beto haqqına sahib. Sən ne isəsən isə onlar bildiklərini yapıyorlar. Bakın, Karabağın Savaşını hatırlayın, 30 sənə boyunca 50 millətlərdən tək bir ses çıxmadı. Sadece Ermenistanın elində kalmasını sağladılar. İşte ənfəryal güç, böylə bir şey. Mən insanlara bunları anlatırken, insanlar hep şöyle düşünüyorlar, kəndi ülkeləri içerisində bir şey var, o yönetim, kəndilərə azab vəlmək istiyo, falan filan. Hayır, əfəndim, gəlçəklən diyorum. Hiçbir kimsə kəndi ülkesini azab vəlmək istəməz. Onları iki tarafı düşünmək lazım. Bir bəciriksizlik olabilir işin içerisində, tamam mı? İki yıllardan gəlmiş olan o derin korku əmdişə olabilir. O ənfəryal güç, çünki aynı zamanda bir vahşet mədəniyyətinin təmsilcisi. Şimdi biz gəldik kəndi konumuza təkrək, çünki olayı Kazakistan'a bağlayacağız. Dedim ya, size Fransız bölgələri var, bir İngiliz bölgələri var, bir də Rus bölgələri vardı, Rusya'ya, ikinci dünya arbindən sonra zorunlu olaraq verilən, bunu İngilizlərdə istədilər Rus isə. Çünki Türklərin Türk dünyasının ayağa qalmaması gerekiyordu. Şu anda yeni bir şeye başlattı. Və başlatmış olduğumuz əsasında Türk ölkələrinin, gəlçəklən, gəlçəklən diyorum size bunu, toprak ölçümlərinin yarısı qadar bir alanda qurulmuş olan altı yedi tənə Türk devleti ilə başlatmaya qaldığımız birlikləlik çox böyük bir ətkiyə attı bunlara. Şu qadar şeyi bilə dəyənəm. Bütün dünyanın pastısını yiyəni insanlar, hiç kimsə yəni... Yəlil İbrahim Bey, çünki Fransız dilli devlətlərin bir birliği var. İngiliz dilli bir devlətlərin bir birliği var. Nədən bu Türk devlətləri dilli, Türk dilli devlətləri bir araya geldiğində bilə qiyamət qovurcaq? Hay ağzınıza sağlıq, işte oday bu. Sizin bu sorduğunuz soruyu, inşallah Azərbaycandaki bütün gəlçilik də sormaya başlasın. Emin olun və ya Qazakistan'daki və ya Qırqızistan'daki bu insanlara bir, bəqin, Qırqızistan'dan və ya Qazakistan'dan bir təni qasabadan qalqan bir təni Türk arabasına bindiği təklirdə Azərbaycanın içerisində də geçib, gəncə də də iki üç gün tatil yapıb, İstanbul'a qədər gelip oradan Antalya qədər inəyə bilməli və ya Türkiye'nin bir başqa bölgesinə bunlar bu qadar doğal bizim aramızda bunun ne sınırınlı olması lazım, deyilmək? Kəndi ortak para birliyimizi kurduğumuz və kullanmaya başladığımız takdirdə ne Azərbaycan, İstanbul ne də bizlərim parası bu adamların güdümündə qalmayacak. Çünki bunların ekonomi ilə hiç bir bağlantısı yox. İnsanlar bir şey, bir türlü anlayamıyorlar. Bakın, Qazakistan çox zəngin bir ülke. Amma bəm bundan önceki programıda o kadar bir şey söylədim, ona baxdım, hər tarafa yayıldı bir anda doğru doğldu, güzel doğldu, sevindim. Dedim ki, petrol dedim, petrol korumasını bilmədiyiniz sürecə bir güç deyildir sizin için. Hatta-hatta belə getirir. Bakın, dünyadaki bütün ülkelərə bakın, kəndisində petrol çıqan, eğer bu petrol çıqan ülkelər sınırlı kontrolü və ya bütünü ilə kontrolü qabul etmədikləri sürecə petrol eləni ne almaya, ne satmaya, ne də qurlanmaya haqları vardır. Petrol ülkelərində petrol süzdük çəkilir. Örneyin İran, amma ən böyük etkisi Venezuela. Venezuela çox böyük petrolik haqlarına sahib və adamlar aldıqların petrolü də satamıyorlar. Şimdə bir də yiydi öldürüp haqqını yeme yiyelim, şunu biləlim, doğruya doğru diyelim. Petrolü, teknolojisi bu adamların elindeydi. Bu adamlar gelip bizdə petrolü çıqartmazsa, bizim də petrolümüz olmayacak, örnək veriyom, sizin için söylüyom, Qazıqistan için söylüyom, Libya için söylüyom, Saudi Arabistan için söylüyom. Fakat bu, karşımızdaki çox vahşi anlaşmayı iyi yapamadığım taktır də seni Arap ülkelirindəki gibi yapar və 100 dolarlı çıqartmış olduğu petrol də sana sadecə 3-5 dolar verir. O 3-5 dolar bilə çox az bir nüfusu olan ülke için çox böyük bir paralı. Örnək veriyom, size QATAR. Toplam QATARlı nüfusu 280.000-dir, ülkeinin nüfusu 2,5 milyondur, amma qeriya qalandarı bir işçidir. Anladınız mü? Köylesizdə üstündədir. Şimdə, burdaki zəngindiyi 200.000 kişinin arasında bölüştükləri için milliyyə gedir, çox yüksəkdir. Və ya bu, Kuwaitlə, Saudi Arabistan da bilmək, tün petrol dükələrində birilə çıqara bir mülüklərində böyledir. Şimdə, bu dəngəsizliyin içerisindən çıqartıq, kurtulmaq isteyən dəvrətlər, soğubiklər birliyi dağıldıqdan sonra aslında istəsə də istəməsə də Amerikan və İngiliz şirkətlərin elilə düştü. Çünki teklurajı vardı. Çox hızlı bir şəkildə gedər, petrolü çıqartmaya başladılar. Fəqat kontrol kəndə elilərinə gençməyə başladı. Biz bir şey istiyoruz, amma hazırlıqlı olmadan istədiyimiz için bunu əldə etməmiz imkansız hale geliyo. Dəmək ki, nə yapıcaz? Son derece stratejik davranmamız lazım. Bizlər de onlar gibi onların bildiklərini öğrenmək, ondan sonra bunları uygulamak. Bakın, Ruslan be, aynı şeyleri Türkiye yaşadı. Və Türkiye bənd dedim ki, iyiki dedin, bu zamana kadar petrolü çıqartmamışız. İyiki şimdi çıqıyor. Çünki artıq, dedim, onu koruyabiləcik, kəndi teklurajimizdə çıqartabilecik, kəndi gücümüzdə işliyə biləcik, ər türlü gücümüz, bilgimiz və teklurajımız var. İyiki, dedim, şimdi yaptıq. Nədən, dünyada şu anda petrol çıqartan bütün ülkelər iki ailenin elində? Ülkelər demiyorum. Bakın, bənsizə ülkelirin elində demiyorum. İki ailenin elində. Raqqa Fəyalurlar, Verot çayslar. Bütün petrol şirketləri bu iki ailenindir. Şimdi bu açıdan bakdığımızda bütün ülkelər də aynı şəkildedir. Bən bunları yasak bilgi olaraq da söyləmıyorum. Hərkesin internətdə çox rahatlıqla girip bakabilecəyi bilgilər bunlar. Kimin, nə olduğu yazıyor zaten. Hangi şirketin kimi ayit oldu? Həni, bən böyle gizli saklı bilgileri falan söyləmiyormu insanlara? Bən zaten var olanı sadici diyorum ki, bəqın, büyük resmi görürsəniz olaya çox daha rahatlanacak. Kendi ülkeniz açısından da. O yüzden insanlar şöyle, şu açıdan bakmaları gəlik, bən diktatörlük mərəqlısı deyidim. Bən şu qalsın başta işlədiyi gibi yesin, işləm mərəqlısı iş değilim. Amma sizə bir şey söyləyim. Bir sene sonra bugünkündən çox daha fakir olacaq, çox daha kötü olacaq. Birazcık daha dişlərini sıkan, kəndi işlərində belirli bir organizasiyona gidə bilmiş olsalardı, bən o yüzden dedim ki, bəqın, Türk devrətləni birliyo, sizin sormuş olduğunuz soru çox güzəl bir soruydu o yüzden. Hərkes bize nədən dayanmıyor? Şimdə bakın, kaç tane güç aylı anda biz bu demləklər birliyini kurduğumuz anda bizim üzəlimizə gəlməyə başladı, hərkesin kəndi şeyləri var, kafasında düşüncələri var. Şürkətlər Amerikan və İngiliz şürkətləri. Amma eski sovyet bir bölgesi, sovyetlər birliyindən, əsas kəndisinin başat rol oynadığına inanan və öyle olan Rusya, Rusya diyor ki, ya bən eskidən bu adamların hepsini dövüyordum, ağızlarını burnunlarını kırıyordum, ellerində nə varsa alıyordum. Nə oluyor şimdi? Bən niye bunları bölüşmək zorunda qalıyorum? Hətta bölüşmüyorum. Büyük bir qısmi nədən onlara gidiyo? Şimdə, şünsək Rusya, Amerika Birleşin Devlətlərin və ya diğer Batılı ülkələri və ya NATO-yu kəndi bölgesində istəməməkdə haqlı. Bən buna bir şey sələmiyərim, çünki hər millet kəndi güvəndirini düşünür. Amma bən də aynı şəkidə kəndi güvəndimi düşünmək zorundayım. Benim ki, stratejik düşünmək, kəndi güvəndimi düşünmək haqqım var. Və bən bunu artıq yalnızca Türkiye Cumhuriyeti Devleti için deyir. Bütün Türk Devlətləri için düşünmək istəyərim. Ki, normal olması gələkən də bu zaten. Bən bir güvənlik şəmsiyesi qurduğum zaman bu güvənlik şəmsiyemi Azar-Veycan'a, Qırqızistan'a, Kazakistan'a, Türkmenistan'a, Özvekistan'a, Özvekistan'a, Yaymaqdan daha doğal nə olabilir? İşte, bizim bu teknolojiye ulaşdığımızı anladıktan itibaren dedim ki, bən Biz zətən o gücə ulaşmasak, böyledə bir şeyə qalpışmazdık. Bu gücə ulaşdık, fakat bu dəmək değildir ki, bütün problemlərimizi çözdük. Bizim içerimizdə yıllardır kökləşmiş bir yapı var. Türkiye-li içerisində o amma bənin yerləşmiş olan yapısı daha doğrusu Amerika'dan çok daha öncəyə giden bir emfəriyalist yerləşmə var. O yerləşmə yapı. Bu yabancı okullar baslısıyla etişdirilmiş, beyni iyidiş edilmiş nesillərdən geliyo. Bakın, eğer bir okula gidiyorsanız, okulda sizi öğretilən bilgilər, sizin daha sonra hayatta uygulayacağınız bilgilərdir. Bunun haricində bir şey öğretilmədiyi üçün biləmətsiniz. Karşınıza bir problem geldiğində çözüm yolunuz, öğrendiyiniz bilgilər və öğrendiyiniz kitaplardır. Çözərsiniz, oradan bakarsınız, çözməyə çalışırsınız. Bu ekonomi konusunu hiç bir zaman böylə deyildir. Çünki ekonomiyi kuranlar, yəni parayı kuranlar, sana paranın nasıl qazanmasını hiç bir zaman öğrəkməzdər. Adam deli mi, niye öğretsin? Senin də bilgisini niye paylaşsın? Adam bir sistem kurmuş, bütün sistem kendisine çalışıyor. Nədən sana öğretsin bunu? İçdə bən bu yoldan yoxdur ki, bu devlətlər gibi bizim kəndi sistemimizi kurmamız lazım. Yı kapitalizm ya sosyalizm, hayır, böylə deyil artı. Biz kəndi Türkün sistemini kurmaq zorundayız, vicdanlı olan sistemi. Bakın, buna çox küçük bir ölnək veriyim islərsiniz. Hərkes son derece kolayı, anlayaca kolayı. Türklərin devlət yapısında, Türk halkının milletin yapısında şöyle bir şey vardır. Bizim də vakti zamanda Şahımız vardı, Fadi Şahımız vardı, Sultanımız vardı və s. Ama Türk köylüsünün də ima toprağı vardı. Devlətkilik yaparaq bizim toprağımızı elimizdən aldılar. Və işte Kazakistan'da, Özbəkistan'da, Baza... Kazakistanı da aynı şeyi yaptılar, İbrahim bəd, deyimi? Çünki Kazakistanı da aynı şeyi yaptılar. Petroli zəndcindir, Qaz zəndcindir, Qrum var, Uran var. Sövitlər birliği oraya gəldiğində çağır Rusiyasından sonra, orada torprakları qeydi, Kazakistan halkından aldı və oları qətirlədi, soy qurma məhriz qoydu, belə də seç. Həvəl. Şimdilər birliği 1917 ilə 1921 arasında, dediğim gibi sistemin tamamlıqdan sonra, bilinən ilk kol hozu, yəni çalışma çiftliklərini, köylü çiftliklərini, Kazakistan'da açdı. Fakat Kazak halkı bunların istediği gibi çalışmaq istəmədi. Çünki, Sıtandakmiş, adam kəndi toprağıda ekiyordu, hayvanından peynirini, sütünü alıyordu, yumurtaçını alıyordu, kəndi kəndinə bənzə yetən bir yaşam düzəni vardı. Bu düzəm mahvolu. Və bir anda insanlar açlıqdan ölməyə başlırlar, çünki ellerindeki topraqlar alındı. Türkiye'nin gelinəksəl Türk milletinin kafasındaki topraq yapılanması değişti. Bizi zorla biriləri işçi və köylü sınıfı olaraq adlandırıq bir şart namenin içerisine qoymaq istədi. Yapan Karl Marx da. Karl Marx bir İngiltələ də yaptı bunu ya. Karl Marx bunu bir Rusya da yapmadı. Sistemin Rusya da soviyyitlər birliğini kurmuş olduğuna bakmayın. Fikir baştan ayağa emperyalist bir fikirdir. Karl Marx kəndisə ölüm bir məzarıdır Londra'dadır. O yüzden insanların bir şey anlamaları gəlikiyo, dediyim, nokta bu. Özəllikədə biz Türklərin. Amma ideolojik çərçəvədən nolur bakılmasın alrı haşqına. İnsanlar ideolojik çərçəvədən bakıyo. Çünki bu zamana qadır öğrendiyini deyişdirmək insanla zor geliyo. Qabullənmək istəmiyo. Bu, bənim kişiliyim, oturdu, örnək veriyo. Bən sosial demokratın, solcuyum, dəvrimciyim, sosialistim, komünistim, idealistim, adatürk küyüm, emperyalistim, kapitalistim vəs. liberal bir çevrədən geliyo. Bən bu kimliklərin hepsini bir atın, bizə öğretinən bütün kimlikləri. Biz kəndi kəndimizə, kəndi kimliyimizi oluşturacaq qadar böyük bir millətiyiz. Tariqdə bunun binlərcə yıllıq örnəkləri vardır. Tək şartımız aramızdaki şu düşüncə yapısını yabancı ideolojilər üzərindən okumak deyil. Biz bir-birimizi anlamaya çalışmaktan başlamalıyız. İlk öncə buradan başlamalıyız. Qazakistan'da bu olayı yaptıqlarında insanlar açlıqdan ölməyə başladılar, dedim ya, bir buçuk milyon qazak öldü. Ülkəni nüfus toplaşıq bir milyon. Bakın, bir anda geriyə qalan qazaklar isə, bu iğrenç sistemdən zorla köylü leştirilmə, amma bu köylü bile oluyorsun. Nə oluyorsun, biliyor musun? Həni, işçi köylü elələ, bərabər devrin falan şarkıları yablar. Amma biz çox kötü keliyə getirildik, küp milleti olaraq bu oyunda. Baktıq ki, həb hər şey bizim elimizdən çıktı. Dünyanın ən zəngin topraqlarının və kainaklarının olduğu azar beycan, qazakistan, özbəkistan kainakları har vurup harman savruldu. Bir aral-gölünün haline bakın, yətər 40 yıllık, 50 yıllık süreç içerisində, bir aral-gölü nələr qayıb etmiş, deyə bakın, yətər. Öylə bir vahşet yaşanıyor ki, biriləri acımasızca, bakın Ruslan bey, bən Karadeniz kıyısında küçük bir şehirdə doğdum, büyüdüm. Liseye qadar orada bitirdim, ordu, deyə bir şehir Karadenizdə. Tam böylə Karadenizdə biz güne yəqasındayız, oğlum. Kuzey yəqasında, həmən karşı tarafımızda işlə şey var. Bugün ki, Rusya'nın və Ukrayna'nın partişələri var. Bizim bən çocukken, yüzerkən denizdə bazen olurdu. Bidonlar gelirdi. Bakar ki, üzerində kurukafa resmi var. Biliyor musunuz, yüklər atıqları, kurtulara koyub Ruslar, Almanlar, İngilizlər və Fransızlar getirib Karadenizdə atıyorlardı və özelliklə Türklənin qıyılarına, çünki bizim kontrolümüz yoxdur, bilmiyodur. Biz çocukken, üzerində kurukafa olan o bidonları görüyoduk. Bakın, ne olmasın elə də? Həmpərgelizm, o qadar kötü davrandı ki, Rusya'daki bir də başqa biçimə bölüştü. Çünki ideoloji girmişti devrəyə, ideoloji inanç sistemini də yox etdi. Bakın, toplayını falan oynarsınız, tamam mı? Amma beyin yapısıyla oynamaya başladığınız anda əsas hər şey deyici. Türk milletin bir ahlaksistemi vardı, o ahlaksistemini çökərtdilər. Və onu çox böyük basqılarla, korkutmalarla, eskidən Azərbaycanın, Qazakhistanın, Özbəkistanın, Türkiyeinin hər yerində, hər köçəsində bir bilənlər sınıfı vardı. Bir aqsa qallılar vardı, dərdemiz olduğunda gidip ona anlatırdık. O, bizə, ən akılcı, qavga etmələn birbirimizi parçalamadan çözüm yollarını sələlərdir. Şimdə biz onun yerinə psikoloji ilmi var, diyoruz. Onların bize öğretdiyi psikoloji öğretiyoruz. Bizim vücud yapımıza, bündüyün, bənliyimizə, kültürümüze hiç uymuyor. Şimdə, Qazakhistan'daki bu insanlar öldürər. Nüfus, %30-a düştü. Bir qısım insanlar Çinə, bir qısım İranı, bir qısım isə, şəyə qaç. İranı, Çinə, bir ülkə daha vardı. Rusya'ya qaçdılar elə. Bir qısmı bəlkə Rusya'ya qaçdı. Amma çoğunluk Rusya'dan da uzak durdular. Fakat, şöyle söyleyeyim, bölginin yapısı o qadar çox değişti ki, daha sonra diğer sovyet coğrafiyasından olan insanlardan toplayıb, oralara cəzalı bunlar sürgündür. Ben özlə dəlirə, İbrahim bəyi, bu soy qurumu konuşursuz. Demələ, bu Rusya hətta çar dönemində belə, demələ, o uzak Sibirya, diriqdə biz, Sibirya'da... Evet, Sibirya. ...düçlər yoxdur mu? O da bir araba diriqdə biz ondan bir atıq arxasına qoşurlar araba. Araba təkərinlə hündür, boyu hündür olanla bütün tüçlər hamsının başını kəsiblər, kafasını kəsiblər. Milyonlardan insan, təsələ, ona görək, bu günləri orada, məsələn, Sibirya'da yaşayan tüçlərin boyu qısadır. Çünki nə qədə hündür boylu, tüçlər hamsının boyunun quruplağı? Əvət, əfənd. Əvət, Ruslan bəyi, gəlçəklər öylə. Bakın, görürməyiz, o, həni, hep o söylədiyim, bahşetməyəni yetirədiyim şey, işte buydu. Bakın, Ruslan bəyi, siz Azarbaycanın içerisindesiniz, hâlə daha ərmeni azınlıq var. Ərmenistan'da bir tane ərmeni, Türk azınlıq yok. Anladınız mı? Aradaki fark bu qadar, qisiyax və beyaz arasındaki fark gibi. Bizim insanlığa və insanlığa bakışımız, onların bakışları gibi. Anlatabildim mi? Bakın, bizdəki o tahammür sınırları, bizdəki o insancıl yaklaşım, bizdə deyiştirməyə çalışıyorlar. Yapımızı, psikolojimizi, biz şükrətlisini bilən bir millettik. Biz, sıkıntılı dönəmlərdə sabledik, şükrədərdik, zamanını bəklərdik. Kendi ülkəmi yıqmadan əvvəl yerinə koyucaq bir şeyin yoxsa varolanı yıqmaq deliliktir, deyə hər zaman söylüyorum. İlk öncə varolanın yerinə çok iyi bir sistemi kəndimizin hazırlamaz lazım. Bizim Türkə uygun, Türkün bünyesinə uygun, Türkün fiziyolojisi nə uygun, anatomisi nə uygun bir yapıyı kəndimizin bulması lazım. Çünki bizimlə onların arasında bazı təməl xarqlar var. Bakın, nə diyorum Ruslan Bey, biz həni bir olay olur, acırız insana, yardımcı olmaya çabalarız insanlara. Bakın, bən İngiltilədə qaldım iki buçuk sene, sokakda kavga edən üç dənə çocuk bir kişiyi dövüyorlar, dördüncü kişi qoşaraq gəldi. Nolur, bana da izin veriyim iki tane də bən vurayım şu çocuğa, diyor. Biz araya girip, ayırıq kurtarmayı düşünürüz. Bakın, Ruslan Bey, sizə bən bir kəskin örnək daha veriyim, aslında çox şeyi anlatır. Bütün Türklər boğa taraftarıdır. Siz matador taraftarı olan, hiç bir Türk bulamazsınız. İster Azar Bey, canda, ister Türkmenistanda, ister Kazakistanda, ister Türkiye'de. Biz boğa kazansın. Mən də baxanda istirəm ki, buqanı öldürməsinlə. Deyir be. Çox ilgit, çox ilgit. İbrahim Bey, bən istəyərdim ki, diğer bir müvzunları dəyənək, siz çox maraqlı müvzulara toxunursunuz. Mən bizi hal-halzırda sosial şəbəkələr və YouTube platforması üzərindən iki minlən bir qədər artıq insan izləməkdədi aniyeti barilə. Mən bizi izləyən bütün dostlarımızdan xayrş edərəm ki, yəni məxsun bəyinin paylaşın. Çünki, İbrahim Ufuk Bey məsələnin görünmüyən tərəflərlərlə şıq tutmağa çalışacaq və Türkiye açısından bu məsələlərin hansı nəticələr doğra biləcəyini və necə inşaq edəcək biləcəyi haqqında fikirləri sizlən böyruşədir. Ona görə də maymun yayımı məxsun bəyənin və paylaşın xayrşedirik. İbrahim Bey, mən istəyərdim ki, izləclərmizə və sizə də burada bir məsələ var, onunla bağlı göstərim. Bak, bu xəritə deyil. Gördünüz mü? Mən izləclərlə göstərim, yəni ki, izləclərmizlə bak, bunu görürlər. Bak, xəritəyə baxırsız yaxınlan. Görürsünüz, Qazaxstan bu Türk birliği dövlətlərinin birləşdiyi bir xəritədir. Görürsünüz mü? Mən izləclərlə göstərim. Qazaxstan görün, nə qədər böyük bir ərazini əhat eləyir? Nə qədər böyük bir ərazini əhat eləyir? Bakın, Türkiye ən qərp sahildədir. Aşağıqsında Özbəkistan var, onun sağ tərəfində Qırğızistan. Xəzərkaridoru, Azərbaycan, Zəngəzürkaridoru, Türkiye və Avrupa bazarı. Qazaxstanı mənim, İbrahim Bey, dikkatini açarlarım. Qazaxstan'da ilk aksiyalar başlayı pardağı xəzər dəvizinin sahilində. Bak, görürsünüz, xəzər dəvizinin sahilində. Bak, burada, Qaridor. Həmən Limanki oradan Çinləm və Avrupa'dan taşınan mallar bu Liman vasitəsi də. Azərbaycanından keçəcəyə gələcəyəyə, Zəngəzürkaridoru lə. Türkiye eyni qardadan da, Avrupa eyni qardadan da, Türkiye dən həmən Qaridorlar vasitəsi də düz üçünə qədər gedib çıxacaq. Bak, burada mən istəyərdim, İbrahim Bey, siz əsas məqsət barəsində, niyə məhs həmən başladığı aksiyaların, başladığı aksiyaların xıtçaşlara çevirildiyi əsas şəhər oradın və Rusya ordusu da bu dəyga almata da və həmən şəhərdədir. Qal oyunda, ictimai rəhidə belə bir fikir var ki, Rusya artıq özünü müdafiə, özünü qorumaq üçün bu şəhərlərdə ıxıtçaşları törətməyində maraqlı olub və gələ boruları tutub. İndi bu yol üzərindən o impiranist maraqların təmin eləmək üçün oradan pay alacaq. Buyur, İbrahim Bey, sizin fikirlərinizi alalım. Şimdə o haritayı göstərdiniz, nefis bir şey. Bakın, orada zaten Kazakistanın büyüklüyü görülüyü, Devasa, yəni, Türkiye'nin 100 ölçümü 780 bin küsür kilometre kare, Türkiye'nin tam üç üçüq katı 3.700 küsür bin kilometre kare de Kazakistanın 100 ölçümü və o sizin göstərdiğiniz haritanın alt qısmu dediniz ya, həni Hazar Denizi'nə yakın olan qısmu orada çoğunluq Rusların ağırlıqda bulunduğu bölgələrdən bir tanesi. Bir də Kuzeydəki, Zəngün Bölgəlin, Uranium kainaklarının falan olduğu bölgələ, Güneydə petrolün çıqartıldığı yer, Günay-Azar beycanda və bütün petrol hatları, o sizin biləz öncə Hazar Denizi qıyısındaki Kazakistanın o bağlantısını sağlayan və olayların ilk başladığı yerə gidelim oradan. Və o haqqların hepsi dediyim gibi oradan Hazar beycana geçicək, Hazar beycandan, Türkiye üzerindən bütün dünyayı Avrupa'ya yayılıcaq. Bakın Rusya bu işin hoşuq tarafı deyil. Amerika Birleşik Devlətləri işin həmkarında, həmzararında iki tarafı düşünüyor, biz də çox kırıcı düşünmək zorundayız, o yüzden söylüyorum. Kimin dost, kimin düşman olduğundan ziyadə bir şey bilərim, bizim o bölgələ dostumuz olay yox. Para çıqar ilişkisi girdiği anda dostluk yoxdur. Türkləm başladığı o konuda dostu olmaz. O həli o bölgədə mümkün deyil. Adamlar o bölgeyi üçün bu zamana qədər bizi oralardan çıqartabilmək üçün hər şey yaplar. Azərbaycanın çox büyük bir qısma İranda yahu. Hoş versin. Bəliyim, bu böyledir. Tebriz orada yahu. Yəni, bu öylə bir stratej düşünməyi gəliktiriyoq ki, bizi illə bilirləri bir kalıbın içerisine koydur ya, biz o kalıbların içerisində çırpınıq durmaq zorunda deyiliz. O göstərmiş olduğunuz haritanın, dedim ya mən size, tam iki qatı daha var. Qazakistanın elindən alınmış topraqlar var. Azərbaycanın güneyində və kuzeyində Azərbaycanın olması qəvəkən bölgələr var. Bizim Türkiyədə bir şarkı var. Türki vardır. Şol yəvanda balam kaldı deyə. Varda bahsedilən bilə erıvandır. Yəni, vakti zamanında nüfusunun yüzdə doksanı Türk olan bir bölge erivan. Şol yəvanda balam kaldı, insanlar bir dinləsinlə... Efəndə. Siz konuşun, ben göstərəm. İrivanın da dahil olduğu yeri göstərəmiz ləzmək bizdə. Şimdə bəqın, o coğrafyanın içerisində, o dedim ki, Qazakistanın güneyindən, yəni, həmən alt tarafta Türkmenistanla falan olan bağlantılı o qısımlardan aslında fərqan avadisi nə qadan uzanan qısım ki, keşke Ruslan bebi də fərqanı çox ənəm bir biliyor musunuz? Fərqan avadisi mən izləcləmizə məlumat verim ki, bu Rusya nə bilirsizdə münakışa ıxtraş bölgələri yaradığı. Məsələn, Azərbaycanda, Qarabaglı, Cürdistan'da, Afqaziya, Asiyetiya, Moldova da, Qurana da, Qırım. Bak, Tajikistan, Özbəkistan və Qazakhistan arasında da bir fərqan avadisi deyilən bir yer var. Rusya öz imperiyolə smaraqları naminə qısa bir məlumat verin. Həmən bölgələrinin münakışa bölgələri yaradığı. Xəritələri eləcə çıpçıyı. Hamur bir-birindən narazı qasın. Buyrun, Obarda da məlumat verin. İzləcləmizə Maksun bəyəni paylaşsınlar. Buyrun İbrahim bəy. Əbət. Şimdi, ahki vanı var. Arada bağlantı yox. Yə, o Azərbaycanın toprakı arkadaş, nasıl gider o yaqadar? Araya niye bana bu o zip, zibri bir devlətin bir toprsinəmi ıuzattınız araya mənin bütün bağlantı mı kəsən? Bunları düşündüklə sona insanlar bak. Bazıları bak, sizin üçün İçinizdə də var, dədiyim gibi bizim İçimizdə, sizin İçinizdə ə qadar Rusçular varsa bizim İçimizdə o qadar Amerikançılar Rusçular var. var. Bizdə də var, bizdə hər cinsi var. Diyorum ki, bakın, Azərbaycan Karabada inanılmaz büyüklə iş yaptı, biliyor musun? Bütün stratejiyi deyiştirdi, aklı deyiştirdi, ən iləmdisi odur. Iqdə fa Azərbaycan'da mantıq yapısı şöyle deyişti. Biz artıq, biz artıq bir devletindir. Biz artıq bizim bir ordumuz var. Bunlar ölməyə hazır, korkmuyor, cephədən kaçmıyor. Bu insanlar özgürlüğü üçün ölməyə hazır. Osman deyir. Ölməyə ölməyi bilməyən hiç bir millet özgürlüğü haqətməz. O yüzden özgürlüğün təməlçikli ölməyi bilməktir. Neyi fəda edəcəyin şeyi bilə bilməktir. Bunları biləməksən özgürlüğü sən haqətmıyosundur, dünyadaki diğer ölməyi bilən ustlar gelir, seni elindən neyin varsa alırlar. Özgürlük, o yüzden bədə istər. Azərbaycan o bədəli 60 yıllıq susqulluqdan sonra təkrar qaldı ayağa. Dəti ki, bırakın Allah aşkına. Nəyə mal olursa olsun, dədi. Biz dədi, artıq kardeşimizdə bələbər bu işi hall edicəz, dədi. Və hallettik, biliyor musun? Bu stratejik olaraq yer Türk devlətlərində də aynı şəkildə büyüq bir psikolojik etkiyə yaptı. Bizdən bu psikolojik etkiyi kırmaq istiyolar Ruslan beyi. Nasıl biliyor musunuz? Bakın şu anda var ya bakın bütün dünyada bütün dünyada bir zam furiyası var. Avrupa ülkələrində yüzdə kırk yüzdə elli zam yapılıyor. Hayatlarında hiç görmədikləri şeylər bunlar şu anda. Bunların etkiləri çox yakın zamanda bən bu program serisi nəyi faxşlamadan Ruslan beyi bir şey söyledim. Dedim ki, çox kısa zaman içerisində iki yıl içerisində dedim. Hatta bir buçuk yıl içerisində dedim. Şimdə aslında bir sene kaldı. Bir seneyi önümüzdeki on iki ay içerisində bunu birə bir görəcəz. Iki bin yirmi ikini sonuna qəlar kaç tane devlətdə bu tür olaylar başlayacaq? Dünya çox sıkışdı. Dünyadaki bu büyük əməl yeri istəyətik. Azərbaycan'da Türkçədə, Rızıstan'da, Ticertuş dövlətlərinə cözdiyorsınız bu belə bir hala çətlənmələ. Evet, evet, bakın bir hər yərdə bir şeylər olabilir, ama biz özəlliklə bir imza attıq, biliyor musun? O imzardan dolayı, bən dedim ki, hədəfiz. Dedim, şu anda dedim, sadece statükuoyu deyiştirməməyə çalışalım. Niye biliyor musun? Bu dönəmi, bu sıkıntılı dönəmi atlatmamız lazım, çünkü imzaya atan hər kəs hədəftə. Kim olursa olsun, bakın. Biz bəyənəlim, bəyənməyəlim, hoşlanalım, hoşlanmayalım. O insanlar eləftə, onlar çox büyüktür. Bizim için aldılar. Bizim gələcəyimiz için aldılar. Bunun altını doldurabilecək, o güçlə olabilməmiz lazım. Kazakistan da bu konuda bir az, bir az umüsuzlığa qapıldıq, çünkü səbəbə ki, Kazakistanı yönətənlər yüz on bin kişilik ordusu vardı, orta da ordu yox. Polis qubeti vardı, orta da polis qubeti yox. Üç bin səkiniz yüz kişilik Rus birliyi çağırıldı. Iştə işimizi acıtan bu, türk birliyini çağırmadılar. Həni, dediniz ki, ilk başla insanlar dediniz, böylə-böylə, bizi çağırılmadığımız yeri, niye gittiniz? Diğer suçlayıcaqlar. Biz hər türlü yardımı yapmaya hazır olduğumuzu həmən belirdik zaten. Türk devlətlər keşkilatı olaraq. Və mərqətməyin biliyor musunuz? Enində sonunda hər kəs şunu anlayacaq, o halk da bunu anlayacaq ki, bizim bizdən başqa doksuzumuz yox. Geləcəyik oradayı vahmə, inşallah o mevzuya toxunacaq üç olaraq. Efendim? O mevzuya da ııı konuştuğunuz bu təyəndiniz mevzuya da özəlliklə doqınacaq, Türk devlətləri birləyinin ııı Qazaxstanla bağlı planı ııı hər ətətçə Türkçəm, hər ətətçə çetisməyə planları atacaqları attımlar. Ona görə də izləzlərimizdən xarşıdırı bizim yalnızı maksimum bəyənisindər, paylaşsındar ki, verilişimizi ərizində biz bu meqamlara ışıq tutmağa çalışacaqır. İbrahim bəyədi, yəni mən size ona görə dedim ki, yəni bu mevzu ətrafında geniş ııı danışacaqı, qatırlatma veririz, buyrun. Həyəm, şimdi bizim bir sonraki aşamamız nələr olmalı? Bir. Çox akılı davranmak zorundayız. Sabır etmək zorundayız. Gidişatı görə bilmək zorundayız. Gidişatı görmək için lütfəm bə lütfəm. Hər işin tarihi bir təməli vardır. Tarihi təməlini bilirsək bugün nələr olacağını tahmin edə biliriz. Bakın, hiç bir millət klasik davranış biçiminin dışında davranamaz. Oldu mu? Millətlərin karəkləridir bu. Örneyim. Rusya nə yapacağını mələk ediyorsanız bundan cəki bu tür olaylərdə nələr yaptığına bakacaksınız. Hangilərin də başarılı oldu? Hangilərin də başarısız oldu? Çözüm yolu budur. Əər karşımızdaki devlətlərin davranış biçimin bilirsək, özəlikə bu əmpərlər ispatı dünyayı şəkilləndirmə bəhnətürürürsünüz, konuşmanın ən başlangıcına birinci dünyasavaşında bizim bölünməmizdən və coğraf veyibə çimləndirməmizdən bahsətmişdim. Bizim için olumsuz oldu. Amma bir ton ülke çıqdı. Biliyor musunuz Ruslan Bey? Ben o ülkəlerin çoğunu gezdim və insanlar hala bizi seviyolar. Bakın, hala bizi seviyolar. Bən Yunanistan'da bilə bunu gördüm. İnsanların aklında o dönəmdən qalma, bakın, çubk İblis buna bir Yunanmış öylə bir şey söyledi. Dedi ki, Türklər bizdən vərgi aldı. Amerikalılar, dedi ki, bizdən hər şeyimizi aldı. Yəni, bu bir kelimə bile kəndi başına çox şeyi açıklıyor. Bunu vakti zamanında Romanya'nın başına gələn adam söyləmişti adamı iki gündə alabora ettilər. Buna bənzər olaylar bizim içimizdə hep yeri olaraq kaldı. Biz yıllar boyu birbirimizdən çox uzak düşürüldük və sanki yoxmuşuz gibi davranıldı. Bən ilk başta Azar Beycan özgürlük aliketini üniversitə yıllarındaydım izləməyə başladığımda biz gözümüzdən yaş gelərək izliyodur. Bizdən biriləri var, bizim gibi konuşuyorlar, bizim gibi kültürləri var. Al, o ateşin çevresində bir nevruz ateşi yəkılmışdı. Yahu, bən o günü hiç unutmuyorum, biliyor musun? Bakın, yəni, o duyguyu birlikdə yaşayabilmək qadar güzel bir şey yox. Və bən buna muhtaçmışım, bən ona anladım. Biz bir araya gelirsək Ruslan beyi daha arkamıza takılacaq, çox var bütün İslam ülkələri, çünki biz ırqçı deyik ki, burada Türkliyə konuşur kən bazıları bu olayı başqa yönlərə çəkməyə çalışıyor. Hayır, əfəndim, bizdə jakomen bir kafa yapısı yox. Biz böylə bir millət deyiliz. Biz bambaşka bir, biz bir medeniyetin təmsicisiz eksikliklərimiz var, yandışlıqlarımız var. Şu son yıllarda üzərimizdən çox zırhlı araqlar, tanklar geçti. Azar beyi canın, Kırıqızistanın, Qazıqistanın üzərindən o Rus tankları geçərkən bizim üzərimizdən də kültürel bir deformasyon geçti. Biz buna rağmen ayakta kalıb, və dərhal var ya, bakın, tarihi hatalar nərdə oldu? Çin batı ulaşmaya çalışdı, mahvoldu, battı. Sun yatsən, deyə bir təni adamları vardır, Fadruf çayna denir. Çinin babası baştanıya İngiliz yetiştirməsidir. Tamam, böyle insanlar o kadar çox şeyi bilmiyorlar, o kadar çox şeyi karışıq görüyorlar ki, peşindən qeçərsiniz, siz bu kafa yapısı nasıl değişməz? Dediyim, bakın, milliyyətləri dizayn ediyorlar, siz Çinin içerisində Çin-i babası olaraq gördüğünüz adamı Sun yatsənə kalkıb İngilizlər yetiştirir, İngilizlər büyüdür. Daha sonra bakın, İran'a getirdikləri Farsi yönetim. O Farsi yönetimin kimlərin nəriya aldılar, nəriyi götürtülər, nasıl yetiştirdər, nəsi qeri getirdilər? Şahın davranışlarına bakın, Türkün gittiklən sonra ki, o İran'da ki, o azgınlığa bakın, bir projeyi üçün, bir Sasani devleti təkrəri gəli gələcəkliyə bayram etməyə başladılar. Kendilərini bunu öğretən əmpeliyelizmdir, əmpeliyelizm Sasani devletini çox mu ənəmsiyodur? İç umorunda bilə deyildi. Amma bu yapılaşmayı bizim dünyayı doğru okumamız lazım. Azərbaycandaki olayları soğuk qanlıqla bir az daha işləyicəz. Türk devlətləri yardım hazır olduğunu açıkladı. Bən zamanı gəldiğində yardım edilə biləcəyini de inanıyorum. Hatırlarsınız, sizinlə biləbər zannediyorum, qeçən toplantıda bir şey söyledim. Azar denizində dedim. Dərhal azarbaycanın çox güçlü bir donanma qurması lazım dedim. Dört tane fırka teyin dedim, ən az. Bunları dəstək yemirləri lazım. Azarbaycanın o bölgenin ən güçlü devleti olabilməsi. Çünki yarın öbür gün kimin, nə zaman, nərdən nə yapacağı bəlli olmaz? Bunu ənqələyə biləcək gücümüz var mı? Biz küçücük bir ülkeyiz falan demeyin, sakın olur mu? Var, var, var. Və bizim bu dənəmdəki azarbaycandaki qazakistandaki o ümüssizliyi şöyle düşünəlim biz. Şu anda hal qaqqatən çox böyük sıkıntının içerisində. Bakın, siz də sıkıntının içerisindəsiniz. Sizdəki domates fiyatları da artıyor, qıyar fiyatları da artıyor, pirinç fiyatları da artıyor, bizdə de artıyor. Həpimizdə oynayanlar var. Və bunlar şu anda Covid bahanesi ilə artıq Avrupada da oynıyorlar. Biriləri bir şeylər istiyor. Yeni kurulca yüzyıl çox sıkışdı. Ruslan beyi, bən həp söylərim ilk bölümlərin içiməni, benim bütün proqramlarımda vardır. Hər yüzyılın ilk çeyriyi haritaların şekillənmə biçimidir. Yər yüzündəki coğrafi haritalar və ölkələri sınırları belirlədir. Bakın, sizin için belirləyici unsura, Bakın, karabağı içeriye qattınız. İşte bunun gibi, dünyanın hər yerində bu olaylar dönüyor. İşte biz o yüzden Libya'dayız. Biz o yüzden işte Somali deyiz. Somali, dünya tərkətliydi Ruslan beyi, ölüyolardı. Hər insan gün, hər gün milyonlarca insan açlıq sınırında, yüz binlərcə insan da ölüyordu. Biz 2011 yılında Somaliya gittiğimizdə, o devrə şu anda ayağa qattı bir devlet oldu. Və bizim bu halimizdə bürə bu qadar gücümüz var. Biz bunun daha da iyisini yapabiliriz. O yüzden biz belirli bir mantıq sizsirəsində muxtacız. Kendi ilim davları yeri geliştirmək zorundayız. Örəncilerimizi ona görür. Örəncilere, okulda ürətlər kitapların yanında, desinlər ki, bana hiç ürətilməyən, amma benim için daha iyi olabilecəyini düşündüyüm, acaba əngi yol olabilirdesində. Biliyor musunuz? Rusların motor teknolojisi ilə Amerikalıların motor teknolojisi %100 zıxtlı, amma ikisi də çalışıyor. Onun gibi bir şey diyorum. Biz kəndimize uygun bir teknoloji də, akılda, mantıqda, ki, biz çox böyük təməllerimiz var. İnanılmaz böyük alimlərimiz var. Bir zaman olursa, inşallah, o konları da geliriz. Bizim çox deyirli insanlarımız var. Kökümüze bakmadan, bən diyorum əmsirə, İbn-i Haldun'un müqad diməsini okumadan, sən devlət yapısını nərdən bilirsin ya? Qalkıb Amerikalıların kapitalizmini, sosyalizmi ilə bu iş olmuyor. Sən Farabi'nin devlət yapılanmasını Farabi et-Türki deyə gəçər tarihlərdə. İnsanlar bunu bilirək, olan güveni gəli cək Farabi 900 sene əbəl devlət yapılanmalarını anlatmış, bugünkü demokratik yapıyı bilə anlatmış. Nə olduğunu, nasıl bozulabiləcəyini, devlətin nasıl olması qəvəktiyini, nələri qaybedə biləcəyini? Hepsini anlatmış. Biz buradan yola çıxmamız lazım ki, biz qalqıb adamların elindəki, İbn-i Haldun, İbn-i Haldun yazdığı bilməmləyin yazdığı ilə uğraşıq duruyoruz. Qusura bakmayın, vallaha böylə. Dəstək amacı elə deyirəm ki, bugün amma bizim millətimizin necə okuyacağına, necə yazacağına qəra vermək istiyirlər. Bilirsizdə o, Qazaxistan'da ki, olayların ilk günündə o, Sputnik'in bir erməni jurnalisti var. O, açıqlanma verdi, simonyan ki, kırmın ilhaqını tanımalısız, əvvəl ki, çiril əlif pasına çetməlisiniz. Rus dili, rəsmi dövlət dili eylan olunmalıdır, Rus məşhdəbləri də bərpa olunmalıdır. Bunu bilirsizdə o, Rus ya da bir çox siyasətdə belə də ki, oların danışan dilləri var, məs. jurnovski deyi ondan sonra salavi yoxdur, simonyan özü də bu Sputnik bular, hamsi Putinin qeyri rəsmi dövlət dələrinin danışan dilləridilər və bu da qəyabul eləyə bilərir Rusya dövlətinin ki, bu gün ki, bizim millətimizin sanki özünün danışmaq istədiyi dili yoxaləmək istəyirlər, bizə dikdə eləyirlər ki, yoxsiz savadlanmıyın, okumıyın dünyaya integrasiya etməyir. Eynəm, sizə deyim ki, eynəm bizdə də var ha, bizdə, məs. son bizim o rəsmi çiçlərin görüşündə Rusya tərəfi rəsmən açıqladı ki, Azərbaycanla ki, devlət okullarının %30-u Rusca okuyur orada çazıqlar və bu çox deyir idi və bu onu göstərir ki, Azərbaycan Rusya'ya meyillidir. Bizdə də varır, bu problemdir, bu problemlərin Hamzın həlləmək lazımı və mən istəyirəm ki, sorma size soram ki, bütün bu sorunların aradan qaqması üçün, bir millət olaraq bu TÜŞ dövlətlərinin əsas lideri olaraq TÜRÇE dövləti hansı attımları atmalıdır və yaxud da atabilir. Rusya'nın şu son istəkləri var ya, Qazakistanla, həni dediniz, daha sonra Azərbaycanla düşündürəri istiyo. Bu ne biliyor musun? Hoş geldin Stalin, hoş geldin Kuruş Çevir, Yəni, Zinovski'nin parlamentuda yaptığı konuşmalardan dolayı fazla etkilənmişlər hər həllədi. Bakın, işte karşımızdaki dediğin gibi o, ənperyəl bütün ya, çox acımasız bir şey ya, adam diyor ki, ''Benim dilimi konuşacaksın.'' diyor ya, və bu ne utanmazdıq ya, vallaha düşünə biliyor musun sen? Adama diyor ki, ''Sən benim dilimi konuşacaksın, benim kültürümə ölinəcəksin, benim gibi düşünəcəksin.'' Bu qıda vahşət olur mu ya? Normal dün bütün dünyanın bizim kafasında kuş qadar beyni olan hər kəsin kalkıb, bu nil ahlaksız bir təklif. Bu kime yapıyorsun ya, sen bu təklifi? Ahlaksız bir düşüncə tarzı. Sen kimsin, bən kimi? Biz iki ayrı milləsək, iki ayrı yapıdaysaq, bən nədən senin dilini konuşmak zorunda qalayım? Bən nədən bəndən böyle bir şey istiyosun? Ben ahlaksızlığın seviyesini anlatmaya çalışıyorum insanlara. Bu nə qıda müyük ahlaksızlık? Bak, İngiliz nə yapıyo, İngiliz öləyə yapmıyo. İngiliz səvə-səvə oxşaya oxşaya, seni kendisine mahkum ediyo. Sen gönüllü öğreniyosun. Sen gönüllü olaraq onun tarafına geçməyə çalışıyosun. İkisi arasında ki, metod farkını söylüyorum. Bak, hani birisi ayı ya, ayısal davranışlar görür ki. Ama içi eyni de, içi aynı. Yəni, bak bunu bən sələbəyürüm, kəndirəni, sənbolleri ayı. Ayısal davranış göstərisin, ayı, yəni, duygu suç fazladır diyəlim, sebəcək, amma səvərkən öldürür. İşte o yüzden diyorum. Bu, o davranış içerisində ayın anlayacağı və korkutacağı vardır. İyi bir tokat yərsə bilən bürə afallar və qaçmaya başlar. Bakın, bizdəki olay şöyle, dedim ki, sizə bir aymazlıq var, adamı istedikləri, diyor ki, benim uqullarımı kuracaksın, bənin dilimi konuşacaksın, konuşturacaksın, öğrətəcəksin, diyor, bu nə dəmək? Benim kültürümdə yetişdirəcəksin, gələcək nəsdir, diyor. Və bunu utanmadan söylüyor, yüzü qızarmadan söylüyor və dünyada kalkıq da, bən bu insan haqları falan diyenlər, sən nə dəmək ya? Sən bələ bir şey nasıl söylərsin? Yə ufacıq bir, ufacıq bir qurup için. Dünyayı ayağa kaldıran, bu demokrasi havarisi, bu quruplar, bu birleşmiş millətlər, həmən söyləməsi lazımdı ki, birleşmiş millətlərin qerik olan dört üyesinin, yox, sən nə yapıyosun? Demiyo, niyə demiyo biliyor musun? Çünki həbsin də Türkiyə qarşı aynı düşüncə var, biraz sonra Çin yapacaq da, o Türki standı, diğer Türklərə bunu, anladınız mı? Siz bir Çinlərəsində, İbrahim bəyi özür dələrin, bu Çin, bu Kazakistan məsələsində, bu yaslan işləmələmələrin nələsində, bu işin nələsində Çinlər yapmaq istəyodur? Kim? Çin, Çin. Çin, haa, bakın, Çin durumu çox farklı. Çin, şəhəhə, o kadar ilgiç ki, Çin kəndisə doğu Türksistan zorla belədir, dedim ya bən size. Çünki çox büyüklü Türklərə, həbsini bir yurtama tələm bəryalizm. Çinə doğu Türksistanı bərdilər bir birleşmiş millətlərə üyə yaptılar. Fəqan, nədən yaptıqlarını söyləyim. Çinin o zamanki haləti ruhiyəsirə bir bakın, Çin çox çökmüş vaziyyətlə dünyanın ən fakir milləti oluşmuş, aslında ən zəngin millətiyi daha 1800-də İngiliz girdikdən sonra 1915-ə qadar 115 yılda ülkeyi sömürdü, ilini əmdi bıraktı. Ülətin mərkizi olan ülke, yoxsulluk mərkisi halinə getirildi, çünki kontrolünə girmişti. Bən bunu proqramdırma bir tənisində söylədim. Bu, Türkistan'da Yahya beyin bir dəvləti vardı Yahya beyefəndi. O dəvləti kurunca da, o Türksistan'da ilk öncə karşısına gələn dər, biz Çinlilər zannettik, bir baktıq, İçin ordusu gəldi, başında İngilizlər. Və Yahya beyi zorla zorla Yahya efəndi ilə bir anlaşma yaptılar. Yahya efəndi həmən İstanbul'a Sultan Abdülhamid Hanı haber gəndiriyor ki, bələ böyle çox Aziz, gəndiriyor ki, efənd, tayanımıza qəldirər. Çin bölgeye zorla getirildi, iştaklı bir şəkildə. Bundan ev bəlki bir dönem daha Çinlilər büyünmək istemişlərdir. O da Türklərlə, İslamda tanışmasana səbəf, karnuq savaşının zamanındadır. Onun da səbəbindedir. Çox büyük bir Türk boyu o zaman Çinliləşmişdir. Çinliləşən, bən hep insanlarımızı söylərim. Aslında sizin vasıdanız, orhun anıtlarını lütfen okuyun, abla haşqını okuyun. Bakın orada, orada çox güzel bilgilər var. Bən arku öliyəm. Arku öliyəm, biz gənəldə böyle, eski biyəlgirleri bulduğumuzda şu tanı şöyle yaptı, bu tanı böyle bakın Yunan mitarajısını anlarsın, ne dediğimi. Amma bizdə şox ayrı, bizdə ölə bir şey yok. Hala daha bütün orhun anıtları tək tanlıdır. Hani eskiden Türklər Şamanis, falan dərlər, bakın orhun anıtlarına bir tək Şamanla alakalı tək bir kelimə yoxdur. Tanrı, Tanrı iken göxtə diyor, babamı almış, göq qatına çıkartmış, kaan olaraq Türk millətinin başına getirmiş. İlsiz iken illi olmuş, devləsiz iken devlətli olmuş, düzənsiz iken düzənli olmuş, aç iken toq olmuş diyor. Bu dediğim Çinli, bakın nərəsində olayların biliyor musunuz? Çin, Aynı zamanda Empergerizmin bir diyer adıdır Ruslan Bey. Şöyle söyləyim, sizə nərdən geliyo, bu deyəcəksiniz, hiç alakası yox deyəcəksiniz, onu da söyləyim. Seni 1980-ə gidin, Çinli durulə bir bakın, ölüyü açlıqla. Yahu birdən bürə, 1980-dən 90-a arasında Çin-Panaklıya başladı ya, dünyanın her də fabrikalar akıyor, fabrikalar quriyor. Bir Allahın qulu olayın aslında bilmiyə, bu qadar parayı nərdən buldun? An Çin, Çinin hangi qayna var? Nerdən geliyo bu deyirmənin suyu? Kimsə bunları sormadı? Çin sana iləşiyormuş, kim yiyiyormuş? Bakın, həmən olayın söyləyim səbəbini. O dediğim ailə Londradan para aktarmaya başladı, bir anlaşma yaptılar Çinli, elektrik, su, gaz, yer, bədəvaydı. Bunun karşılığında bunlar fabrika qurcaqlar, üreticəklər və bütün dünyaya yetiştirecəklər. Çinli şu anda üretdiyi bütün malzəminin yüzdə elli sene 5 ülkeye satar. Amerika Birleşik Devletləri, Kanada, Abustralya, Yeni Zəlanda, Yeni Zəlanda, İngiltəri 5 devleti satar. İngiliz birli ilə? Evet, satar. Bu 5 ülkidən, qazarıza bir tanesi azıcık canını sıqsaq Amerika Birleşik Devletləri bütün Çinə korunmuş sallınır. Çini ayağa kaldıranlar istedikləri an yıqabilirlər. Sakın bunu unutmasın insanlar. O yüzden Çin bundan kurtulabilmək için kəndi devlət aqlını piyasaya sürük silahlanmaya çalışıyor. Anladınız mı? Bütün olayın səbəbə bu, şu uçak kimilir yapayım falan filan kəndisini yönətən akıldan kurtulduğu zaman ayaqlı qalabilmənin yollarını arıyor, kəndirlərinə görə doğru. O yüzden biz Çin'i düşünürkən şöyle düşünmək zorundayız Çin şu anda Türk devlətlərinin kuruluşunu isterdir. Tabi ki istəməz. Ne ister Çin kəndisi ilə çox iyi anlaşan kəndisine tavizlər verə bilən amma Çin'də muhtaç aynı zamanda bütün kültür kürkilərindən qeçəməsdə dünyaya başqa türlü mal satamaz Çin, bakın, bakın bütün bazar bi cəna insanların da anlaması için söylüyorum bir Çin'in iki tane anayolu vardır malını satabilmək için bir okyanuslar iki karak yolu karayolun bütünü Türklərin elindədir bizdən bağlantıyı kuramazsa hiç kimsəyə avrupaya mal ürətəməz malın əsas tükədiçisi avrupadır şimdə və ya diyəri ülkələri gidişi ülkələri bizdə bilək. Sizin sözləcə qüvvət kimi verim sözünüzü bağlanan kəsirəm, demək var. Rusya ərasindən çətən yol ilə Çin 35-40 çün ərzində öz mallarını avrupa sahirlərinə çahtırabilir. O çiyanuslardan siz deyən kimi çətən İran ərasindən çətən ərazilərisə 30 gün ərzində çətini taa avrupa sahirlərinə çahtırabilir. Amma bizim Türk yolu dedimiz, ifəliyolu dedimiz, xəzərdənizi qardoruyla, quru yoluyla, siz deyən məsələdə 15 çün ərzində düz Çinlən çammal avrupa sahirlərinə bir de olur. Əbə, əbə, işte o yüzden diyorum ki Çinin kurtuluşu iki tanidir. Bakın Ruslan bir şey daha söylün misələ, bakı Japonya var orada. Japonya var ya, o kısıl bir ülkə ki, enerjisi yox bitki örtüsü yox adam bir şey yetiştiremiyor, sebzədə, məyvədə və enerjidə dünyaya bağımlı Japonya ya hər gün yüzdərcə gemi gidiyo, gitməsə Japonya bir hafta içerisində çöküyo. Yəni, okyanusları kullanmadığı anda Japon ölür, o yüzden Pearl Harbor'a saldırdı. Okyanusları kullanmak için, şimdi Çin okyanusları kullanmak için çox büyük donanma yapıyo, uçak gemiləri yapıyo, yapmak istədiklək şey, Çin denizindən dışarıya çıxın pasifiklər olana bilmək, kəndi gücünü göstərə bilmək, ticaretini güvencəyə alabilmək. Ustam be, dünyanda denizcilikdə ən büyük qursanlıqların döndüğü şeydir. Siz əl qeminizi Londraya suda yaptırmadıysanız, qeminiz muhakqak bir yerdə qursan saldırısına uğrar, koca okyanusda. Həb başqalarına atılır, işte Somali də qursanlar saldırdı da, Ayrbanizyanın açıqlarında bilməmlə qursan filosus saldırdı da, həbsi bunların palavradır. Siz onlara ödəmək zorundasınız, navlum parasını ödəmək zorundasınız, gemilərdə hareket etmidən əvvəl denizlərin qursanı mücretini ödəmək zorundasınız. Türkiye ilk dəfa bu konuda bəndə varım, dedi piyasaya çıxdı. Bizim gemilərimizdə saldırıqlarında biz şimdi hind okyanusuna donanma göndərdik, iki üç dana gemimiz oralarda dolaşıyor, ən ufak bir şeydir, olaya biz də müdələ ediyoruz. Benim sana hiyacım yox diyoruz, bunu yapamayan bütün ülkələr o adamların istediği miktardaki sigorta ücretini ölümünü ödəmək zorundalar. Çin olayı nərisində? Çin işte buradan kəndisi nə yer bulmaya çalışıyor. Önündə iki seçənək var. Qullanmaq için amelik hayrı anlaşıcaq və ya qaradan o dediyiniz sizin də belirtmiş olduğunuz güzəlkə ən qısa ən güvənli yol isasında çünki Türk güvənilirdir. Adam gibi ilişki kurmasını bilirsən biz sözümüzün eliyizdir, bizimlə insan gibi konuşmayı anlarsan, yaparsan və ikinci şartı da budur. O yüzden Çin'in şöyle düşünmək zorundayız, biz də stratejiq düşüncəz, onun zorluqlarını bilcəz, mecburiyetlerini bilcəz, şimdə biz nə istiyə biliriz, sorusunun cevabını alırız. Bunları bilmədən masaya otunursan şöyle arada bir yerdə anlaşsak olur deyə düşünürsünüz. Amma qarşındakı adamın şartlarının ne olduğunu bilirsən işte şimdi sarı sana gəlmişdir, diktə etdirməsən. O yüzden diyorum, Çinlə bu olayların çox böyük əllantısı vardır, Kazakistanla bizimlə bizdən ne istik? Bıqım bən olayları təktək girmək istəməyəm, Müslənbəyi diqdə edəsiniz, bən hətəpədən sistemin aslını sorguluyorum. Çünki bunu çözərsə çoğunluğunu çözəcəz, alların fiyatlarının artmasını, zamları bilməmləri, hepsini bir düzəni koyabiliriz. Oynanan böyük oyunu qavrayabiliriz. Təşəkür ediriz İbrahim bəyi. Mən izləzlərimizdən çox rica edirəm ki, bizim yayımızı maksimum bəyəni pəalaşsınlar, biz effir vaxtımızın ən əsas mövzusunun, ən əsas yerini gəlir çatmışıq ki, biz İbrahim bəylə əvvərdən də anons etdiyim ki, bu arada danışacaqıq. Bundan öncə isə istəyərdim ki, siz bəyəni pəalaşdıqca izləzlərimizin sayı artdıqca mən bir niçə faktı giriş kimi verin. Daha sonrasında İbrahim bəyi bütün bunları açıqlasın. Dünən, Türkiyənin Savunma Bakanı Hulusi Paşa Rusiya rəsmi bildiridə bulundu. Yəni, xəbərdarlıq elədi ki, eləcədə Amerika Birləşmiş Tatlarına xəbərdarlıq elədi ki, Suriya da bizim işimize mani olmayan ve əlabi olaraq onun da anonsun bildiridə ki, yeni operasyonlar, yəni, əməliyyatlar düzənlənə bilər. Yeni əməliyyatlar təşdirə olunabilər. Mən bu bəyanatdan yola çara istəyirəm İbrahim bəya sorumu soranım ki, Türkiyə daha cüzdə olduğu bölcələrdə, orta doğada daha cüzdə olduğu bölcələrdə ki, kartından istifadə edip Rusya ya təhziga mü başlayıb? Çünki Qazaxistan məsələsindən bağlı Sayın Recep Tayyip Erdoğan danışmışdı Tokaevlə. Daha sonra Dışişləri bakanları, Çabuşoğlu ilə Qazaxistanın Dışişləri bakanları danışmışdı. Ondan əvvəlində tüş dövlətləri birliyinin bir bəyanatı var idi, bildirisi var idi. Eləcə də Ayn 11-ində, Ocaq Ayn 11-ində, Tüş dövlətləri birliyinin olağanüstü fəvqala da toplantısı çetirləcək. Mən bütün bu detayları bir yerə topladığımızda belə bir mənzərə istəyirəmsiz bizim izləyicilərmizə göstərəsiz ki, bizim azərbaycan tüşlərində, Türkçə tüşlərində, dicər tüş dövlətlərinə bilmədiyi, amma çox istədiyi, kama oyunda hətta bərzən narazlıq yaradan gınadığımız ki, Türkçə, Türk birli devlətləri keçmir, ki, burada Iranın yanlılar da, Rusyaın yanlılar da, dicər o liberal yanlılar da, belə məzəmmətlə gülüşlər eləyirlər ki, nəhar da, nə oldu bəz Turan? Mən bütün buları bir yerə toparlayıp sorma nəharətində soruram ki, tüş dövlətləri birliyyi Türkçə, hər çətə çeşdimi qarşıda, Qazaxstanla bağlı tüş dövlətlərinə nəcə özlüyür? Turan ideyası, tüş dövlətləri birliyyi ideyası perspektivdə, yəni, stratejik olaraq hara varaca? Buyurun İbrahim Bey. Biz bir, yəni, bu son 10 yılda yoğunlaştık üzərini, biliyorsunuz, o kadar uzun zaman ayrı bırakıldı ki, o kadar ayrı kaldı ki, daha bilbirlimizi yeni-yeni tanıma, elənsə çalışmaları yapıyoruz, bilbirlimizi, hangi durumda, hangi təpkiyi veririz, liyə biliyor musunuz? Bizim aramızda çox büyük bir sıkıntı da oldu, bu fethi olayları falan, bir şeyi anladık ki, bizim içerimizdə başqa bir yapılar da olabiliyor. Yəni, qarşımızda kəmpəryal güc, hər kılığa girebiliyor. Bakın, Ruslan Bey, bən hep şunu söylərim. Ər bir kişi sizdən daha fazla Türk sə tehlikəlidir ağaq. O işte bir şey vardır. Sizdən daha fazla Müslümansa yine tehlikəlidir. Sizdən daha fazla liberal sə yine tehlikəlidir. Nədən, diyorum, bunu biliyor musunuz? Çünki sizi etkisini almak istiyən insanlar sizin nazik olduğunuz noktalardan işəriye girməyə çalışırlar. Sizi tespit ettikləri anda o noktadan işəriye girməyə çalışırlar. Bizim içerimizdə şöyle bir şey var, şimdi, Türkiye, hani Hulusi Paşa'nın söylediklerindən yola çıxara, Savunma Bakanı, Sayın Savunma Bakanı haqqətən çox ilginç bir şeylər vurguluyor. Oradaki, dəmək istiyo ki, bir, Rusya, senin məcburiyyətlərin var. İki, benim məcburiyyətlərin var. Benim məcburiyyətlərimə saygı göstərməsən senin məcburiyyətlərinə saygı göstərmiyəcəyim. Aslında bunu söylüyor. Nərdə? Libyada. Bakın, libyada Rusya və ya Suriyyədə, Rusya, Suriyyədə bir fir, kəndə askeri var. Ama libyada kəndə askeri ilə şey boy göstərmiyə. Və ya biz sudana gidiyoruz, arqamızdan sudana geliyor. Kimlə? Paralı askerlərlə. Yəni, İbris Savaş yapıyor. Yəni, Wagner grubu delilən paralı qatillər sürüsü ilə. Bakın, bəm bu hafta anlatacağım, Frank-Opa nə ülkələrini anlatır kən hafıza programında bundan bahsədəcəm. Bir lejonerləlin fransız ordusunda kimlərdən oluşduğu, amaçlarını ne oldu və nə yapmaq istədiklərini. Yər üzündə bu insanların para için yapmayacaqları, hiçbir şey yok. Zəngin olmaması, enerjiye Türkiye, Bakın, Türkiye'nin elinə enerji qeşdiyiş takdirdə Ruslanbəyi, Türk devlətlərinin, hiçbiri senin və problemi qalmayacaktır. Bundan emin olun. Türkiye'nin təkliksiyyə enerjidir. Şu enerjiyi biz şuanda bazı qasb buyrları bulduk. İşte onu bir təndra işlətməyə açmaya çalışıyoruz. Dediğim gibi, iyi ki, şəmdi bulmuşuz. Çünki yüzdə yüzünü kəndimiz çıqartıyoruz. Hər zaman düşünəlim, illə kəndin çıqartmıyorsan, bu sənin eksikliyindən hatalarından değildir. Sovyetlər birliğinin başqısından, yönetimindən dolayı Azərbaycan kəndi petrolini çıqartmasın, teknolojisini zaten əldə ədəməzdir. O yüzden məcburdur bilirlərini və verməyə. O adamlar da istəl istəməz, bu dünyadakı aynı çevri olacaktır, kapitaliz çevri olacaktır. Türk birliğinin bütün bunların içerisində biz o kadar ince bir dəngeyi muhafaza etmək zorundayız ki, həm kəndimizin, həm diğer dəmirlərimizin səlameti için son derece akıllı və stratejikələdə hariqətlərdə bulunmaq zorundayız. Bakın, kaç gündür bən Türkiyədə çox ilginç medyada insanların bir qısmı həb ağa çox acıqdıq, işte şu qadar artdı, fiyatlar bu qadar artdı. Amma ötə yandan televizyonlarda bir şey daha var, iki yanda keçən, bir tərəftə o var, bir tərəftə bu ya. Bən zoruq yox demiyorum, hiç bir zaman demədim zaten, amma benim işim o zoruqları şu anda deyir. Bən stratejik olaraq kolayın nələlərdən başlayıp nələri gilebilecəyini anlatmaya çalışıyorum. O yüzden bana konuş, konuş işte, amma fiyatı şu qadar artdı. Nə yapayım, arkadaş? Bən size olayı anlatırsam anlayabilirsiniz ancaq bu fiyatları kimlər nasıl oynuyor? Çünki sizin piyasanızda bu adamların oynamaları son, son derece kolay. Bakın, Türkiyəni milli gəlir şu anda, bu şu anda itibariyilə 852 milyar dolar civarında. Bir yıllı. Pəki Amin 23 tiliyondolar, İngi təlinində 2.8 tiliyondolar. Rus yanında 2.2 tiliyondur, şəmi düşmüş 1.750-yə. Çünki paranın deyirini düştük ki, karşıdaki adam parayda oynuyor. Bən, bəsəli buradaki, ben dinləyəm azərbaycanda kardeşlərimizdə dünyaya borç saati internətə bir baksınlar, hangi ülkənin nə qədər borcu var, nə qədər geliri var, yeşil olan qısımlar, devlətlərin gelirini kırmızı olan qısımlar da borçlarını göstərir. Çox şaşırıcaqları, tablolar çıqıcaq ve deyicəklər ki, ya arkadaş aslında azərbaycanın durumu iyi, çox iyi, hiç borcu da çox, pəki, bizə nə oluyor? Çünki bən Türkiye'də aynısını soruyorum kendimi, anlatabiliyor muyum? Bakın, Türkiye'nin borçları milli gelirinin %33 seviyesində və bizim ekonomi arqada şiç durmuyo dalgalanıyor. Amerika Birleşik Devlətlərinin borcu milli gelirinin %140 və hiç bir şey olmuyo, dolar halə artıyo. Bir Japonya'nın borcuna bakın, çox şaşırıcaq insanlar nə olur bir baksınlar? 5, 3 trilyon dolar geliri var, 15, 3 trilyon dolar borcu var Japonya'nın Japonya'nın 100 kərə batması lazım milyon kərə batması lazım Japonya bu qarar parayı nə yapıyo? Kürasəl dənkləmi anlayabilmək zorunda insanlar o yüzden, ələr bu işi çözəzdir Türk Devlətlərinin kim kurmaq istəbiyo? Şu paranın sahibləri bu paraylı oynadıkları için özelliklək də Türkiye'nin bu işdə, bakın, Ruslan Bey, Türkiye texnolojik olaraq çox ilərlədi sizə şəyə nə səyəliyim? Şu anda Türkiye'nin texnolojik olaraq yapamayacağı hiç bir şey yok, bundan emin olun %100 söylüyorum, sadecə zaman məfoğumu bizim için sadecə zaman. Çünki inanılmaz bir ambargo var biz texnolojiyi biliyoruz çözdük hər türlü ambargo bu da hibizi ambargo uyguluyorlar askeri texnolojide və ya uzay texnolojisində ulaşmamamızı üçün də amma biz bunu hər gün kəndimiz yapıyoruz Bakın, televizyonda Türk helikopterlərlə satılıyor Pakistanı 4 tane gemi yapıyoruz Savaş gemisi bunlar ən modern gemilər gemilərinin bütün sonar sistemlərindən silak sistemlər nə qədər həbsi Türk malı Yəni, amelikə bu dişik devlətlə istediği zaman düğməyə basıb senin silarını kontrol edemeyecək Rusya istediği zaman senin aklını kəndi bəlmiş olduğu silahları sana satıyor bu silahların sana bir faydası olmayıcaq o yüzden Türkiye'dən alınan silahdır bizim için qanantı olacaq texşe hiç, künki diyerlərinin həbsinin aklı başkasına çalışır hangi silahı alırsan alın Bakın, Yunanistan aldığı hiç bir silahı amelika birleşik devlətlərinin istəmədiyi hiç bir yara atamaz ayniyiz, biliyor musun? Yunan bizi atabilir də biz Yunan atamayız o yüzden bütün sistemimizi deyişdirdik, aklı kəndimizi aldıq o başdaki sormuş olduğunu soruya binaen kusuruma bakmayın bən olayları hiç bir zaman spesifik alamıyorum eliminə deyir künki olayım, bütünü çox farklı təbələn bakdığınızda bunların həbisi işte Türk devlətlər teşkilatının içerisində yapmamız gələkənlər və bən buna inanıyorum önümüzdəki zaman içerisində olacaq bunlar Qazakistan'daki şuanda ki, bu sıkıntı öyle və ya böyle gecicək, hiç bir ağrı sancı qalıcı deyil dostum Yəni, Türkiye olaya müdahalə ediyordu diyorsunuz yəni Anlattığınız şəkildi müdahalə edinəcək və hər şey öz yolu bulacaq Yox, Türkiye bizim Türk devlətlər teşkilatından istək gelmediyi süreci biz müdahalə edemeyiz istəsək de edemeyiz birleşmiş milletlərin 5 tane üyesi var Bu işin hüquq tərəfə Söyləməmişləri gelin deyəm amma işin bir pərdə arkası var bir devlət var, gizli devlət var mit var, diğer gizli teşkilatlar var mən ondan bahsəyədiyorum ki rəhat duracaq deyirlər bən ondan bahsəyədiyorum siz bana demiştiniz ya həni özür də bir kere daha teklü edə bilürməsiniz siz söylüyosunuz ki bu Qazakhistan resmi olaraq müradcət etmədiyi üçün Türk devlətləri birlənin oraya gitməsi mümkün deyil bəndə söylüyorum ki, bu işin hüquq tarafı, yəni uluslar arası hüquqa görə ora giremiyorlar amma işin bir pərdəsin o görünməyən tarafında bəndə ondan bahsəyədiyorum hiç mədək etməyin, biz oradayız hiç mədək etməyin, oradayız amma şu yapıyı da gözləndə bululmaq zorundayız, biz oradayken bizdə kimi güvenəcəyiz çünkü ətraf it izi at izinə qarışmış yerdə istürüyoruz tamam mı? it izi at izinə qarışmış şimdi biz çok dikkatli olmaq zorundayız biz qarda yürüyünb izimizi bəllə etmək zorundayız qarşımızdaki tilki qurnaz həp aç amma küməsə girdiğində bütün tavukları boğacaq ilacı kurt durdurabilecək tək güç kurt aslına dönebilmək, anlayabilmək bən inanıyorum dəvətimiz hər yerdə amma dediğim gibi çox-çox-çox klasik, dikkatli olmaq zorundayız yalnız bir iyi tərəfımız var bən onu söyleyeyim size bən çox fazla ölki geziyim için biliyorum hər ölkə bir başqa ölkədən adam ayarqmaq istərsə geneldə para ilə işte zevklə eğləncə ilə vəsa ilə yapar bu işə amma bizdə gönüllü olaraq dünyanın həmən-həmən Osmanlının gittiği hər coğraf ya da gönüllü olaraq bizimlə çalışmaq istiyən insanlar var və bizdə talibdə bulunuyorlar bu eminim aynı şəkildə Türk devlətlərində də şu qeçən zaman içerisində çünkü Nas hanım çox güzel bir şey söyledi dədi ki, biz dədi artıq dədi Türkçe konuşduyorduk insanlara, Qazakhistan'da birdən birə bakın nə seviyyəyə gəldik dədi yəni, şimdi Rusya'ya bir an döndü ya işte o, həni bən dədim ya size bu adamlar çox-çox göz-görü, öz-görü yüzümüze, baka-baq ədərlər ki, senin dilini konuşma, kəndi kültürünü öğrenmək çocuğunu öğretmək, benim dilimi öğretmək bən seni istediyin gibi ifal ediyim dəməktir bu bunlar çox tərbiyəsiz bunlar çox düşüncəsiz bunlar çox vicdansız biz söyləsək, böyle bir şeyi dünyaya qalqar inanıyorum aynə sizin gibi kəsindiklə çox sıkı çalışıyoruz hiç məvək etməyinsiz biz zamanlıq oluyoruz biz Karabağ için 30 sənə bəklədik Ruslan bəy əvək amma, təbii ki zamanımız da qısıt, həm Türk cəblətləri birliğinin qurulması açısından zamanımız qısıtlandı həm də ifir programımızın safiqin qısıtlanmağını bənə oradan söylüyorlar İbrahim bəy, mən son olaraq istəyərim toparlayalım oradan bir sözünüz var mı azərbaycan qalqına türkçüya qalqına ticərtik cəblətləri mənim haqqadan çox uzun bir proqram oldu niyi proqram oldu əsas oda iyi bir proqram oldu bən inanıyorum güzel oldu nədən biliyor musunuz bəki, şöyle bir şey bən ilk gəldiğimdə bana çox ilginçli ilk tanıştığımda daha basitiyim size 30 sene evvələrdən söz ediyorum oradakil çox farklı dünyalardan konuşuyordun bil bilimizdə haqqında deyil yalnızca dünyayı da farkı tanıyordun bən ingilizin gözü ilə bakıyordun fransızın gözü ilə bakıyordun orusun gözü ilə bakıyordun biz ilk dəfa bil bilimizin gözü ilə bakmaya başladık şimdə onu hissədiyorum o yüzden bən umutluyum Rostan bəy hərkisə çox teşekkür ediyorum bizdəri dinledikleri için çox sağ olun var olun İbrahim bəy bən size teşəkür ediyorum ki, proqramımıza konuq oldunuz bizim sorularımıza cəraflandırdınız teşəkkürlər Rostan efi proqram boyunca üç mündən bir qədər artıq izləci izlədi hər qətən çox maraqlı bir proqram oldu bən izləcdəmizdən yenədə xaş edirəm ki bizim yəni məxsunun bəyənsinlər pələşsinlər, kanalımıza abun olmaq unutmasınlar elbət də qarşıda İbrahim bəy bizim əbul fəzbəyəsi bən bir sözü var ki uzun bir yoldayıq dönməsəkdə var masaqda o yol bizdə yoldurcaq bən bəlki görəməyəcəm amma inşallah sizdə görəcəksiniz inşallah sizdə görəcəksiniz inşallah sizdə görəcəksiniz sünki siz bu işi bizə təslim edənlərsiniz bu işi daha zor zamanlarda götürmüşlərsiniz indiki zamanda indiki dönəmdə hər şeyi bazen çox dolayı olur dönəmi bir tıqla, bir düğməni sığmaqla senin sahirlərindən uyğur üçlərindən danışdırıq bir düğməni sığmaqla Amerikanın danışdırıq yəni ilətişim var demək ki işdə asanlaşıb amma eni zamanda mən əminəm ki və sizin də məndə hesab edirəm ki bu fikirləri bölüşürsüz ki ənqsa zamanda nəcəki Avropa birliyi ən başlıyı bu üçüncü günlərə kimi vahət para birlimi sınırların qaqması bu yerlərə cələt çıxıq bizdə hətta biz Almanya yəinən Fransa, İngiltələ bir-birilən zaman- zaman muharbə dəlirlər amma biz çiçür allaha çiç tüçdürlətləri arasında belə bir savaş da olmayıq ona görə də çox təzlimlən bu birliğin cüzələnəcəyi mörkəmlənəcəyi daha geniş farmaqla və bizim maraqlarımız açısından olan farmaqlara çiç dələcəxmə ümid ediric. Mən sözü soqqadaq xistəmirəm, size bir daha təşəkür edirəm, bizim konumuz olduğumuz sünn var olun inşallah növbəti mövzularda da sizinlə daha geniş mövzularda müzakiləmizə faracaq. Sağ olun İbrahim bəyi. Sağ olun. Dəyirli kanalı oluşu izləyiciləri xaqla bir arada programın növbəti ifir vaxtının sonuna gəldik bucun bizim studiyamızın qonalı türkiyədən arxıyoluk bilim sənət tarıqçisi İbrahim Ufuk Qaynaq oldu yenidən bizim yayımıza məxsunum sonuna da bəyəni, paylaşıb kanalımıza abun olmağı unutmağızı xarşı edirik hətlənin birinci günündən yenidən sizin qarşınızda olmağa çarxıcaq inşallah salamat qalın, özü yaxşı baxın, görüşərik nezə deyirlər bizimlə qalın, kanalımın üstündə qalın ki daha maraqlı daha geniş mövzularda müzakilədə bir yeri dolaq. Sağ olun məsələt üçünlə, sağ olun