 Witam Państwa bardzo serdecznie, ja się nazywam Michał Piksa. Dzisiaj przedstawię Państwu wyniki do tych czasowych badań nad podatnością na dezinformacje. Mam nadzieję, że pod koniec mojego wystąpienia te cztery fenotypy tytułowe staną się dla Państwa bardziej jasne. Zanim do tego jednak przejdę, zapraszam wszystkich Państwa do rozwiązania pewnej zagadki logicznej. Mianowicie na jeziorze rosną lilię wodne i każdego dnia lilię podwajają zajmowany obszuk. Jeśli po 48 dniach jezioro jest pokryte w całości, to jak długo zajmuje im pokrycie połowy jeziora? Proponowane odpowiedzi to 24 dni, B12 dni, C47 dni i D96 dni. Po prawdą odpowiedź, no tę zagadkę logiczną, poznamy w tarszej części mojej prezentacji. Stwierdzenie, że żółwie są w łuchę przez niektóre osoby może być odbierane jako prawdziwe. Teraz inną część osób może być odebrane jako faszywe. Prawdopodobnie zdania mogą być podzielone w miarę porówną, jeżeli nie ma się specjalistycznej wiedzy w tym temacie. Ale okazuje się, że jeżeli dodamy zdjęcie żółwia, które tak naprawdę w żaden sposób nie dowodzi prawdziwości tego stwierdzenia, to już więcej osób jest skądnych uwierzyć, że żółwie są faktycznie głucha. Jest to tzw. efekt pozornej prawdziwości. Co ciekawe, wcale nie potrzebujemy zdjęcia, żeby wzbudzić tę pozorną prawdziwość. Wystarczą tak naprawdę słowa kluczowe, które aktywizują pewne szlaki neuronalne w naszym mózgu. I w tym wypadku może się to wydawać trochę abstrakcyjne, ale zaprezentuje Państwu taką informację. Tak naprawdę uświadamiamy sobie, że współczesne media społecznościowe, w tym wypadku Instagram, jest wręcz idealnym środowiskiem doszerzenia się informacji fałszywego, ponieważ mamy informacje, żółwie są głuche, mamy zdjęcie i mamy co hashtagi. I te wszystkie czynniki wpływają na to, że jesteśmy w stanie uwierzyć w tej informacji. Nie jestem biologiem, ale staram się znaleźć odpowiedź na pytanie, czy żółwie są głuche, czy nie. I okazuje się, że żółwie nie słyszą, mają inny zakres słyszalności dźwięków niż ludzie, więc tak jak mojego głosu by prawdopodobnie nie słyszały, ale już niższe często przyjście jak najbardziej. Ale to tylko przykład. Oprócz takich dodatkowych poców, towarzyszących informacji, które wpływają na to, czy postrzegamy informację jaką prawdziwą lub nie, sama użyteczność informacji, czyli jakby taka wewnętrzna cecha informacji również może zwiększać prawdopodobieństwo uwierzenia w tej informacji. No i taką jedną z użyteczności jest użyteczność instrumentalna. Jest to taka cecha informacji, dzięki której jesteśmy w stanie zwiększyć prawdopodobieństwo uzyskania jakichś zysków oraz zmniejszyć straty. Czyli innymi słowy, co zrobić, aby zyskać i co zrobić, żeby uniknąć straty. Ponadto istnieje coś takiego jak użyteczność afektywna. Jest to taka cecha informacji, która jest zdolna do wywoływania w nas emocji. I ostatnią użyteczność, na jaką wymieniamy Charlotte, jest użyteczność poznawcza. I ta użyteczność poznawcza to jest taka cecha informacji, dzięki której inaczej. Informacje o wysokiej użyteczności poznawczej są innymi słowy spójne z naszym światopoglądy, spójne z naszym postrzeganiem rzeczywistości. Z kolei informacje o niskiej użyteczności poznawczej to są te wszystkie, które jakoś przeczą naszym poglądom. No i w ogóle jeżeli chodzi o tematykę fake newsów i dezinformacji, to tak naprawdę środowiska naukowe zaczęły się tak bardziej interesować tą tematyką wraz z wyborami w Stanach Zjednoczonych w 2016 roku, kiedy faktycznie ten wysyp fake newsów był wręcz trażący. No i co się okazało, że demokracji reprezentowani tutaj przez osiąka uważają, że to republikanie są bardziej podatni na dezinformacji. Z kolei republikanie uważali, że to demokracji są bardziej wrażliwi na fake newsy. I ta rozbieżność światopoglądowa też może się brać z faktu takiego, że internet sprzyja funkcjonowania w tak zwanych bankach informacyjnych. Te banki informacyjne w ogóle tworzą się, ponieważ algoryzmy, o których już tutaj było co nieco wspomniane, są skonstruowane tak, aby dostarczały nam treści, które są właśnie spójne z naszym światopoglądem, które są jakoś dla nas atrakcyjne, śmieszne i tak dalej. A informacje, które jakoś by się nam mogły nie spodobać, żeby nam po prostu ich nie wyświetlać, a no bierze się to z tego, że po prostu wtedy byśmy nie korzystali tak dużo z mediów społecznościowych, a więc twórcy nie mieliby dochodu. Więc mogłaby się wydawać, no i oczywiście te banki informacyjne sprzyjają coraz większej polaryzacji, która jest obecnie dostrzegana przez badacze, ale też nie tylko badaczy. I mogłoby się wydawać, że może należy zmienić te algorytmy, zmienić modele biznesowe tych wszystkich korporacji społecznościowych. Być może wtedy ludzie zaczęliby się bardziej szanować, kochać i w niej było podziału zdań. No tylko, że wtedy doświadczylibyśmy czegoś takiego, co jest nazywane stresem informacyjnym, czyli po prostu bylibyśmy trzeba odcowywani też tymi informacjami. To też nie jest tak, że te złe algorytmy, na których zarabiają są zupełnie niepotrzebne, ponieważ one też sprzyjają w pewnym sensie naszemu do probytowi. No i tak naprawdę nie tylko, nie tylko algorytmy jakoś tam odfiltrowują te informacje, które do nas docierują, ale również nasze aparaty poznawcze, nasza psychika jest konstruowana w ten sposób, żeby sobie radzić z pewnymi, chcanymi stresem. I dzieje się to za pomocą dwóch systemów, tak ogólnie rzecz ujmując. Mamy system analitycznego przetwarzania informacji oraz system untyjcyjnego przetwarzania informacji. I ten system analitycznego przetwarzania informacji jest powolny, intencjonalny i on wykorzystuje zasoby uwagowe, ale przez to, że on właśnie działa tak powoli, no to jest, i tak rozważnie, to jest podporny na heurystyki, czyli takie ukroszczone metody wnioskowania, a co za tym idzie, jest również odporny na błędy poznawcze. Z kolei system intuicyjnego przetwarzania informacji, ten system jest szybki, automatyczny, oszczędny, jeżeli chodzi o te zasoby uwagowe, no i przez to też jest podatne na błędy poznawcze. I żeby tak wyobrazić sobie funkcjonowanie tych dwóch systemów, to proszę sobie przypomnieć albo wyobrazić swoją pierwszą lekcję jazdy z samochodem, gdzie żeby w ogóle ruszyć, to musieliśmy tak, prawą ręką przekręcić kluczek, czy tym jeszcze lewą nogą nacisać sprzęgło, spuścić hamulece ręczne, włączyć światło i teraz przekręcić kluczek, ale to w tym już nie wiem, jeszcze światła, i teraz powoli popuszczać sprzęgło i leciskać peraogazu. I to wszystko podczas pierwszej lekcji z pomocą systemu analitycznego, gdzie te wszystkie poszczególne etapy musiały być świadomie przetwarzane, cała muszę zrobić, żeby w ogóle tym samochodem startować. I wraz z rozwojem naszych umiejętności kierowczy te wszystkie informacje stały się bardziej domeną systemu intuicyjnego przetwarzania informacji. I tak naprawdę osoby, które potrafią jeździć samochodem, robią to intuicyjnie. W takim sensie, że te wszystkie kwestie, jak ruszyć tym samochodem, kompletnie o tym nie myślą, po prostu robią to instrykt, instynkt i bez udziału tego systemu analitycznego. Przy tym są też zdolne do prowadzenia np. rozmów, słuchania, radia, muzyki, czy też różnych rzeczy, które niekoniecznie są bezpieczne podczas prowadzenia. I teraz przyszedł czas, żeby odpowiedzieć Państwu na zagadkę z początku, jak to jest z tymi Lilian. No więc okazuje się, że osoby, które wskazały odpowiedź 24 dni przy rozwiązywaniu tego problemu logicznego posłużyły się prawdopodobnie systemem intuicyjnym. A poprawną odpowiedzią na to pytanie, to odpowiedź C47 dni i osoby, które odpowiedziały właśnie w ten sposób, najprawdopodobniej skupiły się na tym zadaniu, przeczytały, że każdego Lilie podwajają swoją powierzchnię, więc tak naprawdę, jeżeli chcemy znać połowę powierzchni, no to musimy się po prostu zachnąć o jeden dzień. I co ciekawe, liczne badania wskazują, że to przetwarzanie intuicyjne sprzyja podatności na fake newsy. I teraz, przechodząc już do naszych badań, zdajemy sobie dwa pytania. Po pierwsze, jakie cechy informacji wpływają na podatność na te informacje oraz jakie cechy osobnicze w tym poznawcze mechanizmy oraz cechy osobowości wpływają na podatność na te dysinformacje. I aby odpowiedzieć na pierwsze pytanie, przepadaliśmy 186 Amerykanów i pokazaliśmy różne newsy, za chwilę pokażę przykłady i zadaliśmy im pytanie, czy uważają, że te newsy są prawdziwe i to była jakby jeden aspekt podatności na dysinformacje, a na informacje ogólnie, oraz zapytajmy się, czy chcieliby polubić oraz podzielić się z tą informacją w swoich mediach społeczności. I to jest drugi aspekt podatności na informacje, tzw. zaangażowanie behaviora. I badanymi cechami tych newsów była oczywiście prawdziwość, czyli czy newsy były prawdziwe lub fałszywe. Ponadto ta już wspomniana przeze mnie poznawcza użyteczność względem postawy wobec pandemii COVID-19 i postawem mogliśmy mieć akceptującą zagrożenie płynące z tą pandemią oraz drugą postawą była obce, taka, że osoby nie do końca zgadzały się z zagrożeniem wobec tej pandemii. No więc mogły być poznawcza użyteczność, mogły być składna lub nieskładna. I trzecią badaną cechą informacji był stry prezentacji i tutaj mieliśmy informacje populistyczne oraz informacje przedstawione w sposób rzetelny. I przygotowaliśmy 80 newsów po 10 na każdą konfigurację cech. I teraz pokrótce przedstawię przykłady tych newsów. Tutaj mamy akurat newsy prawdziwe, zgodne z postawą akceptującą COVID-19. Po lewej stronie mamy rzetelny styl informacji, który zdefiniowaliśmy jako taki, który będzie mieć stunowane kolory, ten tekst jest nienacechowany emocjonalnie a ponadto dość źródło informacji jest w miarce znane i żartane. Z kolei te populistyczne informacje cechował wyższy kontrast kolorów na fotografii czy na obrazku bardziej nacechowane emocjonalnie teksty pod spodem oraz źródło co najmniej podejrzone. I tutaj są informacje prawdziwe z tym, że zgodne z postawą negującą COVID-19 i ponownie po lewej stronie z rzetelnym po prawej populistycznym. Informacje prawdziwe również zgodne z postawą akceptującą COVID-19 lub z rzetelnym populistycznym oraz prawdziwe zgodne z postawą negującą COVID-19. Nasze wyniki pokazały, że przy ocenie prawdziwości najbardziej istotnym czynnikiem była obiektywna prawdziwość danego newsa. I może nie jest to jakoś bardzo zyskakujące. To co jest dla mnie przynajmniej bardzo zyskakujące to, że gdy sprawdzaliśmy istotność czynników informacji wobec deklarowanego, zaangażowania się, czyli dawanie like'ów i share'ów to tak naprawdę użyteczność poznawcza była tym czynnikiem, który był zdecydowanie wyższy niż pozostałe czynniki. I tutaj też to widzimy, już bardziej w szczegółach, że te informacje zgodne z zaangażowaniu tak naprawdę były bezwzględne na to, czy informacja była prawdziwa czy fałszywa to jeżeli była ona zgodna, to była zdecydowanie częściej no angażowała. I drugie pytanie badawcze, jakie cechy osobnicze tym razem w tym poznawcze i osobowościowe trwają na podatność na te zinformacje. No to, żeby odpowiedzieć na to pytanie musieliśmy przeprowadzić kolejne badanie i w tym badaniu wzięło udział osób 184 to byli Amerykanie i badanymi cechami poznawczemi na tendencyjność oceny poznawczej i to można nazwać to tak w skrócie takim optymizmem poznawczym. Ponadto wrażliwość na pozytywne i negatywne informacje zgodne oraz zdolność do aktualizacji przekody. I te cechy poznawcze były badane w sposób taki eksperymentalny. Z kolei cechy osobowościowe takie jak cechy modelu Wielkiej Piątki oraz cechy lękliwości, taniejmiizmu i narcyzmu były badane za pomocą kwestionariuszy. Możeś wprawić pytanie dlaczego akurat takie cechy? Ponieważ te cechy sprzyjają jakby może nie tyle zaburzeni są trochę zmienionej percepcji postrzegane rzeczywistości. Stąd właśnie lękliwość to w tym miejscu i narcyzmu. Jak zaczęliśmy analizować nasze dane to doszliśmy do wniosku że tak naprawdę nie mamy do czynienia z niską podatnością lub z wysoką podatnością na dezinformacje tylko tak naprawdę mamy do czynienia z podatnością na informacje. Ponieważ jeżeli mamy informacje prawdziwe to fałszywe to mamy też informacje prawdziwe. No i stworzyliśmy model taki w którym te cztery sytuacje utworzyły nam te cztery fenotypy podatności na dezinformacje. No i fenotyp który nazwaliśmy wiedzący to były osoby które nisko oceniały informacje fałszywe oraz wysoko oceniały informacje prawdziwe. Ich przeciwieństwo nazwaliśmy ich naivniacy to osoby które wysoko oceniały fałszy a nisko oceniały informacje prawdziwe. No ale są też osoby które nisko oceniały zarówno informacje prawdziwe jak i fałszywe a również są osoby które wysoko oceniały informacje zarówno fałszywe jak i prawdziwe. Stąd nazwa konsumencie. I warto też podkreślić że to fenotypowanie osób może występować zarówno na tym poziomie oceny prawdziwości jak i równolegle na poziomie oceny a bardziej tego zaangażowania bachawialnego o którym już wcześniej wspominałem. Pierwszą ciekawą w ogóle obserwasy był fakt, że najbardziej licznymi fenotypami były te fenotypy albo albo albo wątpiący to wszystko albo konsumujący dosłownie wszystko i to zarówno w fenotypach oceny prawdziwości jak i w fenotypach zaangażowania. I przechodząc już do wyników nie będę wchodzić w wielkie szczegóły ponieważ też nie mamy na to czasu ale nasze wyniki wskazują na to że konsumenci ogólnie są bardziej sumienni bardziej nartystyczni, bardziej popędowi bardziej responsywni na nagrody z kolei na iwniacy są mniej rękliwi i to w fenotypach oceny prawdziwości z informacji. Z kolei w tym drugim rodzaju fenotypowania względem tego zaangażowania w informacje uznaliśmy już więcej tych różnic i tutaj zaobserwowaliśmy, że konsumenci są zarówno bardziej wrażliwi na pozytywne informacje zwrotne ale również są bardziej wrażliwi na negatywne informacje zwrotne ponadto są bardziej ekstrawertyczni bardziej sumienni, bardziej stabilni emocjonalnie i mniej rękliwi przy czym też byli bardziej narcystyczni. Ciekawa obserwacją było, że najbardziej optymistyczni, po względem takim poznawczym i ci wiedzący z kolei pod względem tego optymizmu badanego kwestionariuszem czyli to był kwestionariusz samoopisowy czyli można powiedzieć, że to był optymizm subiektywny to już konsumenci byli najbardziej optymistyczni. To wszystkie wyniki wskazują na to, że tak naprawdę nie powinniśmy mówić o podatności na dezinformacje tylko o podatności na informacje jako coś ogólnego ponieważ wcale nie jest tak, że osoby, które wierzą w fake news o jednocześnie odrzucają prawdę może być tak, że część prawdy pokrywa się z fake'ami. Tak naprawdę ciężko jest rezyklasyfikować osoby tak arbitrań. Myślę, że to tyle ode mnie bardzo dziękuję za uwagę i myślę, że do pytań przejdziemy później w tej części takiej skóry.