 Robert, mieszkasz we Wrocławiu, w jednym z największych polskich miast. Co według ciebie jest największym wyzwaniem stojącym przed Wrocławiem w kontekście europejskich polityk odchodzenia od pali w kopalni? Wszystkim mojej ocenie dekarbonizacja źródełu grzewania, w tym takim mikrokosmosie, ale bardzo istotnym, bo to bardzo dużo udział we misji z utlenku węgla. Mamy nadal bardzo dużo palenisk węglowych. Tu dominuje własność zasobu komunalnego, ale też oczywiście też źródła prywatnych osób. Przechodzimy z węgla na gaz w ogrzewaniu, co jest absurdalne, więc ten cały proces przed nami mam wrażenie, że nie wykorzystujemy tej szansy, jaką daje zapóźnienie w energetyce domowej w Polsce, bo zamiast wychodzić z węgla do odnawialnych źródeł energii, to przechodzimy z jednego paliwa kopalnego na drugie ogromnym kosztem też finansów miasta, bo miasto ma bardzo dobry, duży program likwidacji tak zwanych kopciuchów, wydając na to bardzo duże środki budżetowe, ale grozy środków trafia do pieców gazowych i w przyszłości będzie to generowało kolejne koszty, to są po prostu moim zdaniem wyrzucone pieniądze. Nie pomyślano o tym, żeby od razu iść w stronę pomp ciepła i innych systemów, które dawałyby po prostu ogrzewanie nie pochodzące ze źródeł kopalnych. I tutaj jest moim zdaniem błąd z polityce. Co uznałbyś za największy sukces, a co za największą porażkę wrocławia w perspektywie ostatnich 10 lat? Trudno mówić o wielkich sukcesach. Wrocław na pewno rozwinął się gospodarczo, który jest niezaprzeczalny i też wyładniał, wypiękniał. Jeżeli chodzi o stare miasto, o stary zasób komunalny, gdzie jednak rewelitalizacje są wprowadzane dość szeroko, natomiast z punktu widzenia polityki klimatycznej czy kryzysu klimatycznego nie wiele się wydarzyło w mieście i to w żadnej sferze, ani odchodzenia od węgla, czyli po prostu używania węgla jako środka ogrzewania w energetyce miejskiej, w ciepłownictwie. Tak również jeżeli chodzi o prąd, czyli produkcję prąd przez samą miastą na swoje potrzeby, a wreszcie kończąc na transporcie, gdzie przez te wszystkie lata bardzo wolno rozwinęła się sieć tramwajowa we Wrocławiu, a jeżeli chodzi o politykę kolej miejskiej aglomeracyjnej, zainiczyliśmy potężny regres związku z tym, że upadł projekt biletu aglomeracyjnego we Wrocławiu, coraz mniej osób korzysta z kolei na terenie miasto. Działać trzeba już, bo według strategii Fit for 55 mamy jedynie osiem lat na radykalne ograniczenie emisji. Co według was, zielonych Wrocławskich, należy zrobić w pierwszej kolejności, by ten cel osiągnąć. W mojej ocenie z pierwszej kolejności miasto powinno myśleć o tym, jak dekarbonizować się samo, bo nie możemy liczyć na to, że władza centralna zrobi to za nas. Pojawi się jakiś cudowny pomysł budowy elektrowni atomowej, czy też państwo wybuduje nam nowe czyste źródła energii. Przykłady innych mniejszych miast, takich jak Ostrów Wielkopolski czy Zgorzelec pokazuje, że klasy energetyczne należy budować lokalnie. I to miasto, wodarze miasta, wodarze gmin, wodarze powiatów powinni być tymi, którzy inicjują takie procesy. Patrząc na powierzchnię dachów, ze Wrocławiu budynków publicznych, chociażby przyczkoli, żłokków, urzędów, czy też gminnych kamienic, widzimy potężny potencjał do rozwoju energetyki odnawialnej, która w dużej mierze byłaby w stanie zapewnić miastu tani i czysty prąd. I tutaj obserwujemy przykład jednej, taki topowy przykład elektrowni miejskiej, spółdzielnia południe we Wrocławiu, która kilkadziesiąt budynków pokryła panelami, dzięki czemu budynki te mają zapewniony dla części wspólnych bardzo tani prąd. I na takie działania są fundusze europejskie. Miasto dzisiaj płaci potężną cenę za te zaniechania w rachmunkach z energii elektryczną. One będą tylko wyższe. Im prędzej Wrocław zacznie inwestować swoją własną produkcję energii na własne potrzeby, na potrzeby tramwajów wrocławskich, na potrzeby różnych zakładów komunalnych, na potrzeby żłobków, przyczkoli i zacznie inwestować w pompy ciepła, na przykład, po to, żeby ogrzewać budynki komunalne, to da miastu potężności oszczędności i przyczynie się z pewnością do szybszej dekarbonizacji. Czy według Ciebie pandemia koronawirusa przeszkodzi czy pomoże w spełnieniu tych ambitnych celów klimatycznych? Każda katastrofa daje szalce, to jest oczywiste. Natomiast jeżeli patrzeć na to, co się zmieniło, to przede wszystkim ograniczyło się w życie społeczne. Niestety coraz więcej osób korzysta z samochodów. Jest w przestrzeni publicznej mi to tym, że komunikacja zbiorowa zaraża, co nie jest prawdą, czego dowodzą niemieckie badania, które wskazują, że nie jest to jednozbówny źródeł zakażeń. Samochodów jest coraz więcej, jakość powietrza we Wrocławiu nadal fatalna. To, co wydaje się dawać szansę, to jest to, że jednak wzrost cen energii powoduje to, że mamy przymus ekonomiczny odchodzenia od źródeł kopalnych. I jest dzisiaj chyba na każdego oczywiste, że cen energii pochodzącej z węgla i z gazu już nie spadną. One będą tylko rosły. Więc korzystając z tej trudnej sytuacji, należy myśleć o tym, jak inwestować po to, żeby oszczędzać, a jednocześnie ratować klimat. Robert, polityka miasta to jedno, a przyzwyczajenia jego mieszkańców i mieszkanek drugie. Jaką rolę dla Wrocławian i Wrocławianek przecież osiągania neutralności klimatycznej? Na pewno w całym obszarze gospodarki miejskiej i obowiązków czy praw miasta w szkołach, przedszkolach, żłobkach, instytucjach gminnych powinno się absolutnie odejść od używania paczkowanych, pakowanych napojów, butelek. Starać się zmierzać w tę stronę, żeby w szkołach, w przedszkolach, w ewentualnych sklepikach, nie dystrybuować żywności pakowanej w plastik, szukać rozwiązań tradycyjnych, które nie powodują tego, że produkujemy nadmiar odpadów. Powinno miasto zachęcać, również firmy, które w Wrocławiu funkcjonują do tego, żeby sprzedawać na wagę niepakowane, ale jak podkreślam głównym decydentem, głównym podmiotem, który wpływa na kształtowanie polityki odpadowej jest państwo, to państwo musi wprowadzić system kaucy zwrotnych, to państwo musi wymóc na producentach odejście od pakowania od nadmiernej ilości tworzyw sztucznych i powodować to, żeby te tworzywa wracały do obiegu. Wrocław stawia na bioróżnorodność, na harmonijne współżycie ludzi, zwierząt i roślin. Jak ta sprawa wygląda w Wrocławiu? Wrocław w ostatnich latach przeżywa fatalny rozwój, to jest pokłosie polityki poprzednich władz i starych planów miejscowych, który powoduje to, że Wrocław rozlewa się na zewnątrz, zamiast zatykać dziury w zabudowie śródmiejskiej, zamiast zabudowywać upadłe tereny przemysłowe. Wrocław rozlewa się na pola i łąki, niszcząc bioróżnorodność, zamykając korytarze ekologiczne. To jest nasze doświadczenie walki o Las Mokszański we Wrocławiu. To jest nasze doświadczenie obserwowania podobnych zjawisk w różnych dziennicach w Wrocławie, gdzie miasto buduje się na terenach zawlewowych, gdzie miasto buduje się na łąkach naturowych, które powinny podlegać ochronie, gdzie miasto rozlewa się na pola uprawne, gdzie miasto wchodzi w ścianę lasu, szczelnie grodząc las, szczelnie grodząc korytarze ekologiczne, zamykając zwierzętom możliwość przemieszczania się. Jest to fatalna sytuacja. Ostatnio zaobserwowaliśmy na nowej budowie TBS we Wrocławiu. Zamknięcie stada Saren przez ekipę budowaną, która stawiała płot. Także sami obserwujemy, że tych terenów jest teraz mniej. Takie wąskie gardła, migracji, zwierząt są jedno po drugim zamykane. Za chwilę nie będzie mowy w ogóle o współżyciu ludzi i dużych ssaków w Wrocławiu, bo nie będzie po prostu dla nich miejsce. Czy na koniec naszej rozmowy mógłbyś wskazać polskie albo zagraniczne przykłady, strategii, polityk miejskich, które mogłyby być dla Wrocławia przykładem? Ja tutaj przede wszystkim kierowałbym się wzorem Wiednia, żebym na transport zbiorowy bilet 365, który wprowadzono w Wiedniu, czyli 365 euro za rok jeżdżenia komunikacją zbiorową wszystkimi środkami komunikacji, spowodował, że praktycznie co drugi wiedemczyk posiada taki bilet w kieszeni. Ilość użytkowniczek i użytkowników zbiorkomu w Wiedniu drastycznie wzrosła, spada ilość pojedynczych i ruszy samochodem. Widać, że Wiedin przestawił się w ciągu kilku lat na komunikację zbiorową. I to również w czasie pandemii, co ciekawe, mieszkańcy nie przesiedli się z powrotem do samochodów. Komunikacja zbiorowa oczywiście musi być szybka, punktualna, częstotliwa, ale w pierwszej kolejności tania i konkurencyjna dla samochodu. My zaobserwowaliśmy w Wrocławiu, co potwierdziły wyliczenia towarzystwa upiększania miasta Wrocławia że koszt użytkowania samochodu osobowego versus koszt przejazdu tramwajem jest niższy. I tak długo, jak taniej będzie przemieszczać się, dużo taniej będzie przemieszczać się samochodem po mieście, tak długo komunikacja zbiorowa nie będzie konkurencyjna.