 Aqşamınız xeyr, deyirli kanalın üçü izləyiciləri, kanalın şəfirində 24 noyabır üşən baqşamın, sizin qarşınız deyir, asursöz proqramının zamı bağlandısıyla biz təxminən həftələrdir ki, bir ölkə gündəmi, qara bağla bağlı, sususiyla ölkədik ki, sosial iksadi məsələrlə bağlı danışmışıq, bugün tamam fərdi bir mevzu. Əsində bu fərdi də sayılmaz, elə bir parçamızdır və tənimizin güneyində baş verən olaylar, İran coğrafiyasında soydaqlarımızın durumu, bu haqda bugünkü söhbətimiz olacaq və bu söhbətə bizim, belə deyik, cəlb eləyən əsas mevzu son günlər, hürmətli qəzarımız, soydaşımız, el qızımız, el ucu atalım, İranın mevzu təkimiyyətinin 80-ci idlər zindanlarında, baş verənlərindən bağlı olan bir kitabının ortaya çıxması oldu və o kitab sosial şəbəkələrdə də geniş müzakirəyə səbəb oldu. Əlbətdə ki, bu ilk məsələ deyil və yenilik deyil, amma onu bir də kitab üzərrünə kösürük, gələcə inəsirlərə, geşəyələr anlatma, misiyasını üzərrünə götürdüğünə görə dəri yazarımıza təşək verir. Çünki bu gündə o tendensiyə davam edir. Bu gündə gələdiyim ki, bir dünşə gün öncə ərdə bil də axtsaqqal bir milli fəalı, pərdis siyabını həpsə ediblər, yəni çox ağır, həpsəz aslan məhkum olur. Bu iki vərişimizdə, bu parayellər aparacıq, İranında son 4 onirlikdə baş verənlər, rejimi zindallarında baş verən bu dəxşətlər, şiqəncələr bütün məsələrə dəyirli yazarımız Eruca Attalı və İstanbul'dan bizə qatlan, Günə-Azarbacan milli oyanış şərekatının təmsidisi, milli fəal ağır qaradallı ilə aydanı qətirəcik, hərki qunağımızı sağlam İran, yəlcəxanın aşamız xeyr olsun. Ayrıca ben xoş gördüyəzdim. Xoş gördü. Xoş gördüyəzdi dostlar, izləyicilərimizdən çox ağaç eyrən ki, bugün ki, vədəşimizdə aktiv olun. Biz bir milliyyətik, əslində mən Azarbacan Türklərinə, Türkçü orafiyasından və Türk milliyyətinə kənarda baxmır. Bugün bizim vaçıda ürəyəmiz ağırırsa, mən əminəm ki, İstanbul'da da yaşayan soya daşlarımızın, Təbrizdə də yaşayan soya daşlarımızın Doğud Türkistan'da da, Kərküçlədədə və Türk çoğrafiyasının nöftəlif yerlərində yaşayan insanlarında eyni qayda da ürəyə ağırır. Biz ki, biz ötən Qarabağ Savaşında da bunu gördük. Milliyyətimizin yaraları ağırdır. Yəni, ötən, xüsusi da 100 illiklərdə çox ağır, dönəmdən keçir. Xüsusi də Azarbacan soya orafiyasında yaşayan tüflər bizlər. Amma, Güniya Azarbacan'da durum isə daha dəşətlidir. Nəyə görə, Güniya Azarbacan'da son 150-də dört İnglava imza atan milliyyətimizin hələ də millakları təmin olunur. Mələ də orada primitif yüqlardan məhrumdur soya yaşlarımız. Bədə bütün məsələlər uzun illərdə soya yaşlarımızın mübarizəsinin əsas pridimə edinəsəyə bir deyə. Bu gündə Güniya Azarbacan'da əsas savaşımız dil savaşdır, mədənya savaşın halı ki, siyasi yüqlarda lazımdır bu milliyyət. Amma primitif dilnən, məhrum edinən bir milliyyətin bugün savaşda haklı olması göz önündədir. Amma o haklı savaşında onların yanında olmalı bir soya yaşlı borzumuzdur. Yəni, bu savaşa dəstək verənərdən biri də əri yazarımız Eruci Hatalı, Eruci Hanum velişin əbbərlə də qeyd ettim. 80-ci dillərdə İran zindanlarında baş verənlər o dəxşətlərə bir aynına tutub. Şəxsəm mənim üçün də maraqlı məqamlar var. Mən de oxumuşam, məsələn, Cakaranda ağacının oxumuşam səhərdə ili canlı bir dəxşətlər var. Amma Eruci Hanumun yazısında konkret olaraq eləmə qamları var ki, onun bütün izləyicilərimizin bilməsi maraqlıdır. Bu barədə danışı azıcık. Dəyirli ağrı bəynən biz Günyəzər bacandakı son durumu deyirləndirəcik. Hepsiləri və durun nə yerdədir, proses nəya doğru gedir. Bütün məsələlərinə təxminən, 50-li 5 dəyiqə bundan sonra sizinlə bərabər olacaq. Yəni, Eruci Hanumdan başlayaq izləyicilərdən çox haşəy edirəm. Eferi paylaşın bəyənin ki, daha geniş adut oriyaya fikirlərimiz çatırdı. Eruci Hanum, mən istəyərdim öncə bu mövzu haqdında sizin fikirinizi eşidəyik. Nə baş verib geri çaydan? Bu izləyicilərimiz də bilsinlər. Amının kitə baxmaqın mükânı yoxdur. Amma bu YouTube imkanları, internet televiziyaları vizə, bu bir sadərzində də olsa müəngən fikirlərin teziz şəkində izləyicilərimizi çatırmasını təmlədir. Buyurun, ilk söz sizindir, sizəyicilək. Əvələ, xoş gördük sizləri dəvət için təşəktür edirəm. İran-i Hizbullah zindanında nə baş verib yox, əslində nə baş verib miyib? Sualı belə buyardıq. Onda biraz rahat olardı bizim üçün danışma. Kitab əslində zindandan bəhs etmərdir. Kitab sübut edir ki, İran adlanan bir məmləkət özü insanların zindanına çevrini. Və ümumiyyətlə kitabın qayası İngılab öz evladlarını yiyir. Və bunun bağrüz nümunəsi olaraq göstərmişəm ki, İran-i İslam İngılabı insan ətinə bilinə yer eləmişdir. Burada başlıyor 1978-ci iyil İran-i İslam İngılabının o qızışdığı vaxtar, və qəlir 1988-ci iyil kütləvi qətinlərə qədər. Konkret olaraq 1988-ci iyil üç ayağı göstərmişəm ki, orada 12.000 adam necə qətlidir. Bəzən bir gecədə, bir zindanın həyətində 380, bəzən də 400 nəfərdən artıq sayları olur. Çox qəribədir ki, mən də sürpədə keçməmişdən əbvəl deyəcəm ki, son zamanlar üzərməq o qədər hücum olur ki, mənə belə gəldir ki, İran-ı tanımayan ən çoxda bahkədə oturanlardır. Mən buna çox təhsif edirəm. Bir ordu kimi hücum edirlər? Baxı, mən bu mövzudə yazan birinci müəllif deyiləm. Siz adın çəktis, cəkəmdən ahacı. Və üst dəlik, bu dəkə haqə mərkəməsi, bibisi və ümhirlə, xarici mətboxtda bizim millət yox, ən çoxda farslar, iklan qabağına çıxıq, İngiliz dilində fars dilində müsahibələr verirlər. Zindanda başlarına nələr gətirir? Çək qadınlərə yox. Çişilərin özlərinə də üzrüsləm, zorlama hadisələr olubuna ətraf edirəm bu dəkə insanlar. Dünyada hiç nəsir deyir. Və qaldı kitaba, ümumiyyətlə biz götürdükdə, İster Fransa-Birja İngilabu tariqdən bilirək ki, gilatini yaradanların başları gilatini də çəsildi, 1796-ci ildə 1825-ci ilə qədər, 30 il kütləvi qətləm var oldu Fransa-da. Və eyni zamanda, bir çox diyabır sosialist İngilabu adına tanıdığımız leylən etdiyi sosialist İngilabu da 70 il yaşadı. Və 70 il yaşayanda da biz bilirək ki, kütləvi qətirlər oldu, o quruluşu cəmiyyəti saxlamaq üçün. Və ahırında nə baş verdi? Ahırında o baş verdi ki, komünistlər hamsı cəmiyyət, yenidən qurma başladı, cəmiyyət dəyişdi, dəyişən künbidə hams oldu kapitalis, heç bir de intihar etmədi. Yəni, bunlar əqi də sahibi deyildilər. Özt doları yolla belə inanmırdılar. Eyni zamanda bunun suqutunu da biz bu cür İran-İslam İngilabının evlavlarında göstərə bilərik. Və diğer bir tərəfdə, bu kitab başlayır birinci İngilabın trabması, bu da günü Azərbaycanda olan şahların İngilabdan çəkdiyi zədələrdir. Əsərdə dəməl göstərmişəm, on yaşında qız-u şahıvı süptizdən qurma meydanında görür ki, adam meydan olunur, belə başlayır, sonra uğrulq etdiynə görə adamın varmağı kəsləyir, bazar meydanını axtılır. Yəni, uşaqlar bir-bir bunlardan trahma alırlar. Və sonraki hissə, ikinci hissə isə, üç şərt, üç vəddə. Və burada da suqut edirəm ki, İngilabı xömeyni yox, aqiv etmişdir, şahı götürmək üçün. Və bunu da əsas, sağlanıb, bir şeyin tuxtumu o zamandan başdır ki, 1962-ci ildə İranda Şahı İngilabilədi. Sənayinin milliləşdirilməsi, qadınların səs verilməm məsələsi və deyicər, turpax islahat ortalığa qoyuldu. Onda bilirsiniz ki, ən böyük turpax sahibləri molnalar idi. Molnalar üsyan etdilər şahı qarşı və bunun da qarşısına düştü, xömeyni. Xömeyni əslində, birini tədrislə məşğul idi. Lakin, cürət edib şahı məktub yazdıq üçün, və Amerika xömeyni keşfettir. Və bundan sonra başdır onların işbirləgi, sonra xömeynin sürgünü, iraqa, Türkiye və ahırda, Parisi. Parisi də əsərdə göstərmişəm ki, düzdobla sənədlər əsasında yazmışam, Parisi də göstərir ki, Fransada ki, Amerika'nın səfirliqi ilə xömeyni məktublaşır. Məktublar isə yəzdiyazır, yəzdi çevrilir farç dilindən, İngiliz dilindən, o həkimiydi Amerika'da saca xömeyni çağırmışdı. Və ona yardım edirdi, tərcimi və məktub məsələsində. Və İngra bolu xömeyni Parisi dən uçur tehrana izin verseydiniz, mən burada bir cümlə okuyardı Roma'nın də mələ bu, ilə kecəsidir. Amerika'nın Donor Spermaşından 15 il, İslam İngilabına hamilə qalan İran təbii ki, 15 illik hamiləlik bir İngilab üçün qısa dövriydi. Doğuş sandısını keçirib Qurtaran'da İmam Ayatullahi Qömeyni tehran hava limanında yerə insədə Laçın Günəşi tehranda salamlamak xoşbəxliyindən ayrılmadı. James Katerin əvvəcidən təyinəkdiyi kimi kecəyilə bir başa Quma yollandı. Nədən Quma yollandı? Çünki ağıbın Qoyduğu şəhslərdən biriydi ki, Qömeyni tehranda qalabilməz. Çünki ordu tam İngilab tərəfinə keçməmişti və inanmırdılar ki, Qömeyni tehrana düşəndə orda bunu sakincə qarşırəcək. Ama Qömeynin ağıb qarşısında Qoyduğu üç şəhslərdən biri də İngilaba tərəf keçməsi idi. Və Qömeynin saxsalama tehrana düşməsi James Katerin əvvəcidən göstərmişdir ki, tehranda qalmayıb Quma gidəcək. Yəbcə qanım, burada bir izləyicimizin qısa sözünü mən istəyərdim ki, sual şeklində sizdən soruşum. Yəni, bəni başa düştük ki, sizin düşüncənizə görər İslam İngilaba Amerikanın məhdbəxində bir şey. Ama burada izləyicidə yazır ki, Fransalın gəli, bəlbət də nofel oşatoda qalırdı. Ünlə də tehranda nofel oşato adına qüçabar. Nəyi sizdən soruşmaq istəyirəm? Əgə, Amerikada ger şeydən hazırlanmış bir plan itsa, niyə sonradan laniyə cahsusu dedilər? Yəni, cahsuslu uyuvas dedik, Qömeynin Amerikanın səfirliyinə, niyə səfirləyə hücum oldu? Bunları kitabla əksəhtirə bilmişsiniz mi? Yəni, bütün bunların mahiyyətini. O əssiz, müxalif qızlara nələ, meyətə kəsirəm, o barədə, mən istəyərdik. Üçüncü kitabı keçəndə mən o məsələdən danışacaq, Qanul Arkesidirdi üçüncü kitab. Bələ, Qömeyni üç şərt qoymuşdur Amerikan. Üç şərt var idi. Üç tələb var idi. Qömeyninkilər tələb idi. Tələb idi ki, nələri yerini itircəsiniz? İngilabı itməyücün. Kandə istəyilər var idi. Onun, diməli iqsadi təminat olacaq, ordunun qalması, nələri, Qömeyni bunların üstündən cıst çəkti. Və ona görədə onun diplomatlarını tutdu və ümumiyyətilə Anti Amerika oldu, Amerikan itələdi. Bələ, siz necədir? Əcil Qömeyni bunu itməsi idi zor gücünə. Amerika şahın dövründəki kimi yine İranına mənimsiəcəkdir. Yəni, İranı və ne baş verdi? Qömeyni üstə ilə göstərdik ki, Anti Amerika idi. Amma Amerika ilə en çox işləyən mən yeni diyərdim ki, İrandır. Çünki İran olara lazımdır. Həm Amerikanın qafqa siyasətinə görə və başqa-başqa şeylərə görə. Bəm bir şey deyəcəm, şahın, şahın xanımı fərəxam yazırcıyı xatirələrimdə biz şahla onu payezində məncə Aqəvə, Amerika yəcəkdir. Çox qəribədir ki, orada deməli ələncilər, İran ələnciləri ki, Amerika da təhsil olunan bunlar xömeynin şəklini bize qarşı çıxdılar, aksiyalara. Nədir başa düşmürdün? Bu demokratik ölkədə təhsil alanlar niyə xömeynin şəkili ilə çıxıllar? Yəni, dindar bir adamın şəkili ilə çıxıllar. İndi siz biz burada nə nə ticə götürə bilərik? Sözsüz ki, bu Amerikanın planlarından biriydi və digər bir sualı mən istirdim bu məsələni bir məsələni deyim, ondan sonra keçək zindan məsələsinə. Deməli ikinci kütabın sonunda mən burada xömeyninin bahke siyasiyatını göstərmişəm. Necə olursa olsun şörevini şörevlərdə Islam nabı etmək, biz istək hömeynin bir planı var idi. Şiyyələrin rəhbəri olsun. Necə ki, xristiyanların rəhbəri vatikanda oturur? O da elə bir şey qurma, taxtaş qurmaq istəyirdi. Bilirsiniz ki, bugün Suriyada, Irakda, Yemendə, Fələstində biz bu laxçıları at oynadır. Hələvə bir, onun başında bundan qaba livanın başına azırı deyirdik ki, İran bizim livanı götürəm. Təsəvrəcəsi ki, üç dörgün bundan qaba livanda deməni şəkisi olanda şəhərin mərkəzində iki aksiya var idi. Birində Sərduya ərabstanının kralının şəkili qaldırılmışdı. Birində isə, hömeynin şəkili bir tərəfdə. Yəni, İran bu dövləti demək olar ki, Sərduya ərabstanıyla bərabər idare edir. Buna sələ, məsirayət etməyət. Deməli, bu hömeyniçiləri digər bir planı, bəki planı idi. Bunda əsərdə göstərmişəm, troya atı altında. Burda nədir? Hömeyni, deməli, gəlir bizim azadlıq meydana bəkiya görür ki, əsərdən ləlinin heykəlidir. Ləlinin hömeyni görəndə gəlir, granit parçalanır. Hömeyni görür ki, ləlinəlində sizlərinin kanustu siyasıdır. Bu dəman oda qollarını sirkəlir, bir kitabxanalıq dini şəhlər türkülür. Biziz ki, dinçilər islam adı ilə azərbaycana girdilər. Yə, bu, bunlara işaredir. Ləlinin deyir ki, mən burada yəni yetmiş ildir, sənə ehtiyacı yoxdur. O da dir, sən gəlməmişdən qaba bizim dinçilər buradaydı. Şəhbəti olun. Aqidə, Ləlin deyir ki, yoldaş hömeyni, gəl beləliyi. Sən də kitabımla gəlmirsən, mən də kitabımla gəlmişəm, gəl biz ikisini də verəlxalga oksunlar, hansı yaxşıdsa onu götürsünlər. Hömeyni deyir ki, Aqidə Ləlinin ağırlı bir fikirdiydi, amma bir şeydir. Birdən bu xalq, bizim ikimizin de kitabını okudu, onda necə olacaq? Ləlin deyir ki, çox gözəl, onda bunların belində milli düşünciye yer olmayacaq. Komünistlərdə yer var, dinçilərə də yer var, bir milli düşünciye yer yoxdu. Bütün bunlar, həmin məsəliyə işaredir. Əgər Rüfət bəyi izin verirsəkdir, bu ikinci kitabın sonuna çatanda mən bir tarixi hadisəni danışardım. Baxdımız var mı, yoxsa uzun olacaq? Valla, nə qədə tizi şəkilində danışsak? Sünki, YouTube kanallarının mayə hodiki tizi şəkilində məlumatı verirsək? Üçüncü kitabı, üçüncü kitab qanlı arksistiri adlanır, bu da Urmiya'da dördüş səksələnlə fərli ki, qadın zindandan bəhs edir. Burada məsələ nədir? Əsərin Qahiramanlı Fatma 10 yaşından ki, başlayır, İnglabılanda 10 yaşı var idi, artıl bu, çatıb 18 yaşına və birbaşa Anadili dərinə elindən tutub qətirilir və sonra onun gözü ilə zindanda olan hadisələri göstərmişəm. Din bəli Əfdənin iki gün Yəyin ki, bizləyicilər də burada yazıllar, qədir və edə yazılır burada İranda olan olur, mən İranda onu televiziyyədə aparıcı olmuşum əzzim İran zografiyasını qarış qarış gəzmişim. Riyalıqları Azərbaycanda hər kəsdən yaxşı bilirən bunu əminliklə deyirən amma bu ektif şəkirli danışırıq, nə olacaqsa burada birbirlikdə müzakə edilə bilər, mən Əlcəxanla nəyi soruşmaq istəyir, əm Əlcəxan Ərmiyə zindanında 480 qadın məhbusun talihindən yazmışsız mən qeyd edim ki, Əlcəxanın həyat yoldaşı Babek beyi de uzun ilə həyatını Günya əzar boyundakı azalı mübarizəsin həsil edib, ona buradan sağlamlarımı satdırıcam, sağlıq diliyirəm ona, hər zaman böyük zəhməti var və Babek beyin özüdə bu məsələrlə bağlı araştırmalar var Azad Kirmun sayetini, mən uzun ilər bax siz nə istinad eləmsisiz hansı faqlara istinad eləmsisiz bunun üzərində qurax, bunun üzərini quraxsa qədimiz çox gəzə Ətməli, mən yüzdən artıq günü azərbaycanlı kişi və qadınla müsahibi almışam bunu skype nələmsən vaxt satmağın, emi ilimdən o qədər onların məktubları var adam var, altmış məktubuma sual verib, çabam verib detallarıyla yazmışam digər tərəfdən dediyim kimi xarici mətbuahtan tutakı, bibisiydi haqqa məhkəməsi, İsviç televiziyası göstərir bunlara baxmışam yəni, bunlar suqutlardır, detallarına amma canlı şahidlərdən mən bir başa aldıqın materiallar əsasında romanı istimləşdirmişəm bir dəyəkə bir yeri gəlmişkən bir şeydir mənə irat tutullar ki, bu adamlar yalan danışabilər tamam adamın biri, iki, üçü ya bu qədən adam yalan mı danışabilər ve digər tərəfdən deyilər ki, bu cür yazmağa sen haqqilə bilməssən adamların müsahəbəsi əsasında bu 2015-ci ildə Nobel mükafatı almış Bilhar Rusya yazısı, Svetlana, Alixiyevic bu qadi müharibənin qadın siması yoxdur romanını məyəm ikinci dünya savaşında olan müharidən aldığı müsahəbəsasında deyilmək məyəm nəyəbəsi onun əsası olur, məyəm ya ona qarşı heç haqqırmadı demədir ki, bunlar yalandı mən biz üz millətimizin taleyindən yazanda yalan olur bu adam danışır bu adam bunu yaşlayır o yalan danışsa, hissiyatından görünər ki, bu yalandı burada yalan yoxdur yalan yoxdur mən deyilə işimizin əvvəlində də qeydik deyim cakaran dağızın uşağlarını səhər deli can səhər deli canı həmin dönəmdə zindan da dünya gəlmiş birisi deyib və atasının anasının başına gələnləri yazıb yəni, demək isitən, bu ilç deyil eləcə qanının etməyələri iş deyil eləcə qanının bir fərdi şəkildə yazıb göstərir mən bəkə, zindan məvzusunu danışaq sonra qeydən edilip, tabdan suallarımız olacaq nələn başfəyir burada? zindandan bağlı danışaq üçüncü və bazar günləri xüsusi eydam günlər olur yəni, kütləvi eydamlar zindan daçlar danışaqı timəli düzürdülər təpənin üzərəni eydama məhcum olunmuşlar, düzürdülər bir dəfən aftamattan kütləvi bunlar vururlar qırırdılar və sonradan bir-bir tapancayla gizgahlarına teri xilas vururdular sonuncu gürləni kütləvi qranda bizdir sayabilmirdik zindanın pəncərəsindən biz bunu müşahidə edirdik ve teri xilas vuranda bir-bir sayırdıq və əzəndir üç yüz səksən bir və əzən dördüzü aşan rəqəmlərin şahid olmuşuq gecə dokuzdan sonra eydam olunurdu zindanda gündü bölürdüyü deyir üç yerə süp namazı gün orta namazı, akşam namazı bu da nədən ibarətiydi süp namazı vaxtı gəlibdir teizlən əllerin də siyahi okuyurdular ki, bugün bu otağdan nə qədər qadın aparılacaq diməri qeydiyim ki, zindanın altı otağı var idi bir ilmumi həcmi her otağın 30-40 qvadirat metri idi amma orda təgiri bən 60-80 qadın olurdu nədən 60-80 bəzən qıq, bəzən 30 bəzən 20 nəfəri üçüncü və yettinci günlər gəlib aparıb eydam edirdilər sonra yenilərini qətirirdilər səhər azanında siyahi okunurdu orda xəbərdarlıq edirdi qız uşaqları hazırlaşsın gün orta azanını çağlınan kimi gəlirdilər qız uşaqlarını aparırdılar bir sahtıq sinqi edirdilər pastadlara və akşam azanında gəlib hansını bilgə aparırdılar yəni əllərində siyahi günlərə aparacarlar və bu zamandır biz yığışırdıq onlara qususi bir mağnı okuyurdur bizim mağnımız ilə bir iki bir ölüm himni idi onları yola salırdı bu mağnıyla mən onları alcağ arasını yazmışam orda azərbaycan dilimi türk dilimi elimi dəvnəyin rəhbərinin şəhirlib nice daşqala qirlərikin çörpə şa anası bunlar yalandı mı? yalandı elə insan tarih idi bir az insan kimi yan aşağıqda bilməm öz müllətmə vallə az jiran bu qədər olmaz amm elə zəxanım mən bir səbəri rəklı qəberimi izləyətlər sülə ayınlı olsun bakirə qızların şəriyyət qamalarına görə eydan olunması ona görə məsləyət görülməyik ki, həmin dönəmdə onlar cənnətə gedərlər diyət çünki onlar rejimin müxaliflər olup və onların aşağı yoxarı günəyəz arbaycan davasına dəxli yoxdur yoxdur yoxdur onların əksəriyyəti mucahidin xəldi elə bir qurub olup, olu böyük qurub olublar silahlanmış qurub olublar amma rejimin müxaliflər olublar, silahlı qurub olublar onları da bağışlamadın Qomey Rolla Qomey'nin onları bağışlamadığı o şəkildə 80-ci ilərin sonlarında mən sizdən razıyım, mən deyirəndə yaşadın bu məsələlədən bağlı marağlamışam buna görə öldürüklər şəkildə onları leydan elə bilər ki, köşləri kəsisin onlar uyaqda bağlıda da yaxınlığında bir əşraf bazasını yerləştirlər son iləri indi dəfalyətləri var hətta son zamanlarda onları bir qurultaya da keçirildi bir de Azərbaycanın tanımış müllət və kildi o qurultaya təbliş edik söylədi, güneylilər arasında bir yana alıdaşlanmadı indi bizə sual verirlər və yazıllar ki, Azərbaycan zindanlarında elədi, əzi qardaşım mən bir həftədə, hər gün veriləşimizin əvvəlində də sonunda da bu gündə deyirəm bu gündə vicdanımız ziyallar dünyanın istənlər nöqtəsində aslı olmayara siyasi mən suibiyyətində aslı olmayara Sarləh bəyin bugün azlıq aksiyasına öz haxsız durma salamında, yəni belə deyir haxsız yerə həps ölkümü çıxarlıb onu, o da bu haxsızlığa qarşı mübarizəsün azlıq aksiyasına əlaqdır onun bağışlanmasın istiri, bu bir yavrışlar son qoyulmasın istiri hədi deyil ki, vətənimizin güneyində baş verən olaylara səssiz qalmalıq mən Ölcüq hanımla məsələrilə bağlı gənə də suibiyyətimizi davmətirəcə Niyə görəm, mən Salih Rüslən deyəl qeyd elədim ahı, vətənimizin güneyində bu gündə həps olunan soydaşlarımız var məsələn, pərvi siyabi axtsakqal adamdır, pərvi siyabi neyiniyib vəzi ziləclər azərbaycan vətənsavaşa paranda pərvi siyabi də əziz qardaşımızda ərdəbildə azərbaycına dəstək keçiribindir onun haqqında 16 illik həps cəzası çoxarublar 10 il onun həps cəzasını cənub azərbaycanda mütəşəkkil cünayet şəbəkəsi gönəl dərək gənzdəri separatizmə təşfiq etmək absurd mütəşəkkil cünayet şəbəkəsin özürlək 5 il, bu dəyələvi absurd rejime qarşı təbliqat azərbaycana dəstək aksiyası keçiribindir dəstək başa düşürsüz büsəlmanın namusunu qorumada mötürüldü qara bağdaşı mətçidləri fərməyə tövliyə çevirən əlməyə qarşı savaşda öz soydaşlarla dəstək veribindir təsəkdür edirsiz mən istəyərdim son günəkdəki durumdan bağlı ahribəyədə soqsaqlamaya burada ahribəyin fikirini işidək camon təmsidisi əlməyəm azırda istanbuldan bizə qatılır əvrubəsi son durumu sizdən işidə sonra əluzak hanımından etanları yenə müzakirə gəlcik buyurun çox sağ olun əsana rüfət bəyq sağ olsunlar əluzak hanımında dədiyi yazdığı çitablardan ötür təsəkçür edirik təbii ki, mən də işi öncə çitablarını xumuştum amma sonumuzu çitabın hanus burada yoxdur diye hərhalda ilk öncə 13 eflinə təsəkçür edirəm bizi dəvət etdiyi çin qer vərdik bu gün güney azərbaycanda sağın rüfət bəy deydiyi kimin əh tərvi siyabi çox dəyərli bir millif aldı ahsaqqallarımızdən birisidir əma o qədər ki buna 16 il həpis veriləcək bir işivarsa yoxdur, yəni bu sadəcə haqqı olaraq öz haqqını, öz doğal ilkin haqqları üstündə mübarzə aparmış haqqların tələb etmiş, bu haqqların tələb etdiyi üzə buna əh başqa-başqa ittəhamlar verərək buna 16 il həpis təzası ilç məhçəmasında 16 il həpis təzası vermişlər ilç olaraq 44 günlük muharibə zəmaunu Qarabağ muharibəsi zəmaunu ərdəbilin ziral parkında toplaşıb bir İranın Ermenistanı olan dəstənin qarşısında durmaq istədiklər və yetiraz olaraq bunu bildirmək istədiklər ki, İran rejimi bir müsəlman devlətdir. İran cumhuriyyatı bir müsəlman devlətidir. Niyə gələk? Azərbaycan kimi şiya və yaxud fərq etməs şiya olmasın ne olursa müsəlman bazı qardaşlarını buraxıb Ermenistanı silah, sürsat və texnika gönlərmək istədir. İranın qarşısında durmaq istədik. İlk öncə o zaman yaxalandı. Sünrə isə demək olar Ağustusun İçisində Ağustusun İçi üçündə idi təbrizdə arablara dəstək bir mitingi getirildi. Və orda belə dəsək sadəcə arablar deyil, arablara dəstək istəyemizdə, günəy-Azərbaycan istəhlərdə onun içində bir ətiraz aksiyası keçirildi, orda yaxalandı və bundan dolayı 16 il həfis cəzası verildi. Bələ xatırladım ki, bu İran rejiminin son zamanlar, günəy-Azərbaycan məsələsində və ahab elə başqa millətlər, o cümlədən də arablarım, bəluslarım və Qashqaylı, Qashqay Türklərin dirçərşi və uyanması uyanışı, İran rejimini artıq qorxudub və qorxuya salıb, beləliklə bizim milli hərəkatçılarımızı və öndəkədən milli mənsublarımızı ağır höçmülərlə hədələyip, və artıq bunlara məzal vermirlər ki, çüçalaraq yabanlara tökülük öz ətirazlərin, öz istəklərin bilgirsinlər. Bu gün, Abbas Baylısani zətən bir çox mediyada səslənib deyilip və belkə kanalın üstə eləni ətdəfələrcə bu deyilibdir. Abbas Baylısani 15 il həpis cəzası aldı, həpis cəzasının yanında sürcün edildi və hala sürcün həyatı sürməklədir. Ailəsindən 10 il dən çoxdur, uzakda yaşayır. Bu gün, əlir zə fərşi atası rejimin quruzulardan biri olaraq şəhid olmuş bir şəhidin evladı olaraq bu gün genə ona qarşı yetdiyi 8 il həpis cəzası, bu gün həpisdədir. Nə idi, dediyi, ana dil zətən əlir zə fərşinin əsas istəylərinən biri ən yüxarı səviyyədə ana dil məsələsi idi. Ana dil məsələsində görə genə bizim bu milli haraç açsını həpisdə süründürür və həmit nadarlı sürcün həyatı yaşa, əri həpisdən sürre yenə sürcün həyatında. Bir çox insanlarımız var ki, dəfalərcə həpis edilip işçənzələrə məhəruz qalıblar çıxıblar. Artıq güney azərbaycanına belə deyim ki, bir çox milli haraç açsılar öndə gədən milli haraç açsıların rejimin əlində ağır yüksək səviyyəli vəsiqələr var. Azadlıqa çıxıblar 100 milyon 200 milyon hətta 500 milyona yaxın cirevlar var ki, onu orda cirev qoyub sərbəs bura xılıblar. Artıq bunlara bir hədə qurhu cəlirlər ki, bugün əgər sizi hər hansı bir güney azərbaycan aktivisində yafə aliyyatında görərsək yaxalarsək, artıq bu şəçildə milli araç açsılarımızı hədə qurhu cəlirlər ki, onları fəaliyyətdən səkindirmək istəyələr. Əma buna oymayıq, nə qədər bu dəvam etsədə bizim yeni nəsli uyanır və yeni cənclərimiz meydana cəlir və yenidən də bu etirazlar dəvam edədir. Bugün güney azərbaycanın ən önəmli məsələrinin biri ormu cölüdür. Ormu cölü artıq təmamı ilə qurumuş vəziyyətdədir. Yəni rejim tərəfindən qurummuş kurutulmuş vəziyyətdədir. Bunun 15 milyar kübdən gelib 2 milyar küb məsələri düşmüş və artıq demək olar 15-də biri ya onda biri qalmış bu ormu cölüdür. Ormu cölü əcər, təmamı ilə quruyarsa bizim üçün, yəni, sadəcə ormu də deyil ormuya batı azərbaycan deyil hətta təbizə qədər və hətta bəlçə oradan yetik Türkiyənin o sınır bölgələrinə qədər yaşanmaz bir hala cətirədir. Tuz fırtınası çox ciddi şəkildə oradaki insanları kötə məzbur edədir. Və bu da təbii ki rejimin istəhlərinən biridir ki orda azərbaycan topraqları, yəni his bir şəkildə yararlı olmasın yararsız vəziyyətə düşük və insanlar mərkəzə doğru, yəni farç şəhərlərinə doğru köt sətməyəməz vəzbur etsin. Hələrik mənlən bu qədər Həşəkürlər ağrı bəy, mən nəyil soruşmaq istəyirəm. Erəcəx hanımın üçüncü kitabında mövcud İran İslam Respublikası dövlətinin, yəni belə deyikdə ahond rejimdə ilə adını nə boyruşsuz bu? Onun zindanlarındaki durumun yəni seksəncicilərdəki durumun bir əksəttirilməsi nikası var. Bugün bizim orda ki, soydaşlarımızın adlarını çəktiyiz, Abbas Ishaninin digərlərinin pəlvisiyabı adlarını çəktiyiz, insanların hamsın aətdir. Mən xüsus ilə qeyd etmək istirən hələ səhid məhdi adıdadır. Ötənirlərdə onların da mübarizəsi süsu qeyd olmalıdır. Həl məhəmədi var siyamək müjzayı var, çoxları yəni, hamsına buradan salamba saygılarımızı çaktırırıq. Adları əgər dilməyəlmət isə üzüləyə hesab edəsin. Bu gün se zindanda yenədə qeyd ettiniz, şəhid oğlanı əlbəyi orda səhid Bakın da onları zindandaki durumu haqqında durumu ilə bağlı ölkə xaricindəki milli fəallar, bünyəzərbaycan təşkilatları, bünyəzərbaycan təşkilatlarında loqal görmərəm. Bütöv insanlar təşkilatıda məşhul olanlar. Büneyli-Buzeyli bütün Türk dünyasında, bütün dünyada olan insanlıqla naminə çalışan təşkilatları. Bak, bu gönlünə kim işlər gördün? Bunu istəyərim sizdə nəşidək. Bunu mənləşitmə istirsiz. Bək etsin, sonra sizdən daha metrəci, ağrı bəyilən ayrılacıyıq. Çox sağ olun. Təbii ki, bugün dediğim kimi biz milli insanlarımızın hapsıda olması ilə bağlı. Çox ciddi şəkildə biriləşmiş millətlərin və demək olan insan haqları dərnəklərinə təşkilat olaraq yaxud təşkilat deyip, milli fəall olaraq məştublar yazmışıq. Hətta, milli əşim üç millətlərin hafif örgütləri komitəsində biz məştublar yazıq, gönlərmişik. Bunların işşənzə olması ilə bağlı. Bunların ziddi şəkildə sağlıq problemlərinin olduğu ilə bağlı. Dəfələrcə biz mürazətlər etmişik. Ənsun, ələrizə bəyifərşinin gözlərimdə sığıntı var idi və bunu mualecəyə buraxmırdılar. Həm eşihte sadəcə biz deyil başqa milli təşkilatlarımız və başqa insan haqları müdafətcisi vərinlə çalışan dostlarımız da, insanlarımız da, bu məsələ ilə bağlı ziddi şəkildə işlər yaptılar və sonunda İran rejimi məcbur qaldı ki, ələrizə bəyifərşinin muraxası verib və mualecəsi itin bir heftəliyih bir süre tanıdı. Bu gün Güneya Azərbaycan'da təbii ki, Güneya Azərbaycan milli fə allahının hapsisdə olanlar çox azınacıhaqlı durumda rejim tərəfindən saxlanırlar. Abbas Bəili sani bir nəsə dəfəm məsələsinin mütə, narkamanlığa nə, qaçaqçılığa nə və başqa-başqa vələ dəsək surunları olan bölməyə salmışlar. Bunlarla bir dikdə saxlamaq istəyirlər. Və beləliklə bizim həm mənəvi, həm fizici olaraq milli fahallarımıza işçəmzə verirdinlər. Təbii ki, bunlarla bağlı biz elimizdən gələni ki, bu qədərdı ki, biz burada dışarıda olaraq ya onlar üçün İran konsuluslarının önündə gedib öz ətirazlarımızı bildirək, öz belə dəsək onları qınayaq və yaxud da aft bölgütlərinə, dələtlər insan haqları komitəsini beləliklə bilkiləndirmə yazıq və bunlar haqda İranın bizim məhbüslərə qarşın etə davrandığı haqda bilgi verməkdir. Alımızdən gəldiyi qədər bizdə bunu edirik. Çox təşəkür edəm ağrıbək. Yəni, bizim buyunki beləlişimizin belədiyik əsas qayası orda olan siyasi məhbüslərinin durumuyla bağlıydı və son durumla bağlı bizi davrandırdız. Beləlişin sonuna qədər qala bilərsiz, sünki dedin zamanım azdı ona görə sizi çox tutmuyaq, əlcəxanımla son yirmi dəgəni davm iləcik. Təşəkürlər ağrıbək. Çox təşəkürlər ağrıbək. Var ol, minətlarım. İlcəxanım, davm ilək, ilə bilanına davm iləcik. Günyi azırbaycana beləli, günyi azırbaycana bilili fəyallarının səsini təblizli də var. Yəni kebilirsiniz. İlnə bəncə də böyük bir müsahibə aparmışdım. Çox gözəl işlər görür, var olsun. Zindanla bağlı deyəndə, bən elə urmu görünlək ki, söhbət düştü. Əsərin beləlişsəsi də urmuda yanan yaşlı İran ideyasıdır. Həm burada yaşlılar, hərəkatını göstərmişəm. 80-ci ilə də bunun toplu necəsə bilir, həm də urmu görünün grudurma siyasiyyətdir. Bilirsiniz ki, küsudən artıq bənd rəmi gönlünə gələn çayların qabağına göyə bağları su varırlar. Bax sahiblərinə satılıb su, amma gör grudulur. Gölün grudulması əslində bugün beynahal məsələdir. Tək, Azərbaycanın urmiyanın məsələsi deyir. Ağrı beydə orada yaşlıca işarelədir. Orada 15 milyon qvadirat metir, 15 qub, tondazi var. Zəhirli tuz var. O tuz urmunu da təbrizi, Azərbaycanı, Qafqaziyanı vuracaq, hətta yaxın ərab ölkələrini, Türkiyeini, bu artıq beynahal qaq problemdir. Bütün beynahal qaləm bu məsəliyə diqqət yətirməldi. Tək, bizim problem deyir, daxili problem deyir. Qaldı zindanla bağlı. Zindanla bağlı qeydət deyim kimi 3 ilə bölünürdü. Artıq bu insanlarda azın sesini qarşı bir vahimə var idi. Və 3. bazar günləri əsərin qəhrəmanı gündəliyində yazır ki, o gecələri mən yatabilmirdim. Bir də, orada izlərinə yazıram, sözsüz ki, bir də qeydədir ki, cümə günləri akşam gecə yarısı, iki də, bir də, yuhunun şirin vaxtı mənə duruzuq, aparım işkəncə verirdilər, döyürdülər. Ona görə çalışırdım ki, cümə günün akşamları yatmıyım. Çünki, olan istirlərəmin yuhudan duruzub aparsınlar. Bu zaman bir psoloji təsir edirdi və onları sevindirmək istəmirdim. Və eyni zamanda müştəntiklər də istin tagı gecə yarısı edirdilər. Gecə yarısı yuhudan aparırdılar. Şirin yuhudan tutub aparırdılar bizi ki, biz orada yücə deyim, bir əzabın, istitist eləsi cəbablar verək. Əstəstə, cəbablar nə idi? Bayırda kimlərlə əlaqəm var, kimlərlə görüşürdünləm sonra içeri öylə dilmiş xahər izəyinəb, əskərlərindən, pastar qadınlardan salırdılar, zindani kimi içərimizə salırdılar və onlar bizdə söhbət eləirdilər. Elə girişirdilər, söhbət elə, dostumu göstərirdilər və kimin adını çəkirdiyse çəkdirib o zindana salırdılar. Yəni, bunlar da var öylə dilmiş qadınla. Yə, əslər belə dəvam edir və sonradan əndəşətli bir şeydə deyəcəyəm, bugünkü İlamın prezidenti İbrahimiy o reisi beli reisi İbrahimiy onun zindanla bağlı nice bir mükəmmər qəbir əzabı o deyirdiki məhbuslar qəbir əzabına alışmalıdırlar. Bu da ondan ibarət idi ki məhbusun əllini, qorunu, gözünü bağlayıb tabuta uzadırdılar. Saxtlarla, bəzin günlərlə orada asusuz qalırdılar. Adamların çox sunun ürəyi parç edib ölürdü. Oradan saxt çıxınırdı. Çıxanların da əsəbləri pozulurdu. Bu da var idi. Dicəl bir tərəfdə. Mən bir məsələni qeyd etmək istəyirəm. Mən bu məsələni xusus ilə qeyd edirəm ki söhbət İranın prezidenti şeçidən, son prezidenti şeçidən vaxtilə məşətdə Aslanı Qötü srəzəbinin başında olan İbrahim reisi dən gedir ki İbrahim reisini ələ prezidenti şeçilməzdən öncədə onun vaxtilə məhbuslara verdiyi işcənciya görə hələfi almışdılar. Burda yazılar Azarbaycanda dərdimiz var qaradaş. Azarbaycandan danışırıldı, o demək deyil ki vətəlimizin güneyində olan məsələlərə biz mövqə bildirməməlik. Bir ay ondan Azarbaycandan daxil problemlərinə danışırıq. Bir gündə vətəlimizin güneyindən danışırıq. Lütfen yeni qoşulardan qoşulanlar nəzələ çatdırıram. Mən bir həftədə her verilşimdə Salih Rüstemliyə Azarlıq deyə bağırıram. Yəni hakimiyyətə səstənirik. Bu gündə vətəlimizin güneyi haqqında danışırıq. Dəvdə ştabların müəllifəyi yazarımız ölücəxanın əfirimizdə lütfen əfiri paylaşın bəyənin ölücəxanınla haradasa bir onon beş dəyəlik söhbət icələdə davam edir. İbrahim Rəisinin bir təxəllüsü var Eidam Ayatullahı. Bu seçkilər zamanında çox hallandı. O nitdiki cinayətdə çoxdur. Əsərdə başqa bir hikayət nəsrün adında qızdı ki 13 yaşında bu evlərin də olur. Bunun iki qardaşı da zindandadığı gəlirlər atasını, anasını tutmağa atanası komünist deyip çoluşudur. Olar qaç yıllar evdə və qız keçir elərinə. Aparırlar, ona birinci təcavüz edən indiki İranın prezidentidir. Bunu bən qətallarıyla bu məlumatları veriblər. Və qızın 18 yaşı olanda siğri edirlər, siğri ilə eydəm edirlər. 12 yaşında şah mitingdə ərinə qəzik verirlər ki, bu qəzikli yanındakina ötür. Qəzikli onun elində tutulur və buna görür, qız uşağı zindanatılır, eydəm edirlər. Və deyicə, fakları çox danışabilərəm, amma biz keçək mahiyyətə. Komünizm nədir? Bilirsiniz ki, sosializm, maksizm belə bir ifade rəvalikdə, komünist ideologiyası durur və komünizmdə nədir? Komünizmdə üç şey var. Bunların birincisi, elm adamlarının işbaşından getməsi və din adamlarının gəlməsi, fanatiklərin hakimiyyətə gəlməsi əsas yer tutur. Məsələ, general qasım Süleyman 4. sınıf bitirmişdir. İptidai sınıf. İslam İngilabına qədər bənnə elinin altında işləyəm, bənnəri daş verən bir şagür deydir. Və sonra Laciverdi Ali Məkəmənin hakimlərində deydir. Laciverdi İngilaba qədər Tehran bazarında qadın Aqtuman könyayı satırdı. Laciün rüşvet horlu, korripsiya və kütəvi eydanlarda siz çox insanın eydamına fərman verdiyi üçün haqq tərəfindən artıq İngilaba qarşı bir rezi var idi. Nifrət yarananda bunu iştən götürdürə. Və ondan sonra o Qum bazarında başlardır qadın çarşabı filanə örtükləri satmağa, əslində altıncı sınıf təhsili var idi. Qanxali de həmcini. Səhdəcə bunların hakimiyyətə gəlməsində yüksəy, vəziqfə tutmasına deydi. Onlar dini fanatikləri idi. Və burada yeri gəlmişkən bir dətalı deyim. əslində Ağev İslam İngilabı olan zaman üç varyan seçmişti. Plan A, Plan B, Plan C Plan A da Qumiyyini dururdu. Plan C da Musevi ərdəbili dururdu və plan C isində yenidə şahın ətrafında fırlanırdılar. Nədən bəs Musevi ərdəbili Musevi o Qumiyyini oldu. Ağev nəticə çıxartdı ki Musevi fanatik deyir. Dindardır. Lakin fanatik deyir. O ərdəbili imam cüməsi idi. Və Qumiyinizmin ikinci əsas amili əsas ki ədiməli zindanla bağlıdır. Zindanda bir kitab bidiyim kimi qanlı arki estir. Qususi zindandaki əsalələrə həsr olunub hekayətdəl və onun mahiyyəti nədən ibadət edi inglavı saxlamakcın buna həsr olunub. Dindanlar şəfa xanadı. Orada düşə zindanlar məhbuslar xəstədilər. Müsləntiklər həkimdilər. İstintagədilər. Sorbu sual edilər. Derdini öyrənilər. Pastarlar cəza verənlər. Tibişçilər edilər. Nualicəni yerini yətirilər. Kim ki? ədiməli nualicə zamanı, işkəncə verilən zamanı ölür. Məhbuslar ölür. Onlar günahdan xilas olunlar. Bundan sonra az günah işlədirlər. Yəni, xümünün fikirini görə işkəncə altında məhbusun ölməsi bir növf və üçüncü xümünizmi məhbiyyətində duran qadına münasibət yedi. Yəni, 1962-ci ildə ahıngulab ədəndə xümüni şahı məktub yazır. Yazır ki, siz qadınlara seçib seçilmək haqqı verirdir. Amma bu düzgün deyir. Qadının beyni toyuq beynidir. O nə seçə bilər, yəni bunun qadına münasibətdir. Bundan artıq deyildir. Toyuq beyni kim bakırdı qadının təbəkürünə. Və diğer tərəftən xümüni İslam yıngılabınla dərhal sonra bir ictalə yazdı. Südəmər çörpəyə zilqə etməy olar. Amma atasının izni ilə. Südəmər deyəndir üç aylıq məzərdə tuturdu. Bu kitabların ilanın kitab hanalarında var idi. Var mı? Yəni, istinad etdiyiniz mənbələr var mı? Varsa istinad etdiyiniz mənbələri göstərin ki, yəni, istinad etdiyiniz də burada bizi əh, təngi deyildər, mən bir şey deyim. Maraqlıdır. Bizim efirdə hakimiyyət təngi dolanda hakimiyyətin trolları ortaya düşürdər. Bu gündə Baxıran 5-6 nəfər trollar İranın mövqiyyəni bir dafıydır. Qardaşım, bizim efirimizdə abiektif şəkildə məsələlərə münasibətdirdir. İmkâr elə çitabla bağlıdır. Adam faqlara, eləcəxanın faqlara istinadırlar, 100 nəfərlə müsaibə götürürb, onlar əsasən kitab yazıb. Üzülsürən, eləcəxanın siz davam ediyiniz ilə icdərdən qanşirirəm. Efiri bəyənin qaydaşımdır. Bələ, bundan sonra hakimiyyənin mövqiyyə belə deyidə zəfliyyədi üzərinə qaqdılar, narasılıq oldu və bu kitabları İranın kitafınasından çıxışdırdılar. Şəhədi səsi var, bunun yanında onla səfəridənlər yazıb. Demələ, Irak'a səfəridir. Kəlbələni ziyarət edəcək. Bir gecə, bir nəfərin evində qalır, əsərdə bu adilən belirlir, evində qalır. Və orada üç yaşında qıvşaqı var, gəlib divanda bunun yanında oturur, başını sığallayır və atasından iznalıq bir gecəliyə bunu siğdə edir. Bunu ki, onun yanında olanlar yazıb. Bunu ki, biz şərat mıdır? Bunlar hamsı var? Də, əsərin bu zindan nabarlı qanlı arkesdirdən sonra, gəlir xummeyni ilə varisin söhbəti. Artıq burada əksinglaf sədası çalınır, 88-ci ildə kütəbi qətirlərdir, ölkə qan içindədir. Və nə baş verir? Xummeyninin varis kimi özündən sonra hazırladığı ətullah müntəziri ona qarşı çıxır və fikirini bildirir. Həm zindanlarla bağlı həm də ki, nəcə də qeyri insani hallara qarşı və bundan sonra xummeyni onu evdustalidir. Və varislikdən də çənara qoyur çənara qoyur Yəni, ikinci şəriyyət mədare təaləyi yaşırdı. Rəfət bə yaxşı bir məsələni yadma saldı iki çeyik edəcəm daha doğrusu 5 dəya qəmiz var, buyrun. Dəli, birincisi xummeyni əsində əyatullah deyirli. 62. ildə şahonun əydan hüçmü vermişdir zindanda olandan. Bu zəman həsən şəriyyət mədareyi çazıb şəriyyət mədareyi, bə, çazıb şəriyyət. Dəli, onda şaha məktub yazırca xummeyni əyatullahdır. İran qanına görə, gəlməyət məyolmazdı bə elə de onunla baxış deyir, bıraqır. Bizdə dezə ki, saxta diplom düzəldirlər, onun üçün bir saxta diplom düzəldirlər, əyatullah şəriyyət mədareyi nə əyatullah buru cəridi, amma mən size bir sözünüzə güvvət olaraq, əyatullah müntəzirinin çox maraqlı bir qatirələr çilabı var. Mən o iranda qadaqan olmuştu. Amma mən baxdım keydə də nolayın variantını da tam yarısı var. Ora qədəri xudumuğunu çox təsvirlər olsun ki, müntəziri nələr başviyir hamsın yazıb. Yəni istiyirlər isə buna deyirlər, əyatullah müntəziri iranda Qomein-dən daha papulyar birisi olur zamanında. Amma Qomein-i akumiyyətə gələndən sonra onu inzibaya təzcidə qapadır. Hər haldan, mən dələşinizin yeşilin başlımağa doğru gedək, sizə sizindir yəni sonda. Qomein-i ona ruhumun ifade olunduğu şəxsdirdi. Əsində Qomein-i də saxdə əyatullahdı. Qamliyi də. Qamliyi 5 tümənlik mulliydi qəbəsanlıda Yasin oxuyurdu. Səhədəcə onu təsdələsi haqimiyyətə hazırlamakcun əyatullah titulu verdi. Və əsərin içerisində əsində ikinci kitabda imamın qoxdugu ölü var, o da şəriyyət mədaredi. Şəriyyət mədareni Jean-Paul Sart, şəriyi Mark Saadı vermişdir. Şəriyyət din qələbə çalmalıdır. Amma dinlə dövlət ayrı ayrı olmalıdır. Qomein-i sə bunu birrəşdirdi. Din-i haqimiyyətə gətirdi. Və ona görədir fəlacətə düçar oldu ilan-islam inqılabı. Və əsərdə diliyim kimi laxsunda artıq antikomein-i yaranır, antikislam yaranır, antihakimiyyət yaranır, yəni birinci müntəziri ona qarşı olur və əsərdə də ən böyük hisslələrdən biri qur və quldardı. Burada dəki cəmzlərlə yazılmış bir hisslədi və burada göstərmişəm. Və din qəl bir tərəfdən yəni əsəri yeçünlaşdırmaq üçün deyirəm laxsərin sonunda zindanda qızlı göz aydınlığıdır. Əsərin qəhrəmanı fatma, hansıca üçüncü kitab, tam birinci və üçüncü kitabda tam onun üzərində qurulmuşdur. Onun atasına bir gecə zənvururlar. Namaz qıldığı yerdə zindandan, zindan rəesi dir ki, ağa gözün aydı, kızı günahını güdü, eydam olundu. Səhərcəl şirinlik payla. Məlbələydə valideyin 5.000 tüməni şirini alıb aparı və zindanda pastarlara paylıyor. Sonra süt pulu olaraq, siğrə pulu olaraq ona müəyyəm mələvdə tümə para pul verilir və meyd verilmir sadecə ölənin zindaninin əşyaları o zindanda olan bir balaca pul-pal tarları verilir valideyinə və atada belə onu sinəsinə basıb gəlir, şirini paylayır, siğrə pulunu alır, gəlir. Oturur, evin kəndarında içər girmir, azan çalınır, ilk dəfə olaraq müəyyümün bir şəxs, müəyyümün bir şəxs, Allah. Allah çərim kişi namaz qılmağa tələsmir. Azan sesi bitənlən sonra evə gelir, qızının qarab alıqlarını aqvarimlən götürün, böyük dəryaya aparı quraqır. Əsər belə bir şəxbə bilir. Bu bir optimist notla, optimizm var bu, yəni sonda. Son bir dəyiqiyyə daxıl oldu veriləşimizdə bir izləyicimizin suallını ənəksətirmək istəyirəm, bayaqdan yazıblar, kimləri suallardan okuyabilməm, şəhbəsə üzürlü sayın, çünkü zamanımız çox məhdur, dəhav bizdən sonra canlı yayın başlayacaq, ona görə texminən iki dəyiqə bu suallıca ulandıraq və bitirək qəzəb qərəzli qərib adı var. Dirsizcə İran əkuməti, niyə çox sadə seçimlər edib, nifrətləri kanara qoymur. İran qalqı, niyə beynənlər cəmiyyətə qoşulmaq istəmirmən düşünürəm ki, bu hüküv eləşimizi ruhuna uygun sualdı, və biz hürmətli yazarımızdan soruşaq bu suallın cəmiyətini İran qalqıyla, İran hakimiyyətini iləşdirməyək, qalq bu hakimiyyəti istəmir. Bilirsizcə bugün İsvahanda da miting var, sonra yayda da bilirsiz ki, bəli çular ərəblər, nə qədən miting elədi, biz onlara dəstəy verdik, İran səfirləyinin qarşısında, stokolunda. Yəni, istəmirlər. Çünki qalq artıq bu oza yığılıq, ağır ixsadi durum, zindanlar yəni, qalqla qatışdırmir. Bir də ki, İran beynən qalq teşkilatların çoxsuna daha xildi qol çəkib müqavilələrə. Amma şərtlərə əməl yetmir. Əsərin içerisində, ya vaxtımız çox az qaldı, əsərin içerisində bil ki, qırmızı xaçdan və beynəkə amnistiyyə komitəsində, İranın zindanlarını gəlirlər çoxlanmaqa, bu zaman eidam hökumu oxulmuş insanları əsərin qəhrəmanı fatma da daxil olmaqla, aparı ormanın uzağılığında bir firmada, yayın günü saxriller bir həftə, və onda yazmışam, bəli. Şəkürlər eləcəxanın, bu mövziyə yenə döneciyik, bəyənməyənlər dolsa, bəyənənlərə də çox təşəkürəyirik. Hər halda, biz trollara öyrəşmişik, bu çox iləmli mövzudur və təhəmimizin günəndə yaşayan soydaşlarınızı yanıda olmaz, bir milli borzumuzdur, soydaşlı borzumuzdur. Ümumiyyətlə, gerçəylərə aynat mağla diziləcəyik, yazır ki, niyə tarixə başvurursuz? Əziz qardaşım, bugün də gerçələri deyəndə deyirlər ki, yox İran haqqında bunu deyilməsin, niyə deyilməsin? Bu gerçələr deyilsin. Təkisi beləyə bilərsiniz, amma gerçələri bogma deyilən bir məhvumla biz razı deyilik. Ona görə də bizim efirimizdə zaman zaman soydaşlarımızın en zamanda İran'da baş verən gerçələrin, İran bizim yaxın qonşumuzdur, orada 40 milyonla artık soydaşımız yaşıyor, 50 milyonla artık Türk yaşıyor, bu gerçəyi görün. Yəni, Türk dünyası İran'da yaşayan Türklərsiz mümkün deyil, bunu da bilin, bu bizim üçün çox iləmdidir. Amma çohtəs üçüki beləşimizi vaxt sona çatır, ödcəxalma təşəkür edirəm, ağırı bəyət təşəkür edirəm və bütün izləyicilərimizdə, bizi izləyənlərə, bizə dəstək verənlərə, sağ olun, var olun, Tanrı vətəlmizi, Tanrı