 Boek 3, hoofdstuk 5 van Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van hoteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands, boek 3, hoofdstuk 5 hoe Eilerspiegel zwoer de laatste Fransman te verdelgen of te sterven. Een groep geboren stond te arendonk voor de ingang der kerk en allen luisterden aandachtig naar een hunner die luidt op een plakaatlas uit welk tegen de muur van de tempel was geplakt. Deze plakbrief luidde als volgt. Vrijheid, gelijkheid, broedelijkheid. Burgers van het vrije arendonk. De Republiek heeft met grote spijt in het hart vernomen dat er tussen haar en Belgische zonen vele kinderen worden aangetroffen die weigeren de wapens op te nemen om over gans de wereld aan de volkeren de vrijheid en de gelijkheid te gaan aanbielen zoals het door de ene en onverdeelbare Republiek aan de Belger is gebracht geworden. De wet van 19 fructidor, jaar 6, roept u allen op om voor de vrijheid der mensen, het welzijn van uw evennaasten, op te treden en de slaven, die nog niet genoten hebben van de broedelijkheid die tussen de mensen moet beheersen en die daarom slaven willen blijven, te overtuigen dat wij het goed met hen menen. Het is zo plicht nu geen vrije bel gezet geworden onder de regering van de gelen die de troon van een tiran hebben omgeworpen en zijn skepten hebben gebruikt om het gehate kodendom het hoofd in te slaan, ook uw mede mensen te laten genieten van de vrijheid en in alle steden der wereld te komen mede helpen om de vrijheidsboom te planten in de boezem der verschillende volkeren. De Republiek weet dat uw warm hart bij de denkbeeld zal ontvlammen en ge-allen als een man zult optreden op de ideale strijd met de Franse Republiekijnen, uw broeders, te strijden. Mocht de Republiek hier echter, zoals het ongelukkigelijk op sommige plaatsen gebeurd is, voor onwaardige zonende vrijheid staan die de rijke akkers van het wereldwelzijn niet willen beploegen en hun bloed niet veilig hebben om deze akkers te bevruchten, dan zal de commissaris de Republiek, die door de openbare macht gesteund wordt, de nodige maatregelen nemen om de ongelukkigen, die niet begrijpen waar hun heilige gelegenis is, te dwingen, te handelen in hun eigen belang. De kosten die het plakaat had voorgelezen, voegde erbij in Kaudo-Venenum. Wat zegt ge-kosten? In de staart zit het Venijn. De achtbare Republiek is allevriendelijks, maar ze voegd eraan het staartje bij dat ze uw desnoten zal dwingen als kanonnevleesten gaan dienen in vreemde landen te gaan vechten voor de gele die oorhuisgenoten hier alles ontroven wat ze bezitten onder de dekmantel van vrijheid en broedelijkheid het schrikbewind bij andere volken in te voeren. Dat zullen we niet. Liever hier sterven voor ons vaardelangst, de koster haalde een plakaat van onder zijn jas te voorschijn en met enige afwantjes bevestigende hij het over de plakbrief ter Republiek. Lezerkoster, lezer, met plezier jongens en langzaam op ieder woord druk het lasten ouderman, België. Het is zekerlijk met doelveit dat jij de bevelen van het uitvoeren directwaar van Parijs in België zaagt komen die de militaire conscriptie bevolen en instelden. Dat schouwspel is nog nooit gezien in België. In de tijd der oude hertogen was ons volk van de soldatendienst ontheven met zijn genoot in een zuiveren en ongeschonden vrijheid als ook van de vrije oefening van de godsdienst en andere gekend privilegien in de triomfantelijke inkomsten enzovoorts. Maar, eilaas, waar is de tijd van de geliefkoosde vrijheid? Die vrijheid waarvan de Belgen zoveel kasmaakten dat alle volkeren hen die voorrechten benijden en dat zelfs Frankrijk wens te geregeerd te worden op dezelfde voet om die vrijheid te genieten. Maar vandaar, Arme Belgen, wat is er van die vrijheid geworden die de vieren leel beschermde? Ze is geketend door vijf tijgers, vijfhonderd luipaarden en tweehonderd vijftig ijsberen. Is het dan te verwonderen dat die lieve vrijheid u ontdrukt werd en jij nu in de kluisters zucht in de welke men u naar de legers zal sneuren om de vrijheid tot de laatste kind te ontwortelen in die dat mogelijk is. Maar, Belgen, weet genieden dan niet dat de god van de oorlog die door onze vaders aanbeden werd met zoveel plechtigheid en eerbied nog leeft. Hij zal zijn warenvrienden de Belgen niet verlaten. De oude vrijheid zal terug opgroeien en takken schieren tot in de sterren. Schip maar, moet volk van België. Maar wees voorzichtig. Besmuur uw handen niet om de ontwerpen der tijgers, beren en luipaarden te verwezen, maar de arenden en strajsvogels vliegen en verzamelen zich rondom hen en zullen hen verslinden. En jij? Jij zal beschermd worden. Leven de kijzen en zijn vrienden. De boeren herhaalden die kreeg. Leven Oosterrijk, weg met de Fransen. Een mandrong door de groep boeren en plaatste zich tegen de kerkdeur en werd door al de mannen, niet alleen met nieuwsgierigheid, maar ook wel met angst aangestaard. Hij was in een brede mantelgehuld diep over zijn voorhoofd getrokken. Zijn de ogen schitterden. Was hij een Frans Commissaris? De boeren dachten het en met onheil spelende blikken keken ze de vreemdeling aan. Deze sprak met een krachtige en wel luidende stem met iets wat West-Vlaamse toonval. Broeders, roep niet, leven de kijzer. Een luidgemorrond stond. Wat moeten we dan roepen, vroeg de koster, uit genoeg om door alle verstaan te worden, want de groep was gedurig aangegroeid en wel een honderd tal boeren omringde de kerkdinaar. Ge moet roepen, leven de vrijheid, antwoorden de vreemdeling. Nee, nee, weg met de Franse, slaat dood, weg met de Republiek, aan ene boom met hem. Vuister werden tegen de man dreigend opgestoken naast stokken en knuppels. De vreemdeling bleef zeer calm. Weet u, weg met de Franse, weg met de Republiek. De boeren keken elkaar aan, ten hoogste verbaasd, het was dus geen trafand de Franse Republiek die voorin stond. Wie zei het gedan, vroeg de koster. Wie ik ben, een Vlaming die zo waarschijnlijk een hevige vijand is en overal zijn er krachten inspand om de Vlamingen, de Belgen tegen de verdrukkers te doen opstaan. Wie ik ben, Tijl Uydenspiegel, de Joolige Goud, die Vlaander door bekend staat om zijn de poetsen en geesten te gezetten, maar die zijn lust om klug te uit te halen heeft zien verstikken door de Franse deugdieten die het vaderland onder de hielver pletteren om er het laatste druppeltje bloed uit te persen, de laatste zenu erin te doden. Als het vaderland leidt, zoals dit dans het geval is, dan zwijgt de Vlaamse geest pret en plezier weten stichten om zich geheel te wijden aan de redding van het vaderland. Wij moeten de Franse bevechten ons aan hun juk onttrekken die booswichten uit het land jagen ons geheel en gans vrijmaken, maar we mogen niet roepen, leven de keizer. Waarom niet? Herhalen we de kostig. Omdat we van de keizer niets te verwachten hebben, we moeten als we ons goed en bloed ten overbrengen en de sfeil hebben voor de vrijheid van ons land één groot landmaken, een machtig land dat voortaan de vreemde indringers zou kunnen op afstand houden, zijn de stemmen zou kunnen laten horen bij de mogelijkheden spreken, een land dat krachtig zou opgroeien en weldra aan de spitstaande Europese volkeren. Ja, ja, riepen enige boeren, leven tijdens uitspiegel. Dat is echt een voorlateren zorg. Ik heb u iets anders mede te delen. De Commissaris Brutes César is op weg naar Arendog met een sterke, gewapende macht om de jongen Lieder die weigeren soldaten worden gevangen te nemen en mede te sneuren. Zij het gegeet om met de sansculotte meter te gaan? Nee, nee, weg met de Fransen. Blijf hier dan niet staan gapen, wapent u en tracht de Fransen zoveel na de onmogelijk te berockenen. In al de dorpen die ik doortrok is de opstand uitgebastend zodra de Franse Commissaris opdaarden. Zodra die kalm blijven uw bekrachtige jongen Lieder door de bloedhonden laten mede nemen om als kanon of lees te worden gebruikt? Te wapen, de noodklok, weg met de Fransen. De koster was in de kerk geëind en weldra liet de klokharen pangatonen horen. En onder het zingen van het lied der boeren trokken de jongen Lieder af om hun wapens te grijpen om de Fransen een ontvangst voor te bereiden die lang in hun geheugen zou blijven. En luidklonk het Regiers van Dorpen en Stee waren de Fransen eens weg hoe had u daarmee? Nederlanders blijf nu bij een we moeten stand vastig wezen om te waren ons lijf en bloed voor de Fransen zijn wij te goed om het schelmen en diven te strijden dat zijn wij niet van zin liever de kogel of de griotin. Uile spiegelstaarden met glinsterende blikken de boeren naar. Hier zijn allen weer al gereed en de Fransen Commissaren zou zijn tochje in de campen een niet al te aangenaam herinnering meedragen. Ik keer terug naar Duffel. Hij begaf zich naar de afspanning de kroon, deed zijn paard een trek die hij dat nooit gehoopt had nog als ruiterpaard te worden gebruikt sadelen en verlieed het dorp. Opeen een hoeven in de omtrek van Duffel had uile spiegel zich met zijn moeder en Nelen gevestigd daar in een zo brede kring mogelijk het goede woord te gaan verkondigen. Hij had Duffel verkozen om er daar één der brandpunten van de boeren krijg was. Een groot aantal boeren van de dorp en uit de omtrek waren er gekampeerd en onder pastoorde pre, een vastberaden man oefenden de jonge strijder zich in het oorlog voeren. Uile spiegel dachten twee wezens die hij zo in er lief had daar in veiligheid. Hij wilde niet in de gemeente zelf willen laten omdat hij vreesde dat de ene of andere dag de Fransen die wisten wat er te Duffel gebeurde en een inval zouden wagen. Zoals een werkman verheugd is na de afgedaanen taak huiswaarts te kunnen keren om zijn huisgenoten weer te zien en in hun midden de zoete rust te genieten die al de drukte en vermoeienis van de dag dadelijk doet vergeten zo reed Uile spiegel opgeruimt over de baan. Hij ging de weg inslaan waar hij in zijn verbeelding in Reeds-Nelen zag die hem tegemoet snelde en op luidenjaarkreten onthaalde toenplotse man vanuit het struikgewas de voorschijn kwam. De avond begon Reeds te vallen Tijlich heeft zijn de pistol Laat af, zei de man, ik ben het Tijl Uile spiegel herkende de stem Ha, meester wat zit je daar in die kant verscholen De notaris legde mee op wacht omdat hij dacht dat hij langs hier zou komen. Wat is er dan gebeurd? Tuffel is belegerd Onmogelijk De Franse zijn onverwachts opgedaagd en hebben alles in de omtrek onverhoeds aangevallen Ze liggen nu rond de dorp en de weg is ons afgesteden om ons bij onze makkers te voegen We trachten nu samen te geraken met zoveel mannen als het maar ene seers mogelijk is om de vreemde honden langs achter aan te vallen als zijn aanslag op het dorp waren en onze hoeven is in de macht de Franse en mijn moedig en Nelen de meester antwoordde niet op deze vraag en sprak kom met mij mede, we kamperen in het bos de notaris heeft u veel bij te delen en mijn paard leidt het bij de teugel het pad is breed genoeg om het dier de wegvrij te laten is mijn vrouw bij u Liedem geen woord meer de geluid zou ons en onze kunnen verraden geweld ben niet antwoorden meester ik vrees voor een onheil de bandsweg ziet geweld dat ik juist raad kinders en onze mannen een paar ogenblikken later bevonden zij zich te midden der boeren een 30-tal die onder het geleiden van de notaris van hun dorp waren opgerukt op de bakkers van Duffel te hulp te stellen de spiegel kende de leider van deze kleine bende die dadelijk op hem toetrad geen ging de wolf in de mui lopen sprak hij dat vernem ik daar even van de meester hij heeft me niet willen antwoorden als ik hem vroeg of bijna huis geloten nog op de hoever of in veiligheid waren het geluid van de notaris betrok ik zou u alles meedelen thuis heb moet, want het genuute verhalen heb eist al uw wilskart begin met het einde de notaris, ik wil onmiddellijk weten waar mijn moedig, waar Nelen is zich het bij dadelijk de notaris aangezonden laat me verhalen nee, ik wil alles weten daarna misschien zal ik naar uw verhaal luisteren hij had met beide handen de rechterhand van de notaris in de zijne genomen en ze krampachtig drukkende kreet hij spreek in godsnaam spreek een erg onhuiltaar wil we armen moedig is het dood ja dat is het niet waar, moeder is dood de notaris knikte bevestigend een wanhoopskreet ontsnapt de moeilijk te toegendepen keel van uilen spiegel moed tijl en waar is ze waar is haar laatste hij barste in snikken los begraven tijl begraven op het kerkrol van ons dorp in gewijde aarde begraven in het poos nog snik de ouderspiegel luid plots lief hij het hoofd op de tranen waren gedrocht zij werd gedood ja, door de fransum ja, door die bloedronden weer ontsnapte in kreet de heese gorgel van tijl nog deze maal was het niet meer de wanhoop maar de vraak die eruit sprak plots geef hij weer de handen van de notaris de gedachte aan zijn de moeder had hem een stond neler doen vergeten neler vroeg hij geen antwoord zij ook nee, spakt de notaris, zij leeft nog waar is zij het was alsof de woorden niet over de lippen van de boerenleider wilden maak me niet krakzinnig door me langer in de onzekerheid te laten spreek waar is neler, ik wil het weten de fransen voerde haar mede woord voor woord met korte tussenpouzen en op ieder woord drukkende herhaalde tijl die zin de fransen voerde haar mede dan woest de blikken in het rondenwerpende op de boeren die hem omringden en geil, je hebt dat laten begaan oh, dat is te veel dat is te veel bedaard tijl sprak de notaris beschot er ons niet en luister naar het verhaal van de beestig ik weet genoeg zeg mij waarheen de fransen gegaan zijn en ik zal u toden wat een man vermag ik zal daar moet hebben alleen neelen uit de handen de sansculotte te halen jij is uit alle lawaarts de boerenborden wees kalm tijl en hoor ons aan niemand weet waarheen de fransen gegaan zijn de rovers bevinden zich waar ligt in het leger dat duvel wil nemen ze zijn naar andere oorden vertrokken het zal van metal zijn u tans te wagen op een der wegen want ook u zal mijn gevangen nemen en dan uit de spiegel niet het hoofd op de borst zinken hij balde de vuister maar begreep zijn er onmacht een zucht ontsnapt te zijn de boezem je hebt gelijk sprak hij en plots weer opvlammend bij god daar zal al wie fransman is en op mijn weg komt voor boezen op de asser mij naar moeder op het hoofd van nele zwer ik dat geen fransman nog leefend van mij heen gaat teil zijn de pastoor die met zijn de dorpelingen was opgetrokken teil dat is een zware eet ik heb hem geswooren meneer pastoor en ik zal hem houden dat de meester nu alles verhalen tot in de kleinste bijzonderheden ik wil alles weten om het goed in mijn brein te printen om het nimmer te vergeten als ik tegenover de fransen sta het einde van hoofdstuk 5 boek 3 hoofdstuk 6 van teil uilenspiegel in vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart de leeuw teil uilenspiegel in vlaanderen door Jan Bruilands boek 3 hoofdstuk 6 wat de meester vertelde al de boeren hadden rond de meester plaatsgenomen zo dicht mogelijk het geweer recht op in de hand met de koof op de grond in het halve duister vormden zij een eigenaardige groep met hun blauwe kilen en de witte band met het rode kruis om de arm de meester verhaalde het kon zowat rond de middag wezen want het noem als lond gereed op de tafel en ik had juist het gebed voor het eten geëindigd toen een paar geweerschoten ons verschikt deden op springen ze werden in de nabij het er hoeven gelost mijn zoon greep onze geweren en drukte mij mijn wapen in de hand de vrouwen keken ons angstig aan we waren op het punt de deur uit te stellen toen Wannis van de smidt met zijn rookend geweer bij ons kwam binnen gelopen de fransen kreeg hij de fransen ze achtervolgen mij verbeegd uw geweren ik heb mij niet gezien hij vloog de trap op Willem legde de geweren onder de trap waar zij niet in het oog vielen maar waar wij zich makkelijk konden grijpen een paar ogenblikken later kwam een frans officier de degen in de vuist hebben er twee soldaten binnen gesneld waar is de jorling hier, Willem, mijn zoon nee, een ander die op ons geschoten heeft hij kwam hier binnen ik heb niemand gezien doe geen moeite om hem te verbergen want als ik niet onmiddellijk zegt waar hij zich bevindt doe ik hoe hoek doorzoeken we hebben niemand gezien Bevin van angst stond bijna dochter bij uw moeder en Nelen die hun een kule bloedigheid beter bewaren konden doorzoekt het huis bevallen officier terwijl de soldaten aan dit werk bezig waren een geboot te bevel hebben mijn bars hem een glas wijn te schenken en glazen voegde hij erbij de situaienis zullen met mij een beker dedigen op het huilerrepubliek ik antwoorde hem dat ik geen wijn bezat wat heb je dan te drinken bier dat is hondendrank iets anders melk en water vier pinten mijn dochter prachtig gevraagde de officier hief ze glas in de hoogte op de republiek situaienis uw moeder en menen die zou hieven hun een beker op en dronken Nelen bleef roerloos en gij situaienen toen een vrouw taal nam de beker en wirp de inhoud over de vloeg uilenspiegel gief het hoofd op ik had voor haar niet minder verwacht de meeste vervolgde zijn verhaal de officier vondste de wengbrood en trot op Nelen toe thuis ogen flonkerde en ik was daar niet ja antwoordde de meeste dat was spijtig toch mijn zoon was er mijn koenenwilm als hij bemerkte dat de fransman op urgade toetrad naden de heide trap gereed om zijn geweer op te nemen situaien zijn de officier ik gebied u te drinken op het huilerrepubliek dat was bleek geworden zeer bleek maar met vaste stemspaksen en als ik dat niet doe dit krachtig antwoord tof de bevel heb ik dat zou bespijten situaien maar ik zou er u toe dwingen ik doe het niet de officier tat nog een stap op haar toe wil een bukte zich om zijn geweer te grijpen de aandacht van de sansculot werd gelukkig afgewend door de terugkomst van zijn soldaten de aare pakken geladen in huis geschenen de opstandeling niet ontdekt uit de land overal en in alles gezocht de officier glimlachter dan bemerk ik wil hem richten het woord tot de laatst genoemde de luidendanskheid niet te bemerken dat zij de manschappen gestolen hebben en hun buit meedetragen ze hebben dat recht als ze een huishoek doen mogen ze in naam de republic beslag leggen op alles wat verdacht voorkomt die niets verdacht zijn huis het boord mei hierover te oordelen vooruit mannen de soldaten met hun pakken geladen volgden de officier wilden besprongen naar de trap en greep zijn geweer uw moeder en ik sprong ervoor uit om hem te weer houden waarin we slaagden in een korte worsteling kon ik het wapen uit zijn de handen losvingen daar klonk plots een geweerschoot en een der soldaten die reeds in eindweegs buiten het neerhoofd waren viel om niet meer op te staan het was Wanners van de smidt die van op het dak geschoten had de andere soldaat die zijn pak vallen en nam de vlucht een tweede geweerkogel vloot naast de oren van de officier die zijn de bestool afvuurden in de richting onze hoeven en dan insgelijk zet hazenpadkoos Wanners kwam naar beneden hij bulderde als een bezetener ik dacht aan alle drie te treffen kreeg hij, ik heb er twee gemist dat zal hier slecht aflopen het is mijn schuld niet meester want als ik die kerels met hoe goed straag heen gaan kon ik me niet weer houden ik geloof dat mijn geweer grans alleen vuur zou gegeven hebben op de banditten heb wel gedaan Wanners sprak mijn wellen, ik wilde hetzelfde doen in ieder geval moeten we trachten hier zo spoedig mogelijk weg te komen zei ik, die deugdieten gaan terugkeren met enige hunnig makkers en we zouden een slecht ogenblik beleven laat ons spoedig maken dat we bos in zijn beaamde Wanners we hadden echter nog sneller op de vlucht moeten slaan want de woorden waren nog niet koud of we zagen voor ons op de baan een troepjesanskuddel te komen aangesneld langs achter de weg, kreeg Willem helaas, ook daar bemerkte we Fransen de weg was ons afgesteden langs beide kanten we spoelden ons terug in huis al wat we konden doen was de deur versperren en ons leven zo duur mogelijk verkopen uw moeder en mijn dochter zaten geknield en baden halflaat Willem, Wanners en ik stonden met de vinger aan de trekker van ons geweer naast het fenster de koeketel naar boven kreeg Nelen wat betekende dat? spoeder, spoeder Willem en Nelen sleurden de zware ketel met siedend water naar boven de eerste kwam terug, Nelen bleef boven een koopslag op de deur dreunde op dit ogenblik door het huis vuur, bevallig zacht drie geweerschoten knalden en drie Fransen beten voor de deur in het zand woedende kreten beantwoorden onze schoten en een paar kogels drongen door het fenster binnen en floaten boven onze hoofden we hadden ons plat ter aarde laten vallen een gil uw moeder stochte voorover ze was nog een kogel getroffen uit de spiegel trok de handenkampachtig samen nog sprak geen woord de meester vervolgde de zaskulotte beukte met de geweren op de deur die ging toegeven de smachtelijke kreten zich niet te horen Nelen had de ketel met kokend water door het dakluik over de Fransen uitgegoten daar hoorde we de stem van de officier steek het nest in brand en onmiddellijk daarop dezelfde stem twintig pont voor hetgene die bij de kleine heks die daarin huis is levert in handen leverd dood al de rest op handen en voeten kroppen we naar het achtervertrek de woning was ontsingeld we hebben besloten met het wapen in de vuist een boer door te zoeken of te sterven we plaatsten Nelen en mijn dochter in ons midden opende plots de deur en vlogen buiten onze geweren afvurende en moedig, voegtuig er was geen hulp meer te bieden zoals door de kogel in de hersenen getroffen en op de slag gedood was het nu onze plotselingen aanval die de zaskulotte deed duizen was het een bloot toevall of de houtgod die ons beschermde niet, maar Willem, Lisa en ik wij geraakten in het bos en waren gered Walis mocht ons geluk niet delen hij werd getroffen in de rug en viel vol onze voeten en Nelen zij werd door de zaskulotte ingehaald en meegevoegd en jij hebt haar laten begaan wat konden we doen ons leven nutteloos op het spel zetten we zouden zelf geen gebruik van onze wapens hebben kunnen maken uit vreeshaag te raken we moesten laten begaan hoe dat lijkt ik zeg dit u reed zij is in gewijde aarde begraven wij voegden ons bij de benden van de notaris die wij hier in het bos aantroffen om weg om duvel te hulp te stellen wij begraven ons naar de plaats des omhuis van zaskulotte geen spoormier ons huisje was niet afgebrand alleen een dak en een zijwand hadden van het vuur geleden het was alsof de bosweeg dezelfde brand geblust hadden binnenhuis hadden ze alles verdeeld er bleef ons niets te doen dan de lijken oer moedig en van wannes naar het nabierig kerkhof te dragen en al daar te begraven het was een doe verplichtigheid bij het avondduister toen het verhaal geëindigd was bleef Thijl enige ogenblikken beweegloos tranen roelden hem over de wangen plotseling hiel hij het hoofd op wijs bij de plaats waar moeder begraven ligt stel u haar geen gevaar blote Thijl gezouten de handen daar Franse vallen ik wil op haar graf pidden heeft niemand van u allen de moed mij te weggezellen ja ik zeker onderscheiden boeren boden zich aan komt dan zoveel mogelijk tussen de bomen van het bos beschouden blijvenden begraven ze zich naar het kleine kerkhof alles was stil in de dorp ze slopen als schimmen over de dodenakker de maan die pas aan de hemel was gereden zond hun zilvere licht op een hoekje van het kerkhof af Willem nam Thijl bij de hand en hem in plek aanwijzen de waarde aarde nog vers omgewoerd was vluisterde hij hier is het Thijl knielde en vauwde de handen te samen de boeren knielden met hem in de wijn bleef uilen spiegel bidden en opnieuw ontsprongen tranen aan zijn ogen hij rees op zijn de tranen waren gedrocht ze gelaten als weer zoals vroeger met de eeuwen gespotten de trek om de mond en hij sprak luiden zodat zij de stem over de dodenakker klonk en de boeren net schrikken die nog immer geknield zaten moeder ik zweer dat ik u zou vreken moeder, ik zweer dat ik neler dood of levens zou weder vinden moeder, ik zweer dat ik al zou vernietigen wat Frans is en zonder dat zij er toe aangespoord werden vonden al de boeren op en als werden zij er door een geheimen mag toe bewogen zijden allen als één man wijs weeren het het einde van hoofdstuk 6 boek 3, hoofdstuk 7 van Thijl Uiderspiegel in Vlaanderen deze dieprivox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leeuw Thijl Uiderspiegel in Vlaanderen door Jan Braulans, boek 3, hoofdstuk 7 Lammen te leuven te leuven in de IJzeren bol in Herbeg-Denaamse straat vinden we Lammen goedzak terug de gelachzaal was opgeprobt met folk dat aan dachtig luisterde naar het lied dat Lammen, die op een tafel stond met luidestemvoorzong en we van allen te samen het refrein herhaalden krachtig klonk het uit zijn mond zijn honden gezonden uit de stad Parijs zij eten zij vreten onze beste speis en Lammen vervolgden als allen het refrein hadden uitgescheeld wie kwam er arm in Brabant aan de sans, de sans culotte wie zag men zonder broek daar staan de sans, de sans culotte wie zag er van de honger Schil en vrat hierop het vetste deel de sans, de sans culotte luiden werd een paar malen het refrein opgedruimd Lammen zonk volgt wie had geen penning in de zak de sans, de sans culotte wie alles in zijn zakkenstak de sans, de sans culotte wie nooit betaalde vroeg of laat dan met het waardloos assignat de sans, de sans culotte er werd onder het zingen geklonken en gedronken en al de aanwezigen, moedige koninkero's die op het eerste zijn de wapensouder opleven om de boeren te hulp te stellen werd er door het lied van Lammen opgewekt en nog met meer kracht klonk het zijn honden gezonden uit de stad Parijs zij eten, zij vreten onze beste speis tot 3 mal toe werd het refrein herhaald Lammen zijn lied konvoord zingen wie nam ons goed, ons geld en brood de sans, de sans culotte wie bracht ons in de diepste nood de sans, de sans culotte wie stoon ons laatste koper een stuk en bracht ons allen in de druk de sans, de sans culotte meer en meer geraakte de gemoederen opgehit Lammen bemerkte het met vreugde het ganselied van de uilenspiegel moed er vandaag uit, zo sprak hij tot zichzelf het gaat hier naar wens voort zingen crete de aanwezigen terwijl anderen opnieuw het zijn honden aanhieven ik ga voort, prak Lammen, zij de stem boven het gerucht verheffende luistert in godsdaam of moet ik ophouden ik zal het doen die bedreiging maakte indruk en goed zak kon zijn lied vervolgen wie loopt er in ons kleren rond de sans, de sans culotte wie maakte het hier toch al te bond de sans, de sans culotte wie nam ons al ons rechten af en laat ons enkel nog het graf de sans, de sans culotte weer, en met steeds klimmen de geest drift, werd in koel het refrein aangeheven tot men Lammen weer aan het woord niet wie stoot ons kijk en leeg en naakt de sans, de sans culotte wie heeft ons in het hart geraakt de sans, de sans culotte wie zond ons priesters brabant uit en maakte kijk en kloosterbaard de sans, de sans culotte de bevolking van Leuven was zeer geloofig en men had deze lieden in het hart getroffen door de afschaffing van de universiteit die voor het groot gedeelte de bevolking tering en neering bracht die stroof van Lammes lied werd dan ook op een onverdovend gerucht onthaald terwijl de ene het refrein aanschreeuwen riep de anderen weg met de franszonden, weg met de sansculotte ter dood de vijanden onze priesters het duurde geruimetijd eer Lammen kon voortgaan het slot nog, kreeg hij het slot, het slot rehaalde enigen en eindelijk kon Lammes een liedje eindigen wie is er een moe dat vreemd geweld de boer, de boer en al wie tegen het frans gespuist zich stelt de boer, de boer en al wie zuivert het land van dat gespaus wie strijt er tans voor kerk en kluis de boer, de boer en al de menigte wilde het refrein beginnen nee, kreeg goed zak luistert hier naar het refrein voor de boeren en hij zong het zijn helden die snelden samen uit gans het land zij strijden, bevrijden het heiler vaderland opnieuw moest hij dit refrein zingen en dan herhaalden allen met hoeden of doekenswijend waar de geest drift ten top was gestegen het zijn helden die snelden samen uit gans het land zij strijden, bevrijden het heiler vaderland vier mannen geepen Lammen bij de benen lichten hem van de tafel op en onder het zingen van het boeren refrein zij hem al zo in de hoogte gestoken de gelachkameron toen klouten er een andere man op de tafel die door goed zak tot tribune was gewijd en met sterk leuvense tongval sprak hij burgers, de mannen op het stadhuis hebben schrik als jij het niet wilt geloven ik heb hier een plakaatje dat ze hebben opgesteld om in tijd van nood te worden aangeplakt of afgelezen het is nog niet geschiet, maar het licht gereed ik heb er een gekregen van een onze vrienden op het stadhuis en de oren is goed open ik lees de municipaliteit gezien het gevaar waarin de gemeente zich tansbevindt, besluit al wie het zal wagen te schieten op de Franse soldaten of op de patriotende gemeente zal ogenblikkelijk door de kop worden gebrand het huis waaruit geweerschoten zullen gelost worden of waaruit men naar de Franse soldaten of patrioten zal werpen zal onmiddellijk worden in brand gestoken ieder huis waar men het zal wagen de deur te sluiten voor de verdedigers van het vaderland zal ogenblikkelijk in brand gestoken en de gede die ze gestoten heeft door de kop geschoten worden de lezing van dit stuk werd op hevige jou onthaald weet je wat ze nog gedaan hebben? nee, nee spreek de sleutels der klocke torens en van de poederkamertjes in verzekerte bewaring gebracht we zullen die wel weten te krijgen we zullen ze opwijzen onnodig zijn de man met een leuvense tongvouw ik heb hier al die lieve dingetjes en uit zijn borstrok haalde hij een aantal sleutels tevoorschijn die aardene koord bij Ocanderberg gebonden en welke hij rinkelen deed op luidgejuig en handgeklapt werd deze mededening onthoud de man vervolgde hij kent allen Peter Geens een die met de Franse heud een deugnit die met de Franse heud aan het werk bedoemd kijk met alle met grote ogen aan geen weet niet wat de purgen wachten is één, een nieuwe uitvinding 3 compagnie's zijn er gesticht bestaande uit burgers die de Franse honden leiden kunnen ze staan er iets op wacht na de wacht nee, laat die lieder doen straks zullen we beter werk kunnen verrichten weet je waarom de municipaliteit met tockschaafd uit telkens ik dat woord moet uitspreken zeggen. Diest is in handen der boeren. De aarschot hebben ze de ontvangen gedood en de scherpenheuvel is de Franse commissaris Bonnardel dood op de openbare weg gevonden. Zo moet het gebeuren. Al wat Frans is of met de Franse meedoet moet gedood worden. Doden wij hem niet, dan doden zij ons. Oog omhoog, tand om tand, moeten wij tans voor de vrijheid kampen. Dood aan de Franse. Dood aan de Franse was de algemene kreeg en het refrein van Lamme werd weer aangeheven. Zijn honden gezonden uit de stad Parijs. Zij eten, zij vreten onze beste spijs. Op de bergs van Korbeels, de aanvoerder der boerenbende van Turrenhout, hebben wij een proklamatie gedrukt die genaas tegeden daar municipaliteit, dat is nu toch eens een heksewoord, moet aanplakken, luistert. De boerenaanvoerders, gezien het laffe gedrag der municipaliteit van Leuven, besluiten, voor iedere burger die door de Franse wordt door de kop gebrand, zullen twee Franse vallen en voor ieder huis dat wordt in brand gestoken zal een Fransman geroosterd worden. Dat is korter en beter. De deur van de ijzergebool werd op dit ogenblik geopend en een tientel gewapende mannen trouwt er binnen. Inna op de Republiek sprak de man, die het bevel scheen te voeren, bevelen u deze zaal te verlaten welke zal gesloten worden. Dat is Peter Geems slaat dood in het water. Laat ons kam blijven, crete man die enige ogenblikken vroeger dood aan de Franse had geroepen. Op bevel van hun aanvoerder legde de burger wachten hun geveer op de aanwezigen aan. Niet bang, crete lange. Zijn uitroep vond echt geen weerklank. Ieder was beducht voor zijn huid en het zou toch niet ernstig geweest zijn tegen die gewapende burgers iets te ondernemen, zich zonder het minste nut te laten doodschieten als een hond. Allen verwijderde zich. Toen ook Lamm en de Kamer wilde verlaten beveil de aanvoerder, neemt die man gevangen. Mij? Waarom? De man die zulke oproerige taal had gesproken, daardoor dat Lamm en zijn lied had gezongen, trat op de bevelhebber toe en verluisterde hem enige woorden in het oor. Laat die man vrij, zegt hij onmiddelijk, vooruit, max. De wacht verliet de ijzige bol. Lamm had op de onbekende toe. Wie zei het gij, vroeg hij, die de burgers tegen de Franse ophitst en de meesterschijten zijn van hun verdedigens. Je hebt mij van de kogel gered en wie geook zijn mogend, ik dank u. De man nam zijn pet van het hoofd en rukte de zware baard af die hem om de kind was gespannen. Tijnl kreeg het goed zak. Lamm er. En de ogenblik bleven de vrienden sprakeloos, maar elkaar handen innig in elkaar geklemmthoudende. Gerard mij niet herkent. Hoe genaamd niet. Hoe leven ze tongval? Ik heb lang hier in de stad en in de omtrek verbleven. Het is waar. Laat ons een pot rinken. Ze namen plaats aan een tafel. De waard uit de ijzige bol was tijd dankbaar. Daar dank aan hem de wachtenherberg niet gesloten had. En vroeg of de burgers niet in zijn kamer wilde zitten om niet meer ver ontrust te worden. Dit voorstel werd aangenomen en toen ze in het kleine vertrek gezeten waren sprak uit de spiegel. Ik ben in dienst aan municipaliteit van Leuven. Lommen zet een grote ogen op. Ja, ik vind dagelijks tien sols op daar het veeandelijke kamp te gaan. En als ik iets gezien heb of iets weet, het te komen verklikken. Een schoon meintje, hè? Ik begrijp u niet. En niemand staat zo in de gratis van de municipaliteit als ik. Ik kom hier ook veel nieuws aan brengen. Zo heb ik vandaag meegedeeld dat het boerenleger aftrekt naar Hassels. Is het waar? Tijdelijk keek Lommen verborgen aan. Zie, Lammen, dat vergeef ik u nooit. Getwijfeldt hij mij. Vergeef mij teil, maar je vertelt mij zulke zonderlinge dingen. Ik heb verraden dat de boeren naar Hassels opgrukken. En binnen een paar uren vallen ze Leuven aan. Ik ben een spyon daar municipaliteit om de boeren te dienen. Ik bewonder u teil, alleen begrijp ik niet hoe ge op zoek in korte tijd zo vreet aardig zijn geworden. Toot aan de Franse was er even toch hoe kreeg. Tijds gelaten van donkerde. Zijn blik werd zonder. Ja, herhaalde hij met toffe stem. Doot aan de Franse, zonder genade. Wat is er gebeurd, tuin? Moeder is dood. Moeder, dood? Kreeg het goed zak? Gedoot door de Franse. Ha! En eerst een ogenblik stilte. En Nelen vroeg de tijler nog somber erbij. Nelen is door de Franse opgelicht. Lammen zat daar stokstijf, zonder een woog te kunnen uiten. Kort en bondig verhaalde uilen spiegelhem wat er op de hoever geschiet was. Lammen was als de hand gods geslagen. En je hebt niets meer over Nelen vernomen. Ik had alleen de naam van de officier die de bende aanvoerde, kapitein Hunier. Dat is reeds veel. Ja en nee, vermidst de kerel met zijn mannen in het veld is en niemand juist twee te zeggen waar hij zich bevindt. We moeten hem vinden, we zullen samenzoeken. Of liever op het toeval wachten dat mij onvermijdelijk de kerel in de handen moet leveren. En die een haartje op het hoofd van Nelen werd aangeraakt zal ik niemand tot de dood machtelen. Machtelen? Ho, als ik daar aan begin te denken lammen wordt ik de vreedheid zelf. Ge kunt u niet voorstellen hoe dat voorval mij verandert heeft. Ik begrijp het tuin. De onzekerheid of Nelen nog leeft. Of ben hij niet heeft mishandeld. Of ze nog in het land is. Niets weten over de toestand van het wezen dat men het liefste op aarde heeft. Dat is verschrikkelijk lammen. Enige ogenblik in het midden van het gevaar. In woeningen en gevechten kan ik die zwarte gedachte uit mijn brein bannen. Mijn eens dat die enkele seconden voorbij zijn komt ze terug. Pijnigt ze mij. Ge moet er tegen ingaan tijlen. Moet houden. Want één zal het ogenblik komen. Misschien eerder dan gedenkt dat ge al uw woens tot nodig hebben om Nelen te verlossen. Het is waar. Ik zette dat reeds honderd maand tot mezelf. Maar ik kon niet luisteren naar die wijze eigen raad. Ik heb lang rond gedweld. Het aanschende aan mensen ontvlucht om hier en daar. Laf ja, maar het maakt me kalm. Het hielden mijn smart. Een Fransman als een hond neer te schieten. Het was vreed. Maar ik kon me niet weerhouden. De overwinding der boeren. De uitdrijving de Franse ratten zal ons neder doen terugvinden. Wat zegt Gelamme? De overwinding der boeren. En die we daarop moeten wachten, kunnen we even goed alle boete opgeven Nelen ooit terug te vinden. De boeren zullen toch de zegen behalen? Nooit. Gezegd dat zo bepaalt en zo kalm. Omdat ik de zekerheid heb dat ze voor de Franse zullen moeten zwichten. Daar deze goed gewapend, van grof geschut voorzien en wel geoefend zijn? Nee, daarom niet. De grote hinder is gebrek aan inrichting van het boeren leegig. Overal lopen gewapende benderons, maar nergens weten ze wat het doel er andere is. Ieder werkt op zijn de wijze, in zijde streek en zijn ze ergens een paar dagen meester. Dan worden ze toch weer door de Franse uitgedreven. Geweet wat er meggelijk gebeurd is. Ja, maar de boeren hebben gepocht daar hun uitdrijving de stad opnieuw te nemen. Vruchteloos. En dan hebben ze nog af te rekenen met de inwoners naar steden. Die steunen toch de strijd? Heb je gezien welke geestrifter hier heerste? Ja, tussen het hand voor inwoners. Maar buiten die enkele lieden blijven de stedelingen onverschillig. Ze zijn laf. De helft hun er hulp met de vreemdeling en de ander helft is bang en boeren strijder toe te spreken. Heb je dan straks gezien hoe ze voor de geweren hun ermee de burgers gevlucht zijn? Nee, hulp van de stedelingen hebben de boeren niet te verwachten. Ziet je de toestand niet altijd somber in? Nee, de toekomst saluleren dat ik met kennis van zaken heb geoordeeld. Daar en boven komt er nog een groot onheil. De besluitenloosheid daar aanvoeders. De ene wil naar leuven, de ander naar hasseld, de omwettingsregering met advocaat Kluckers aan het hoofd geeft tegen strijdige bevelen en terwijl er zoveel kostelijke tijd wordt verkwist, nemen de Franse en de laffe gemeente besturen al de vreister maatregelen tegen de boeren. Corbils, Frank-Galsen, Elen en zoveel andere bevel hebben ze willen vooruit. In die het met enige dagen geleden een aanval op leuven had gewaard, zou de stad reeds in onze handen zijn. Nu zal er niets van komen. De boerenkrijk zal veel kloeken mannen wegmaken, veel moedige kierers doen sneuvelen en de Franse zullen ons blijven verdrukken. Wat er zou moeten zijn, is een leger en een opperhoofd voor dat leger. En dat is niet te verkrijgen. Al dat Vlaamse bloed zal dus nutteloos begoten worden? Geheel nutteloos. Blijft jij te leuventijl? Nee, ik geef terug de diest waar ik bij mijn manneschappen moet aansluiten en die er iets ondernomen wordt wil ik erbij wezen. Ik ga met u als gebeien door leger kunt bezigen. Is dat nu ene vraag? Met het vierde van het boeren leger, als het mannen waren zoals jij, zou ik de laatste Franse uit het land drijven, want lamme stond op. Kom, spak hij, laat ons gaan. De twee bakkers verlieten de ijzere bol. Alles geschieden, zoals Arles Spiegelend, had voorspeeld. De werkeloosheid en aanvallers beurden de verdedigers van de Republiek op. En, als op 25 oktober, 4 primair, de ontvanger van de barrel van Diest te leuven deed aankondigen dat enige Kolom en Vijanden de zes uur uit de eerst genoemde stad vertrokken over de steenweg voor uitdrukten en haar ervoor posten, 3.000 mansteek, zich op twee meilen afstand van leuven bevonden bij de Heuvels van Lo, naar bij de plaats Vrolstegangen genaamd, trok het talrekke vrijwilligers uit Leuven de Vijand te gemoet. Een tweede bende, ook van Diest komende, verenigde zich dezelfde dag de aarschot met de boeren die deze stad bezet hielden sinds 31 oktober en hun tijd doorbrachten met de huizen der gevluchten ambtenaars de Republiek te plunnen. Aan het hoofdder bende bevond zich Jan Eelen van Scherpenheuvel, die het bevel mede bracht, naar Leuven opdrukken. Alvoer is de groen samen achter de boeren het nodig zich in krijgsmuziek aan te schaffen. Een flautspeler werd met geweld bij de bende ingelijft. Geen flautreeds lang genoeg voor de Franse, werd hem gezegd, omdat getals voor ons wat zou kunnen flauten. Gebrik aan schietvoorraad, belette het leger onmiddellijk Leuven aan te vallen. In de nacht van 25 op 26 werden kogels gegoten. De twee uur ging met een ketelappenwekken en dwong hem dit werk te verrichten. Hij werd door gewapende boeren bewijkt tijdens zijde arbeid. 12 uur lang was de man aan het werken. Hij benutigde 400 pondlood dat men van het dak van het kapusiedeklooster had afgerukt. Het legerde boeren kwam in het zicht van Leuven in de vooravond van de 25e, maar ondernam niets tegen de stad. Het hoofdkwartier werd gevestigd in de abdij van Vlierbeek. Voorposten bevonden zich op de hoogten tegenover de dietsenpoort en de vaartpoort. Dit zwakverdedigingspunt waar langs Leuven steeds is bedreigd geweest, zoals bijvoorbeeld in 1831. De 26e smiddags rukte het leger vooruit op de aanval te wagen. De boerenkolom verlaten abdij en richt zich daar de baril op de dietsenbaan gelegen langs een holle lageweg. Na twee uuren gegaan te hebben, niemand heeft ooit begrepen hoe dat zolang heeft kunnen duren, worden de boeren door een wacht van Leuvense vrijwilligers bemerkt die vuur geven. Een finnige wisseling van gewierskoten heeft plaats en in de Kolom Republiekse soldaten snelt de vrijwilligers ter hulp. Een groot aantal inwoners die mede uit Leuven kwamen en de soldaten uit nieuwzierigheid volgden, slaan bij de eerste gewierskoten op de vlucht. De boeren menen dat het de vijand zelf is die zijn huilen zoekt en hun moed wordt aangevuld door die vermeende zegenpraal. De zendarmen tepaard pog een vruchteloos de boeren te beletten het voetvolk aan te vallen. Hunne poging wordt niet met goede uitslag bekroond en de vrijwilligers en de republiekse soldaten moeten zich tot onder de muren van Leuven terugtrekken. Een aanval op de poorten de stad wordt door de boeren beraamd. Het gevecht wordt warmer en warmer. De aanval is lakend. Nochtans, na een strijd van omtrend 3 kwart uurs, moeten de boeren achteruitwijken. Zeven doden achterlaten de. Dit eerste mislukken ontmoedigde echter de boeren niet, allewel het slachtst 60 brusselse vrijwilligers met 4500 karduzen en de generaal Franse aan het hoofd naar Leuven waren gekomen, vielen de boeren de waterpoort aan, nog slaagden weer niet in hun poges. Een uitval van de generaal, die te wilselen met de vijand handgemeen werd, mislukte en Franse moest terug naar Leuven, waar de toestand onhoudbaar begon te worden, daar de vrijwilligers ontmoedigd en doodvermoeid waren. Door de municipaliteit werd aan de regering hulp gevraagd die eindelijk opdaagde. 600 soldaten onder bevel van generaal Doeroef trokken de stad binnen, komen er van diest, dat terug in handen van de vijand was gevallen. Een derde aanval op de stad Leuven, de 28e oktober, langs de dietse en de waterpoort, werd door de vrijwilligers afgeslagen en de boeren trokken op naar diest, aarschot, houwaard, rotselaar enzovoort. Ze hadden alle kans gehad om Leuven te nemen, maar lamblendigheid en gebrick aan inrichting leidde tot aarzelen dat de de vijand de gelegenheid gaf zich te versterken. Ook de overschiligheid der Leuvenaars, die, zoals al de bewoders de grote steden, ofwel de boeren aan hun land overlieten, ofwel met de Republikeiden hulden, deed de pogingen der moedige jongens bies lukken. Het einde van hoofdstuk 7. Boek 3, hoofdstuk 8 van Thijl Eilenspiegel in Vlaanderen. Deze librievolksopname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. Thijl Eilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 3, hoofdstuk 8, hoe Thijl en Lamme de nacht doorbrachten in de hut van de dennebos. Het geweer tussen de knieën zat Lamme op de boort in een gracht, die, langzij de grote baan naar Herentals, het park van een kasteel begrensten. Het hoofd bijna tot op de borst gebogen, was hij diep in gedachten verslonden. Thijl heeft immer hoopvolle veruitsichten te koop, zo overwoog hij. Maar er zijn vele van zijn voorspellingen, welke zich nooit verwezenlijken. Ik zie alles te zwart in, maar ik genoeg dat ik Thals de juiste kleur heb gekozen. Je kunt op niemand nog steunen, zelfs op de boeren niet, en het zal niet lang meer aanlopen of we zullen met een maakengroepje tegen de Franse soldaten moeten worstelen, die talrijk, goed gedrilt, en door bekwame officierige leid zijn. Het einde nadert. En het zal ook onzeinde zijn, want Arne Spiegel wil er niet van horen het spel op te geven. Ik heb al zo'n voorgevoel dat de dood mij beloegd. Hij haalde de schouders op, richtte het hoofd op, en zijn gevronst voorhoofd ontspannen zich. Ach, kom met al die onzin. Als Pieter Krakenlis komt, moet ik toch mede. En het zal tijd genoeg zijn eraan te denken, als een kogel of een bayonetsteek mij naar hem verzend. De dood is een schepsel waar mijn stecht zijn geloven moet, als het voor u staat. Thijl blijft lang weg. Als hij in zijn overboed bij geen dwaarse daten heeft begaan, die hem in gevaar heeft gebracht, de duivel weet wat Arne Spiegel weer in het schild voegt. Sinds hij de overdier van het berkenbos heeft ontmoet, en die man overgehaald in het boeren leger te komen, is hij uit de omstreken van het kasteel niet meer weg te krijgen. Vraag ik hem wat hij van plan is, dan luidt het antwoord, niets voor het ogenblik, maar het is aan het rijpen. Een goud te streken is er in deze benuiden tijden van hem niet te verwachten. Dat is peitig, want het is lang geleden dat we nog eens van ons, of betere zicht van hem iets hebben laten horen, buitengeweervuur en krijgsbevelen. De zon begint stijl aan naar het westen af te zakken, en ik zit hier erg droog te geelogen. Vandaag zouden we naar hier een tas gaan, om een stevig maal, enige potten bier, en de slaapstenen te vinden, zo had Thijl me toch beloofd. Maar er zal niets van komen, ik ben er zeker van. We zullen weer in die vervallen hut in de Dedenbos de nacht doorbrengen, op gevaar af door de Fransen op het nest te worden gevat. Wat een leven, wat een leven. En zeggen dat ik geboren was, op een luilekkerland meer bestaat te slijten, om wijn te drinken uit de beek, en de gebrade vogels in mijn wijdgeopend bakhuis te zien vliegen. Waren ik bij mijn Engelachtig wijfgebleven, braaf en werkzaam. Ik zou nu van mijn duiten kunnen leven, als een deugdzaam burger. Als de Fransen er niet mee de gaten uit waren. Zulke gedachten zijn de voorboden van een nakende einde, want zo heb ik er nog nooit in mijn herstepal gekwekt. Lammelamme, ik herken u niet meer. Schut u eerst om in uw vel, jongen. En blijft er niet zitten dubbe als een oude pezenwever. O, goed en wel, maar plezant is het hier toch niet, in deze droge kracht, zo op mijn eentje. Kinder in de verte komt iemand. Hij haalde de haren van zijn geweer over. Als het de Fransman is, mag hij zijn ziel, in die neerheen bezit, de schep er aan bevelen. Hij verschoor zich in de kracht. Koek, koek, koek, koek, koek, koek, klonk het hem in de oren. Het is eilenspiegel, zei hij. Hij beantwoordde het geroep op dezelfde toon en rees op. Enige ogenblikken daarna stond tijd bij zijn makker. Ze gingen samen op de bocht van de kracht zitten. Ik heb u lang laten wachten, sprak eilenspiegel. Maar ik heb nog het ene en ander met Kees Dover die je moeten bespreken, en het heeft me nogal moeite gekost om mijn onderrichtingen in de domme kop van de jongen vast te leggen. Mooie gevoeglammen gaan we erop los, want mijn plan is gemaakt en je weet dat het mijn gewoonte is het dan dadelijk uit te voeren. Dan zullen we deze avond door zijn blijde intreden te herentals niet doen. Ik gis het al. Geen woord muziek van. We blijven in het bos, waar Kees ons zal komen vinden, met al wat we nodig hebben. Een koos brood en een kruik water. Daar heb ik zelfs dit aangedacht. We hebben deze middag toch gegeten en we kunnen er dan ook tegen tot morgen vroeger wilde gezegd. Het geluid van Goedzak viel in een droeve plooi en met wat erop in de stem vroeg daarbij. Het stond geschreven. Geen avondmaal en geen bed. Eilenspiegel richtte zich op, greep de hand van Goedzak en drukte ze met kracht. Zinsbeste maat en de arm uitgestrekt in noordelijke richting over de baan sprak hij, langsdaag en binnen een half uurtje zijdt ge te herentals. Lammekeken met verbolgen blikken aandenkreet. Wat wil je daarmee zeggen? Dat je niet langer bij me blijven moet dan het u lust. Ik zal het wel alleen weten gedaan te krijgen. Tot ziens. Ja, ik weet het, zij Goedzak op weermoedige toon. Dat is uw manier om mij te doen besluiten wachten bij je te blijven, zonder eten, zonder drinken, zonder slapen. Tijd leerde de hand op de schouder van zijn trouwermakker. Het is, zoals gezegd Lamme, morgen zal ik weten wat ik weten moet en zonder uitstel gaan we ons dan bij het boerenleger te herentals aansluiten. Kom, we trekken naar ons nakt voorblijf. Ze gingen langsheen de kracht, in het schemer donker, de oren gespitst en behoedzaam rondloerend tot ze een dennenbos bereikten en waarin ze over een kleine wegel tussen de dicht naastelkanden staan de bomen verdwenen. Het was er iets pik donker als ze zich een tijdlangs spallen pad hadden voortgespoed maar ze kenden de weg, want zonder aarzelen traden ze verder tot ze een open plaats hadden bereikt waar een kleine hut stond. Peter gezegd, het overschot van een soortgelijk verblijf want het stooyen dakje was gedeeltelijk verwoest en ingestocht. De grote wanden waren op vele plaatsen verrot en van grote gaten voorzien. Een dik bed van dennennaalde en troogmos bedekte de vloer waarop twee bomen stronken en zitplaatsboden. Eilenspiegel sprak. Lamme, grijkend rusten ik heb nog het ene lander te overpijnzen. Ik zou waken en denken tot Kees hier is geweest. Ik wek u dan en tracht de slapen want mooi geboed ik over al mijn krachten kunnen beschikken. Rusten, grom de goed zak. Rusten. Dat is spoediger gezegd ook gedaan. Ik ben er zeker van dat als ik mijn uitstreek dadelijk mijn maag op haar poot begint te spelen mijn gehemeld en mijn tong zo droog hoorde als een kruidbeer en ik geen oog kan sluiten. Maar ik zou het toch beproeven om u plezier te doen. Ja, antwoorden thuis glimlachend. Doe mij dat plezier. Lamme plaatste zijn geweer in de hoek binnen het bereik van zijn gezel en ging dwars over de vloer de hut aan de deuropening liggen op de rug en de handen op zijn dikke buik samengevouwen. Uit een spiegel nam plaats op een naar bomenstronken, het geweer tussen de knieën en verzong geen gepijnsen. Een paar ogenblikken later duiden een zwaargesnoor ik aan dat goed zak, ondanks zijn maag, zijn gehemelde en zijn tong de diepe slaap der praven mensen had gevonden. Lang bleef Thijl roerloos zitten tot een verwijderd geluid van stappen, opnaalde en mos zijn geoefend oor Thoff. Hij luisterde, rees op en snapt de overdronkende lammen naar buiten. Voor de hut bleef hij luisterend staan de vinger aan de trekker van het geweer. Thoff klonkte schreeuw van de nachthaar. Goed volk, zijn ouder spiegel half luikt en liet dezelfde kei te horen. Twee schimmendaagde op schimmde die onder een zwaarpak gebogen nader kwamen. Toezet hut genaderd waren niet zijn hun last van de rug glijden en één hunne sprak. Hier zijn we, blij dat we er zijn. Zolangst de bomen zei de andere, met zo'n zak op de schouders dat is geen gemakkelijk werk. Ik dacht dat we tot het einde onze dagen tussen de takken zouden blijven hangen. Is er alles? Vroeg Thijl, niets vergeten? Niets. Zij het hier zeker van, ik kan hier geen licht maken om het na te zien. Er ontbreekt geen knoop. Goed, keer terug morgen op de aar gewezen post. Daart zijn de bannen en hun tred op mos en naalde liet horen dat ze zich verwijderden. Uile spiegeltrad in de hut boog zich en lame bij de twee schouders schrijpend schudden hij de slaper heen en weer. Goed zak gronden even en stiep voort. Ze makker schokte hem de ene schouder naar de andere met geweld op de vloer maar het bed verzagte de druk en lame storkte voort. Het was slecht dan dat hij een slag op iedere wang en een stomp op de kin ontvangen had dat hij uit de slaap werd gerukt zich verdwaasd half oprichtte en kreeg, he, wat! Tijd om te waken, zei Thijl. Goed zak vreef met de handen door zijn ogen en op reisend sprak hij, met droefheid in de stem, spijtig, erg spijtig. Gehad nog vijf minuten moeten wachten broedig. Waarom? Ik had zulke lekkere droom op de eend, dampte in de schotel en ik had mes en vork gegrepen om naar alle regelen der kunst een billenke van het hemelste die er los te maken en in mijn bocht te verplaatsen. Joes, het water kwam in mijn mond en daar stond op tafel nog een beker schuimend nat. Dummel en bruine was het. En hij voor einde week lagend Thijl, Thijl, nog vijf minuten en mijn buikje had een ziel misgehouden. Wat is het leven vreed als genoeg die droom omhoogt wat geet? Slaap wel. Hij ging op de boomstronk zitten terwijl uiten spiegel zich op de vloer uitstrekten en dadelijk de ogen sloot. Onze helpt kon wakker blijven en denken, zolang hij het winste maar slapen kon hij ook, zodra hij het wilde. Geruimetijd bleef goed zak beweegloos zitten behalve dat hij nu en dan het hoofd schudde en tussen de tanden enkele onverstaanbare woorden doordit. Hij gromde nog omdat de eende bil ontsnapt was. Toen een lichte schemering op de open plaats van het bos de zwarte dacht verdreef was Lammes hoofd op de borst gezongen en hij snorkte weer. Een dier zorgt wel licht zijn weg langs de struiken die tussen de boben de plek waar de hut stond omzoomden en geritseld iets te horen. Goed zak ontwaakte, hief het hoofd op en kiek verbaasd voor zich uit. In het halfdokker bemerkte hij de twee zakken die de mannen op een paar meters van de hut hadden afgelegd. Het leken hem twee mensen die op handen en voeten daarom toe gropen. Hij sprong op, vatten zijn geweer en vuurden op de zakken. Uile spiegel was op hetzelfde ogenblik ter been zijn wapen in de hand. Daar kreeg Lammes. Waar? Ze liggen er, zei Goedzak, terwijl hij opnieuw zijn geweer laden. Een luid gelag was het antwoord van zijn gezel die Lammes biletten opnieuw aan te leggen. Ze liggen er al lang, zagen hij, en als ik hem met uw kogel niet naar de bliksel heb kopen zal ik niet zeggen dat ik ineens zo zeid. Ik begrijp er niets van, stamen de Goedzak. Je op dat ogenblik zeer wel begreep dat hij een domheid begaan had, des te meer, dat het nu lichter geworden was en hij bemerken kon dat hij twee geveel de zakken had willen doodschieten. Gelukkig sprak tijl, dat wij in het hartje van het bos zitten en de fansen hier de weg niet kennen. Waar het anders, dan zouden we gewekt en zouden ze wel licht hier komen zien zijn, waarom jij u in het schieten op zakken oefent. Zeg maar, Ezel, drie dubbele Ezel zijn Lammen en Luin Langoren mocht je ook al zeggen want ik was aan het slapen en het is als ik uit mijn droom werd opgeschikt dat ik de twee pakken voor twee mannen heb aangezien. Dat kan in de beste families gebeuren maar in de longste het eerst zet het spreekwoord en dezemaal spreekt het de waarheid. Het is al dag geworden, we kunnen onze buiten uitpakken en de klederen aan de kapstoch hangen welke plaats genoeg biedt want elke boomtak is een gedeelte van onze kneerkast. Help me deze zak openmaken. Terwijl we alles schikken zal ik u mededelen wat wij vandaag gaan ondernemen op het berkenhof en nu de rol toe lichten welke gij in het spel moet vervullen. Ik geloof dat ik een daar beste poester van mijn leven zal uithalen en die het Vanenland zal tegengoeden komen. Het einde van Hoogtstuk 8 boek 3 Hoogtstuk 9 van Thijle Uilenspiegel in Vlaanderen De Cdb opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leeuw Thijle Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3 Hoogtstuk 9 hoe onze beide helden op het berkenhof kwamen. Tot niet geringen verbazing van Lammer helde Uilenspiegel uit de zakken de ganze toeristing van een Franse officier uniform hoed, botten, tegen welke hij stuk voor stuk door zijn makken aan de takken van een boom liet ophangen. Als ik dat pluije zou aangeschoten hebben, zet Thijle, zal ik de knaps te kolonel zijn die het Franse leger ooit in zijn midden heeft gezien. Hier is uw vaste naavond kleed. Het doet bespijt dat ik u voor het ogenblik geen hogere graad kan laten bekleden maar ik heb een oppas zo nodig en gemoeten als soepsoldaat van derde klas optreden. Ik zal later zien als je goed uw oplicht doet of je zo'n zand kan laten bevorderen. Pak aan. Eén voor een kwamen de nodige stukken uit de zak om goed zak in een kreiger de Franse legerbanden te verkleden. Kees en zijn makken zullen ons binnen een koppel uren aan de rand van het bos met twee paarden opwachten. We gaan paard rijden. Zonder eten? Lamme jongen wat kun je toch in triestig gelaad vertonen. Ik heb ervoor gezorgd, mag dat kleide pak open. Goed zak die dit zich geen twee man zegt en een vette lach vertrok zijn mond tot tegen de oren als hij een paar broden enige sneedige bakken spek en een grote kraak tevoorschijn haalde. Eén enkele kan ik u niet voorzetten, zijn tijl, maar wie geeft wat hij heeft is waar dat hij leeft. Lamme had zijn lieren naar uit de zak gehaald en had de mond reeds vol spek en brood dat hij langzaam koude, terwijl een glimp van zelf voldoening in zijn ogenblok. En gij tij, zij hij als het eerste mons vol was veroorberd en hij met een lange teug uit de kruik alles had doorgespoeld. Ik heb geen honger, gemocht alles binnen spelen. Ik zal trouwens wel een mooi gemal vinden op het berkenhof. Goed zak hield een ogenblik op brood spek te malen. Op het berkenhof? Is dat zo verwonderlijk? Ik zou het geloven. Of is het niet bekend dat de bewoners van het kasteel de boeren niet kunnen verdragen omdat ze tegen de Franse opstaan en het gerucht tegen de dorpen de ronde doet dat onze vijanden met open armen op het berkenhof ontvangen worden. Dat wordt hier in de omtrek verteld, maar is het waarheid wel. Ik ben er niet bij geweest maar de boeren beweren toch dat straks Franse officieren op het kasteel zijn gekomen, de Glechts enige stonden hebben vertoefd en weer de paard zijn gestegen na inlichting ontvangen te hebben van de kasteel heer over de toestond en de kamper onze boeren benden. Juist dat verhaal heeft mij getroffen. Als het waar is, dan worden wij verraden door de baron en zijn handlangers. Dat mag niet langer gebeuren en ik wil er een einde aanstellen. Maar eerst moet ik weten wat er op het kasteel omgaat. En dat zal ik te weten komen ook. We zullen op berkenhof eens in bezoek brengen en vaststellen wat er geschiet. Gehoef me geen uitleg meer te geven. De twee broden, de steden spekken en de inhoud er kruik waren verhuisd uit de maag van Lammem die met de mouw van zijn vest de mond troogde en tevreden, het gening altijd was van zijn genoeg gegeten had, op reis. Een paar malen op zijn heel rondrijden en de hand aan de pet in kruishouding voor aan de spiegel kwam staan. Met heldere stem, die opgewerkt klonk, voeg hij scherzend, ik wacht op de bevelen van mijn kolonel. Help mij kleden, zet daar. Het doet altijd plezier als je een goede vriend in de kleren kunt steken. Ik geloof dat het uniform mij zal passen als een nieuwe handschoen. Krijgen op hetzelfde niet kunnen zeggen dat ik gis. De boek gaat mij als geschilderd. Uw dikke pens zou moeilijk in dat soldatenpluggen kunnen gesloten worden. Maar het zal wel gaan als het benen heeft, zij de moeder, en we hebben nog van zijn soldaten gezien wie hun pakje om het korp bespannen als een reep om een vantbier of rond hun lichaam vladden als de versletenjas van een vogelschrik rond zijn stokken. In deze oorlog dielden u de vormen voor meer dan één man. Onder het spreken had hij zich officielspluggen uitgedost en men kon een jonge, knappe, Franse bevelvoerder bewonderen. De deken zullen we hier laten, maar de pistolen mogen we niet vergeten want we zouden ze kunnen nodig hebben. Aan u de beurtlammen? Het viel uit zoals uit de spirulet voorzien had. Het was slechts met trekken en sleuren dat het soldatengoed tot barstens gereed aan het dikke lichaam van goed zak te krijgen was en als hij er eindelijk in zat had hij veel werk van een gekoorde lichaams. Het bloed dronk hem naar het hoofd en het zweet brak hem uit. Met moeite kon hij gaan en schier de armen niet bewegen. Tijden begonnen luidkeels te lachen. Het is pijteren dat we je in spiegel hebben, zei hij. Je zou er zelf kunnen bewonderen. Ik vrees slechts één ding dat je te voeten door de overste soldat moet volgen, want stijgt je tepaard dan scheurt je van onder tot boven open. Lammen, lammen, indien de baan naar het kasteel iets of wat houdt kunt je op je oorzijde dwars over de weg gaan liggen. Ik geef je een doel en gerood tot aan het berkenhof. Je zei toen gewicht waard aan kraakstenen zoals je daar staat. Goed zak lacht er luid op mede terwijl hij enige keren met korte stapjes heen en weer ging en zichzelf zoveel mogelijk bekeken. Het is niet schoon van uw pacht zo sprak hij mij uit te lachen als je zelf mij tot zo'n potzielig figuur hebt gemaakt. Het doet me toch plezier dat je mij bespot. Uw goede inborst. Geen sprake van goede inborst, zijn lange. Het doet me plezier dat gelacht omdat je dan wel gemutst bent en als je zo gezind bent het zeker is dat je in uw onderneming zou slagen. Ik hoop het. Het is tijd dat we onze paarden opzoeken want de dieren zouden de aandacht kunnen trekken van de vijand en dan zouden we ze niet meer vinden. Zelfs het geen te heet en te zwaar is Alain Van Marché. Uilisbigoflot in krijgslietje in op stap, achter elkaar verlieten de twee mannen de open plek om langs een smalle wegel tussen de bomen te verdwijnen. Zij volgden dezelfde weg die ze de avonds hadden betreden en kwamen op de grote baan op de plaats waar ze de vorige dag hadden vertoefd. Kees was er, maar rijddieren werden niet te bespuren. Daar zijn onze paarden. Ik heb ze in eind in het bos gebracht en ik zag in de verte van zijn soldaten naar hier komen afgezakt en ik heb onmiddellijk de dieren verborgen en zelf mij verstopt in de gracht. Ik heb wel gedaan waar er veel soldaten, waar ze te voet of te paard een klein groep geruiders met officieren voor zoveel ik heb kunnen zien was er slechts een onder-officeer bij hen en zie, kinder, daar zijn ze ze komen langs hier terug spoedig de gracht in, zijn lame gevergeet soldaat dat grootke in Franse dienst zijt en nu niet moet verstoppen als ze zo gezellig voorbij komen we zullen hier op hen wachten want we zullen die dappere krijgers misschien kunnen gebruiken en tot Kees haalde paarden zo spoedig mogelijk Kees voor de ruiders hier zijn. Zijn bevel werd door de ijvenvolle boers snel uitgevoerd en als de Franse bij uiterspiegel kwamen stond lame nevers hem de twee rijdieren bij de teugels houden en de praatje voerden met Kees die het groepje ruiders leiden de kolonel bemerkte bevallen hij halt en stapte onmiddellijk af tijden richten in het val zit woord tot de krijgsman acht meester ik heb u nodig dat u we dienst, mijn kolonel in wat bestaat u u tans opgederd de taak als je ze nog niet vervuld hebt verkeningen, mijn kolonel geen gevecht u voorbereiding nee, we wachten op versterking dan kunt u enige uren met uw manschappen te mij naar beschikking stellen ik weet niet mijn kolonel of uiterspiegel beter met woord af op hoger bevel tot u we dienst, mijn kolonel mijn paard sprak tijl op korte bevenende toon tot goedzak o wie mond kolonel zijn lange en bracht het paard voor uiterspiegel sprong in het zadel de onderofficeer volgde zijn voorbeeld met goedzak liep het zo gemakkelijk niet af naarmalen zette hij de voet in de stijgbeugel maar hij slaagde er niet in zijn been dat in de gespannenbroek niet om hoog wilde over het dier te krijgen eindelijk, geholpen door Kees die lame opteelde als een baal wol welke op een andere dienst geplaatst geraakte de dikke oppasser van de kolonel te paard tijdereerd vooruit te weg naar het berkenhof op de wachtmeester en zijn groep geruiders volgde hem achteraan kwam het paard met lame geladen die water en bloed zweeten hij wachtelde op het dier dat werd het opgeschikt zonder twijfel zijn last links of rechts op de baan zou werpen zo bereikten ze de dreef van het slot en enige ogenblikken later hielden ze stil voor de trappen die naar het terras van het kasteelijden aarderspiegel wipte van het paard en kort en krachtig kon zijn bevel wachtmeester, bestal voor de paarden en een onderkomen van uw mannen hier op berkenhof zelfen we blijven minstens heden hier het uur in mijn vertrekken en tot lammen je kunt een onderkomen in de keuken zoeken tot de kurenbiet hij beklomde trappen tot op het terras waar een oud man gals in het zwart gekleed hem de gemoeddrat en met een diepe buiging grotten ik wens de heer Baron zonder uitstel te spreken kon u na het piegelen van de staf gelieven mij te volgen er zijn de hoge officieren van de staf nog hier voel jij op goed vallen het uit er is niemand op het kasteel wanneer hebben zij het verlaten eergister het gaat goed dag tijl oppassen is de boodschap welk de Baron de pieren uit de neus halen de knecht bracht uit de spiegel in een vertrek zover in Eikbemerbelt met veel kopere versiersels en waar ik de schilderijen van goede meesters waren opgehangen het leid geen twijfel waren de beschouwen van tijl als hij in de kamer had rondgekeken dat de Baron op goede voet verkeerd met de fransen waren ze ook niet het geval dan zouden kopere en schilderstukken sederd lang verdwenen zijn nu nog het net gespannen en eerder een half uurtje voorlopend is zit de ene vogel netjes in we zullen hem dan de nek omvingen of laten vliegen de andere oorden volgens de omstandigheden het eisen de kamer knecht kwam terug en bracht de koordineel bij zijn de meester met een grote vriendschap en veel plichtplegingen werd tijlen door de kasteel hier ontvangen deze verzocht de officier aan de ontbijtafel plaats te nemen het ging zoals uit de spiegel het voorzien had na ik aan uw uitspraak horen kan zijde Baron zijde geen fransman van geborgenen hier koordineel dat is zo ik ben een vlaming maar ik heb begrepen dat de fransen niet als vijandermogen beschouwd worden in tegendeel door ons als weldoelers moeten ontvangen worden ze hebben ons de vrijheid gebracht en we moeten hun dankbaar zijn daarom heb ik mijn degen voor het volbrengen van hun Edelweek getrokken ze zullen onder de Franse regering oploeien en mede de wereld helpen vrijmaken ik weet dat jij hier ook zo overdikt een goedkeurig knikje als het antwoord van de kasteel hier we stellen uw steun op grote prijs zo vervolgde tuin en gezond Wildra ondervinden het bij onze vrienden weten te belonen ik twijfel niet aan sprak de Baron het maal was afgelopen wat verlangt jij van ons hier koordineel vroeg de gast hier de kat komt op het koord daar daar de spiegel maar ik sta ervoor en ik moet erdoor kan ik de kat op het koord houden? dat is het goed wil de Baron de kat van de koord kijken dan heb ik mijn de pistolen en de Franse ruiterij die ik als door godgezonden op de weg heb kunnen oppikken a la guerre, com a la guerre en hij antwoorden de generaal verlangt nog een paar indichtingen te bekomen, betreffen er de verschillende boeren benden die na hier een tas gisteren zijn afgezakt gisteren? ja, want hier gisteren is er geen beweging in omstreken waar genomen dat weet ik en de gegevens over de andere verplaatsingen hebben mijn kameraden die voor mij hier waren volledig uit uw mond kunnen optekenen inderdaad maar het is maar niet bekend dat er gisteren iets zou bespeurd geworden zijn hij schelde de oude kamer kreeg het verschen Louis, zijn de Baron de hier koordineel meent te weten dat de gisteren door groepjes boeren zijn gezien geweest de man schudde het hoofd niet waar, zei hij dan is het ook zo en heeft me nu voorgelogen, heer koordineel Louis is altijd op de hoogte en gebocht, zoals ik het aan ondervinding doe een blind vertrouwen in hem stellen nu weet ik zodat daar een spiegel dat die oude deug die aan het hoofd er bespieder staat het is dus niet alleen de Baron die wij onschadelijk moeten maken hij richter het woord tot de kamerknecht ik dank u, beste vriend men zal mij inderdaad op een dwaarspoor hebben willen brengen en tot de Baron ik heb u nog te midden dat mijn generaal deze avond op Birkenhoff zal toekomen want het dichting zijn plan hier zijn hoofdkartier in te richten voor de bestorming van hier een tas en andere krijgsverrichtingen in de omtrek het zal mij vereren indien je er niets op tegen hebt zal ik met mijn geleiden de generaal in uw kastiel verwelkomen en vandaag hier verblijzen met het grootste genoegen van de wereld te tachten het u in mijn woning zo aangenaam mogelijk te maken je zult er niet voor beloond worden tacht onze goud ik weet nu dat je een lave verrader van uw land genoten bent en ik ga nu eens rijk over nadenken om uw loon naar werken te geven hij vroeg dat hem zijn de slaapkamer zou worden aangewezen om zich wat op te frissen daar gekomen deed hij dadelijk lammen verwittigen dat hij zijn dienst nodig had enige ogenblikken later hij was geen de oppasser voor zijn de kolonel maar in een staat die tijd de wingbrouwer deed fronzen en zijn vriend toestouwen wél zei het gegekkerd het worden er zat een dubbele tong in de mond van goed zak die hem beletten zich verstaanbaar uit te drukken wat met veel moeite kon hij zeggen niet kwaad, kwaad woorden tuitje een ferme oppasser dat zei het gemiddelde kolonel kan niet, niet aan doen lammen had zijn vest gans losgeknokt en zijn dikke buik ook wat vrijheid gegund hij wankelde op zijn de benen en maakte de zondelinkste bewegingen met zijn in de mouwen geprangde armen zijn gelaad was hoogrood gekleurd en zijn ogen draaide aanhoudend naar de punt van zijn neus zodat hij zo schil keek als een otter telkens hij een volzinnige wilde uiten maakte hij met het volsten zijn de tong zijn de lippen vochtig als om de woorden echt te helpen over schuiven zei het donker als een zwitser ja, ja een klein beetje best te bakken brammelde goed zak wijn ja, wijn was het ja, dat ik zo is niet gehaald heb in de waterput, dat kan ik wel gissen wat moet ik nu met u gaan aanvangen ik heb uw hulp nodig pak ze, pak ze maar tuintje ik geef ja, ik geef ze uw plezier kruip hier in het bed en slaap uw hoes uit ik kan er wel een paar uur wachten niet uit voor ik uw roep en houd uw koest ik zal het uur op slot doen, begrepen? Lamme zat op de kant van het bed mij opsluiten, opsluiten, mij uit de spiegel gaf hem een duw zodat hij op de slaapstenen viel hij nam maar mee de beden en kon hem zo op de sponden uitstrekken goed zak puttelde en bromde nog wat pilismons maar bewocht zijn dikkeliggaan niet meer en enkele stonden daarna snorkte hij een dronkelap snorke kan het is mijn schuld, dacht Thijl ik heb hem naar de keuken gezonden en daar zullen ze de dikst zak laten eten en drinken zoveel hij het hem lusten en dat is zonnegrenzen hij verliet de kamer, stoot het deur en snak de sleutel op zak het einde van hoofdstuk 9 boek 3, hoofdstuk 10 van Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen deze LibriVox-opname is vrij van haar teursrechten opname door Bartelil tijd Eulenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3, hoofdstuk 10 hoe de baron en zijn rentmeester loon naar werken kregen lange tijd, terwijl de Eulenspiegel langs de wegen van het uitgestrekte landgoed om te denken en uit te vinden hoe hij de twee verraders van hun stam hun eenvuldaat zou doen botten hij maakte nooit 2 plannen te samen en als hij de middelen had beruimd om op het berkenhof met de baron in aanraking te komen om te laten gaan of de boeren waarheid hadden gesproken als ze de ene man van verstand houden met de vijand beschuldigden bezat hij nog geen vaste gedachte over de straf die hij de kasteel hier zou opleggen als deze laatste inderdaad zo een onverlaat was er kwamen meestal in de broerde tijden die hij beleefde in de ene onderneming te veel kleine kantjes te voorschijn om van te voren veel te kunnen bestissen ik moet die twee schelmen zo redenerde Thijl niet alleen straffen om bij de onschadelijk maken ook het eenvoudigste zou wezen hem alle twee met een pistolschot naar de andere wereld te zenden hij schudde het hoofd nee, geen moord weerloze mensen doden al wezen het dan ook in het belang van het vaderland heeft hij altijd tegen de borst gestart hij dan plaatst op een bank en de ellenbogen op de knieën en het gelaten in beide handen weggedoken dacht hij diep en geruime tijd na uit deze overweging opschiddend, stond hij op en keerde naar een kasteel terug ik verliezeer kostelijke ogenblikken want als er onraad wordt komen worden wij gevald en is het spel uit hoe gemakkelijk kunnen er niet officieren van de valsenstaf op het slot verschijnen en dan wordt hij op masker ten zonde genade gevangen genomen als die zuiplap van een lammer nu maar nuchtig geworden is hij ging naar de kamer waarin hij goed zak opgesloten had toen hij het voor het bed stop en dat zijn makker en niet meer in lag hij keek het vertrek rond maar hij zag niemand de twee vensters waren potdicht gesloten zodat de vogel langs daar niet ga vliegen was des te meer dat lammer toch de spoorniet zou durven waren hebben de deur had hij toch gesloten gevonden hoe was de keer rond haar nu weg geraakt hij schelde en bevald dat men zijn oppaster moest opzoeken en bij hem zenden een half uur verliep overal had men de dikke krijgsmank gezocht maar hem nergens ontdekt niemand had gezien dat hij het kasteel had verlaten zo'n kerel van meer dan 250 pond verdwijnt toch niet bij toverslag als een muskaartnood, zei Thuil hij krabbeden zich in het haar wat mag daar achterzitten dat maakt me ongerust zou dus iets in de gaten gekregen hebben ik ga even poos oog te nemen bij de weledelen heer Baron toen hij bij de edelbank kwam vertonen deze laatste en misnoekt gelaad gezond men moet er voor onschuldigen sprak de kasteel hier dat ik u geen noemel kan laten voorzetten zoals het behoort mijn keukenmeid heeft het tot verlaten en een diest maakt meegedeeld dat ze nooit meer zal terugkomen dat is een echte rap want waar zal ik in deze benuiden tijd een andere kokkin vinden mijn oppaster is ook de gaten uit ik heb hem overal laten opzoeken met de vergeefs dat geloof ik niet mijn oppaster zou zich door eten en drinken laten verleiden maar een vrouw zou dat niet gedaan krijgen slechts ene bestater die hem op sleepthou zou kunnen nemen maar die is hier niet omtrend het is echt zonneling als het een toevall is dat zij op dezelfde stond beide verdwenen zijn ja, dan is het zeker geen alledaags voorval ik zal daar maar weer naar een ander plan moeten uitzien dag tijl, nu ik de hulp van die lange zak moet missen het doopt hier van geen leien dakje al zag het er deze morgen uit als heer het zon er moeite geplogen worden na met de baron nog enige woorden gewisseld te hebben was uit de spiegel tot op het terrasp gegaan waar hij in diepe gepijn zijn verzonken stond hij werd in zijn overweging gestoord door Kees, de hoofdendier die hem met de pet in de hand erbielig naderde en na langs alle kanten te hebben uitgekeken, hun vluisteren toesprak uw makken zijn het mij tot u Lammergoedzak ja, daar zit de kerel te hiddemtals wat richt hij daaruit dat weet ik niet, ik heb hem er aangetroffen in een herberg was er hierop het kasteel geen bier genoeg hij heeft mij gevraagd tot bij u te gaan en nu te zeggen dat hij groot spuit heeft het kasteel verlaten te hebben maar dat hij niets anders heeft kunnen doen omdat zij een vrouw het wilden zijn een vrouw? ja, ze was bij hem wie was er bij Lammer? de keukenmijd van de beron en daar even heb ik gezicht zijn een vrouw hij heeft me dat ook zo gezegd ik geloof dat Lammer gek geworden is dat zou het getocht denken hij zei dat het zijn een vrouw was en het was de keukenmijd van het kasteel ik zal haar toch wel kennen ik zal de kerel de herendals wil terug zien gaat u nog terug naar de stad zodadelijk zegt al naar Lammer dat ik deze naar middag daar zijn zou hij moet bij haar wachten ik ga het hem dadelijk mededelen stel hem gerust, zeg hem dat ik hem alles vergeef Kees spoelen zich voort zo die Vilvraad die Zuiper, die waren goede lamzak zoals Klaas de Smitten noemde nu ook nog de keukenmijden gaan opvreien vroegt hij zich af dan is er met een keer om niets meer aan te vangen aan het werk alles goed overdacht is mijn eerste gemaakte plan nog het beste en aan een tafel op het terras gezeten liet hij de grandse pen over het grof geschept papierkassen hij schreef het volgende drager van tegenwoordig bevel begeleid twee staatsgevangene die met niemand, wie het ook zij sproken mogen alle bevelvoerders van lege groepen worden verzocht bijstand te bieden om deze twee mannen zo spoedig mogelijk naar Parijs te laten voeren de grootste geheimhouding aanbevolen op bevel van generaal de roef en de spiegelen stafofficier hij groeit een weinig goud zand over het schrift plooiden het papier en borgen het in zijn borstzak weg hij ontboot de onderofficier en spangen was volg toe ik verlang onmiddellijk over 4 uur manschappen met hun pistolen gewapend en door u aangevoerd te beschikken pring ook sterke koorden mee om twee mannen zo te binnen dat ze zich niet meer kunnen bewegen laat 5 paarden optuigen zodat hij dadelijk kunt vertrekken naast de overheerswoning is een stal waarin zich twee paarden bevinden daarna staat een boerenkaar met een huif laat ederdieren en rinspannen en het voertuig hier aan de terastrap op ons wachten dat is alles, maak spoed zijn oplacht werd snel en stippt uitgevoerd en dit al minuten later stonden de onderofficier en vier zijn als soldaten de pistolen in de vuist bij de kolonel half luidspak tijden de kasteel hier en zijn rentmeester zijn aanvoerders van de oproelingen ze hebben het vanse leger reeds veel nadeel toegebracht en hebben tans het plan opgevat om onze soldaten in de omstreek van herentals waar zich honderden boeren bevinden in een hinderlaar te lokken ze hebben ons valsche inlichtingen verschapt en onder de mandelreffriendschap ons belogen en bedrogen ik heb bevel ontvangen de twee schurken onschadelijk te maken en ze over te leveren aan hun rechters gekoord en gebonden zootgijzen maar onder uw geleiden zullen ze naar Parijs worden gevoerd waar een welverdiende beloning op u wacht met niemand mogen zijn aanraken komen met niemand spreken hier is een vrijgeleide dat gestekt aan de legerposten te tonen hebt om hulp en bijstand te bekomen ik merk u deze onderrichting en over in naam van generaal de roef volg me in oorlogs tijd worden de bevelen van de kolonel niet beoordeeld bij zonder tegenstribbelen uitgevoerd hoe onverwacht ze ook worden gegeven dat moet zo de wachtmeester en zijn ruiters gehoorzaamden de redmeester die hen in één der gangen van het stond ontmoeten voelde de loopenig pistolen op de slaap en als hij van zijn schrik en verbazing bekwam lag hij reeds in de kar met touwen omwonden als een hoopte verzende kleergoed en een pop in de motts de kasteel hier stond aan één der ramen van de ontvangstzal naar buiten te turen en de krijgslieden naar binnen traden eerder waarom zich rekenstkap kon geven van wat er gebeurde werd hij gegrepen, gekocht, de mond gestopt en enige ogenblikken later lag hij naast zijn redmeester op de vloer van het rijtuig alles was bliksem snel geschikt op bevel van de kolonel nam één der soldaten plaatsen op de kar die, langs beide kanten, bewaakt door de wachtmeester en drie ruiters zo snel het paard lopen kon de dreef van het kasteel uitreed in de richting van lier te verdwijnen de diestboden van het kasteel hadden die deze opgemerkt wat hij geschiet was aardenspiegel vereef zich in de handen die zijn de gaten uit het is beter gegaan dan ik voorzien had flink gewerkt als ze ooit de Parijs zullen aanlanden dat betrijft ik sterk ze komen misschien nooit te Brussel hij lacht er luid op eer echter het spel in het rijden is getrokken eerder ze ooit kunnen uitleggen wat er gebeurt is zal het toch meer dan een uurtje verlopen ze weten zelf niet al te best hoe de gebeurtje er zin in zit ze gelaten trok zich in een ernstige plooi en hij kreeg strak voor zich uit hij haalde de schouders op onzin, mompelde hij de straf moet komen, anders was het niet nodig heel dat weefsel op het getouw te zetten het eerste dedes afgespeeld nu niet geazeld om het tweede en laatste te vertonen met een spuis tegenover de verraders van hun eigen volk moet ik mij geweten niet langer raadplegen hij ging naar de stal voor het kasteel liet door één de Franse ruiters zijn paard saderen en reed weg aan de weegel gekomen die van de grote weg tussen de dennen naar de open plek in het bos leiden bracht hij zijn paard in eindweegs langs dat spallen pad en bolt het vast aan een boom zo snel zijn de benen het maar konden liep hij eerder dan hij ging naar de hut toen hij er kwam liet hij een kreet van verbazing horen alles is overhoop geworpen er is iemand hier geweest ah, hier ligt het uniform van Lammen de kerel heeft het verstand gehaald met zijn keuken met hier te komen om zich te verkleden al volgens daar hier een tas te trekken ja als resultaat zou weer slecht ontvangen zijn geworden ik ben benieuwd te verdemen want er hem tot een vlucht op het kasteel heeft aangezet Thijl had zijn officiers uniform afgelegd en zijn burgerpluggen weer aangetrokken hij stak de pistolen in zijn zakken en wielp zich weer aan de band over de schoudig de terugweg door het bos legde hij op weilig tijd af en weldraai redt hij langs de grote baan in de richting van hier een tas hij liet zich bij de aanvoerder van het boeren lege aanmelden kort en mondelijk vertelde hij wat er op het berkenhof was voorgevallen ik stel u voor zo eindigde hij zijn verhaal het kasteelde onze mannen te laten plunderen als de diestboden vernemen dat hun heer die ze uit de groep van hun hart harte gevaarlijk is weggebracht zullen ze onze jongens wel een handje helpen en zijn op het kasteel nog enige franse ruiters te vangen en enige goede paardenpuiten maken die het boeren leegertje kan te pas brengen als er niets meer op het slot te vinden is dat waarde heeft en ieder van onze jongens zijn gading heeft moet het nest aan de vierhoeken in brand worden gestoken er mag niets overblijven van het gebouw waar schurken onze campers voor het vaderland hebben verraden de medele deugdiep mag niets meer terug vinden dan rookend puin om hem niet alleen de lust maar ook het middel te ontnemen zijn lawwerk te herbeginnen de boeren aanvoerden besloten handelen volgens de raadgeveren van uit de spiegel en een half uurtje later was het spel al aan de gang alle lijvoertuigen werden naar het slot gezonden en ook op de rijtuigen van het kasteel werd de buit weggebracht het duurde niet lang of nog alleen naak te vloeren en naak te muren schoten erover dan sloeg uit een geopend venster een grote vlam voortgebracht door de takkebossen die in de kamers waren opgehoopt en waar aan het vuur was gezet geworden enkele ogenblikken daarna gaf een venster aan de andere kant van het kasteel hetzelfde schouwspel te zien en zo brak de brand opvolgend uit verschillende ramen los des anderen daads duiden alleen nog rookend puin de plaats aan waar eens het berkenhof stond waar eens de prachtige gebouwenverrezen die honderde jaren de voorzaten helemaal tot woonst hadden gediend en nu tot straf van het laatste telgen deze machtige barons door het vuur was verneeld geworden de Franse troepen waren naar de plaats de Ram gezonden geworden, maar de boeren waren verdwenen en er was aan het blussen van de brand niet te denken zes dagen later keerde de baronnen zijn er het meester terug sterkte op de belgezigrens was het een gelukt aan de overheden te doen inzien dat zij het slachtoffer van een misverstand waren de Franse officier in het leven geroepen en hun de vrijheid terug te bekomen de Edelenheer nam dienst in het Franse leger en viel onder de kogels de opstandelingen te herentals waar hij met de woede de wanhoop vocht het einde van hoofdstuk 10 boek 3, hoofdstuk 11 van Thijl Euler Spiegel in Vlaanderen deze LibriVox opdame is vrij van uteursrechten opdame door Bart De Leel Thijl Euler Spiegel in Vlaanderen Jan Bruylans boek 3, hoofdstuk 11 Lamme Goedzak en de keukenmijd van het Berkenhof zoals in het vorige hoofdstuk werd verhaald had Thijl Euler Spiegel toen hij als Frans Colinell op het slot kwam zijn vriend Lamme naar de keuken gezonden de beste plaats voor de man die altijd dorst en honger had Goedzak voeg die beter en wel gezin stapte hij naar het aangewezen vertrek een vrouwende deuntje vluitend toen hij in de keuken trat zat hij jongemijd aan de tafel en hield zich onledig met het snijden en reinigen van groenten Goedendag zijn Lamme het pijs is prom op, gereed om de vlucht te nemen niet pang zijn, Spakkel zijn held gezond toch nog meer Franse soldaten in de keuken gezien hebben ja, ik ben wel wat buiten het gewone en ik spreek Vlaams op de koop toe ik ben de braafste jorgen die gevinden kunt als je er maar voor zorgt dat ik wat onder de tanden krijg en mijn bekend niet ledig staat de meid was dadelijk gerustgesteld door het goedige gelaat en de zachte toon die de soldaat aansloeg ze basten zelfs in lachen uit als ze de zo zondeling aangetaakende dikzak eens goed had bekeken Goedzak lachte ook en er ontstond plots sympathie tussen de twee hij naderde het dienstmeis en streeelde haar onder de kin een beke geste dat lieverde zou me geen qua doen op dit ogenblik werd de deur geopend en een vrouw trouw binnen dat is onze keukenmijd, zei de jonge vrouw de binnenredende was blijven staan bij de ingang, roerloos en met een gelaat dat de grootste verbazing uitdrukte Lammem was ook als in een stedenbeeld veranderd bewoog geen fin en staarde met wijd geopende ogen de keukenmijd strak aan Zijds ga je toch kreeg uiteindelijk uit een spiegel smakker hij is het jaar toen de toegesprokenen de toegesprong op goed zak toe sloeg haar armen om zijn de hals en begon hem te kussen en nog eens te kussen het was alsof een granser bende mussen in de keuken gekomen en Thielpitt aan het tristen was Lammem, beste bruin van Lammem eindelijk zie je ku weder gezeten toch wel Lammem als je aan een trui wordt schoudt kun je mij wat minder kunnen zoenen klok het antwoord hij ontrok zich aan een tweede omhelzing als hij aan een tweede kus uitgaven begonnen was goed zak zonk op een stoel wel hebt gevan uw leven mompelde hij wie zal we nu toch aan gedacht hebben u als keukenmijd op een kasteel in de camper weer te vinden hoe zei het hier gekomen nee, vertel me dat straks al dat onverwacht weerzien heeft me zo dadelijk ontroerd dat het op mijn leven geslagen is hij is er droog van geworden lacht de vrouw goed zak ik zal eens iets ophalen dat genocht nooit in uw gansen leven geproefd hebt de kelder van de heer Baron is een echt wijnparadijs zeggen de Franse officieren en die kennen er iets van bezit geen de steutel van de wijn kelder van het kasteel, vroeg Lammem ja, ik geniet hier een volledig vertrouwen en de rentmeester laat mijn geheen alleen meesteres van eten en denken goed zak zetten met denkelijk gezicht op het is spijtig sprak hij is dat spijtig vroeg zijn de genaden verbaasd ik bedoel dat wij of betere zegt dat ik hier niet langer zou kunnen blijven morgen zal ik moeten optrekken en jij speelt benzine in de wijn kelder ik heb geen geluk blijf hier en mijn colonel nee, ik moet met hem de baan op haal nu zonder dralen en paar flessen want juist omdat ik zo spoelig weg moet mag ik geen tijd verliezen de vrouw gehoorzaamde en enkele stonden daarna dronken Lammem achter elkaar twee bekers uit en liep de oude wijn als een zachtvloeiend vuur door zijn de keel hij smakte met de tong velde nog eens zijn drinkschaal en sprak, het is goede drank nu kan ik luisteren naar uw verhaal ik hoop dat je al de tijd die jij zonder mij hebt doorgebracht de naam van goed zak geen oner hebt aangedaan dat jij u mijn waardig hebt gedragen ik hoop door dat gedagen in ogenblik aan getwijfeld hebt ik heb dag en nacht aan uw gedacht Lammem dat is braaf en jij ja, ik wel, ik ook ik ook heb dag en nacht aan uw gedacht dat wil zeggen dat ik u niet vergeten heb want als ik aan mezelf bedacht dan moest ik toch ook denken aan mijn wettengevrouw we kennen immeens elkaar, liefste wijfje zijn we niet uit pure liefde gehuild naar de historie van de hoedbak op onze liefde er schenkt nog eens in en begin nu mij te vertellen al wat er gebeurd is, zei dat ik u verloren sinds ik ontkomen vallen het ogenblik af dat ik u kwijt geraakt nee, dat ik u niet meer gezien heb oh Lammem ik heb niet veel bijzonders te verhalen als we antwerpen met de boot van pot hadden verlaten en te Gent aan wal stapten ik heb voedig een middel gevonden om mij alleen aan mijn lot over te laten mij kwijt te spelen, dat is het woord ik riep goed zak uit ik heb, als je weet hoe ik hier op het kasteel keukenband ben geworden onderbreek me dan niet verder en drink liever eens tussen beide dat gaat, zei Lammem ik doe mijn mond nog slecht open om het wijntje binnen te laten gezond u dus wel herinneren zoveel volgde zijn de gaden dat als we nog geen uur te Gent waren het uitgezondere om 1 de pet voor u te kopen ik moest op zoek gaan dat verde nog al wat tijd en als ik in de kroon terugkwam vond ik niemand van het gezelschap meer gewaagde gaten uit en daar stond ik mis, wijfje, mis ik zou u zeggen hoe zich alles heeft voor gedaan luister met uw twee oren en gezocht vernemen dat het mijn doel niet was u kwijt te spelen nog een slokje op mijn mond en mijn geheugen wat op te frissen op ons weerzien hij dronkte bekend weer tot op de bodem in één teugledig de oude, sterke wijn door hem naar het hoofd en hij begon reeds met een dubbele tong te spreken nauwelijks schat van mijn hart had jij de kroon verlaten om die ongelukkige pet te kopen om vertraden twee mannen in de gelachkamer dat zijn syndarmen in burgerkleren zet tuin, daar is niet aan te twijfelen hun meneer was ik voor te doen ik was er aan was het een toevall of waren ze gelast om ons op te zoeken en hadden zij zo spoeder of spoor gevonden het was schier niet te geloven ja, vlustende ik uit de spiegel toe dat zijn grijp gieren hoe eerder we hier weg zijn hoe beter voor ons wel en u een vrouw we zullen haar wel op straat ontmoeten we kunnen hier straks terugkomen ik betaalde het gelach en om geen argwaad te geven we stond zitten we wilde de herberg verlaten als de twee mannen zo ik ze bemerkte had een hun er op ons toe en versperd ons de weg wie zei het gij, vroeg hij aan uilen spiegel zonder de minste onthoering te laten blijken kijk mijn vriend de pakkeman Frank in het gelaat en vroeg op zij de beurt en wie zei het gij luid het dan ter nasionalis en darmen geziet er zo uit ik verlang niet te weten hoe ik eruit zie wie zei het, uw papieren laat mij de uren zien tal hem niet langer niet kwaad worden uw papieren en zonden langer dralen 1, 2, 3, niet gelief me dan te volgen we waren wel in het bezit van de vrijgelijden maar het was een valstuk en we hadden zeker en vast de mannen die men ons uit Altwerpen had nagezonden verwitterd met wie ze zouden te doen krijgen want mijn kende uit de spiegel was wel te goed in de scheldenstad we zaten in de klem gedweegd volgden wij de twee kerels ze brachten ons zonder nog een woord te spreken naar de verblijfplaats van de hoge commissaris de ene en onverdeelbare republiek die een paleis betrokken had we werden er in een kamer met twee getradide vensters opgesloten we zijn bakvis zijn tuin want onze valse geleinbrieven zullen ons niet helpen als ze weten wie ze gevat hebben zeg eens vrouw de waarde uit de kroon zou nu toch wel gezicht hebben dat wij zijn herberg verlaten hebben in gezelschap van twee mannen inderdaad ik spreek dus de waarheid en het is dan ook klaar bewezen dat ik u niet heb willen kwijtspelen uit dankbereid kunt genoeg wel een flesje ophalen van dezelfde soort als er nog van is als het u belieft de vrouw gehoorzaamde een lammer zag een kans toe de derde fles te kraken want hij kreeg nog een volle beker naar binnen om van de mond te nemen om adem te scheppen ik geloof dat ge in het drinken nog het bijre ligt zijn moeder goed zak daar is niet bij te leren zij haar echt genoot met overtuiging en meteen een lammer tong dat is een gaave gods om voor te vertellen zal ik zeggen dat we geruimentijd in onze gevangenis moesten blijven zitten vruchteloos zorgten wij naar een middel om te ontvluchten tot we door een wacht zijn darmen werden afgehaald die ons, bayonet op het geweer door een paar lange gangen en langs verschillende trappen naar het bureel van de hoge commissaris van de republiek brachten deze laatste was een kort, dik veentje met een kop als een kanonbal waarin een paar staalgrijze ogen zaten hij keek ons één voor één, naar volgens zijn uim en zijn blik drong als een prim in onze ogen daarna nam hij een papier uit het hoop stukken lastmompelend te inhoud en zij dan tot een man die naast hem aan de schrijftafel was gezeten kijk even hij schoofde met papier toe is het twijfel mogelijk is hij het of is hij het niet de andere knikte toestemmend en zij op elk woord drukkend hij is het toen, plots zich tot zijn makker richting spakken commissaris met kracht in de stem geen zijt thuil uitle spiegel, de zoon van klaas mijn gezell antwoorden zonder het minste uit zijn loten zijn geslagen er zijn het slag door verenigd waling zie hier onze vrijgeleiding, hier commissaris het ging zoals ik het had voorzien toen wij werden afgeleid de ambtenij glimlachter en schoof het stuk dat uiderspiegel op de lessen daarvan gelegd van zich af het zal de eerste mel niet zijn sprak hij dat thuil klaas valse papieren op zank draagt bekende uw afratse mijn makker drong niet verder aan hij zweeg als een graf wat kon hij anders doen zullen we ons toch gevangen houden tot er lieden kwamen om ons te herkennen of ons naar antwerpen overbrengen in de Scheldenstad zouden ze mensen genoeg vinden die met uiderspiegel en mij een eitje te pellen hadden en die ons van dichtbij kenden tot een groot nadeel we waren bakvis zoals thuil dat noemde en we moesten de omstandigheden afwachten welke zich niet rooskleurig voordelen uw stilzwijgen is een bekendnis zij de hoge commissaris de republic die zet hij de vrouw van klaas ze volgden het voorbeeld van haar man en spak geen woord de fransman dierp een oogslag op het papier gij oude zijt ze boelig geen antwoord dan richter de fransman zich tot mij en gij zijt allemaal goed zak ik wilde het stilzwijgen zijt genu alle oeton kwijt geraakt kreeg de ambtenen kwad als een spin ach sprak thuil neem het niet over op je commissaris ze verstaan geen woord Frans zo groot als heel de republic trouwens kreeg gezegd dat zwijgen bekende is en gemoeters tevreden zijn als men niets antwoorden we werden naar onze gevangenis teruggevoegd we zitten in de Litsen zijt thuil aan de spiegel en voor de eerstemaal van mijn leven zie ik niet hoe we er zullen uit geraken het doet me plezier sprak ik dat ze mijn vrouw niet hebben geklist de gade van Lambe kreeg met een stem waarin de vreugde het uitschetterde heb je dat gezegd liefste man ik lieg nooit zie ik weet niet wat schik nog maar eens in zijn goed zak die in zichzelf erbij voegde als ik mij wel herinnerd heb ik het zinnig wat langer gemaakt met een omdat we ze nu kwijt zijn en hij vervolgde zijn verhaal niet tegenstaande hij moeite had om zijn woorden te vinden en ze verstaan maar op sommige ogenblikken uit te brengen ik ben eerlijk bekende dat de vanhoofd mij op die stond te pakken had het was toch meer dan waarschijnlijk dat ze de antwerpen met ons kort spel zouden spelen ze zouden zonder veel pleegvormen door de kruiskraat verooiderd worden en de kogel zou onze beloning zijn moeder zou wel licht voor langnelige vangenis worden gezonden en welke lot zouden nelen beschoren zijn misschien het verschrikkelijkste van ons allen want er zou niemand meer zijn om haar te beschermen die hier en meester waren in de Scheldenstad daar is de niet voor het lastste schelmstuk ik konden eerst lachtigheid die mij aangeheb niet weeren en bezat niet de minste wilskracht meer zo sched het ook met de sterke uiterspiegel gesteld die het hoofd op de bostad na te zinken hij die in zulke omstandigheden steeds wel gezind was en ieder door zijn kwinkslagen opmonterde we wachten ons lot af zonder het geringste grenstertje hoop te zien zonder een klein lichtje in de duisteren toekomst te ontwaren zoals we voorzien hadden werden we een paar dagen later uit onze gevangenis gehaald in een boerenkar gestopt en zoals wij het van onze begeleide verdamen naar antwerpen overgebracht onze benen en onze armen waren samengebonden geworden en het werd ons verboden tot elkaar het woord te richten een onderofficier en vier zendarmen vormde onze erewacht er wordt beweerd dat ieder mens er wordt de ene komt onder een boosgestermte ter wereld de ander ziet onder een weldoensterre beeld het licht in het laatste keval kan ieder het minst de onheil hem treffen en ontsnapt hij soms op de meest zonnelingen wijze aan het ongeluk ik heb er nooit veel geloof aan gehecht maar hetgene toen is voorgevallen heeft mij de denkwijze voelkomen veranderd ja, nu ben ik er over tuigd van dat er kwaade en goede sterren bestaan die ons betoveren de spiegel zijn de moeder en nelen en ik waarschijnlijk ook onder een goede sterter wereld kwamen en is dat niet waar dat ik dan van de braven sterren van de anderen mijn pacht heb bekomen we hadden nauwelijks een kwart uurst de stad gaan verlaten en reden over de grote baan te midden van velden en wijden waar slechts in de verste verte een woning te zien was als de onderofficier bevel gaf stil te houden je kunt terug naar de stad ik zal de zaak wel alleen af doen de syndarmen konden hun oren niet geloven en wijvelden het gegeven bevel uit te voeren terug naar Gengt kreeg hun overste de vierstadskulotte deden hun paarden rechts om keermaken en reden in volle draf de weg op in de richting van de stad de onderofficier haalde een groot mest een rilling grib mee aan zou de kerel de tocht te lang vinden en onzonder voles te kiel overstijden voeg ik mij af gelukkig geluk sneed hij niets af dan de koorden die onze ledematen gevangen hielden erik u toe laat het hazen pad te kiezen moet ik u eenige woorden zeggen zo spak hij tijd toe als het noodlot u terug in handen de syndarmen zou leveren dan kunt gemelden dat Henry Dumont u heeft in vrijheid gesteld en waarom hij dat heeft gedaan ik weet dat jij een vijanderepubliek zei dat u hoofd op prijzers gesteld geworden en uw gevangeneming die reeds de antwerpen bij eilboden is bekend gemaakt en een grote ophef zou maken de hoge commissaris van Gent zal een grote roep opdragen waar licht een klinkende beloning bekomen dat mag niet gebeuren de man is een schurk die vroeger met mijn familie in twist het 2-dracht leefde en mij in het leken toen hij mijn officier was het leven ondraagelijk heeft gemaakt reeds langzinnig op vraak nooit heb ik een gelukkiger ogenblik gekend dat ik tans beleef ik heb eindelijk het middel gevonden om mijn vraak te luchten en ik laat die zalen gestond niet ongebruikt voorbij gaan maak dat gewerk komt want mijn manschappen zullen spoedig te Gent zijn waar ze als honden in een kegorspel ontvangen en met versterking ons achterna zullen worden gezonden want men zal in de stad wel gissen dat er iets gebeurd is dat niet in de haak zit vooruit de banen op en zo stel het uur benen toelaten en wijden een andere weg in nee, niet met elkaar want dan zou men u spoedig terugglissen ik heb nooit met meer verwondering een officiële syndarme aangestaard er was geen tijd te verliezen uit de spiegel wilde enige woorden van dank tot de zondeling een keer ontspreken maar deze stouwde hem toe, geen dank ik doe het niet voor uw liden bederf mijn vraak niet door uw bedank laat mij met vrede en puil eruit we lieten het ons geen 2-mal zeggen we liepen een zijpad in zo snel als we lopen konden nauwelijks waren we 100 meter zwerg of een weerklonken schot verschikken we om de onderofficiën draaien op zichzelf rond en tuiman op de grond, naast de kar wij liepen voort als hij tot niet gedeelte van zijn verhaal gekomen was, straalt één der bediende in de keuken en maakt hij labben bekend dat zijn kolonel hemmerval zonder uitstel bij hem te komen goed zak stond op, maar moest zich met beide handen aan de tafelblad vast klampen om niet te vallen het ziet er niet uit, staarmalde hij de kolonel zou zeggen dat zijn oppasser moet oppassen, dat hij de grond niet kust wil ik u tot bij hem geleiden vroeg de vrouw die lammen bij de arm nam hij rukte zich los en ging met onvast te stappen naar de deur een soldaat moet op zijn poten staan zegt hij om naar de meesterwoning van het slot te gaan moest lammen een brede koer oversteken in de keuken brandde het vuur voor de eerste toeverijtselen van het eetbouw en als onze held in de open lucht kwam kreeg deze hem te pakken hij zwijmelde met wijdenstappen van de ene kant naar de andere en molenwiekten met de armen om recht te blijven de baron had inderdaad goede oude wijnen zijn kelders we hebben in het vorige hoofdstuk gezien hoe goed zak vooruiderspiegel verscheen en op welke wijze deze laatste zijn de vriend te slapen legde en opslout toen de keuken met haar in dronken hij echt genoot niet zag terugkeren besloot ze haar noemel in de brand te laten omlammen terug te vinden ik heb te veel moeten uitstaan als ik hem heb opgezocht zoridenerden ze om de keer om nu weer te verliezen hij is als uit de lucht in mijn armen gevallen hij ziet er braaf uit zoals hij vroeger was en ik laat hem niet meer los niemand wist haar te zeggen waar goed zak zich bevolkt hij was naar de vertrekken van zijn overste gegaan ze hebben verschillende dienstboden gezien en onthouden omdat ze hartelijk om de wachelende dikke sondat hadden moeten lachen daarna hadden ze de koloneel het kasteel zien verlaten, alleen maar lame hadden ze niet weten buiten komen meer wisten ze niet te vertellen vrouw goed zak liet zich de kamers aanwijzen waar uiderspiegel verblijf hield de deur was gesloten maar de keukenwijd kende de weg om langs een ander vertrek dat aan de slaapkamer peilde als de deur daar niet met de digren nog gesloten was thailand had op deze deur geen acht gegeven nog aan zijn lame opsloot nog aan zijn terugkwam en zijn gezel en niet meer zag omdat deze uitgang, even als de wandelder kamer met een houten beschot en goudleden bekleed was en op het eerste zicht geen deel scheen uit te maken van de muur waarin ze zich bevond de galen van goed zak kwam zonder hinder langs die weg tot bij haar heren en meester die op het bed rokte dan de gekleurde ruytjes van het raam rinkelde in hun lodepantjes wat nu te doen vroeg ze zich af laat ik hem slapen dan wordt hij niet wakker vooral hij zijn overste hem wekt dat is hij weer nuchter als deze hem zijn hoes laat uitsnorken en hij komt niet meer naar de keuken terug hij moet met mij het kastiel verlaten want is hij met mij alleen dan is hij zo gedwee als een lameke ze hebben gewoon goed zak heen en weer te trekken maar al haar geweld lokt de slechts een dof gebrom uit en had voor gevolg dat haar man zonder de ogen te openen zich op zijn andere zijde keren toen kreeg moeder Lamme een goede ingeving begaf zich naar een kruik gevoeld met water die op een wasstafel stond en grote inhoud over het hoofd van de slapende uit Lamme vloog alvereind in het bed kreeg met verwilderde blikken rond en blies met de adem het water dat over zijn gelaat lekte van zijn mond weg wat is dat? kreeg hij water antwoorde de vrouw water ja waarom? om in wakken te krijgen wie zei het gij? kreeg de wijn nog des te beter gemoet om middelijk met mij het kastiel verlaten wat is er gebeurd? dat zal ik u wel onderweg vertellen als u u niet spoelt is het te laat, kom Lamme sprong uit het bed hij stond nog onvast op zijn benen en de wijn hield zijn hersenen nog als in nevel gehoord hij was niet meer smoordronker maar zijn geest was nog in de mist gewikkeld mijn wijf is het ik ben hier op een kastiel met tijl? nee, met Franse soldaten hoe? waarom? ik begrijp er zoveel van als een pasgeboren kind ik moet hier weg te reden? zij weet het wie zij? wel, mijn vrouw waarheen? dat weet zij ook het staat geschreven vooruitwaar maar ja, houd hem er vast want de vloer gaat op en af ik ook terwijl hij deze alleen spraak half luid hield had zijn vrouw hem bij de arm genomen en hem steek vasthoudend deed ze hem zoveel mogelijk zonder zwijmelen, voegdgaan en de trap afstommelen ze bracht hem naar de keuken waar hij op een stoel zonk maar zodra hij de fles bemerkte die hij gedeelt en ik had geledigd een beker vulde met lange teugen uitdronk het gaat goed, zei moeder Goedzak het gaat op het best ik kom dadelijk terug ja, spaklammer, ja kom maar spoedig weer hij sloot de ogen en zat daar met de kop te knikken enige ogenblikken later kwam zijn echtgenoten terug draag ze terug van een pak dat ze met haar best te plunjen en ander gerief had gemaakt Goedzak was met een paar hardhandige schuddingen wakker te krijgen hij ging met zijn engenanen mee zonder zich reken schap te geven van al wat er rond en met hem gebeurde hij was als een slaapbandelaar ze gingen door de tref langs de grote steenweg en over een pad daardoor de bossendip en de veel korteren rechtenweg naar hier een talz was de frisse lucht en nageur de tenne oefende een huizame invloed op lame uit die gezonder werd er weer flinker te poot was als ze in de straten van de stad kwamen verdoofd waren er te zijn nog een grote maatig moeder Goedzak bracht hem in een afspanning waar hij goed bekend stond want telkens het de heren talz boodschappen ging verrichten kwamen ze daar een glas bier drinken en met de waardin een praatje voelden deze laatste huurde van de baron en vond het niet slecht op goede voeten staan met de keukenmijd van de kasteel die wordt met de andere dienstboden geloven op het bergenhof nog wat in de pap te brokken had ik heb mijn vent eindelijk terug gevonden zoals pak ze tot de kastelijners wie ze vroeger al haar lederits had geklaard en over het verdwijnen van Goedzak had verhaald ze bekwam onmiddellijk een logeerkamer en kreeg lammer gemakkelijk naar boven als hij hoorde dat ze een kruik bier bestelden en verzocht de drank naar het slaap vertrek te brengen de kruik was spoedigledig want Goedzak had grote dors en daarna werd een sterke slaap weer vaardig over hem zodat het zijn de vrouw weinig last kosten hem te ontkleden en in het bed te stoppen opnieuw lacht de dikzak terug opnieuw lagen opnieuw lacht de dikzak te ronken de vrouw aanschouwde hem een wijn de vogel is gevangen zei ze en ik zal hem gevangen houden want ik heb geld genoeg bijeen om hem maandenlang te laten eten en drinken, zoveel hij maar wil drank, voedsel en geen ui de spiegel in de omtrek in die voorwaarde gaat hij niet weg z'n trat uit de kamer sloot de deur met de sleutel en ging naar beneden goed zak storkte, zo het luid als in de kamer van zijn coordenel op het berkenhof het einde van half stuk elf