 U hoort hem net op de eerste rij, het volgende onderdeel gaat over de vraag waarom we oog moeten hebben en houden voor het misterie om de vraag naar het goede leven goed te kunnen stellen. Willem-Marie Speelman sprak hierover onlangs zijn oratie uit als hoogleraar, Franse-Skaanse spiritualiteit, theologie en geschiedenis. Heb ik het zo goed gezegd? Ja hoor. Krijg je ook een hartelijke plous. Ik wak de microfoon erbij. Even op, hij doet het ja. Hij doet het ja. Welkom, je hebt net uitgesproken toch? Friday 9 september, ik was al een jaren hoogleraar, maar toen de afspraak wilde maken, zei de puzzelassistent van de rector, vanwege corona kun je maar pas op lege septemberus. Ik kon lekker lang aan mijn algorieële reden werken. Ja, mooi. En ook maar even, we zijn natuurlijk ook aan een universiteit, we hoorden net al iets over een gehaald enquête die wordt gedaan, we kennen ook allemaal randomized controlled trials, er zijn allerlei vormen waarop je een wetenschap kan bedrijven. Ja. Hoe werkt dat voor een theoloog? Ik kreeg mij vooral op verhalen van mensen en omdat in verhalen van mensen komen dingen naar voren die ja, je kunt de werkelijkheid benaderen als een probleem, van crisis naar crisis, dat kun je gaan doen, maar het leven is niet alleen maar problemen, er is ook een andere benadering en als mensen hun persoonlijk verhaal vertellen, dan komt er toch iets anders uit. We kennen allemaal wel mensen in de bijstand en de problemen komen, ik krijg vaak telefoontjes van nou is het volgende weer gekomen, maar als je met die mensen praat, hoor je gewoon naar hun verhalen en dan is het onder dat leven ook een gewoon leven waarin mensen, ik noemde net al op het schoolplein, zijn er niet alleen maar problemen, maar er zijn eigenlijk gewoon heel veel verhalen van mensen en in die verhalen komt iets anders aan het licht en ik probeer dat in die verhalen daar oog voor te krijgen, dat noem ik het mysterie. Dat is dat mysterie, want ik las ook in dat persbericht de maatschappij, je zei dat ook al, het denkt vaak in het oplossen van problemen in plaats van te zoeken naar harmonie en het goede leven, misschien ook gelijk om die nuwansen, want jij bent uiteraard ook voor het oplossen van problemen. Ah ja, natuurlijk, als er nog problemen is moet je dat oplossen, maar dat wil niet zeggen dat je de ander altijd als een probleem moet beschouwen, het weet iedereen ook wel, maar dus ik zeg ook niet iets nieuws, maar passen voorop, ik geef eens even een voorbeeld in armoede studies, ik heb een PhD studenten in Nigeria, dat is gewoon een echt arm land en dat is helemaal, ja, het werkt helemaal niet en ze zijn van kop tot kont, op boven en onder allemaal corrupt, dat zeggen ze van zichzelf en hij probeerde daar interviews af te nemen en die mensen konden hun verhaal niet eens vertellen, ze hadden alleen maar over de problemen hoe het opgelost moet worden, tot dingen die ik hier bijna niet durf te zeggen, ik zei tegen hem, ik weet niet of je dat moet gebruiken in je PhD, namelijk de witte man moet terug, want die lost de problemen op en volgend jaar gaat hij weer aan interviews nemen, ik zeg we moeten die interviews op een andere manier doen, want je moet op een of andere manier zien te vinden dat die mensen terugkomen bij hun verhaal, beschrijven ze een dag uit jouw leven en echt arme mensen hebben niet eens de tijd of de rust om een verhaal te vertellen over hun leven, daar komen ze niet bij omdat het alleen maar problemen is en als je alleen maar problemen hebt, kom je nooit tot het leven zelf en dat leven zelf, daar wil ik ze zien te krijgen en daar wil ik ook verhalen uit horen, omdat daar, ik vind het vervelend om dan oplossingen te zeggen, maar het kan zijn dat gewoon in het leven problemen verdwijnen, omdat je elkaar recht in de ogen kijkt, omdat je ineens van iemand houdt, omdat een juf tegen een leerling die heel droevig is, een kindje zegt van hoe is het met jou en alleen de ogen al, en dit houdt een kindje ineens op met heel droevig te zijn. Dit is ook wat je bedoelt met dat ontgrijbare hem, met dat mysterie waar je natuurlijk ook onderzoek naar doet en tegelijk lijkt me dat dus ook ook weer lastig als je aan een universiteit werkt, ongrijbaars en mysterie en daarvoor te pleiten, omdat wetenschaps natuurlijk bij uitstek graag feiten, we willen het controleren. Nou ja, ik begin al met, ik moet aan de student vragen wat is je problemenstelling, ik kan niet zeggen wat is het mysterie wat je gaat onderzoeken, dus oké, dus het probleem bestaat, maar achter die problemen is ook een ondergrond en daar ben ik wel gewoon erg ingeïnterseerd, ja, ik ben ook, ik heb het al gezegd, ik ben Fransenskanen, die we proberen toch ook onder, in onderlagen te komen, waarom ben ik geïnteresseerd in het verhaal van het schoolplein wat ik toen meemaakte, omdat er onderredens onze economie is er ook een gezins economie. Aan tafel, aan het gezin is een economie gaande, maar daar heb economen er nooit over, maar ik vind het wel een hele belangrijke iets, dat daar ook leven gebeurt, en daar worden problemen opgelost, en wij gaan er vanuit dat dat normaal is, en het is ook fijn dat dat normaal is, en dan moet je ook niet teveel mee bezig zijn, dat je moet ook gewoon leven, maar ik vind dat de universiteit ook oog moet hebben voor die onderkant. En hoe kijk je dan naar dus ook dat mysterie, want er zit dus ook altijd iets wat je dus uiteindelijk niet kan begrijpen? Nee, je moet wel even uitleggen wat ik met het mysterie bedoel. Kijk, laat ik eerst even uitleggen wat ik met het probleem, want dat snappen we allemaal wat een probleem is, dat komt van het Griekse pro- en ballijn, dat is eigenlijk voor uitwerpen. Het is een term uit de militaire geschiedenis. Er wordt een dorp aangevallen en je stuurt meestal mannen naar voren, mannen zijn vaak met problemen bezig, en naar voren en die leggen een verdedigingslinie, die leg je voor je neer. En dat doen wetenschappen ook, er komt een coronavirus en die doen we in een buisje en leggen we voor ons neer op de tafel, en dat gaan we analyseren en bestuderen en oplossen. Dat wil zeggen, hij moet verdwijnen. En dan zijn een Frans-filosof al heel lang geleden, maar er is ook een andere manier om daar naar de realiteit te kijken. Sommige dingen moet je niet eens oplossen. Die kan je ook niet voor je neerzetten, hij dacht over het zijn. Ik wacht van hem zelf, die zegt een existentialistisch filosof, die dacht over het probleem van het zijn, en toen dacht hij het zijn is geen probleem. Ik ben in het zijn, dus ik moet het zijn anders benaderen. En toen kwam hij op die mysterie benadering, die kun je niet voor je neerzetten. Je kunt ook niet zeggen, de regering los dit op, want het moet niet opgelost worden. Het mysterie vraagt dat je erbij aanwezig bent. En dan moet je eigenlijk denken, dat komt meestal voor in crisis situaties die heel persoonlijk zijn. Het moment dat je hoort dat je ongeneeselijk ziek bent, moet je een andere benadering van kanker hebben bijvoorbeeld. Dan wordt kanker ineens iets van jouw leven en daar ben je bij aanwezig en dan kan zo iemand een boek schrijven over kanker, alsof het een friet is of een ander persoon is. En dan benadert hij dat probleem anders, omdat het niet oplosbaar is. En moet je er anders tegenaan kijken. Nou, die benadering die Gabriel Marcell neersetten, hij zei, ik schrijf, ik ga het nog uitleggen in een boek, maar hij heeft nooit echt uitgelegd, dus we moeten het zelf, ik moet dat zelf zien, het zien te uitvinden hoe dat werkt met het mysterie. Maar die benadering zou ik graag binnen de wetenschap willen brengen. En dan toch, misschien mag ik het niet vragen, stel dat we dit nu allemaal gaan doen. Hoe ziet de wereld er dan uit? Nou, zoals die er nu ook uitziet. Kijk, er zijn, we zijn van crisis naar crisis, maar in de gewone wijken in Tilburg worden problemen ook op een hele gewone manier opgelost. En of ze zijn er ineens niet meer. Dat is toen er ineens 250 vieriers in mijn wijk zouden komen, waar de voor- en tegenstanders en liepen hoog op, die mogen er niet komen. En wat deden ze in die wijk, ze gingen bij elkaar aan tafel zitten. En binnen twee dagen was dat probleem weg. En toen zeiden gemeenten, wij willen ook meedoen. En toen zeiden die meestal moeders, die zeiden, nee, nee, de gemeente moet er niet bij. We lossen dat zelf wel op. En in het dagelijks leven worden dingen altijd al opgelost. Op een hele, ja, ik noem het, ja, ik had niet hetzelfde het woord harmonieus bedacht, hoor, maar er kunnen ook wel dissonante in harmonieën zitten. Maar het wordt, dus, zo gaat het leven en zo gaan mensen met de crisisen om. Maar ik hoor namelijk in je woorden ook een hartstochtelijk pleidooi om af en toe dus ook anders met de werkelijkheid om te gaan, om anders naar de werkelijkheid te kijken. Daar oog voor te hebben, ja. Daar oog voor te hebben, stel, dat is best lastig, maar stel, dat dat ons allemaal lukt. Ja. Hoe ziet de wereld er dan uit? Nou, de problemen komen heudswel. Dus olie blijft duurder. En het eerste wat je op televisie hoort, hoe lossen we dit probleem op? Ik ben ook benieuwd in hoe lossen mensen zelf dit probleem op. Want ze krijgt toch een ander gedrag. En dan krijg je het hele rare dat Timmermans had een plan over energietransitie. En ik geloof dat niet iedereen daar heel erg enthousiast over was. Nu hoor je iedereen praten over transitie. Dus mensen gaan op hun eigen manier met de crisis om. En dat omgaan met die crisis is niet altijd probleem gestuurd. Het probleem kan ook een heel veel creativiteit opwerken. En uit dat probleem kan ook, ja, een uitspraak van de dichtere rielken. Nou, in Nederland als de dood hoog is, is de redding aanbij. Het kan zomaar ineens zich oplossen. En dan weet niemand waarom dat zo is. Waarom is die wont ineens genezen? Waarom is die kanker ineens weg? Weet we niet. En voor mij hoef je het ook niet te weten. De kanker is weg. De wont is licht. En dan ga ik verder ook niet over nadenken. Maar even daar aandacht voor hebben, dat vind ik wel belangrijk. En dan toch heb je, denk je daar dan zelf ook wel eens over na als we dat meer zouden kunnen doen, of dat kunnen toelaten. Wat geeft ons dat? Waarom ben je zo'n hartstochtelijk voorstander van deze manier van denken waarom is? Nou, bijna hartstof. Komt erbij. Het begon toen ik een boek van Thomas Zetla Check lag over de economie van goed en kwaad. Aan het eind zei hij, ik vind het wel heel mooi om dat steeds te vertellen, aan het eind zei hij, we hebben het nog nooit zo goed in de mensengeschiedenis gehad in onze West-Europa. Economisch gaat dat zo verschrikkelijk goed. En ik hoor de laatste decennia alleen maar praten over crisis. En toen zei hij, we moeten ook op een andere manier naar de werkelijkheid krijgen. En toen begon dit bij mij te leven. De crisisen komen wel. En die zullen komen en die zijn ook goed omdat het moment dat je ineens een nieuw college moet geven werkt dat ook je creativiteit en houdt je een beetje jong, zeg maar. Maar zo nu en dan terugvallen op het vertrouwen dat dingen eigenlijk ook wel goed zijn zoals een lopen, geeft ook wel heel veel rust. En mijn hartstocht komt er ook op naar dat ik toen geleerd heb dat wij eigenlijk alles benaderen als een probleem in onze samenleving. Dat hoor ik het meeste. Althans in de media hoor ik eigenlijk alleen maar problemen, anders wordt het ook saai. Maar gewoon thuis of het schoolplein, daar speelt dat helemaal niet. Ik las ook en dat sluit hierbij aan, gebreken worden niet uit de wereld geholpen, maar in de wereld gezet als die mogelijkheid. Tegelijk, dat wil ik dan toch maar even aanstippen, mijn nekhaar gaan er ook een klein beetje overreind, want dan denk ik ik snap jouw intensies, maar we weten ook te lopen ook allerlei van die positiviteitsgoeroes rond. En die zeggen ook al dat het een probleem is, een kans. En armoede is een mooie manier. Maar dan maak je er weer een oplossing van. Nee, dat snap ik. Maar dat is natuurlijk een soort dun lijntje. En als je ontslagen bent, dan is dat een kans om na te denken over je carrière. We gaan straks ook praten over mensen die het gevoel hebben opgesloten te zitten in hun baan. Waar zit nou het verschil tussen de intensie die jij hiermee hebt en wat inderdaad al die positiviteitsgoeroes want die groepen wel vergelijkbare woorden in de zin van je moet het niet zien dat er een probleemmaat is in de uitdaging. Ik beloof geen roze tuin. Ik zeg niet dat het dan opgelost is. En als je je baan verliest is het heel vervelend. Maar soms hoor je toch eens verhalen voor mensen die zeiden het is het beste wat moet je overkomen, want ik heb nu ineens een hele andere baan gevonden. Maar dat zie je niet op moment dat je de baan verliest, want er is alles probleem. En dat denk je daar ook alleen maar na. Maar het komt gewoon voordat mensen zeggen dit heeft mijn leven beter gemaakt. Er zijn mensen die ziek geworden zijn en die zeggen nu heb ik eindelijk geleerd te leven. Omdat ik een ziekte heb en daarvoor leefde ik eigenlijk alleen maar van probleem tot probleem en nu heb ik iets anders gevonden. Dat is niet iets wat je kunt voorschrijven van weet je dit is de manier waarop je dat kan doen. Ik ga er ook geen cursus van maken. Dat is de magic bullet. Nee absoluut niet. Maar heb er oog voor dat dat kan. En beschoud het ook als een mogelijkheid voor jezelf. En met die mogelijkheid bedoel ik dit. Dat komt een verhaal maakt van de werkelijkheid een mogelijkheid. Denk je vertelt de verhaal van jouw ziekte en dan zie je dit dit is nu eenmaal zo. Ik ga uit van de feiten en die feiten zijn nu eenmaal zo. Maar iemand die een verhaal vertelt. Vertelt nooit feiten. Die vertelt een betekenisvolgeheel. En die kan er zo ineens een draaie aangeven en hij zegt die als ik het zo vertel klinkt het ineens heel anders. Goeie verhalen vertelders kunnen een crisisituatie ombuigen tot iets wat ergens ook wel betekenis heeft. En soms ziet het zelfs wel mooi is. Dus het vermogen van het verhaal om de werkelijkheid die vrij vast is om te toveren in een mogelijkheid. Het kan ook anders zijn. Het gaat ook anders kunnen zijn. Maar het kan ook anders zijn. En ik kan het in ieder geval op een andere manier bekijken. Dat geeft mensen ruimte om ook met crisis om te gaan. We spraken net al he. Iemand zei al ja we hebben soms het gevoel dat we van crisis naar crisis hobbelen. We gaan vervallen van het een en de ander. Ja. Hoe kijk jij dan naar het sinaal of hoe lees jij de krant of de actualiteit wat er allemaal gebeurt. Op dezelfde manier zie je dat nog en ook dat nog. En als ik zo'n telefoontje dan krijg ik. Nee, dit los je ook niet zomaar op. Welk telefoontje doe je? De energiekrieking gaat zo omhoog. En de huisoptie gaat honderd euro naar beneden. En dan kan ik ook niet meer eten. Zo iets eigenlijk. Ik bekijk het op dezelfde manier. Alleen ik beschouw het een beetje als je hebt een pijnscheut en je kunt onmiddellijk grijven naar de pijnstiller. Maar je kunt ook voelen waar komt die pijnscheut vandaan. Betekent dat iets. En dus ik bekijk gewoon iets trager naar het journal. En ik hou er echt niet van dat er onmiddellijk naar oplossingen gezocht wordt. Als er een crisis is, hoor ik eigenlijk meteen in dezelfde zin dan moet de overheid bijspringen. Als het wacht even voor het de overheid moet bijspringen. Geef je eens eens even kijken wat voor andere mogelijkheden er zijn. Zo kijk ik in ieder geval. En ik kan me ook voorstellen ik ga straks natuurlijk ook aan mensen in de zaal varen. Maar dat mensen denken aan de ene klang klinkt dit prachtig. Aan de andere kant met alle social media die we hebben, met alle media die natuurlijk veel sneller zijn dan 20 jaar geleden of dan vijftig jaar geleden met het polygoonjournaal. It's a lost battle, dit blijft door. In die zin hoeft het ook geen strijd te zijn. Want ik begon dat te zeggen dat gewone leven is altijd door gegaan. Dus wat er op de social media verschijnt is, eerlijk gezegd vind ik dat vaak aberraties. Mensen die bezig zijn gaan het nog eens even de wereld zeggen. Maar op het moment dat ze aan tafel zitten gaan ze zich weer gewoon weer gedragen. Dus als ik hoorde te waarde wel een beetje veranderd maar over het algemeen in een leven gelijk blijven. Dat is ook gewoon in het leven. Meestal blijft je wel op mezelf de manier in het leven staan. Alleen je hebt er nooit over. En dat is de enige wat ik wil. Kijk daar ook eens naar. En dan is, dan vlakte crisis wat af. Hey, we leven nog. Mooi, mooi. Dank je wel. Ik ga het ook weer aan jullie voorleggen. Want jullie hier van vinden en denken zonder dus een oplossing te gaan denken. Maar ik ben al gewoon benieuwd. En je mag hem ook wegsturen. Maar gewoon wat vind je van wat je hebt gehoord? Ik vind het een heel interessant idee. En ik zie het ook wel terug dat er veel probleem gerecht wordt gedacht in plaats van ja, eigenlijk rustig blijven. Dus mij verder geen vragen. Mooi, dank je wel. Is dat ook inderdaad wat we tussen de regels horen wat meer rust in zaken brengen? Want media wordt bijvoorbeeld ook vaak vergeten wat hijgerigde zijn en snel willen gelijk weten wat de oplossing is. Ja, dat moet de media ook vooral blijven doen. Maar ik vind het fijn om te horen. Meeste mensen weten dit ook wel. Dus ik vertel de mensen niet iets nieuws, maar ik probeer het een vorm te geven ook op de universiteit. Ja. De meeste mensen weten dit wel. Ja. Het zit wel in ons, maar het wordt er soms wat uitgehaald door de manier waarop we ontwikkelen. Iedereen weet wel als je van persoonlijk van crisis naar crisis gaat, komt er echt wel iemand dat je toen zegt, hey, doe eens rustig. Ja. We gaan natuurlijk een stukje wandelen. En dan gaat er een andere mechanisme spelen. Mooi, dank. Andere vragen opmerken. Ja, heel goed. Terugrijp het op jouw eerste vraag toen hen nog daar zaten van, maak het dus concreet. Wat is nou een vraag in het onderzoeken? Dat zou ik dan ook wat aan u willen vragen, want dit is juist natuurlijk een heel lastig, structurere onderwerp. Dus dan, ik denk van, bijvoorbeeld dat in Nigeria, hoe... Nou ja, ik pak gewoon één onderzoek eruit. Dus ik vraag aan, laat mijn studenten aan kinderen vragen wat is het goede leven. En dank geven zij een antwoord, en dat antwoord analyseren we. Dus het zit wel een narratieve analyse aan. Maar het leukste is terwijl je het aan het analyseren bent, hoe die kinderen antwoorden. Het begint met wat een vragenvraag, of dat heb ik nog nog nooit over nagedacht. Schappig, ook op een middelbare school wordt nooit de vragen gesteld, wat is het goede leven. En dan zie je kinderen nadenken. En één voor één, wat ik heb nu toch al heel veel van die antwoorden van kinderen van een middelbare school hier gehad, zie je ze beginnen met wat wij normaal denken van het goede leven. Dat is een huis, een baan, en dat soort dingen. Maar op het moment, niemand hoeft dan iets te zeggen. Door interviewen hoeft het eigenlijk alleen maar die vragen te stellen wat is het goede leven. Want na een alin die jaar beginnen de kinderen zelf te zeggen ja, dat is het toch eigenlijk niet. En dan gaan ze echt nadenken. En dan begint het over vrienden, relaties. En eigenlijk komt dat allemaal op hetzelfde lid. Dat is nog zo'n waarde, relaties. Dat is zo'n waarde. Kinderen van 14 weten dit. En ik ben er echt van, van het onderroert mij dat als we het analyseren, ik ben theoloog, dat kinderen van 14 soms dingen zeggen waarvan ik denk van dit is theologie van radar. En dat is een hele slimme man die dat gezegd heeft. Maar dit kind van 14 heeft dit ook door. Kinderen weten heel veel en jullie weten ook heel veel. Maar je moet de vraag stellen wat is eigenlijk het goede leven. Je bent ook een beetje op zoek naar ja, wat doet zo'n theoloog concreet nou aan onderzoek? Wat gebeurt daar? Ja, dat ik het een beetje kan inkaren van wat maakt een antwoord dan bevredigend voor jou in dit onderzoek, omdat je natuurlijk lastig is om een probleemstelling te formuleren van wanneer heeft het voor jou dus een positief vinkje of een negatief om het helemaal toch maar een beetje te structureren dan? Net als een onderzoek dat je weet, dit is graag het onderzoek wat ik wil. Ik krijg nu een voldoende van mijn leraar. Nee, nee, nee. Nou ja, maar het is wel een leuke vraag hoe beoordeel je van, hey, dit is fijn. Nu kan ik een streep zetten onder dit stuk onderzoek. Nee, dus ik heb er ook mee gewosterd met narratieve analyse. Ik heb, ik stuurde dat artikel op voor een peer review en de peer review was enthousiast, maar die zei in het peer review wat een prachtige manier om gegevens te verzamelen. En meestal ben ik blij als iemand mijn artikel goed vindt. Ik dacht, ik wil bijna terugschrijven. Ik heb er geen gegevens aan te verzamelen. Er zijn geen gegevens. Dit zijn, dit zijn analysis. En ik moet je bekennen. Narratieve analyse leidt ook niet tot gegevens. Het leidt eigenlijk tot, je krijgt inzicht in hoe mensen in verhalen dat doen. En dus de conclusies daar ben ik altijd voorzichtig bij. Want wat is een conclusie van een analyse? Ik heb inzicht gekregen in hoe mensen van de werkelijkheid een mogelijkheid maken. En dat interesseert mij. Dus het mysterie, als je probeert een mysterie benadering te hebben, krijg ik ook niet een duidelijke definitie van het mysterie. Geen omkadering. Het is, het, volgens Gabriel Marcell is het mysterie is iets wat ongekend is. En ongekend blijft. En bedenk bij het mysterie van je kijkt een kind in de ogen. Je zult het kind nooit helemaal leren kennen. Je kunt het kind kennen. Je kunt heel van het kind leren. Maar het is geen probleem omdat het jou recht in de ogen kijkt. En daar kun je nooit een antwoord op geven. Zelfs niet is het een goed kind of een slecht kind. Het onderzoek is daarmee ook nooit af? Nee. Maar welke onderzoek is ooit? Ja, je kan zeggen we hebben een enquête even, sorry, dat is terma weer gebruikt. Ja, ik schrijf wel boeken. We hebben een resultaat binnen en dan is ons onderzoek nu af. En dan presenteren we een mooie atlas. Nee, ik schrijf wel artikelen en die stuur ik ook op en die worden ook als het goed is republiezeerd, als het bij de artikelen goed genoeg is republiezeerd. Maar ik krijg vaak de opmerking van, er is iets met die conclusies en ik heb langzaam aangeleerd van ja, dat is ook lastig. Omdat, als je een andere benadering hebt, niet probleem gestuurd, dan kun je niet zeggen het is dit of dat. Dus er zijn niet 2 antwoorden mogelijk op de vraag wat is het goede leven. Daar zijn heel veel antwoorden mogelijk. Maar ik vind het leuk om te ontdekken dat ze allemaal ongeveer op hetzelfde neerkomen. Mooi. Dank, dank voor die vraag. Andere opmerkingen, dingen die u nog wil weten. Ik mag ook, u mag hem ook altijd wegsturen, maar we zien toevallig een wetenschap filosoof in het wereld, die straks ook gaat komen in. Maar ik ben ook benieuwd hoe, kijk u vanuit wetenschappelijke bril naar wat u hier hoort. Nou Richard, loop maar even door. Loop maar even door, dat mag ook, dat sparen we hier nog even. Andere vragen, opmerkingen, kritische kanttekeningen, dingen die u nog wil weten. Ik kijk ook even weer terug naar jullie. Dit is natuurlijk voor jullie. We rijden een hele andere tak van sport, anders zou het maar even te noemen. Ik zag vooral veel parallellen eigenlijk. Wat zeg je? Ik zag veel parallellen. Ja, sorry. Ik zag veel parallellen. Zoals je daar juist sprak van, ja wat is het goed leven, ze beginnen met het huis. Ze beginnen eigenlijk met die materiele welvaart of met een aantal van die, ja, die fysiologisch kon niet. Het feit dat ze toch in een veilig omgeving willen leven, dat is nog wel vrij basis. En dan gaan ze toch naar die hoge ringvols, die mazzel of boeftierergie. Dus ik zag wel wat parallellen terugkomen, misschien wel op een andere manier, maar ik denk dat we het op en met elkaar kunnen praten. Nee, of ja. Misschien een andere taal, maar in elk geval wel met een aantal zelfde ideeën. Ik zie ook wel parallellen in de zin dat we proberen van Europa vaak iets gekens te maken en misschien het mysterie van Europa en waarom het op zich best goed werkt. Als je schuift vanuit de perspectief dat we best lang geen Europa, geen oorlag binnen de Europese Unie grenzen hebben gehad. Dat mysterie, ik denk dat we dat voor een deel ook moeten koesteren. Dus dat Europa als iets ongekenst, dat is eerder wel gezegd, de ongekende samenleving misschien niet helemaal kenbaar willen maken. Dus ik zie daar ook wel wat in. Fijn. Dank. Dank. Dank voor je bijvragen. Je krijgt een hartig plous. Willem, Marie, speelman.