 Min talid sətimizdə haram yemək var. Ömcəsən, bana cevab bir soru bu məsəliləndən dıqlanır və bilə işlərə qaldırması olalım. Dəyəlizləyizlər, kanın onun üçün əfirdindən sizləyəm, salamlı yirəm, efiddən mən Şamu yemin sizləyəm, qonu ammisi Yalisi publicist Miriban Vəzədi. Miribak hanım, xoş gördü sizi. Xoş gördük, Şamu bəyi. Teşəkkür edəm. Miribak hanım, artıq Rusya'nın uqa ilə hücumundan üç oya yaxın vaxt kesib, məlum olduğum kimi Rusya odusu, uqa ilə ananı şəhərlərini, yaşarış məntəgələrini, xarbaya çevirir, üçün insanlar günahsız çöklələ ölürlük bir yazısı publicist olaraq, bir ana olaraq bu muharbaya münasbətiniz nizədir? Sizdə hansı təsratlar oya da? Əlbət də təsratlar bəli, hər birimiz bütün dünya Ukrayna xalqına acıyır. Ukrayna kimi əzəmətli bir ölkə, bərəkətli bir ölkə, bəyin zamanda sənaisi ilə bu posaret məkanında daha yaxşı yerlərdə dayanan bir ölkə. İndi tam bir xarabağına çevirli və dövlətin bu vəziyyətə düşməsi, en zamanda fərdlərin muharibə, elbət də statistik adı bu qədər insan öldü, bu qədər fəlaqət oldu. Amma bu statistikanın içerisində hər bir insanın, hər bir fərdin, hər bir qadının, ananın təxtdək müsibətini görə bilsək, istədə bilsək, elbət də bu yüksəkmək taşımak çox adıdır. Xüsusilə, bugünlərdə bu azıq bataryonun, qadınlarının, dünyaya müraciəti orada baş verən faciə, və bugün onların bu son günlərdə dünən oldu, deyəsən təslim olmaları və Rusyanında bunu qeytsiz, şərtsiz qəbul eləməyə, elbətdə Ukrayna deyirdik. Yəni, şərtmən dəyişmək, əsirləri dəyişmək şərtinin təslim olsunlar, amma Rusya bu şərtləri qəbul eləmədi. Və bugün mənə bir məqam çox duymqlandırdı. Təsəbirinize gədirin ki, Rusya dümasının sədri deyir ki, biz heç bir dəyişiklik əsirləyişməsi eləmeyecek, biz onlara facislər, nasislər kimi müha kiməyə edəcik. Və parlament də bunu alqışlıyır, əlçalır. Yəni, bu insanlar gerçəklikdən Rusya nə idar etməsi parlamentdə oturan insanlar, fərtlər, sanki gerçəklikdən ayrı düşüklər, sanki bir şurlarında, düşüncələrində, duygularında bir vəhşiləşmə gedir. Və çox ayasızca sına nasis, facisləyə sözləri təkrar eləyirlər, istifadə eləyirlər. Əlbət də bu fonda o qadınların facisli ki, o qadınlar bütün dünyaya müracət eləyirlər. Bunu görmək çox aracınacaqladı. O körpə uşaqların ölümü ondan sonra tamamı ilə var deyinsiz qalıq, yollarda qaçqınlıq vəziyyətində ağlıya-ağlıya yol yürümələri. Yəni, bu çox ağır məsələ dünyanın facisidir, və en zamanda biz bu faciəni yaşamışıq, düzdə o qurayını xalqa bizdən çox şanslıdır, dünya olara dəxtək verir. Bu dəxteyin içerisində bizi incidən bir şeylərdə var, mədəni Avropa, bu mədəni sözünü dırnaq içində bilirəm. Çünki bu insaniyyət olmayan bir mədəniyyət-mədəniyyət hesab eləməyə olmaz. Və bu mədəni Avropa onları çox, quraydanları çox yaxşı qarşılı yer deyir ki, onlar göv gözlülər, sarışınlılar, bizdən dülər, biz onlara yer verməliyik. Amma bizim 1 milyon qaçqınımız çürlərə düştü, xocavı faciəsi baş verdi, kök bu uşaqlarımıza nəmüsibətlər, qadınların nəmüsibətlər yaşadılar, və Avropa buna göz yumdu, hətta elmənləri dəxtəklədir. Bunlar çox acı bir şeylərdir bizim üçün. Amma biz bugün bu yönümləm baxmama çalışırıq və bugün Ukrayna da bir insanlıq faciəsi, ağır bir dram yaşanır, keşke bunu haribə təskürtara, və təskürtaranada oxşanır, böyük dövlətlərin maraqları insanların faciələri üzərində baş verir, təsür ki. Məyəlbən qanım, adətən bu mühaibəyə nəm bağlı bir çox paytologlar, siyasilər, hətta yazarlar belə öz fikirlərini bölüşürlər ki, sonunda Rusya çökecək. Siz siyasətçi olmasanızda bir yazar alaq fikernizə iştirmək maraqlıdır ki, bu mühaibəni sonun necə görsün- Rusya'nın çöküşünü görürsünüz mü? Qoşdur o fikirlərə Rusya'nın çöküşü var, ortada proses kədil, amma Rusya üzə üznə çökə bilməz. Məsələ, Rusya'nın bu son yüzyıldə, bir az çox yüzyıldən artıq məqamda bir dəfə belə müharibəyə girip, birinci dünya mühalibəsinə girip, oradan məhlubiyyətdən çıxması oldu, ikinci yıqalay, məhlub bir hakim oldu və elin zamanda ailəsi də böyük faciəyə yaşadı, Rusya'nın bütün elit təbəqəsi böyük faciəyə yaşadı, bütün zada gənsin bir məhb oldu, çox böyük faciələr baş verdi. Və ikinci dəfə Rusya, ikinci dünya müharibəsinə girdi, oradan böyük qələbəyilə çıxdı. Əsa sə mən nəyi diqqətə çəkmək istəyirdim, bu müqaistəmdə, Rusya'nın əslərinin bitməsi ilə bağlı, milli azadlıq hərəklətlərinin başlaması ilə bağlı, Rusya'da ikinci bir çöküş, yəni, birinci dünya müharibəsindən sonra ikinci bir çöküş diqqətə çəkildi, amma bu çöküşün qarşısını demək olar ki, dünya gücləri aldı. Rusya'nın mübəl silahına sahib olmasının bağlı bir qorhu, ümumiyyətlə bu böyük ərazinin, qələcək talinin qorhusu, dünyanı biraz geri çəkti və Rusya'ya bir nəfəs alma meydan verirdi. Bu meydan verilmədə də bu son 30 ildə baş verən bu hadisələr Rusya Ləputin'in hakimiyyətə gəlməsi və onun əslərini bərfa etmək iddiyası və bu yöndə çox böyük adımlar işlə görməsi, eləcə də həm qafqazda, həm ortaçya da gördüyü, yəni gizli, yəni aşkar tədbirlər. O yöne gedirdi ki, bu Rusya impreliasına köhlə əraziləri yenidən bərfa etmək edəsin. Amma indi belə bir vəziyyətə gəlip çıxıb Rusya dövləti və düşünürəm ki, bu çöküşlə öz özlə mümkün deyil. Bu çöküş üçün dünyanın əlbirliyi lazımdı, əbət də bu əlbirliyi bugün var. İçtimai rey var. Çünki Rusya'nın Ukrayna da dövlətlikləri bu çəqətliyəmə, sivil insanlara silah atması, qorşuna tutması, ən zaman da Rus xaraktiri. Məsələ, Rus sivil insanlara öldürməkdən çəkinməz, qoxmaz. Məsələ, biz təsürkəzə bəlcən insanları insanı azır bəlcən və ətəndə şu 19. əhsirdə Rusya'nın İstilə-Azərbaycanı Qafqazı İstilə-Tarixini bilmər. Bunu ona nə məktəbdə düzəməllə öyrədirlər, nə əli məktəbdə öyrədirlər. Əgən, o bilhisi Rusun xaraktirini bilər ki, Rusun xaraktiri bilmək üçün xoca alaya baxmaq lazımdı. İlim yanlara baxmaq lazımdı. Bu çaya baxmaq lazımdı. 90 Afriq, Gürcistan'da baxmaq lazımdı. Bu Rus, o civil insana atadə bilər, öldürədə bilər, zorlayadə bilər, çocuk qatili de olabilər, qəcənin bir yarısı muharibə qaydalarını pozaraq, qəcənin bir yarısı dinç ailiyə hücum ediyib, dinç icma ya deyim, hücum ediyib dətlə yitirə bilər və onun körpə uşaqlarına dələr doğram doğram doğrayıb süngüdən keçirə bilər. Bu bir Rus hər biçisinin Rusun xaraktiridir. Və s. bu xaraktir, mən bugün parlamentin sədiri deyir ki, onlar nazistlər, olan fascistlər, biz onlara mühaqimi eləyəcək, məhkəmi eləyəcək, bunu bütün parlament algışlı yer əlçalır. Bu xaraktir bunda da özünü göstərir. Və s. mən Rus qadınlarının, bəyzi Rus qadınlarının çırxıslarına baxram, çox acımaxsuz cəsna Ukrayna haqqında, Ukrayna xalqa haqqında sözlər deyirlər. Vurun sanki öz liderlərinin, Putin zaten vurmağa öldürməyə, qətliləməyə hazır amada bir adam və bunlar da bir az təhrik eləyir onu, vurun öldürün. Yəni, bu bir Rus xaraktiridir. Bu dincə halində öldürə bilər, xəstəxanı ya da bomba atabilər, uşaq evinə də uşaq baxçasına bilər bomba atar, və də bilə bilə ki, orada bir uşaq var, yüz uşaq var, elli uşaq var, o acımaxsı cəsna göydən ona bombayı aldırabilər. O yüzden bir məsələ, o iştimayr sözümün əvvərində iştimayrəyi məsələsini deyirdim. Yəni, Rusya haqqında iştimayrəyi bəllidir. Zətən bu var idi. İndi daha da mühqəvləni, bu son hadisələrlə bağlı. Bizim o xocalını, ondan sonra irmi yan varı, o qara bağda baş verən müsibətləri vizindir. Bir xocalı deyilik, amma qara bağda nə qədər yüzlərlə kənd yox oldu, məhv oldu, boş yer bugün qaldı. Yəni, bu müsibətlərimizi dünyaya görmədə, amma güven eləyir ki, yox Ukrayna nəsimasında görsün ki, bu xalqlara, Rusya, Kremik bu xalqların başına hansı müsibətləri gətirir. Yəni, iştimayrəyi xasıldı, dünya gücülərə də bir qərar versələr ki, yəni, bu bilirsiniz, təbiyyətdə baş verənlərin, cəmiyyətdə baş verənlərin bir paralelliyi, sinxronlulu var. Yəni, hayvanların da bir quduzlaşması var. Məsələn, o quduz hayvanı öldürülməlidir. Quduz hayvanı öldürülməsək, çox zələr verəcək və o zələr zənci varış şəkildə gələcək. Yəni, bu quduzun, bu xuduz impiriyanın qarstalınmalıdır. Dünya gücüləri bunu düşünməldir. Bundan belə bağlı bir kəsim gərarlar verməldir. Yəni, düşünürük ki, o gərarları verməklər, amma ki, dünya gücüləri də səmiyyəmi deyir, riyakardılar. Oların en çox maddim araxları, maddim araxlarıdır. Sabah Rusya ilə bir xəyirli faydalı anlaşma eləyəllərsən, hansı qəran verəcəklərini bilmək. Nə yazıq ki, durum belədir. Amma Rusya nə, vildik impiriyaların çöküşü olup, əbəd impiriyaya yoxdur, olmayıb, tarix beləni münəg göstəməyib. Bəmin edirik ki, Rus da öz sərhədlərinə çəkilər, bu xalqları qətlələmək nə, bəşəri qətlələmək nə kifayətlənər, biraz özünə gələr, bu dünyanın nəticə çıxardar, bütün dünyanın onun hərəkətlərinə nəticə çıxardar. Buna ümid edirik. Düşünürəm ki, bu yaxın tarifdə olar. Məyəlbaq hanım, Rus'un xalq aktörini çox gəlcəldiniz. Hansıq, Azərbaycanında Rusya'nın bu təcavüzünü dəstəkləməyənlər çox olsa da, bunu dəstəkləyənlər də var, ümumiyyətlə Rusya'nın impüryə siyasətini yaymaq istəyənlər də var. Yəqindik, diqət etsiz bir nəticə gününcə 164 talil məktəbdə geogiliyəntəyi takılmışdır, şahidlərin isinəsində. Bu da sosial şəbəkədə çox ciddiyi tarixlığa səbəb oldu. Bu cü ölkəmizdə Rusya'nın impüryə siyasətini dəstəkləyənlərin olması nə dəzirə doğdu. Bilirsiniz, Rusya 200-ildə bizim torpaqlardadır. Bizim torpaqlarda atoynadır, qan tökür, qətliyama edir, onun etdiyi qətliyamalarının yüzdə birinin talaxını biz bilirik. Diqələri gizlədilir və öylədilmir istimayətə. Bu 200-ildə Rusya bura həm öz şəbəkəsini gələrstirib, həm öz şəbəkəsini yaradıb, özünün özünə qəray olan istimayət şur, yəni bir nəfərin, 5 nəfərin şurudur, yəni yəni bir zümrədir onlar, yəni yəni bir faizdə, hərinin faizdidir. Yəni, biz şur formalaşdırıb. 200-ildə asan məsələdir, 200-ildə təsəbirliyin ki, ən azı 5 nəsəli, 6 nəfsəli gəlir, gəlir. Və bu Rusya nə yarattıqı, bu yeni şurlu, bu qeyrim illi şurlu insanlar təbii ki, öz sözünü deyəcək, öz işini görəcək. İkincisi, çox bələ təbiriçə Rus şurunun, o Rus kafasının Rus təsirinin altına düşdüğünü hesab eləmeyən bir zümrə var. Onlar düşünürlər ki, bu Amerikanın güçlü dövlətlərin oyunu da Rusyalı çöktürmək istəyir. Amma bütün bu şeylər təbii ki, onlar Ukrayna xalqının azadlıq istədiyini anlayabilmirlər. Onlar Ukrayna xalqının dəhvol buradan, Rus dəhvol buradan ged evinə, mənə idar eləməm, mən özüm özümə idar eləməm. Farsistə narsistə sənsən, bu iddiyalarını və bu haqlı iddiyalarını anlayabilmirlər. Olabilə bir iş görülən də, və onun arxasından min adam çıxə bilər, min oyun çıxə bilər. Xüsusilə, bu siyasi tarixi hadisələrdə, böyü iştimai hadisələrdə prosesə sahib durmaq istəyənlər olar, prosesi qarışdıranmaq istəyənlər olar. Amma ilm zamanda ortada mütləq bir məsələ var, ortada mütləq olan oldu ki, Ukrayna xalqı Rusun təhsilaltından, təziqaltından çıxmaq istəyir, Ukrayna xalqı öz seçimi ilə yaşamaq istəyir. Rusun təyin elədiyi hakimiyyətinin altında yaşamaq istəmir. Bunu anlamayan zümrə var. Və qüsusilə, bizim idare etmənin kremlə sığ təllərlə bağlı olması, çox yandaş olması, idare etmədə, mətbu atta, nə bilim, tarix kitablarının yazılmasında, tarix təksik təksiklərinin yazılmasında, təbliqatın siyasi milli təbliqatın, dövləti təbliqatın, düzgün qurulmamasında, bu dediyiniz simptomlar bir yaralar meydana çıxır. Ona görə də Bu Georgian nişanı və məsələsə, bu əhvalatların namusunun danışlıq məndə bir fikir yazdım. Bunların olması da həmin bir prosesdə çox pis aldı, amma tarixin keçmişə duruma, ölkənin bu ülkünü idare etməsində görə normal aldı. Amma çox yaxşı bir məsələ var, bu işin içində çox yaxşı bir məsələ var. Bakın, bu Georgian nişanı ilə məktəbdə başvıran əhvalat iştəm ailəşdir və buna nə qədər təpqi oldu? Və bizdə bugün sizdən bu məsələ ilə bağlı danışıraq ərit razımızı bildiririk. Həmin o məlimlər, bu işə görəm məlimlər müsahibə verirdi. Biri dədə işməm bilmirəm o lentlədir. Çünki o məlimə nə ohta məktəbdə, nə aile məktəbdə o lentin mahiyyətini anladan bir dövlət siyasədi, bir dövlət tədris, milli-tədris sistemi yoxdur. Bilmir. Və biz onu niçə ürətmədiyiniz şeyi, onu dövlətmə bilmədiyiniz şeyi, ondan necə istəyə bilərik, neyi niyə bilərik? Bakın, tüm bunlar hamısı problemlər doğuldu, amma mənin məmini nədən bir məsələ var. Bakın, Pulçin illər öncə bir, təqribən 15 yıl öncə bir bəyanat vermişti ki, etsisərinin dağılması bir cinayət idi. Təqribən bu sözləri deyirdi. Və bu, etsisərinin dağılması bir böyük yanlı şeydə xəta idi, ne idi isə. Və bu, işte prosesdə iştirak ediyən, hər bir kəs cinayət kiya artıq. Bilmir. Yəni, bu milli-hazadlıq, bu respublikanı, bu cümhüriyyəti 20-cil də məhvettiklər, bu cümhüriyyəti 88-89-da yenidən o milli-hazadlıq hərəkətindən, yəni, ikinci milli-hazadlıq hərəkətindən yenidən bərpa edilən insanlar cinayət kiya rayılam edildi. Və onlardan bu cür də əftar olundu. Və o yüzden təsəmvürünüzə gətirən ki, bu ölkədə iştimaəşürün durulmasına, iştimaəşürün işxalçı düşmən symptomlarından tənizlənməsində yol verilmədir. Ona görə də bu görgü məsələsi, sonra bir dəfədə Prima-Kovun yübləyini keçirmişdirlər, o bir hansısa məktəbdə. Yəni, bu cür işlər gedir, bu işlərin idare etmənin bu cür məsələrə axtan axtan təhliki var, həvətləndirməsi bağır, bu axıqaşkar olmasa da, amma çox yüzəl olan bir şey, ondan ibarətdir ki, en zamanda bu cür hadisələrə, təktək olan bu cür hadisələrə iştimaət təbqi var. Yəni, Putinın illərdən bəri Azərbaycanda, Kremlin son 30 iddəm bəri Azərbaycanda yürükdü, siyasət əslərinin təzdənbər polunması, ondan sonra milli tariqını öyledirməməsi, tədris programlarına milli tariqını salınması, bunlar amması öz ziyanlarını verir, amma nə istənilən, onların istədiyi nəticə yoxdur ortada. Yəni, eqər bu təbqi varsa, bu iştimaət təbqi varsa, bunu görüyən adamlar çıxırları iştimaət qarşısında özür isteyirlərsə, demək istədikləri alınmayı, çox gücülüdürlər, dövlət əllərindir, suftar əllərindir, hər şiəllərindir, amma ortada bir insan amili var. O insan amili, ondan ibarətdə ki, Rus, Kremil, mən, sənin idarətmən altında olmaq istənməm, düzdə elə çıxabilmirəm, amma istənmirəm və bir gün çıxacaq, mühim olan burada. Məhribaq hanım, Putinin sözlərinə sınadə etsiz ki, milli az adlı xərkətə dövründə fəal olan insanları zönətkər adlandırıb. Bu günlərdə, yarın kimə almaqınız var, milli strateji düşüncə mərkəzin sədəri isə qəmbərə yüksəsə manat pensiyə təyin edilməsi sosial şəbəkədə müzakirlərə səbəbəb oldu və insanlar buna itiraz etti. Olabilərmiş elə Putinin bu sözlərinə istinaden hökumət elə isə qəmbərə bucı deyək ki, konkret olmasa da bucı yanaşməyələ münasbət səgirli, bucı cüzünməvlərdə pensiyət hənin edir. Bu bir proqramdır. Müşah edələyirəm hissləyirəm, bunu hərkəs də hissləyir ki, milli az adlı xərkətində olmuş insanların belə bir cəzası var. Onları işə almazlar, onların gücündən istifadə eləməzlər. Bakın, sizində ya da o sahənin popüler insanları var. Hər birinin vəziyyəti bəli. Onlar belə Putinin istəyince bir cinayətkar və oyunundan kənar dövlətin işlərinə, istimai problemlər ümumiyyət də işləmi uzaklaşmış bir vəziyyət dədilər. Onların beləzlərinə, məsələn, cəqutat eləyirlər elbəttə seçilmək məsələsi yoxdur. Gökürük, təyin eləyirlər və və və və o adamlardır ki, artıq yolunu deyişir. O keçmiş əlgidəsindən üz döndərir. Eski arkadaşlarına dişinin dibindən canı deyir. Və o dömük bir halasalandan sonra, tam onun dömük davgası yapışdırılandan sonra, ondan sonra gətirirlər. Ona cəputat eləyirlər, məcə kapitanı da eləyirlər, çox şeylər eləyirlər. Yəni, amma digərləri, o adamlardır ki, yolundan sonuna qədər gedir və əlgidəsindən dömmmür. Və bu, deyim ki, qarıya ahdəmir, yalandanışmır, bu şər təbliğətdə iştirak eləmir, elbət də oların cəzasıdır. Oların cəzası var. Və bizdə bir öhdəlik var sanki. Bunu qırt dört günlük muharibədə gördüm, təsəbbirinize qətirin ki, o şuş uğrunda muharibədə qarabaq ilə bir məsələdə ki, Azərbaycan ahalisi o məsələdə bir araya gəlir, o məsələdə birlik var. Mükəmməlmir bir birlik var. Amma nə olur oldu, o çıxışlarda fatırlığın, demələ, hər kəs bir araya gəlir, qarabaq, qarabaq, şuş rafıla nəbirlə. Və həmin anda, nə bilim, müsabatçılar, şəfəçlər ölkəni sattılar nəbirlə inədlər. Haldı ki, ondan bu cümhriyyəti qərbə eləyip, siz gəlmişsiniz burada oturmuşsunuz, bu dəvlətin başında oturmuşsunuz. Mənim illər öncə bir lahiyyəmiz var idi, Estonianın bir qadın təşkilatı inan, gəlirlə bağlı təşkilatı inan, onlar gəlmişlər, 6-7 nəfər qonamız var idi qadınlardan, Eston qadınlardan. Birinin yaxasında bir beləyə balaca bir nişan var idi. O nişan ilə həmişi gündüzdər yaxasında olurdu. Akşam da məsələn, biz restorana gedəndə bir gecə paltarın üçünə vururdu o nişanı. Yəni, qətimi çəkti, soruştum bu nədir, nişandır. Dedi ki, Estonya'da xalqcəfəsi 1988-ci ildə xalqcəfəsi yarandır və 16 nəfər, 18 nəfər, 19 nəfər idara həyətinin müzru var idi. O idara həyəti, demələk, bu günlərdə 20 ildə oldu həmin, cəpərinin Estonya xalqcəfəsinin və bizi Tallin şəhərinin məri dəvət elədi idara həyətini və bizə bu nişanı verdi. Ki, siz Estonya'da, Estonya'nın müstədirliyorundan barıza aparan bir təşkilatın yönətici, yönətici qurupusuz. Ona görə deyir ki, mən bu nişanı çox böyük fərhümləl hərləyərdə darşıyım. Təsəbirliliyim, Tallin məri, məli azadıq hərəkətinin önündə yetmiş bir təşkilatın yür dəlləri, idara həyətinin üzvləri 20-lik münasibətilə qəbul eləyir, təbrik eləyir, təşəkkür eləyir, onların şəkirləri vurulur, onlardan müsahib alınır. Bu insanlar, bugün o Estonya'na idara eləyənin insanlar, yəgən 30 ildikdə də bunu verəcək hərim, 5 ildikdə, 40 ildikdə, 100 ildikdə də hər dəfə bu adamlardan alıcaqlar, qətirlərini biləcəhlər ki, siz Rus impüryası kimi şərr və quduz bir impürya ilə müştəqirli orundan barzə afarnısınız. Bunun adı nədir? Bunun adı milli tariqə örmət, qədirbirlindik və milli bir cümhüriyyəti, bir quranlara yenidən bərpa eləyəngər müştəqirli orundan barzə afaran insanlara deyər vermək. Deyəri kim verər? Deyəri deyəri olan verər. Bu gün amma bizim başımıza nə gəlir? Bugün milli azadlıq hərəklətində istirək eləyənin insanların başlarına gəlir. Albı ki, onlara minnəttar olmalıqlar, albı ki, bu idarətmi onlara minnəttar olmalıq ki, siz önünüzü veririz, sinənizi veririz, o tankların qarşısına. Ördüz, birinci qaraba muharibəsində ölənlər nəyin qurbanıydı? Milli azadlıq hərəklətində qurbanıydı. İrmiyan varlar, ustaq bura niye tanklarını yerittilər? Milli azadlıq hərəklətinin qarşısına almalıq üçün, hocalarını niye o günə qoydular? Milli azadlıq hərəklətinin qarşısına almalıq üçün, gözlərin insanların gözünün odunu almalıq üçün, qarabaqı kənd və kənd yox elədilər, şumladılar. Niye? Durmuş doktor eləyək kimsür yaşadır ki, Milli azadlıq hərəklətində oldu o üçün. Və bucur qurbanlar verən, özlərinə bu mübətənin müstəqirliyi orunda qurbanı verən insanların qədir qeyməti sıxılın altında belə təsib ki, belə. Mervan qanım, bu arada qeymət hatımla da digək etməni istərdim. Bir istəyələkçü olaraq şüphəsiz ki, mağazalara, maqətlərə siz də başsak etsiniz, lazım olan əzəqlara alısınız. Son dəzə qeymətlər bağlaşıqdır. Sizi bir vətəndaş olaraq bu bağlaşma nə dəzilə qan edir? Mən hiç qan etmir. Təsəvlünüzü, mən biricisi əməklimi aşağılan bir adamım və ölkədə o İsa Gəmbəli 180 manad əməklisindən elə bizdə onu alırı, təqribən eyni cürə alırı. Və əvvəlcə bir əməklimi aşın deyim ki, ölkədə əməklimi aşı inanda bu bağlı, böyük, ayrı seçkilik var, çox böyük. Məsələn, tutaq ki, mərkəzi kitab kanada, Nakhondavu kitab kanasından əməklə olan bir kitab kanı açığı 250-300 manad manaj alır. Amma Prisident kitab kanasından əməklə olan 800 manaj alır. Və bütün sahələrdə bucur. Niyə bu qədə ayrı seçkilik elə? Bu ayrı seçkilik, yəni bu xalga cəzə. Bu xalq cəzə alanmalıdır. Bu xalqın ayağa durub 1 milyon, 2 milyon meydana çıxıq, müstəqirlik eləyib, bu xalqın cəzəsidir. Cəzəsini çəkirir. O statuslarda o şəkində veriblər ki, özdərinə qohu məqrabalarını, əvvələm anabacılarını, arvadılarını, yığılqlar o işlərə mim manad manaj, böyük kitab kanacı burada 300 manad alır, oradan mim manad alır. Və o pensiyyə çıxanda da 80 faizləyindən çıxırsaq yücəs mim manad alır. Yəni, bu cür bələ ayrı seçkilik eləyiblər. Əlbət də çox pis dövlət alına, dövlət çilik şurumun olmaması. Bunu mən belə dimətləndirirəm. Və en zamanda bir təpkil, bir kremil, bir kremil nəzəlməti buna da belə görürəm. O ki, qaldı bazar məsələsi, mən bazarı başlayıq yəkmirəm. Gidimi olaraq həftediki dəfər, marketləri gitmək zorundayım. Ənansın ki, bunu alın, alın, idarə olunan, elzak və s. Dimək, bildin müqaisiləməyi imkanı var. Bilirsiniz ki, mən ilin yarısını, Türkiye'de oluram, Allah sonra, Iran'da oluram. Türkiye də də çox bütün dünyada qeymətlə qalxıb. Məsələn, uxşusilə, bu enerji məsələsindən bağlı, Avropada çox qeymətlər qalxıb, belirli də ki, bu Ukrayna, Rusya, Sələşinin, Bələ, həbiyyətdir səbəbləliyə də var. Məsələ, bələ, həbiyyətdir səbəbliyə də var. O səbəb azərbaycanda yoxdur, azərbaycanda gələk enerji, istismarı istəklək ki, bu qədər qeyməm baxalı olmamalıdır. Doldur. Bir dən mən nəyi müsahidə edirəm? Bütün, məsələn, Gürcistan'da da, oludum son vaxlar. Bu adını çəkdiyim, dör dör kənin ən baxalısı azırbaycanda. ən baxalısı. Təsəbür elin Türkiyədə olan baxalıq belə fövqaladədir. Fövqaladə. Məsələn, elə məhsul var ki, son biril de onun qeyməti 100 yox, 80 faiz artıq. Hüsusilə, bir dağ. İran'da da elədi. Gürcistan'da da bir az baxalıqdır. Amma təsəbür elin ki, azırbaycanda bulan yoxamısından da qat qat baxadı. Qat qat baxadı. Və mən bunu başa düşə bilmirəm, və bunu çox adamlarda başa düşmür. Çox adamlarda belə məhdər qallar ki, bu ne deməkdir? Bu ne qeymətlərdir? Təyən eləyir. Çox böyük baxalıqdır. Məhdlə, bu qida məsələsindən bağlı dünya bir yaxın dövrdə bir analizlərində fikirinə gürə bir qatastrofya gələcək. Mən elə gəlir ki, bu məsələdə dövlət çox diqiyyətli olmalıdır. Azırbaycanda iki mühüm şeye qarşıda gələn bir dövrdə azırbaycanda idar etmək iki məsələyə fikir belməyədir. Birinci istəhsal. Də istəhsal yoxdur. İyinə dən sapıq her şeyi ətxal olur. İstəhsal meydan verilməlidir. İstəhsal çəyə yardım edilməlidir. Və ikimcisi də ki, əkim biçin. Əkim biçin deməcə edirlər. Aa, nə bilim, plan yerdə qarabağda bu qədər topaqlar minadan təvizləndir, filan elədi şumlandı. Kimindir onlar? Kimindir? Ola bilər dövlət onu satacaq, zənginləşəcək, nəzənəcək, nəzənəcək, yaxut barter eləyəcək. Amma bu topaqda yaşayan məmmət neyiniyəcək? En yaxşı halda həmin o böyük tabağların fəhləsi olacaq. En yaxşı halda. Halbuki o topaqın sahibidir. Yəni, belə düşünürsünüz ki, bu qəbaqda ışxaldan azad olun topaqlar anca qalqaqlar nələ keçicək? Belə görünür. Helə ki belədir. Belə keçəcək, yox helə ki belədir. O topaqlarda əkinəkənlər, işgörələr, kiblərdir. Məsələn, biz, təbii ki, mən Facebook dokuyuram deyirlər ki, bizim topaqlarımızı niye verirsiniz ki, onlar bizim halbuki topaqlarımızdır. Biz köçməliyi, kətməliyi, və orada öz əkinimiz, biçimizdən məşğolmalıq, öz çürəyimizi çıxartmalıq oradan. Yəni, bu şeyləramızı bilət çox garışıq şəkirdə qalub və düşünürəm ki, yaxın qələcəkdə, mən kətməliyi, mən bu pandemi iki ildil son pandemi məsələsi də onu göstərdik ki, itxal çox güvənsiz bir məsələdir. Ölkəni itxala məcbur eləmək, ölkəni itxalin ümudünə salmaq, çox acınacaqlı nəticələrə verir. Buyrun, məsələn, Türkiye'də. Özə özünü doyuran bir ölkə, indiyə qədər, son illərə qədər, indi artıq itxal ehtiyacımda da. Bizimki laqfı acədir. Bizdə ilə istəyəsəl yoxdələ, Türkiye nəuboydə istəyəsələ, və qənədə ulaq, qanə olma ulaq. Biz, məsələn, bəlcən bağlıca bir ölkədə özə özünü doyurabilər. Özə özünü doyurmalıçın toqbaqları var, zəhnisi var, tarlıları var, bostanı var, nefdi var. Və özə özünü doyurmaqdan evlə və istəyəsəl eləmək üçün istəyəsəl yüce olan beyinlər var. Məamurlar bulayım, kən bilər misiniz? Vermir, vermir. Məamurlarda günah yokdur ki, rejim sistemolları dəstəkliyir, bu yönü dəstəkliyir. Məamurlar ondan ötləyə, günbərkədə təşqiq olunurlar, təhriq olunurlar. Biz bilmirik işin içində nə var. Amma bu belə düzgün değil. Dövlət belə olmamalıdır. Dövlət, vətəndaşa, çöreyni qazamaq üçün meydan verməlidir, imkan verməlidir. O axtiyanda da onu dəstəkləməlidir. Bu cür olmaz. İstəyəsəl, Azərbaycanda yaxın illərdə istəyəsəl və sənayı istəyəsəl və əkim biçin ziraat məsəlirlərlə çox ciddi diqqət ayrımalıdır. Artıq bugün bütün dövlətlər, pandemidən sonra gördülər ki, ah, xan yeri dən məlcimək alırdı, gəmlər yollar bağlandı, gəmlər gelmədir. Canın çıxsın, sən o kətçi ki, az qalı burada. Ona köməylə o pulı orada yoldarda yiyirsiz, ətqat edirsiz, də bilim bağrt edirsiz, nəyirsiz, buna yardım elə, bu kətçi elə yardım elə, bu əkim biçinlə məşhul olsun, bu heyevan saklamakla məşhul olsun. Büyük əlbət də Azərbaycanda bu agrar işlərin də çox böyük şeylər var. İnvestitiyalar var, kreditlər verilir, ilim plan verilir. Bir de görürsünüz ki, 500,000 doları bir nə verdilər o adamda, öz adamlar idi, biraz ona, biraz buna neyində ölkədən çıxdı, qarşıdı, yəttir. Dövlət, maaləsər dövlət, böyük işlək ki, insanların elindədir. Ancaq qarnı, tamahı, nəfsilə idare olan insanların elindədir. Bəli bəq hanım, bir məsələyə də diqqət getirməcə istərdim. Bilirsiniz ki, dündə, fəvarələr barında bir qurub fəyal insan aksiyə keçirdi. Bu aksiyə zamanı elqib etinin, yəni cinse aldıqların numararı da numaraşı oldu. Onların numarindələri də ordaş tərk edib. Bu məsələ, sosial şəbəkədə də insanlar arasında bilmən alıqarşlanmayıb. Ancaq, bu günlərdə deputat, axtsak qarlar şorasının sədiri, İldar Gülievin bu məsələyə münasbəti də bir itiraz doğu. Yəni, nasibət, mən ona xoxmamışım İldar Gülievin. İldar Güliev bildirib ki, mətbaatla çıxılamasında elqib etinin təbliği mentalitetimizdə yaraşmayan işdir. Deyirlə, Avropaya integrasiya edin. Integrasiya onanda da görüsüzdə zamanlar nə ilə məşğolullar? Yəni, maraqlıdır. Avropaya integrasiya ancaq, bu mənfi təhəflərimi biz diqqət edirik. Ümumiyyətlə, İldar Gülievin bu fikirləyə nə dəzizə doğudur? Yəni, Avropaya integrasiya deyəndə əslində insanlar demokratiya söz azadılığı daha çox deyirlərə stündü kimi? Avropaya integrasiya ilmə təksilə integrasiya ilk növbədə dövlətçiliyə, dövlət demokratiya, dövlətin vətəndaşı himayesinə deyilən Avropa deyirlərə səsən budur. Bu adını çəkdiyiniz kimi insanlar? Ki, seçilmədən, utanmadan nəblin bəlkə nə çəldi, bəlkə 120 parlamentdə oturublar, o haram çöreliyirlər, o haram maaşı alınlar. Təsəbirləliyim. Bak, bu adamlar nəyə bizdən danışırlar, mən o başa düşmürəm. Bu adam halav maaşı almur. Tiptal maaşı ne deməkdir? Böyük maaşlıdır, en böyük maaşlarından biridir. Və bu maaşı, sən o zahirləm sənə halan olabilər ki, sən seçiləsən, qıxmin insanı, qıxmin seçicinin böyük əksəriyyətəsənə səs verəm və sən də qediq oturub parlamentdə onun sözünü deyəsən və o maaşı da alıb yəsən. Bütün bunlar yoxdur. Demək, sən maaşın haramdır. Sən illərdə haram yiyirsən. Hələ, mən başqa haramlarından xəbərim yoxdur deyim, bilmirəm. Olar əsasən alıbsa düzgün yoldan pul qazanmayan insanlardır. Mən elə bunu deyirəm, bu bildiğimi deyirəm. Yəni, sən hansı mentalistikdə namış olabilərsən? Mentalistikdə, dediyim, məsələm, el qibiddə vəlanda dünyada bunun eləyinə olanlar böyük cərəyan var, tərəfinə olan böyük cərəyanlar var, onu qoyruq bir yerim. Mentalistikimizdə haram yiymək var. Öncəsən bana cevab bir soru bu məsəlilələndən bantlanır və bilək işlərə qolun usulur. Və İslamda haram yiymək var mı? İslamda yoxdur. Üç özü yerində elə həlimin tarihcətimizdə yoxdur. Haram dikə sənin burnundan gəlməyəcək, sənin evladının burnundan gəlcək, nəsil və nəsilinin burnundan gəlcək. Biz bunu gözümüzdən görmüşük, siz Azərbaycan tarixin, dünya tarixini bilmirsiz, xoxmamsız, xoxmadan haqq etmədiyiniz yerlərdə qidib oturmusuz bilmədən. Yüzilin tarixidir. Nefd xudaların o Azərbaycanda pullan, samavar qarnadanların, ondan sonra qazınolarda oturuq, böyük pullar, haşliyənlərin. Nə bilim, nə o ünlar çıxardanların övladları küçələrdə süründü. Kikliyitləri binalarda olara yaşamağa qoymadılar. Bəlşi bizim gəldi, Qasır vaqimi oların övladlarını belə oradan çıxardı, nürkələrini belə o evdə yaşamağa qoymadı. O tarqolbudakı o bəhşur evləri, hacıvarın, nə bilim kərbalaylanın evlərinin hamsını verdi elmənlərə, çıxıtlara Rusbalşeviklərə verdi. Siz dünyanın bu işindən xəbəriniz yoxdur, mentalitetdən danşırsız. Mentalitet sözünü, dilinə qalmağa ən belə laxıq olmayan adamlar, parlament oturan adamlardır. Onlar mentalitetdən danşırı bilməz. Mentalitetdə haram yemək yoxdur. Olar haram yiyirlər. O maaşlar onlara xalandı yiyir. Məncə var mı orada seçik ilə? Sizə gəl bir nəfər seçik ilə seçilib orada oturan varsa deyin mən deyin ki, hə bir nəfər var, üç nəfər var, beş nəfər var. Mən bilmərəm, belə adları bilmərəm. Belkədə bir nəfər var, iki nəfər var, beş nəfər var. Bunu bilmərəm. Aq böyük çoxlu hiç mentalitetdən danışması. Mentalitetimizdə və dinimizdə haram yemək yoxdur. Ve oların aldıqları maaş haramdır. Oları əvvallarını haram çövək yedirdirlər. Ona gördə bunlar belə şeyləri mümini zahkir eləməsinlər. Aib olur. Papaclarını qoysunlar, bu qabaqlarına və düşünsünlər ki, mən nə yiyirəm və əvvallarıma nə yiyirirəm bu mənim burnumdan, gələrmi, gəlməzmi, nə olarma bu hansı belə olub xəstəliyə olub mənə yapışarma bilmərəm. Dədiniz kimi, o tayxlərdən nə övnək götürüp, halal yolla yaşamaqasın nifvəmirlər? Yəni insan ancaq öz öz təcrübəsində dərsalır. Bu insanın keyfiyyətidir. İnsanlığı xaladı. Çox az azalar, çox yəgin hər xalqda bu bir keçik faiz olar ki, ölənsin, görsün, oxusun, eşitsin, hətta elə adamlar var ki, məsələn bizim kövlərimizdə heç təhsili yoxda adın yazabilmər amma bilir ki, bunu mən övladıma yedirtmək olmaz. Bugün kefimiz kökölər bunun sonrası bilmir. Bu fəsir bəni bilən adamlar bundan ötürə elə böyəlim lazımdır. Sadece vicdan lazımdır. Sadece insanlığı, sadece genitik bir ağıl lazımdır. Bəli bəli. Mən təşəkür edirəm, siz sağ olun. Mən təşəkür edirəm, siz sağ olun.