 Arkadaşlar merhaba. Herkese iyi akşamlar. Tekrar webinarda beraberiz. Bugünkü konumuz iki ana konumuz var. Aslında en büyük konu Çin ve ABD ticaret savaşları. İkincisi ise bu krizden sonra piyasaya merkez bankalarının kolun paladığı para ve bu paranın etkileri. Bu etki krizi Çin yeterli olacak mı? Ona bakacağız. Şimdi bugünkü konuyu aslında seçmemizdeki sebep şuydü. Yani daha önce aklımda böyle bir konu vardı ama bugün biraz denk geldi konu olarak da. Sebebi şu hemen hemen bütün paritelerde gece bir hareket oldu, dikkatinizi çekmiştir. Bu euro-dollar grafiği şu hareketten bahsediyorum. Hani çok büyük olmamakta beraber bir satış başlangıcı geldi sonra geri döndü. Burada da borsalarda da var böyle bir satış dalgası. Küçükte olsa. MÖS 30'da aslında fena sayılmayacak bir satış geldi. Şöyle bunu kaldıralım. Buradaki grafik de bak denizde de şu hareket. Birbirine çok yakın bir satış dalgası geldi. Bu satış dalgasının sebebi şeydi. Trump'ın tanışmanı, ticaret tanışmanı, Navara diye bir vatandaş var. İsim hafızam yoktur aslında ama şeyin Nisan'ın kamyonetine benzediği için aklımda kaldı. Bu Navara o saatlerde bizim Türkiye saatiyle saat 4-5 civarıydı yanımda Hasan bu. Şöyle bir laf ediyor verdiği demesinde canlı reportajda oluyor olay biliyorsunuzdur. Bilmeyenler için ben kısa canlılatayım. Bu lümberte canlı reportajında şey yapıyor. İşte Çin'de ilgili soru sorulduğunda diyor ki o mevzu kapandı gibi bir laf ediyor. Yani işte Çin'le artık anlaşma şansımız kalmadı şeklinde bir yorumda bulunuyor. Böyle olunca bütün piyasa satışa geçiyor. Satışa geçtikten sonra Trump devreye giriyor. Trump adlı tweetlerde söylemlerinde şunu diyor. Öyle söylemiyordu da şöyle söylüyordu. Onu demek istemiyordu, şunu demek istiyordu şeklinde toparlamaya çalışıyorlar. Sonra peşinden böyle bir negatif etki piyasaları üstünde bir negatif etki olduğunu görünce navara da öyle söylüyor. Yani ben öyle demek istemedim de işte aslında Çin'de ilgili güvenimiz kalmadı. Çok artık eskisi gibi pozitif bakamıyoruz gibi şeyler söylemek istedim diyor. İşi o şekle getiriyor. Şey bu ama reportajın tamamını seyrettiğinizde sabah Türkiye Lümberte'de söyledi. Bu konu geçti. Reportajın tamamını seyrettiğinizde aslında adam tam olarak öyle söyledi. Çin'le artık anlaşmamız mümkün değil şeklinde bir yorum yapmış. Bu yorumun sonradan toparlamaya çalışılmasının tamamının sebebi negatif etki gördüğünü anlamaları. Yani adam ticaret danışmanı ama böyle bir etki yapabileceğini hissedemiyor herhalde ya da öngöremiyor. Sonradan toparlamaya çalışıyorlar enteresan demek ki bu işler sadece bizde olmuyor. Dünyanın her yerinde Amerika'da bir de böyle konusuna hakim olmayan danışmanlar var demek ki. Mevzu aslında Çin Ticaret Savaşı'nın hala unutulmaması konusuna geliyor. Çin Ticaret Savaşı, Çin Amerika Ticaret Savaşı'nda konunu çok uzun süredir devam ediyor biliyorsunuz. Ama kesik kesik aralıklarla kısman ihmal edildi. Bu arada son birkaç aydır da çok üstünde konuşmuyor. Sebebi işte ondan daha önemli hale geçen bu salgın meselesi daha çok ömprülene geçti. Bu salgın meselesi yavaş yavaş unutulduğu süre içerisinde tekrar eski defterler tekrar açılmaya başlandı. Ucundan kıyısından da olsa bu çin meselesi tekrar gündeme geldi. Olayın aslında yani tabi yorumlamak farklı. Bu mevzu da kim haklı, kim haksızı üncelemek biraz havada kalan bir durum. Çünkü böyle durumlarda sadece Amerika değil, Çin'de öyle. Ama Amerika bundan daha sert bir tavır içerisinde olabiliyor. Çok haklı olup olmadığına da bakmıyor. Kendi menfaatini ön görüyorsa o doğrultuda tavır alabiliyor. En son Çin'in dışındaki bir mevzu da geçen haftaydı yanılmıyorsam. Onu da hatırlarsınız herhalde böyle bütün ülkelerin ortak karar almaya çalıştı. İnternet üstünden yapılan ticaretten alınması gereken vergi konusunda bir mutabakata varmaya çalışıyorlardı. Çin Amerika bu mutabakat masasını terk etti, sebepsizi terk etti. Hiçbir şekilde anlaşmayacağını söyledi. İşine öyle geldiği için üstelik bununla da yetilmedi. Şey bir dekterasyon yayınmadı. Yani diğer ülkeler bu mutabakat içinde olurlarsa o mutabakata varan ülkelere de özellikle münferiden de olsa yaptırımlar getireceğini söyledi. Hani bir nevi ticari açısından tehdit etti. Çin'le olan ticari savaşında da aslında işin özü bu. Amerika çok işine gelmeyen rekabet koşullarında haklı haksız olduğuna bakmadan bir takım yaptırımlar uygulamaya çalışıyor. İşi kendine yine çevirmeye çalışıyor. Belki de o salçıkarlar açısından baktığınızda yani haksız da denemez. Bizim de belki öyle bir gücümüz olsa biz de bunu kullanmak istiyor olabilirdik. Öyle bir güç sahibi olmadığımız için orada değiliz tabii. İşin özünde şöyle bir durum var. Amerika'da, Çin'de hem nüfusları sebebiyle hem harcama tutarlı ve hem ticari tacimleri sebebiyle dünyanın en büyük hem iki üreticisi hem en büyük iki pazara. Yani birçok ülkeler var. Bunlara eşdeğer ya da yakın hareketi de bilen hem üretim açısından hem pazara açısından ama bunlar bu büyük ülkelerin başında geliyor. Çin üretim adına bir tık öne geçmiş gibi görünse de üretim de biraz daha etkili olsa da tüketim bacağını da çok etkili. Bundan belki 5-10 yıl önce çok bu şekilde 5 yıl değil ama belki 10-15 yıl önce bu şekilde değil. Daha çok tüketimden ziyade üretim bacağı çok daha güçlü bir çelim. O zamanlar böyle olsa da şimdi mesela dünyadaki otomobil satışlarına otomotiv sanayide satışlara baktığınız zaman Çin çok önemli bir pazar. Amerika bunu biliyor aslında, Çin de bunu biliyor, Çin de bunun farkında. Diğer ülkelere karşı zaten bir ülkenin en büyük kozu ne kadar tüketim acımaya sahip olduğu aynı gücünü Türkiye'de biliyor örneğin. Biz çok üretim bacağımda çok güçlü değiliz birçok konuda ama tüketim bacağımda nüfusa dayalı çok ciddi bir pazar etkimiz var. Dolayısıyla biraz daha o güce dayanarak kuralkolmeye çalışıyor. Çin de aynı şekilde hareket ediyor. Ama Amerika'nın burada işine gelmeyen tarafı, işin şey tarafı üretimde bir tık öne geçmiş olması. Yani ticaret aç marşısından bakıldığında Amerika şöyle görüyor. İşi ipin ucunu bırakırsak ticaret açı karşılıklı iki ülkenin alın satın dengesi açısından baktığında Çin Amerika'ya daha çok satan ama daha az alan pozisyonunda olacak. Bu Amerika'nın çok istediği bir şey değil. Yani sadece Çin'e karşı değil bütün ülkelere karşı böyle bir ticaret tavrı içerisinde ama Çin'le olan ticareti çok yüksek olduğu için buradaki açık hani bizde ya da 8-10 ülkeyle yaptığı açıktan çok daha büyük bir açık. Küçük küçük. Başka sorunlarla birçok sorunla ilgilenmektense tek başına bir sorunu halletmeyi iyi tutuyor gibi görünüyor. Tabii bu esnada başka bir sürü politik oyunlar oynanıyor. İşte sabah yine bulimberte izleyen arkadaşlar vardır belki aramızda. Bu konuyu da ilgili bir kısa yorum yaptı. Sözcü gazetesinin yorumcusu ekonomi yazarı Ege Janssen konuydu. Çok ayakları yere basan bir yorumcudur. Hani denk yandıkça okumanızı ya da tavsiye takip etmenizi öneririm. İyi bir iktisatçıdır. Orada da yani işte bu konuştuğum konuşacağım şeyleri arasında onun yorumları da var. Hak verdiğim kısmı da var. Yani Amerika işim ticaret savaşı tarafında biraz belaltı vurmaya çalışıyor. Ticaret savaşında öne geçebilmek için hiç ayakasız başka konuları gündeme getiriyor. Gündeme getirdiği kısım mesela Çin'deki şey demokrasi meselesi. Demokrasi eksikliğiyle ilgili işte bu özellikle son bir ay kadar oldu olmadı orucu vardı. İşte Hong Kong meselesi gündeme gelmişti. Onlar önce verdiği olaylarda yakaladığı zaman gündeme çekilmiyor. İşte mevzu şu tek parti yönetiminde bir ülkeyinden bahsediyoruz. Çin'in tanımlaması. Yani işte krallığa benzetme yolunda bir takım yorumlar yapılıyor. Ama işin aslı öyle değil. İşin aslı şöyle evet tek parti var. Evet tek adam var. İşte bir çok konuda baktığınız zaman özellikle önemli konularda bu tek adamdan ya da tek partiden çıkan kararlar doğrultusunda devlet politikası belirleniyor. Ama birçok ülkeye baktığınız zaman hani demokrasi var denilen ülkeleri de baktığınız zaman zaten işin aslı öyle değil mi? Hani adı belki tek parti değil ama en nihayetinde tek adam yönetiyor. Yani Amerika'ya kim yönetiyor? Tek adam yönetiyor. Senata var, şu var, bu var filan ama herkesin gözü Trump'ın üstünde evet bütünüyle serbestlik yok belki Amerika'da ama Çin'de de öyle bir serbestlik yok. Çin'de de komünist parti var ve komünist parti çok ciddi bir devlet genelerinden gelen bir parti. Hani belki de Amerika'da olmadığı kadar güçlü bir devlet geleneğine sahip. Üstelik benim bilmediğim bir ayrıntıydı bugün öğrendim. Hani Çin açısından, Çin'i biraz daha tanımak açısından belki şey detay ayrıntılı, detaylardan birisi olabilir. Ama mesela komünist partiye nasıl üye yolunuyor, devlet başkanı nasıl oluyor? Yani adamlar aslında belki bizden daha mantıklı bir sistem kurmuşlar. Yani işte o tek adam dediğiniz şey dediğim gibi çok demokratik ülkelerde devam ediyor. Yani Çin'de de böyle oluyor ama olay şöyle gelişiyor. Komünist partiye gençlik yıllarında üye olmanız gerekiyor. Siyasete girmeyi hedef aldıysanız ülke yönetimine niyet ettiyseniz gençlik yıllarında, üniversite yıllarında katılabiliyorsunuz. Üniversite yıllarında katılabilmeniz de çok önemli bir şartı var. Okuduğunuz üniversitede başarı sıralamasında hani bölüm olarak ya da sınıf olarak neyse işte bulunduğunuz bölümde iyi küçük içerisinde olmanız lazım. Yani kafası basmayan adamı almıyorlar yani işinizi. En azından adamların böyle bir garantisi var. Yani kendi branşlarının içerisinde en iyiler aday olabiliyor. O en iyilerinin içerisinde de elene ilene, elene, elene, elene geliyor. Ve en sonunda işte adam 50-55-60 yaşlarına geldiğinde işte basamakları birerik şeratlayarak parti yönetiminde söz sahibi olmaya başlıyor. Sonra devlet başkanı oluyor. Yani sistem aslında özümde kötü bir sistem değil. Hani mevzu şey değil ama bu konuyla ilgili bakıldığında da siyasi marzime yapılacak bir durum yok aslında çiğnin. Zaten son 15 yıldır özellikle işte şeyde baktığınız zaman grafiklerde baktığınız zaman da görünüyor. Özellikle petrol fiyatlarının artması uzak doğuda. Ama Çin merkezde sanayi gelişimiyle beraber hareketleniyor. Hangi yıllarda olduğu da belli işte buradan bakalım. 2000 98 yıllarıyla yanlış hatırlamayalım. Buradan göremiyoruz daha eski göremiyoruz. 98 yıllarından sonra yani 2000'li yılların başlarından itibaren Çin'de ciddi bir sanayi hata oluşmaya başladı. Sadece Çin'de değil, Çin merkezdir. Uzak doğuda işte bunun içinde Tayvan Varsil ve Burak Hong Kong işte Hong Kong'un statüsü biraz daha farklıydı. Peşinden sonra Güney Kore geldi falan. Uzak doğu merkezde çok ciddi sanayi devrim oldu resmen. İkinci sanayi devrimi neredeyse bunun merkezde Çin'di. Yani Çin diğerlerine öncülük etti, öğretti. En azından şey olan stratejik politika olarak, ekonomik tavr olarak, ekonomik sistem olarak bunu Çin'de mi öğrendiler? Bu kadar kısa sürede, bu kadar büyük başkara elde etmesini sebeplerinden birisi de doğru kişiyi doğru yerlerde daha doğrusu doğru kişileri, doğru yerlerde görevlendirmiş olması kaçınılmaz. Bu doğru kutuda şimdi işin nihayetinde üstelik Çin'in bazı şirketleri Amerikan borsalarında işin hep görüyor. Buna rağmen Amerika çok acımasızca Trump merkezde yönetim Çin'in üstünde siyasi politika geliştirmeye çalışıyor. Bunun en büyük sebeplerinden birisi tabi ticari denge açısından Amerika'nın açık vermesi ama en büyük ikinci unsur belki hatta yakın zamanda birinci plana da geçebilir. Kasımay'ın da hepimizin bildiği gibi Amerika'da bir başkanlık seçim var. Önce görünen o ki Trump'ın elindeki en büyük kozlardan birisi o. Yani siyasi ülkelerin siyasi dengelerinde her zaman görünen yaşanan bir mevzu belki bu. Önce bir düşman yaratıyorsunuz kendinize. Yani bu şey askeri bir düşman değil, Çin'le Amerikan'ın birisi herhangi bir sıcak savaşa girmesi filan düşünmüyor. Böyle bir risk olduğu da düşünmüyor. Gündeme de getirilmiyor. Kimse de böyle düşünmüyor. Zaten mevzu o değil ama düşmanların kasıtları ticari düşman yani bizim halkimiyetimizi ele almaya çalışan Amerika'nın gücün en göz diken Amerika'nın tahtını sarsmaya çalışan bir Çin var düşüncesi empoza ediliyor. Sonra bu mevzunun çözümü öldürülüyor ya da bu düşmanı siyasi bir düşman olmadığına göre ekonomik bir düşman olduğuna göre ekonomik ve finansal açıdan da alt etmeye çalışıyor. Çalışıyor. Ama eee şöyle bir handikat var aslında bir taraftan da bir çıkmaz var Amerika tarafından. Şimdi Trump'ın eee iki tane tavrı var bunu biliyoruz. Birincisi işte bu eee anlattığımız Çin'le olan eee şey husumeti, ticari husumeti ikincisi de Trump eee her nedense eee Amerikan borçalarına çok ciddi şekilde önem veriyor. Hep iç yani seçim döneminden itibaren söylediği şeyler işte eee borçaların güçtenciye borçaların güçtenciye yani belki öyle mi görünüyor bilmiyorum yani Amerika'daki borçalar sanki vatandaşın direkçe bine giren paraymış gibi mi aldılar ya da evet yani Amerika'da bireysel yatırımcının eee borçaya fonlar aracılığıyla eee çok ciddi bir yatırım tercihe olduğunu biliyoruz. Eee bundan da müsbet etkilenliklerinde biliyoruz ama bu kadar etkili midir onu bilmiyorum tabii. Eee yani borçaların bu kadar puan yapması yani birçok şey ters giderken aksi giderken tek başına eee borçayı en önemli konuyumuş gibi eee almak eee bu kadar önemli mi bilmiyorum. Onların problemi doğru bir hedef seçmiş olabilir ya da olamaz. Ama netince de Trump'ın kafasında iki tane şey var. Birincisi bu ticaret savaşlarını büyültüp kendine eee siyansi primel de etmek ikincisi borçaları düşünmüyor demek hatta mümkünse yükseltme. Eee şimdi ama öyle olmuyor işte yani dünkü harekette eee bunu gördük eee işte Nazdak dahi eee böyle işte alakasız ikinci üçüncü düzeyde yetkili birisinin Çinli olan eee mevzu aslında bitti anlaşamama noktasına geldi demesiyle beraber işte Dorjons yaklaşık altı yüz puanlıklarda izin satışıldı. Eee yani evet grafik içerisinde baktığınızda çok ticker çeken bir satış şeklidir değil ama eee Gülcan'ın bu saatinde olmasına rağmen bu kadar etkili bir hareket yapmış olması da eee potansiyel tehlikeli ne olduğunu gösteriyor. Eee benim fikrim şu eee ticaret savaşları eee bir müddet daha kaşınacak. Eee Çinle ilgili değişik senaryolar, değişik zamanlarda tekrar tekrar yazılacak ama en azından kasıma kadar eee ben bunun eee yok olmuyor arkadaş artık değil. Eee havlu atılacağını en azından Amerika tarafından düşünmüyorum. Yani Amerika zaten masadan çekilmediğim müddetçe Çin'in masadan çekilme gibi bir kaygısı olmadığını görüyoruz. Yani aslında oldukça iyi niyetle yaklaşıldığı da belli. Evet. Tabii onlarda babasının ayrı için bu mevzuya sıcak bakmıyor ya da olumlu bakmıyor. Eee her iki tarafında ticare çıkarları söz konusu ülkemen fahrisi söz konusu. Eee demem o ki eee bu konuda eee Çin ve Amerika bu işi eee belki Amerika'nın etkisiyle. Hani Çin'in öyle bir kaygısı olmayabiliyor ama eee Amerika özellikle Trump tarafının eşi şu anda şu dönemlerde yetki de oldu onda olduğuna göre böyle bir dargın bir barışık şeklinde seçimlere kadar bu şekilde ben devam edeceğini düşünüyorum. Bu da eee hani yeri geldiğinde müsbet etkili, yere geldiğinde menfi etkili sonuçlar yaratabilir. Eee bu da zaten aslında şey krizinden sonra salgın krizinden sonraki işte eee gerek borçsaların, gerek piyasaların işte bir şekilde yataya bağlamak sürecini destekliyor aslında. Eee ya hep iyi, hep iyi, hep iyi haberler gelmesini olmuyoruz. Çünkü aslında adamların niyetleri belli. Yani eee mevzu bitirmek istedikleri çok açık. Özellikle dünkü eee demeşten sonra eee bence öyle bence çok açık. Eee ama böyle bir etki olmasından da korkuyorlar. Hani mevzu bitti dediğinde borçsaların eee ikinci bir krize ne kadar dayanıp da olduğu ile ilgili tereddikleri var. Eee bu tepki zaten çok hızlı geliyor. Eee ha bu tepki hızlı gelmesine rağmen ne kadar devam eder ama bilmiyoruz. Tabii yani olay gerçekleşirse ve taraflar yürümküsü tarafından da olaylanırsa ondan sonra göreceğiz. Yani tekrar böyle bir koronuda yaşamılan gibi bir sert satış olur mu? Iıı ben onu çok beklemiyorum ama ışık bana göre şöyle bir gerçek var. Eee koronudaki karar kolay toparlayamayabilir piyasa. Eğer Amerika ve Çin arasındaki münasebet bir çıkmazı girerse eee ticari anlaşmazı ümmetleşir ve bu konuda her iki tarafında eee açıklaması bu doğrultuda olursa gelecek düşüş ııı koronudaki kadar hızlı toparlayamayabilir. Yani koronla ııı aşamasının pandemi aşamasında aslında piyasaların şöyle bir avantajı oldu. Eee şimdi işte borçsadaki indeksifliğinden konuşacak olursak şöyle söyleyelim. Her şey gibi bir gizlanlık giderken işte biraz aşağı, biraz yukarı ama ağır rıtlıyor yukarı herkes bu bir havadayken eee sert satışlar yemeğe başladı. Salgın'la beraber. Şimdi borçsadan bahsediyoruz. Eee çok ciddi birkaç gün içerisinde çok ciddi satışlar geldi. Önce bir küçük ikaz geldi ama peşinden ııı analıksız satışlar geldi. Şimdi burada aslında mevzu şu ııı peşinden işte ııı bir bölgelerde ııı önce FED'den peşinden işte ECB'den sonra Japon Merkez Bankası'ndan sonra İngiltere Merkez Bankası'ndan falan falan ne kadar büyük banka varsa büyük Merkez Bankası varsa hepsinden işte kimisinden Amerika'dan biliyorsunuz sınırsız ııı destek şeklinde bir açıklama geldi. Iıı Alfa Merkez Bankası'ndan yedi yüz elli milyar yoruluk bir paket açıklandı. Peşinden bir dört yüz elli milyar yoruluk sonra peşinden bir yedi yüz yoruluk falan. Böyle peş peşi ııı işte birkaç triyon yurunun üstüne çıkan ya da bir kaç triyon yuruyu bulan ııı açıklamalar geldi. Bu açıklamalar ııı çok ciddi şekilde borsa'ya etkiledi. Ama mevzu aslında hikayenin yüzü şu. Borsa burada yan etkendi. Yani ııı kimse burada ben öyle olduğunu düşünüyorum en azından. Iıı herhangi bunun aksine herhangi bir açıklamada görmedim şimdiye kadar. Iıı kimse borsa buraya düştü diye bu etkiyi ııı daha doğrusu bu desteğe sağlamam yani Merkez Bankası'ndan söylüyorum. Yani kimsenin aklımda şöyle bir şey yoktu. Doljons on sekiz binlere düştü abi. Bunu kurtaralım ııı maksadıyla bir açıkta bir destek açıklaması gelmedi. Amerika'da. Orada aslında destek tamamen ııı bireysel küçük yatırımcıyla, halkla ilgili yani aile fertleriyle ilgili ve küçük sanayiyle ilgili. Daha doğrusu reyel ekonomiyle ilgili. Bunun yanımda da aile bireyleriyle ilgili, fertlerle ilgili. Yani borsa'ya yönelik bir hikaye değildi. Nerede ayrışıyor? Onun biraz sonunu söyleyeceğim. Iıı ama bu tabii çok ciddi şekilde borsa'ya katkı sağladı. Her ülkede de böyle oldu. Amerika'da DAX işte Avrupa'da DAX ve diğer borsa indeksleri Amerika'da SMP'tisi Doljonsu'naz daha hepsi bununla beraber yukarı doğrultu ettiklerinde. Iıı hani günlerde söyleyelimden işte bu düşüş ııı düşüşün toparlaması VM olacak, oğlu olacak, tuttu VM olacak falan şeklinde. Eşimliğe kadar olan görüntü ve şeklinde yani hani nasıl düştüyse ona yakın bir şekilde çok hızlı toparlamaya başladı. Iıı Doljonsu'da bir de zirveye çok yakın yerlerde hareket ediyoruz. Nastak eski zirvelerine kırdı. Her gün günlerde ise yeni zirveleri ekliyor. Iıı işte şeyden önce salgınların önceki zirve on bin sebebi derken bugün on bin iki. Yani çok büyük bir fark olmamakla beraber. Yüzde iki iki buçuklu bir farkla yukarı doğru hareket ediyor. E şimdi bütün etkilerin geçmiş olduğu bir dönem olsa evet yani olabilir ve toparlandı. Öyle sancağı bir süreç yaşadık ama bu sürecin etkileri geçti. Bu saatten sonra da herkes önüne bakıyor, deninlebilir. Ama eee öyle bir şey olmadığını biliyoruz. Yani tabii burada Nazdak ayrışıyor. Onu eskiden bir soruyorum ki eee Nazdak istediği sebebi de çok iyi para var kazandığı için şirketler. Eee orada bir ayrışma var ama hadi onu bırakın eee yani Dojonson oluyor. Eee bundan önce gördüğü yirmi dokuz bin sebebiyelere şu anda çok yakın eee hiçbir şey olmamış gibi hareket etti. Eee bunun sebebi işte dediğimiz gibi aslında hedefi borsalara olmayan eee destek yardımlarının gelmesi. Şimdi bunlar da böyle olmadı. Eee mesela iki bin sekizde iki krizde böyle olmadı. Hani morguc krizinden eee iki tane, üç tane, beş tane yani Leman Brothers'la peşinden gelen on iki banka yanılıyorsam toplamda. Morguc krizinden batan bankaları peşinden. Kimse borsal çok düştü bir müdahale edelim demedi. Oradaki hikaye başkaydı. Finansal bir krizdi ve eee reel sektore bankacılık sektörü açısından söylemiyorum ama reel sektore bir müdahale eee gerekmiyordu ve faydasızdı. Zaten reel sektörün böyle içine düştüğü bir sıkıntı da yoktu. Ama şu bu son eee salgın krizinde öyle olmadı. Direkt salgın reel sektörü vurduk ve ona yönelik yapılan yartımlar borsaya iki bin sekizdeki krizde banka bunlar battı eee bankaların batması, batma şekli, oradaki eee şeyler yönetim eksikliği, yönetim yanlışlığı, eee Amerika'daki kural koyanlardaki hatalar filan neyse bunlar gözden geçirildi ama hisseler düştüğü yerde kaldı. Yani eee kimse bir para pompalamanın bu işe bir çare olacağını düşünmedi. Ben de düşünmüyorum. Yani hani para pompalansaydileri de pompalanacak. Batan bakmış zaten. Yani eee önce iki banka peşinden on bankadan sürüklenerek on iki bankaya yanlış hatırlamıyor musun? Bakmış on iki bankayı tekrar belirtmenin şey yoktu. Bir de batma sebeplerinin arkasında işte hane halkına dayalı olmakla beraber eee daha doğrusu Amerika'nın eee azımsanmayacak kitlesine yayılan bir sorunum vardı. Yani evlerin fazla değerlenmiş olması fazla kredi risk limitinde morg için eee fazla yüzdeyle eee teminat olarak kabul ediliyor olmuş olması. Sıkıntı yarattı. Böyle bir bankacılık açısından böyle bir açık oldu görüldü. Sonra toparlandı. Normal finansal eee şartların gerektiği eee tedbirler alındı. Tekrar olmaması için yeni kurallar koyulur. Ve herkes yolunu devam etti. Ama borçlar borçlar bu esnada çok ciddi yaralar aldı. Eee Morguç krizinden batan bankaların dışında hisse senetlerinin düşmesi sebebi de birçok aracı kurum battı eee peşinden. Birçok finansal fonlar sıkıntıya girdi. Ama hiç böyle bir eee doğrudan finansal destek açıklaması gelmedi. Eee doğruda değildi. Doğrudan finansal destek açıklaması. Hani Borsan'ın ve şirketlerim için de yaşadığı olan risklerden birisiydi ve onlar yaşandı. Eee ondan önce on bireydu saldırılarında reel piyasaya etkileden böyle çok ciddi bir çöküntü yoktu. Orada da eee bir reel piyasaya müdahale açısından herhangi bir destek haberi gelmedi. Ama orada da borçlar çok ciddi bir yer aldı. Ve eee bu kadar kısa sürede toparlayamadı. Iki bin sekiz krizine göre biraz daha çabuk toparlanmış olmasına rağmen eee o çok daha uzun eee sürdüğü iki bin sekiz krizi. Ama o eee çiz kulelerdeki iki bin birdeki eee mevzu biraz daha çabuk tıkmasına rağmen şimdiki eee kriz kadar çabuk atlatılamadı finansal ayağı. Ya aslında mevzuya baktığınız zaman reel sektörün eee çok ciddi şekilde bu krizden yüprandı. Çok aşikar. Ya eee ve binalarda hep söyledik şimdiye kadar. Şimdiden sonra ben başka başka görümcü arkadaşlarım da eee bu konuda çok ciddi yanlışlar yapıldığını söylediğini duyuyoruz ama yani genel dünyadaki yöneticilerin bu konuda eee çok yanlış yapması bizi buraya getirdi. Eee dün işte yine yanılmasam haberdükte şey vardı. Yanlışı hatırlıyorum ama şey işte mukayeseyse işte eee salgınınla ilgili mukayese yapıldığında o dönemde bir yıl içinde eee bir milyon iki yüz bin ölen insansıyız. Eee şimdi böyle bir ölüm yok yani dünya üzerinde ama ondan çok daha büyük etkisi oldu. Hani o o günleri hatırlayan arkadaşlar varsa şeyi hatırlarsanız kimsenin umurumda değildi yani. Bir milyonluğa fazla insan olmuş ama umurumda değildi ha. Yani bulaşma şekli bulaşma içeriği bulaşma hız açısından farklı belki şeyler vardı ama en nihayetinde şey dünyaya verdiği zarar onda daha büyüktür. Burada niye bu kadar eee şey oldu büyük bir kriz olarak göründü. Işte peşi peşine bazı doktorlardan da açıklamalar geliyor aslında zaman içerisinde. Işte benim çok anladığım şeyler değil ama insan vücudunda yüz milyonluğa fazla bir yüz çeşitli buluş ya da yüz binden fazla eee işte çok sıfırı bula ve ne kadar olduğunu bilmiyorum. Yüz binde olabilir, yüz binde olabilir, sallıyorum. Yani önemli değil mevzunun eee içeriği önemli. Eee burada şey deniyor. Yani yüz bin değil, yüz tane de birisi olsa, bin tane de birisi olsa ve en az bunun kadar tehlikeli bürüsler hem kastetten ciddiye alınabilecek bürüsler ve her birinin en az bunun kadar ölümcülük oranı var ama hiçbirisinde biz bu etkiyi yaşamadık. Yani dünyanın daha önce böyle bir eee tecrübesi yok. Böyle bir tecrübe yaşamadı. Modern dünyanın işte eee çok eskilerden eee bazı salgınlar olmuş ama o zaman finansal yapıp bu mertebedildiği, işte iletişim bu mertebedildiği Avrupa'da olan salgın yıllar sonra işte Ortadoğu'nun haberi olmuş falan. Böyle ekonomiler zaten bu kadar kırılgın ve bu kadar hızlı büyüyen, bu kadar büyük ekonomiler de söz konusunda tabii o talihlerde. Eee dediğim gibi modern dünyanın eee karşılaştığı ilk tecrübe bu. Bu tecrübeden de aslında finansal açıdan bak denizler. Aslında finansal açıdan değil ama yönetimsel açıdan bak denizler bence kesinlikle sınıfta kaldı. Yani hani bir şey yapamıyoruz. Elimizden bir şey gelmiyor. Evinizde kapanın bu çözüm değil. Yani kapan kapan nereye kadar işte görmüyor. Şimdi deniyor ki Güney Kore'deçin'de eee işte birkaç ülke daha var Hindistan'da işte ikinci dalga geliyor. Ikinci dalga falan değil ki o bitmemiş birinci dalga. Yani Güney Kore'de zaten kaç kişiydi ki bin kişi olmadı mürüseklisini oldu. Adamlar kapandı. Disipline ettim. Herkes kuralları uyudu. Eee nereye kadar? Yani nereye kadar işte üç beş ay oldu. Ondan sonra insan psikolojisi bir psikolojisi bir yere kadar tahammül ediyor. Ondan sonra sokağa da çıkıyor. Maskesini de bırakıyor. Eee yani eee bir rahatlamaya çalışıyor. O o esnada da bu virüsü kapıyor. Yani hani elinde sonunda kapacaksan niye dünya ticaretini öldürdün abi? Elinde sonunda bu iş buraya gelecekse niye Petro'da altı yetmişe indir. Değil mi? Adama öyle sorarlar. Yani ha tabii ben kendi tarafından bakıyorum belki mevzuya. Iıı yani bizim pozisyonlarımız olduğu için bunları söylüyor değiliz ama ııı en nihayetinde herkes daha doğrusu ııı finansal aktörlerin çok ciddi bir kısmı olumsuz etkilendi. Sadece yatırımcı tarafından değil ııı Hani borsanın içindeki ya da reyaset görünün içindeki şirketler de çok ciddi şekilde etkilendi. Işte kısmı o sabah bahset söylediğimiz daha doğrusu ikinci çeye de girmiş oldu konuya. Şu ana kadar pompalanan para ııı bu krizin etkilerini ııı sondurmaya yarar mı? Etkilerini atlatmaya yarar mı? Ya belki şöyle söylenilebilir. Evet ateşini söndürmeye, hızını kesmeye yarar. Yarada çok net görülüyor. Iıı çok doğru hamleler yapıldı. Bu tedbir konusunda, finansal tedbiri konusunda. Iıı siyasi yönetim çok büyük yanlış yapmasına rağmen ııı finansal yönetim ııı dünya genelinden bahsediyorum. Finansal yönetim çok ciddi ve doğru adım var hatta açıkçası. Siyasi yöneticilerin açıklarını bu doğrultuda kapatmaya çalıştılar ve ciddi miktarda da kapattılar. Iıı evet ateşini söndürmeye yarar. Söndürdüğünde ııı ciddi ölçüde görüyoruz ama ııı şöyle bir gerçek var ııı şimdi ııı bu hisse senetlerinin ya da bu endekslerin yine tekrar söylüyorum. Nazlı'a ayrı tutarak söylüyorum. Çünkü o şirketler zaten kendini kurtardı, kurtarmaya devam ediyor. Iyi de para kazanıyor. Onların öyle soruluyor. Ama diğer sanayi şirketlerinde ııı ya da real ekonomiye dayalı diğer şirketlere baktığınız zaman şirketin hissesi yükselmesine rağmen şirketin hala karlılığı, karlılığında sıkıntı. Hala ciddi bir ciddi bir sıkıntı var. Ve şirketin siz ııı hani amide para vererek belki burada Amerikan hükümeti ya da fet doğrudan işte bir iç şirketin hissesini alarak yükseltmiyor. Ama işte kime veriyor? Bana para veriyor. Vatandaşıyım. Bana maaliyi destek sağlıyor. Ben bu maaliyi destek sayesinde refahımı koruyabiliyorum. Refahımı koruduğum zamanda ııı yatırım alışkanlıklarıma devam ediyorum. Yatırım alışkanlıklarım ne? Işte düşen hisseyi almak. Iıı düşmüş hisse ııı şimdi yatırımcı olarak ben bunu tercih ediyorum. Eninde sonunda bu hissi yükselir ediyorum ama yani acaba evet yani yükselmeye yükseliyor. Onun sonuçlarını görüyoruz şimdi ekranda. Ama şirket aslında karılık açısından baktığınızda eski noktasına gelebilecek mi? Iıı bu çok şey ııı önemli soru bu aslında. Şimdi ııı şöyle bir takım yapan yorumlar var. Yani ııı reale uymuyor aslında. Iıı yorum şu yani yorum değil aslında bu bir doğru. Şimdi bazı etkisi denen şey var ya ııı nedir bu bazı etkisi? Işte bu sene veriler çok kötü geliyor. Ne geliyor? Daralma geliyor. Işte kimisine göre yüzde yirmilere kadar çıkabilir. Amerika'dan bahsediyorum. Kimisine göre işte ııı yüzde dörtlerde yüzde iki buçuklarda kalabilir. Hani iyimser ve kötümser şey. Şimdi her ne olursa olsun ortalama biz ne olacağıyla ilgilenmiyoruz. Orta ııı işte süreci incelemeye, irdelemeye ve onu yorumlamaya varsayalım ki Amerika bugün ııı bu sene içerisinde yüzde on küçülmüş olsun. Iıı iki bin yirmi içerisinde yüzde on küçülen Amerikanın ve zaten şok etkisini ııı en kötü senaryodu iki bin yirmi içerisinde şimdiye kadar görmediyse bir de göreceği için ııı iki bin yirmi bile geçtiğinizde bunun arttığını göreceğiz. Yani niye? Çünkü o kadar çok düştü ki. Yani bir miktar yükselecek. Şimdi o zaman ııı yapılan yorum şu deniyor ki yani hiçbir şey yokmuş gibi ııı Amerika ekonomisi tekrar artan kaliteli verilerle ııı hani birçok verisi aslında Avrupa'ya göre geçen ve binarlarda konuştuk. Çok hızlı düzeniyor. Bu da bir ayrı sorun olarak geliyor ama şimdi onu şimdi onu birazdan anlatayım. Şimdi o kadar çok düşmüş ki milliye gelir. Iıı bu kadar çok düştükten sonra kendisi hani dip yaptı ve toparlandı bazı etkisi denen şey böyle ondan sonradan e zaten ekonomiz zaman içerisinde toparlanacak. Bu bazı etkisinden gelen ııı iyi veriler de piyasaya ııı ciddi de bir süre kazandıracak. Bu süre peşinden gelen riyas sektördeki düzeltmelerde ııı borsayı da tıklayacak, piyasayı da tıklayacak eee he şey yıllar boyu günlük pristanlık olacak. Ya bu mümkün değil ki. Yani böyle bir şeye yatırımcı yutar mı? Hani ufak yatırımcı yutsa da bunu büyük yatırımcı yutmaz. Yani şimdi adamın milliye geliri on liradan ııı yüzde onluk küçülmeyle dokuz liraya düşmüş. E dokuz liradan ııı hani o kadar çok düştüğü için yüzde işte birlik bir şeyle bir düzeltmeyle ııı dokuz doksana çıkmış. Yani şimdi dokuz doksan olduğunu bilmiyor mu? Yani bu veri dediğiniz şey sadece ne kadar düştüğü ne kadar çıktı hikayesi değil ki. Bir de orada şey de var. Yani milli gelir denen bir rakam da var. Yani işte kırk bin dolar, otuz bin dolar, on bin dolar ya da bizim gibi ülkelerde on bin dolar altında sekiz kimisine göre sekiz bin dolar, kimisine göre on beş bin dolar. Yani ama adamlar böyle elli bin dolarla altmış bin dolarlardan bahsediyorlar. Yani hani yüzde yirmi üç ünme milliye gelirde kişi başına on bin dolarla küçülme demektir. Bunun yerine koyulmasını bekler ciddi yatırımcı. Yerine koyabildiğin zaman çünkü bu insan şey yapar. Iıı yatırım yapabilir. Iıı yani ister hisse senedine küçük yatırımcı ister büyük yatırımcı olarak sanayiye yatırım yapar. Ama en nihayetinde para denilen şey kazan kazanıldıkça yatırım adına. Yani senin oradaki verilerinle yani bu Türkiye istatistikensiz değil ki oradaki verilerle dokuza düşmüş, dokuzdan dokuz buçuğa çıkmış. Aa her şey çok güzel abi falan. Şehrin de değil ki sen ondan düşmüşsün. Dokuza. Eee kaç sene ilçerisinde yakalayacaksın tekrar onu. Değerli sektör bunu çok iyi takip eder. Yani bizdeki gibi değil oradaki mevzu. Ben o açıdan iki bin yirmi yılı bitti. Eee yeni yılda iki bin yirmi bir de yeni verilerle herkes gayet mutlu senaryosuna inanmıyor. Iıı bu böyle bir şey eee olmayacak. Yani tospan tospan da olmayacak. Ayat iki bin bir yirmi bir yılında. Iki bin yirmi yılından aksine sanki reel sektör açısından tabii dolaylı olarak da borç olarak açısından eee iki bin yirmi yılının daha henüz eee nesi diyelim cezaları reel sektöre kesilen cezalar ya da reel sektördeki iftaslar ya da reel sektördeki dökülmeler her ülkeyi için böyle. Tenüz daha ortaya çıkmadı. Suni Teneffüs'de ayakta kalan eee bunu sadece biz söylemiyoruz. Yani eee ekonomi eee yönetimindeki eee işte İMF'de olsun, Dünya Bankası'nda olsun, FED'de olsun, EJB'de olsun birçok yorumcu eee yönetici de bunu söylüyor. Aynı zaman içerisinde eee evet toplu olarak bu şuşun en kötü senaryo görülüyor kanaatinde buçuk insan ama eee münferit olarak bakıldığında da şu ilk sirketi bakacak mı, çıkacak mı, karolluğu ne zaman poparlanmaya başlayacak? Hatta ne zaman kar etmeye başlayacak? Adam hala zararı diyor. Hala toparlanma aşamasında ama ne zaman eee bu toparlanma süreci sona erecek? Ne zaman eee son bulacak? Eee bunlarla ilgili hala çok ciddi tedirginlikler var. Yani bu şirketlerin yapısının rüzgâh etilmesi, böyle üç ayda beş ayda borçalardaki indekslerin toparlanması gibi olmayacak maalesef. Hiçbir yerde olmayacak. Sadece bizde değil. Yani Amerika'da da böyle olmayacak. Kaldı ki Amerika işte biraz önceki konuya gelirse eee Amerika verilerini en hızlı düzelten düzelten. Şimdi bir başka tehdit daha var. Eee tehdit derken tehdit olabileceği var sayılıyor. Eee tehditin şekilde şu Amerika verilerini o kadar iyi düzeltiyor ki o kadar hızlı düzeltiyor ki kimsenin beklemediği şekilde düzeltiyor. Işçilik ııı işsizlik oranını çok hızlı düzeltiyor. Milli gelirli ilgili herkes yüzde yirmi de yüzde yirmi beşte belki yüzde yirmi milyon. Yani en iyi imser tahmini yüzde yirmi küçünmeyken eee şu aralar yüzde beş yüzde dörtte kalabilir denen diyenler var. Ilerleyen süreçte belki bu daha da iyi imsere dönecek. Yani belki büyümez ama hiç olması küçünmez diyenler de olacak. Yani şunu söylemeye çalışıyorum. Dün geçtikçe Amerika'nın hem eee tahmin açısından hem reya sektör açısından bakıldığında eee şeyler oldukça imser devam etmeye başladı. Eee Avrupa'da öyle değil gelişme ülkelerde öyle değil. Bizim gibi egzotik ülkelerde, gelişmekte olan ülkelerde öyle değil. Eee veriler hala çok şeyde kötü geliyor. Eee burada da eee bir ekonomik eee açılmanın yani güç açılmasının işte Amerika zaten çok güçlü. Eee hani bu krizden sonra eee çok hızlı toparlaması sayesinde eee bu güç farkı birer ülkelerle Avrupa ülkeleri de dahil buna çok ciddi şekilde çok daha büyük şekilde eee açılması yönünde şeyler olduğu söyleniyor. Hani bunun bunun da bu kadar gücün açılmasında eee daha da sertleşen eee hani dünya çapında bir eee otoriter rejime doğru giden bir yönetim şekilde adam hani o kadar şimdi de öyle değil mi? Hani dünyanın jandarma sıkıyoruz ya. Eee adam daha da güçlendiği zaman bu sefer daha da güçlü olacak. Daha da sert tavırlar, daha da sert tepkiler varmaya başlayacak. Korkulan endişe edilen şey o eee bunun yanında eee yani son günlerde mesela benim dikkatimi çeken bir başka konu var. Tekrar şey konuşulmaya başladı. Çok enteresan bu işte finansal yatırımcıların ya da finansal çevrelerin konuşacak konu bulamadıkça dönüp dolaşık geldiği şey ne olacak abi? Bu dolar tuvalet kağıdım olacak. Hayır öyle bir şey olmayacak. Olmadı da. Bu pandemi krizinden önce de geçenlerde yeni konuşmuştum. Pandemi krizinden önceden salgın meselesinden önce de aynı şeyler çok çok konuşuluyor. İşte dolar önümüzdeki üç beş yıl içerisinde hatırlayın. Çok ciddi şekilde değer kaybedecek. İşte kimse umursamayacak. rezervada olmaktan çıkacak. Amerika'nın kurduğu saltanat yıkılacak. Hatta belki işte bu bitcoin şeyin bitcoin ya da coin der neyse eee bunların yerine alacak. Eee oldu mu öyle bir şey olmadı. Yani her seferinde sanki Amerika emin tersiyle yani dolar diyelim daha doğrusu. Bunları söyleyenlere ha sen misin bunu söyleyen diyip işte üstünden çok geçmeden emin tersiyle şamarı indiriyor. Işte pandemi döneminde öyle oldu. Herkes de her şeyini sattı. Sterlin satılıldı. Euro satılıldı. Satılmaz denen her şey satıldı. Altın bile satıldı. O coin denilen herkesin güvenliği geleceğin parası olacak. Denen şey ilk satılan enstrümanlardan bir soru zaten inanılmaz değer kaybetti. Işte böyle şey iç boş delikanlı gibi durumuna düştü bir anda. Eee kim merak ettin abi dolara? Ne oldu? Eee bitti. Hikayem bitti yani. Şimdilerde konuşulmuyor bile neredeyse. Eee öyle olmadığını gördük. Şimdi tekrar konuşuluyor. Yani böyle biraz şey mahallede yapıcam dedikodu gibi mevzu bitince bir tane fix konunuz var. Dönüp dolaşıp bu dolar ne olacak abi işte bizim şey içeride siyasi argüman olarak bu memleket nasıl kurtulur abi hikayesi gibi? Konu bulamazsan iş buraya gelir. Burada da finansal çevrelerin konuştuğu şey bu dolar eee ne olacak? Eee dolar batacak mı çıkacak? Hayır batmayacağını dün bir daha gösterdi. Işte hangi enstrümanı açarsanız için dünki hareketinde işte bu euro doların karşılığı dünki hareketinde ilk verilen tepki hemen dolar değer kazanıyor ya. Şimdi bakın borsa düşüyor dolar değer kazanıyor. Işte gelişen ülkeler bir harika kaybı gelişen ülkelerin paraları. Güney Afrika Rangın grafiği bu. Şu şu hareketten bahsediyoruz. Yani çok atladığı ve bir hareket değil belki ama gecenin o saatinde ve sadece üçüncü derece bir yetkilinin konuşmasıyla yaptığı hareket. Hemen verilen tepki dolar değer kazanıyor. Işte başka neye bakarsanız bakın işte petrol satılıyor dolar değer kazanıyor. Karşısında ne varsa değer kaybediyor. Iıı yani burada en enteresan bir hareket oldu sadece. Eee böyle bir durumda risk algısı açısından baktığınızda eee mesela CHF'le Japon Yeni'nin aynı tarzda bir hareket yapmasını bekleriz. Eee şöyle yapalım. Şimdi dünki düngeciki hareketi bakalım. Düngeciki hareket şu hareket burada şu bundan bahsediyorum. Eee burada ilk aşağı doğru atakta Japon Yeni değer kazanıyor. Yani şey hani güvenli liman algısı ile ilgili. Iıı bütün paritelerde yuradolardaki hareketin sebebi anlamlı ne yaptığı belli. Iıı işte sterlin'de anlamlı ne yaptığı belli dolar değer kazanıyor, dolar değer kazanıyor. Burada dolar değer kazanıyor, Japon Yeni değer kazanıyor. Neden? Çünkü işte güvenli liman algısından. Iyi tamam eyvallah. Onda koyduk bir kenara dönüyoruz. Japon Yeni değer kazanıyorsa bir ara enstrümanlar değer kaybediyorsun. Burada güvenli liman etkisi çalışmıştır arkadaşlar diyebiliriz. Oradan dönüp altına bakarız. Evet altında da bu mevzu çalışmış. Çok küçük de olsa çalışmış, sonra tepki vermiş. Eee dönüyoruz CHF'ye. CHF niye ııı değer kaybetmiş? Şu hareket şumunu görebiliyorum bilmiyorum. Biraz daha büyütüm. Şumundan bahsediyorum. Bu mumunda o CDCF'ye yukarı doğru hareket ettiğine göre yani ilk tepkiyi eee bazı olarak söylüyorum. Yukarı doğru hareket ettiğine göre burada güvenli liman etkisi çalışmamış. Demek ki buradan şu yorumu yapıyoruz. Yani olmuş senaryonun üstünden hareket ederek yorum yapıyoruz. Yani eee hani o o saatte bir işlem pozisyonu yaratmak ya da bir işlem eee pozisyonu çıkarabilmek için yapmıyoruz. Geleceğe yönelik önümüzdeki günlere ilişkin bir takım sonuçlar çıkarmak için şey yapıyoruz. Burada Japon yeni ve altın güvenli liman etkisi eee gösteri değer kazanırken CHF bu etkiyi küçük de olsa gösterememiş ve diğer major paliteleri uymuşsa demek ki bu mevzu uzasaymış eee altın ve Japon yeni de dolar indeksik karşısında değer kaybetmeye başlayacak. Yani hani buradaki sanal görüntü benim inancımın eskiden beri CHF'yi daha tabii para olarak kabul ettiğimiz için eee CHF'nin daha dengeli hareket ettiğini eee ben burada yanılarının Japon yeni olduğunu düşünüyorum. Yani yanılandırken aksi tavır gösteren burada sanki CHF'ymiş gibi görüntü de sanki eee hani şunu söylemeye çalışıyorum hareket devam etseydi bu böyle gidip böyle gelmeyecekti de yani böyle devam edecekti hareketin devamını kastediyorum. Ama Japon yeni böyle edip böyle çıkacaktı onu söylemeye çalışıyorum. Yani güvenli liman etkisi burada çalışmış ama hareket büyümeye olay büyümeye devam etseydi bu hareketin devamında bu gelmeyecekti. Kriz zamanındaki satışta gördüğümüz gibi altın da Japon yeni de satış yemeğe başlayacaktı. Eee bunu şunu için söylüyorum. Eee tekrar gündeme gelen dolar işte euro dolardan bakıp, starlin dolardan bakıp üç kuruşluk prim yapan eee major pariteleri gördükten sonra dolar değer kaybedecek. Herkes onu bırakacak abi. Gümlemle falan meselesine eee koşturanlara inanmayın. Bunlar çok normal. Elbette bu paritayı euro dolarda olsa, starlin dolarda olsa durduğu yerde durmayacak. Aşağı yukarı bir takım yerlere hareket edecek. Yani bir on yedi, bir on sekiz civarını bunun geçemeyeceğini de daha önce de söyleyeyim. Şimdi bir tanesinde. Bu sene içerisinde geçemeyeceğim. Kaldı ki geçten oldu. Yani bu parite çok çok eskiden eee çok daha büyük yerleri gördü. Işte aylık kreatörüye baktığımızda euro dolarım şuraya baktığımızda bir elli seviyorlar üstünde olduğu dönemleri de hatırlıyoruz. Yani orada da dolar dolardı. Eee ondan sonra düştüğü parça düşe düşe. Işte bugünlere kadar geldi. Bu düşen kanal kanal değil daha doğrusu düşen kırmızı tren çizgisi daha önce de konuşmuştum. Burada bir maviyle beraber bir darava düşkene sebep oluyor var. Bu düşken çok büyük ihtimalle bana göre aşağı değil yukarıya kırılacak. Yukarıya kırıldığında da elbette şimdi ki ya şimdiki şimdi şimdi söylemiyorum. Yeminle daha devam ettikten sonra bir süre sonra, bir yıl sonundan sonra belki yani önümüzdeki başı olabilir. Duyu sonu olabilir. Neyse. Mevzu o değil mevzu şu dolar eğer bu düşen kanal düşen tren çizgisi kırılırsa hedefi tabii ki bir yirmi, bir yirmi beş ya hatta belki daha da güzel olabilir. Eee ama bu doların rantabilitesinin kaybolacağı doların dünya çapında tercih görmeyeceği eee bir durumu olmayacak, hiçbir zaman olmayacak, hiçbir zaman da öyle olmadı. Hani iki bin yedi, iki bin sekiz yıllarını hatırlayın. Finansal sektör içinde olup olmaması çok önemli de değil. Finansal sektör içinde olmasamız bile doların yüzününe bakılmayan bir dönem oldu mu işte? Bir elbide iken bir de olmamış. Bir kırklardayken bir de olmamış. Yani dediğim gibi dolar her zaman o dönemlerde de bir elbide, bir elbide beş seviyelerinde iken de yuru dolar. Dolar her zaman bir rezerv parasıydı. Dolar her zaman. Makbul bir paraydı. Dolar her zaman dolardı. Bundan sonra da böyle kalacak. Dolar yani sistemin eee ilerleyişi ve sistemin gelişmesi oluşumu sebebi de doların olmadığı yani ya da doları reddedilebilecek bir finansal piyasanın kurulması neredeyse hatta neredeyse kelimesi bir de fazla imkansız. Yani çünkü şu anda hani finansal isyan ekmek gibi bir şey eee buna kim cesaret edecek? Amerikanvan bunun cezasını keser. Yani mesela varsayalım ki güçlü bir ülke kim işte Çin olsun. Hani Amerika'yla eee şey yapabilecek, kafa tutabileceğini düşündüğümüz ticare gücü eee tutsaydı adam yani hani kafa tutmaya kalksaydı şimdi kendi çıkarları için kafa tutardı. Şimdi bile uysal çocuğu oynuyor için. Yani hır çıkartan o değil ki hır çıkartan Amerika eee çağırıyorlar adamları oturun masaya. Çinliler geliyor oturuyor. Kalkın biz kabul etmiyoruz. Kalkıyor gidiyor. Adamları kaç sefer çağırdılarsa adamlar geldi. Hiçbir zaman problem yaratan taraf Çin olmadık ki. Yani hani kendi hakları konusunda bile problem yaratamıyorlar. Niye? Eee çünkü finansal olarak eee Amerika gibi bir ülkeyi karşısına almak kimsenin işine gelmiyor. Amerika hem dediğimiz gibi üretim aşamasında hem tüketim aşamasında eee çok ciddi bir güç. Eee kaldı ki finansal olarak da çok ciddi yani sadece üretim tüketim açısından değil kredibilite açısından turizm açısından ekonomik diğer unsurlar açısından birçok açıdan adam evini dokundurduğu bu ülkeye eee çok hızlı şey yapabilir. Eee kaynak sağlayabilir, yön verebilir, çok hızlı şekilde geliştirebilir. Eçinde bundan menfaat sağlamak istiyor. Ne sakıncası var? Yani kim olsa yapmaz mı bunu? Eee şimdi dolayısıyla herkesin böyle düşündüğü bir ortamda birisinin eee herhangi bir ülkenin Amerika'nın karşısına geçip cengiyavarlık yapıp da eee Amerika sen mi büyüksün ben mi büyüğüm? Hadi bakalım. Ben bu dolara rezar para olmaktan çıkartıyorum filan demeyeceğine göre eee yani derse de ağzının payını alır zaten. Yani yani dese bu çözüm gelir manasında söylemiyoruz. Desen ne olacak? Ağzının payını alır, oturursun yani. Eee dolayısıyla bu bu sürecin böyle gelişmeyeceğini biliyoruz. Böyle gelişmeyen bir süreç içerisinde de eee doların rezar para olmaktan içini kaybetmekten eee kaybetmekle ilgili herhangi bir rensikesi olmayacağını biliyoruz. Bu konuyla ya da başka konularla ilgili sorularınız varsa yazabilirsiniz arkadaşlar. Bugün panelimiz eksiksiz çalışıyoruz. Sorularınızı görebiliyoruz. Eee bazı soruları kendi içinde konuları anlatırken yanıplamış oluyoruz her seferinde. Bu sefer de biraz oylu oldu. Eee do değinmediğimiz konularda bir iki soru gelmiş. Eee sorulardan birisine okuyayım. Eee emzi bey XT'ye olsaydı kuru'yu dövdüğe yeni bir enstrüman eklenmiş. Vita ile farkı nedir teşekkürler. Eee vita ile farkı hesaplama yöntemi arkadaşlar. Bansedilen Şut bir de çalışan arkadaşlar son günlerde görmüş olabilirler. Iki gün oldu yanılmıyorsam. Eee TICMIL böyle bir enstrüman ekledi. XT'ye, U.S'de. Eee bu kuru'yu dövdüğü yani aslında Amerikan Tipeham Petrol. Amerikan Tipeham Petrol iki tane Amerikan Tipeham Petrolümüz oldu. Birisi VTI, birisi XT'ye. Bunların birbirinden farkı XT'ye önenin hesaplama yöntemi. Eee bir aylık kontrat yanlış hatırlamıyorsam ya bir aylık ya da bir artık iki nin ortalamasından alınan kontratla. Eee yani yakın tarihli kontrattan hesap edilerek çıkartılmış spot petrol. Spot petrol bu. Vadili değildir. Eee fiyatı niye kırk seksen? İşte eee şey yakın vadililerden hesaplandığı için kırk seksen yani bizim istediğimiz seviyeler aslında bizim gitmeyi düşündüğümüz seviyeler. Eee şöyle de denilebilir. Eee hani VTI'in hedefi bu. Büyüyünce bunu buraya gelecek seviye olarak. Eee bundan kaçınılmaz çünkü VTI on ikinci ay vadili bizdeki VTI on ikinci ay vadili kontrat üstünden hesap ediliyor. Eee bunun üstüne sıvap farkı düşünüyor. Sıvaplar bugünlerde yüksek olduğu için hala yüksek olduğu için ııı tükmil iğnser daha iğnser sıvap verdiği halde tükminde bile eksi altı altmış beşte değişimiymiş. Hala eksi altı altmış beş. Şimdi eksi altı altmış beş üstünden altay kontrat üstünden geri gelirseniz karşılaştığınız rakam bu yani hani bankacılıkta kullanılan bir ters repoterim var ya o öyle hesap ettiğiniz zaman kontratın şuan ki fiyatından şinden sıvabı düşürerseniz biri yani önümüzdeki vade süresiyle diyor. Bunu çarparsanız sıvabı eee kontrat fiyatından düştüğünüz zaman karşılığınızı buradan bu çıkıyor. Sebebi dediğim gibi on ikinci ay kontratları bizde hesap ediliyor VTI'de. Bizim işlemlerimizde maalesef burada takıldı kaldı. Iki stv öyle değil. Iki stv'da eee biraylık yani saat bu dördüncü aydayken beşinci ay kontratı, beşinci aydayken altıncı ay kontratı. Yani bir ay sonraki kontrat bazanılmıyor ve içinden bir aylık sıvap düşürülüyor. Eee spot fiyat bulunuyor. Vade süresi her daim maksimum bir ay olduğu için eee burada Bülent'i çok yakın bir fiyatlanıyor. Aslında şöyle bir şey vardı. Gerçek durum vardı. Eskiden beri ben bunu ilk defa görüyorum. Hani oldu da ben ilk defa görüyorum değil. Bu olmadı daha önce. Benim görmediğim zamanlarda da olmadı. Iki stv'yle VTI eee eşit fiyatlarda çok aralarında çok küçük farklar olurdu işte. Yirmi püp, yirmi beş püp, belki otuz püp. Neyse. Hani elli sant fark olduğunu ben şahit olmadım. Eee olmuyorsam da hatırlamıyorum ama diyelim ki maksimum elli sant arada fiyat farkı olurdu. Niye? Çünkü şey çok küçüktü. Svap çok küçüktü. O tarihte de VTI altı ay eee altı ay diyorum pardon. Yılsıl'ın kontratıyla hesaplanırdı. O tarihte de x değerı bir aylık kontratla hesaplanırdı. Dolayısıyla Svap da küçük olduğu için küçük sıra daha altı ayla çarpmışsın. Ha bir ayla çarpmışsın. E altı aylık kontratın farkı da bir tip daha yüksek olduğu için Svap'ı da geri alsam bile ikisinde de üç aşka beş bukara aynı sonucu buluyordum. Aradaki fark böyleydi. Bu farkın açılmasının tek sebebi tek sebebi Svap. Svap'ın açılması, farkın açılmasını getirdi. Eee aynı şekilde Svap'ın düşmesi, farkın kapanmasını getirecek. Svap düşmesi daha iyi arkadaşlar. Şöyle bir gerçek var. VTI'la XT'ye onuncu on birinci ayda eşitlenecek. Çünkü en nihayetinde onuncu on birinci ayaya geldiğimiz zaman XT'nin da üstündeki Svap çarpanıyla, Svap ve Vade çarpanıyla VTI'nin de üstündeki Svap ve Vade çarpanı eşit olacak. Ne demek istiyoruz? Bu bir aylık kontratla işlem yapılıyorsa VTI on birinci aya geldiğimizde de bir aylık işlemi kalacak. Çünkü on ikinci ay konumda işlem yapılıyor. Dolayısıyla ekranda her ikisinde de eşitlenmiş rakamlar görmekten başka seçenek yok. Iıı şunu söylemeye çalışıyorum. Iıı VTI'de işleme açık olsaydı XT'ye gideceğini bildiğimiz için VTI işleme açılmıyor. Tek sebebi budur. Iıı hani bu çok açık bir ııı şeydi. Piyat sağlayıcının açığa düşmesiydi aslında. Esaplama yönteminin sıkıntısı. O esaplama yönteminin sıkıntısı yüzünden VTI işlemi açılamıyor. Niye? Alan yatacak çünkü önündeki ııı ekran belli ııı VTI'nin fiyatı XT'ye gidecek. Iıı böyle bir arada uçurum bir fiyat farkı olduğu müddetçede ııı VTI işlemi açılmaz. Bir yerde farkın kapanması bekleyecek. O farkı kapanmaktan sonra işlemi açılması bekliyoruz. Bir abi söyleyeceğim için. Tekniğine tıklayayım da isimim bir resimle bu konuda biraz daha resimle. Zafer Bey de aynı soruyu sormuş. XT'ye iyi eğildirdi. Iıı her adı de yeterince ııı şeyi yazdık. Yani hani mevzunun özü bu. XT'ye de ııı bir petrol enstrumuna. VTI'den tek farkı ııı hesaplama yöntemi farklı. Iıı isim aslında içerik olarak baktığımızda aynı. İkisi de spot vade olmayan üstünde vade olmayan. Yani kontrakt iştareyi olmayan süresiz bir kontrakt. Siz açtığınız zaman eğer üstünde sıvap varsa sıvabı biraz iseniz ömür boyu işlemiz açık kalıp bir. XT'ye de öyle bir kontraktır. VTI'de öyle bir kontrakt. Vadeli olmayan kontrakt. İkisi de spot petrol ııı aralarındaki tek bir fark hesaplama yöntemi farkı. O hesaplama yöntemi farkından dolayı da ekranlarda gördüğünüz ııı şey ııı rakam var farklı. Hangisi daha doğru derseniz bu doğru. Yani XT'ya'nın fiyatı doğru. Iıı tükmeyi bunu şimdi niye devreye soktu? Bununla ilgili biz görüştük günün yanında buluyorsam ııı iki aynı enstrüman olmasına rağmen ııı işlem yapılamayan ııı bir petrol seçeneğe oldu. Yani petrol seçeneğinin daha doğrusu işlem grubundan çıkarmak zorunda kaldı. Sebebi fiyat sağlayıcının ııı şeyi. Hani şu söyleniyor yani işte bu seviyelerdeyken ııı tükmil şey yapmadı, bilmem ne falan filan. Ya böyle söyleyince de şey hiç sevmediğim durum oluşuyor. Firmeyi savunuyormuş gibi yani sevmediğim durum firmeyi savunmak değil, haklı ise firmeyi de savunulur. Neticede öyle oluyor zaten şu anda ama yani şey gibi koşulsuz firmeyi savunuyormuşsun gibi oluyor. Öyle değil. Sistemin yürüyüş şeklini bildiğim için söylüyorum. Iıı bu oluşan şeyler yani burada ııı olan arkadaşlarım belki ııı içerisinde en ciddi zararı görenlerden birisi benim ııı ya herkesin bir tane hesabı varken benim elimde on dört tane hesaplar ııı yani en çok sıkıntı yaşayan miktar olarak da hacım olarak da ben olduğum için böyle bir aksilik olsa tepkiyi koyardı. Yani tabii yine gerektiği zaman koyuyoruz ama ay firmanın dışında gelişen olaylar var. Işin doğal süreci açısından böyle bir ııı hesaplama yöntemiyle işlem açmışsanız bu hesaplama yönteminin düştüğü dezavantajları da peşenen kabul etmiş olmalısınız. Iıı en nihayetinde iş oraya geldi kabul ettik. Iıı adamlar zaten değiştirmek istese de yani VTI'yi hesaplama yöntemini isteğe gibi hesaplamak istiyoruz diyemezsiniz çünkü herkes sizin gibi tek taraftan alış işleminde değil ııı siz alış işlemindeyseniz ola ki doğa veya dayanmış bir başka sırada satış işleminde olabilir. Iıı o zaman onun ııı yatarımı maddur edilmiş oluyor. Bu mantıkla bakıyor feciabına. Dolayısıyla ııı sistemin yani yarı yolda ak değiştirilmez şeklinde ııı hesaplama yöntemini değiştirmenizi izin vermiyor. Adam diyor ki hani yani yani madem o hesaplama yöntemini istiyorsan bu üreli de xt o var. Bunu bunu da işlem aç diyor. Iıı tıkmirde ııı süpten ağız yandığı için ortaya yoğurt trasesini getirdi gibi bir görüntü var. Istiyanımdan istiyanım bundan bu tarafta işleme kapalı fiyat sağlayıcısını kapatmasıyla. Ama illa da petrol diyen içinde bu ürünsüzle petrol demek için yeni bir enstrüman getirmiş. Mevzumunuzu bu arkadaşlar isteğe gider. Ha grafik çalışması yapıyorsunuz bu arada petrolle ilgili ııı tavsiyen fiyat bozulmasına yaşayan, Dolayısıyla grafik bozulmasını yaşayan MTI'dir. Iıı xt'ye normal süreçte ilerliyor. Yani şu an gerçekçi real petrol fiyatı bunlardır. Dediğim gibi ilerleyen dönemde biz de diyeceğiz. Iıı grafik çalışması yapmak istiyorsanız ııı yanılmamak için buradan yapmanızı öneririm. Iıı MTI'de yapacağınız grafik çalışması yanı ortabilir. Çünkü orada çok ciddi şekilde bir arayı kapatma hevesi var. Bu arayı kapatma hevesinden dolayı da ııı bir grafik bozulması var. Çok net şöyle göstereyim mesela örnek olsun diye. Kim şu iki tane zirveyi vaktimizde çok fazla kalmadı ama hemen söyleyip isteğiyle VT'yi karşılaştırıyoruz. Şimdi şu iki zirveyi aradık farkı kapattığını göstermek için söylüyorum. Şu iki zirveyi hatırlayın grafik olarak geçiyoruz şeye, saatlik grafikine. O iki zirve şu iki zirve arkadaşlar. Bu iki zirveyi hatırlayın. Burayı nerede geçmiş? Mesela şuraya bakalım. Geçtiğim bu şu mu? Iıı on dokuz ezilans saat iki muğuyla geçmiş. Şu iki zirve zirvesini on dokuz ezilan iki muğum. Şuraya baktığınız zaman ııı burada şurada geçti bunu on sekiz ezilan yirmi bir muğumda geçmişiz mesela burayı. Anlatabilir miyim? Iki istediğim şey petrol. Hani bu biraz daha şey VTI biraz daha özellikle yataya bağladığı dönemlerde aradaki farkı kapatıyor. Iki stv'ye görüyor. Bizim istediğimiz durum bu aslında. Petrolün basıp gitmesi değil. Ben kendi ardıma söylüyorum. pozisyonların VTI'de olduğu için ııı petrolün basıp gitmesi benim çok istediğim bir şey değil. Ben istediğim şey şu ikisinin farkının kapanması. Ikisinin farkı da ııı farkının kapanması çünkü sivabın kapanmasını sağlayacak. Sivabın kısman kapanması fiyat farkının daha hızlı kapanmasını sağlayacak. Dolayısıyla birbirini tetikleyen bir döngü içine girecek. Iıı onlar dolayı da biz hani bir dolarla iki dolarla bir şey işe aramak yerine ben kırk dolara gitmesini tercih ediyorum tabii. Şu anki karşımızdaki fiyat kırk doları olduğu için eee bunun olması da petrolün yataya bağlamasıyla ilgili çünkü petrol şu petrol yani önümüzdeki büyük fiyatlı olan xt'yi yukarı yukarı devam ettikçe ola fark açılıyor. Şöyle açılıyor. VTI farkı kapatmak istiyor ama yatayda ki performans açısından öbür türlü neticede bunların ikisi de petrol olduğu için hani binat gibi değil. İkisi de spot pet var. Arada şöyle bir kompluk oluyor. Petrol yüzde ya abartarak söylüyorum. Mesela yüzde on arttığında bu kırk dolarlık fiyatıyla dört dolarlık bir artış yaratıyor kendine. VTI ise on altı buçuk dolarla bir nokta altmış beş dolarlık bir artış yaratıyor. Kabaca konuşursak birisi dört dolar birisi bir buçuk dolar artarken aradaki fark şu anda yirmi dört dolar olmasına rağmen bir sonraki ayakta şeyi göreceğiz. Iıı yani yüzde on artarsa petrol yirmi dört iki buçuk dolar fark daha açılmış olarak yirmi dört dolardan yirmi altı buçuk dolara çıktığını göreceğiz. Bu da sıvabı zorluyor. Aradaki fark açıldıkça sıvabı zorlamaya başlıyor. Işte dediğim gibi aradaki farkın açılması petrolün dikine dikine gitmesi değil. Işte bu şekilde ııı yatay hareket yapması şuradaki hareketler misala şu hareketler bizim için daha aslında makbul hareket var. Al bunu kontrol edebilecek biz değiliz. Biz sadece dileğimizi söylüyoruz. Ben yukarıya gitmesindense ııı bir hafta on bin on beş gün neyse yataya bağlamasını ııı tercih ederim. Aradaki farkın dolayısıyla sorunun kapanması cevaplamadığımız sorular kaldım diye bakıyorum arkadaşlar. O da yok. Hepinize çok teşekkür ediyorum. Bir sonraki bir binalarımız her zaman olduğu gibi gün perşembe olduğuna göre salı günü olacak. Bizim eline ayağına sağlık. İyi akşamlar. Bol kazançlar ediyor bak arkadaşlar.