 Deel 7 van taferelen uit Italië door Charles Dickens. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Genua en Haare omstreken, deel 3. Gewoonlijk wordt het versieren der kerk, het huren der muzikanten en het waslicht betaald met het geld het welk op een feestdag ingezameld wordt. Blijft er iets over dat naar mij denkt wel zeldend zal gebeuren, dan trekken de zielen die in het vagen vuur zijn de voordelen daarvan. Evenals, er voorondersteld wordt dat zij debaten genieten van zekere kleine knapjes die geldbusjes doen rammelen voor enige geheimzinnige huisjes gelijkende naar dorps Tolheckum. Welke gewoonlijk poddicht geopend worden opdagen die een rode letter in de almenak hebben en inwendig een beeld en enige bloemen vertonen. Even buiten de stadspoort, aan de weg naar Albarro, is een huisje met een altar erin en een vaste bus, evenzeer ten voordelen der zielen in het vagen vuur. Om de liefdadigheid nog sterker op te wekken, is er aan elke zijde der getralide deur een zeer groot tafereel op de kalk geschilderd. Voorstellende, ene uitgelezen partij brandende zielen. Eén van deze heeft een grijze knevelbaard en een met zorg bewerkt hoofd, met grijshaar, als ware die uit een kapperswinkel weggenomen en in het voornuis geworpen. Daar vertoont hij zich nu als een uitersnaakse en afzichtelijke komieke oude ziel, die voor immer blakert in de wezenlijke zon en in het afgebeelde vuur verbrand, tot voordeel en verbetering en voor de bijdragen, de genuwezen van de geringste klasse. Het is geen volk dat uitgelaten vrolijk is, en men ziet ze op hun feestdagen zelden dansen, terwijl de kerken en openbare wandelwegen de voornaamste plaatsen van uitspanning voor de vrouwen zijn. Zij zijn van een zeer goed humeur, dienstvaardig en vol nijverheid. De nijverheid heeft hen niet zindelijk gemaakt, want hun woningen zijn uiterst morsig, en hun gewone bezigheid op een schone zondagochtend is voor hunne deuren te zitten en al kanders hoofd als een jachtveld aan te zien. Maar hun woningen zijn zo bekompen en dicht op een gepakt dat in geval Masena ten tijde der verschrikkelijke belegering die gedeelten der stad had platgeschoten, hij dan bij zoveel ellende een algemeen voordeel had aangebracht. De boerinnen, weer voeten en benen, naakt zijn, houden zich zo aanhoudend bezig met het wassen van kledingstukken in de openbare waterbekkens en in alle stromen en sloten dat men te midden van al die morsigheid zich wel met verbazing de vraag moet doen. Wie het goed dan toch wel draagt als het schoon is. Men heeft de gewoonte het natte linnen dat schoongemaakt moet worden op een gladde steen te leggen en er met een vlakke houtenhamer op te kloppen en ze kloppen er met zoveel verwoedheid op toe als wilden. Zij zich op de kleren in het algemeen vreken als in verbandstaande met mensen zondendval. Het is niet vreemd tegelijkertijd op de rand der waterkom of op een andere vlakke steen een ongelukkig zuigeling te zien liggen die met armen en benen in een verbazend groot aantal winsels of luijers stijf opgebakerd en buiten statisch een teen of een vinger te verroeren. Deze gewoonte vaak op oude schilderijen afgebeeld is onder de mindere klasse algemeen. Een kind wordt ergens gelaten zonder dat er mogelijkheid bestaapt dat het kan wegkruipen of het wordt bij toeval van ene plank afgeworpen of buitelt het bed uit of het wordt nu en dan aan een haak opgehangen. Waar het dan blijft slingeren als een pop in een Engelsen voor de winkel zonder dat er iemand enig nadeel doorleidt. Op een zondag kort naar mijn aankomst zat ik eens in de kleine dorpskerk van San Martino, een paar Engelse meilen van de stad terwijl er werd gedoopt. Ik zag de priester en een bediener met ene grote kaars, benevens een man, ene vrouw en ene geanderen, maar voor de plechtigheid geheel afgelopen was kwam het even weinig in mij op dat het ene doopplechtigheid was. Of dat het zonderlinge kleine stijven voorwerp, het zag er uit als een kort pokeizer, het welk onder de plechtigheid door, de een aan de ander werd overgegeven, een kind was, als ik aan mijn eigen doop dacht. Ik nam het kind na de hand een paar minuten in handen, het lag toen dwars op het doop vond en bemerkte dat het zeer rood in het aangezicht, maar heel stil was en met geen mogelijkheid geborgen kon worden. Van dat ogenblik af verwonderde ik mij niet meer over het aantal kreupelen op straat. Er zijn natuurlijk enemenigde relikasjes van heiligen en moedermaagden die over het algemeen aan de hoekenderstraat zijn geplaatst. Het gedenkstuk dat het meest geliefd wordt door de gelovigen in de omtrek van Genua is een schilderstuk dat een knielende boer voorstelt, met ene spade en enige andere landbouw gereedschappen naast zich, aan wie de Madonna met het heilige kind op de arm in ene wolk verschijnt. Dit is de legende der Madonna della Guardia, ene kapelle op een berg, een paar meile ver, welke zeer beroemd is. Het schijnt dat die boer geheel alleen woonde en enige aarde op de top des bergs bracht, waar hij, die een godsdienstig man was, dagelijks in de open lucht, zijn gebet tot de heilige maagd richten, want zijn hut was zeer armoedig, op zekere dag verscheen hem de maagd, zoals op de schilderij en zijde, waarom bittgij in de open lucht en zonder priester. De boer antwoordde dat dit geschieden, omdat er nog priester, nog kerk, in het bereik was. Inderdaad, een zeer ongewone klacht, in Italië. Ik zou dan wel wensen, zijde de hemelse verschijning, dat er hier in een kapelle werd gebouwd, in welke de gebeden, der gelovigen, konden worden opgezonden. Maar Santissima Madonna, alle heiligste maagd, zijde de boer, ik ben een arm man. En om kapellen te kunnen bouwen, is er geld nodig. En deze Santissima moet ook worden onderhouden, want ene kapelle te hebben en die niet onbekrompen te onderhouden, is noodheid, doodzonde. Deze gevoelens voldeden der bezoekster uit termaten. Ga, zijde zij, er is zo en zo een dorp in het dal ter linker en zo en zo een dorp in het dal ter rechterzijde, en zo en zo nog een ander dorp, elders, die gaarne zullen bijdragen tot het bouwen der kapelle. Ga erheen, verhaal wat grij het gezien, en houdt u overtuigd dat er geld genoeg zal komen om een kapelle op te richten, en dat ze, na de hand, goed zal worden onderhouden. Al het welk op wonderdadige wijze geheel en al verwezenlukt werd, en tot bewijs van deze voorzegging en openbaring bestaat de kapelle d'Hermadonna de Lagardia tot op de huidige dag in rijkdom en bloei. Men kan schier niet teveel zeggen van de pracht en verschijdenheid der genueze kerken, vooral de kerk der annensiata, evenals vele andere gebouwtenkosten van een enkel edelgeslacht, en aan welker herstel men nu traag werkt. Is de beginnen van de buitenste deur tot aan het hoogste punt van de verheven koepel, met zoveel zorgen schilderd en verguld dat zij, gelijk het wordt beschreven door Simon in zijn bekoordelijk boek over Italië, er uitziet als ene grote geëmailleerde snuifdoos. De meeste der kerken, die rijker dan de gewone zijn, bevatten enige schone schilderstukken of andere versierselen van grote waarde, bijna alle zij aan zij geplaatst, naast mistekende afbeeldsels van lelijke monneken en het grootste prulwerk en klatergoud, dat men ooit heeft gezien. Er bestaat hier, en dit mag wel het gevolg zijn, dat men des volks geest en zak zo vaak aanspreekt, ten behoeven van de zielen in het vagevuur. Er bestaat hier zeer weinig gevoel voor de lichamen der doden. Voor de zeerarmen zijn er onmiddellijk aan de buitenzijde van een hoek der Wallen en achter, een voor uitspringend punt der vestingwerken, na beide zee, zekere gemene putten, een voor elke dag van het jaar. Welke alle gesloten blijven tot de beurt van elke put komt om de lijken van de dag op te nemen. Onder de soldaten in de stad zijn gewoonlijk enige Zwitsers. Als er van deze sterven dan worden zij begraven uit hun fonds, het welk onderhouden wordt door hunne tegenua wonachtige landgenoten, dat er gezorgd wordt voor doodskisten, ten behoeven die lijken, bar te bestuursmachten, grotelijks verwondering. Inderdaad, dit gemengd en schaamteloze afwerpen van gestorven mensen in zovele putten brengt een slecht uitwerkssel voort. Het omringt de dood met een aan één schakeling van ter rugstotende gedachten. Welke van lieverleden met hen in verband gebracht worden, weer sterfuur nadert. Het natuurlijke gevolg ervan is dat men onverschillig voor hen wordt en ze vermijdt. En dat al de verzachtende invloed de grote smart op ruwewijze vernieuwd wordt. Als er een oud heer of iemand van die aard sterft, dan heeft er de plechtigheid plaats, dat er in de hoofdkerk banken op Elkander worden gestapeld. Welke zijn lijkbaar voorstellen. Deze woorden met een zwart fluwelen doodkleed overdekt. Men plaatst zijn hoed en degen bovenop. Omringt het geheel door zitplaatsen in een vierkant geschikt en zendt in behoorlijke vorm uitnodigingen aan zijn vrienden en bekenden om hier te komen plaatsnemen en de mis te horen. Welke wordt gelezen op het hoofdaltaar, dat bij die gelegenheid met talloze wascaarsen is versierd. Indien er iemand van de meegegoede klasse sterft of op sterven ligt, dan vertrekken de naasten verwanten over het algemeen en zonderen zich op het land af, om een kleine afwisseling te hebben en laten ten aanzien van het lijk alle schikken zonder enig toezicht van hun nezijde. Gemeenlijk wordt de lijkstoet gevormd, de kist gedragen en de lijkstatie bestuurd door ene vereniging van personen, kon fraternita genoemd. Welke het begraven der doden bij geregelde toerbeurten als een soort van vrijwillige boete op zich hebben genomen, maar die enige hoofdardij onder hun enederigheid mengende gekleed zijn met een wijtgewaad, dat hen geheel bedekt en een hoofddecksel dragen dat het hoofd vermomt en alleen gaten heeft om er door te ademen en tot openingen voor de ogen. Deze kleding doet zich zeer aankerlijk voor, vooral die van zekere, blauwe, kon fraternita, tegeniva, thuisbehoerende, die om er niet teveel van te zeggen al heel leelijke klanten zijn en welke als mensen op straat plotseling in hun vroomen plichtsvervulling tegenkomt eruit zien als waren zij vampieren of helse geesten die het lichaam voor zichzelfen weghalen, of schoon nu ook zulk een gebruik behet mogen zijn met het misbruik aan veel italiaanse gewoonte eigen namelijk aangezien te worden als een middel om rekening courant met de hemel te kunnen houden, op welke men al te gemakkelijk voor toekomstige slechte daden kan trekken of als een boeterdoening voor begane misdaden moet men echter toegeven dat dit gebruik goed en praktisch is en onweder spreekelijk goede eigenschappen bevat. Een vrijwillige dienst als deze is voor zeker beter dan de opgelegde boete in het geheel niet zelfzaamst deze ofgene steen van het plafijzel der hoofdkerk zo en zoveel malen te likken of dan enige loften aan de Madonna gedaan gedurende een of twee jaren geen andere dan blauwe kleuren te dragen. Dit wordt verondersteld daar boven een groot genoegen te geven uit hoofden het blauw zoals men weet de geliefkoosde kleur der Madonna is. Men ziet zeer dikwijls vrouwen op straat wandelen welke deze daad van vroomgeloof hebben op zich genomen. In de stad zijn drie schouwburgen en ook nog een oude die tans zeldzaam wordt geopend. De belangrijkste, de Carlo Felice, de genuweze opera is een zeer luisterijken, ruime en schone schouwburg. Bij onze aankomst werd er door een troep tonelisten gespeeld. Na hun vertrek kwam er een opera gezelschap van de tweede rand. Het voorname speelseizoen is niet voor carnaval tijd in de lente. Niets maakte gedurende mijn bezoeken al daar, die nog al talrijk waren, zulk een indruk op mij als het buitengewoon hard en vreed karakter van het publiek dat het minste gebrek kwalijk neemt. Niets goed opvat, altijd schijnt de luren op enige legenheid tot scissen en de toneelspilsters evenweinig als de acteurs spaart. Maar vermits er niets anders van enigen openbare aard is waarom trend zij de minste afkeuring aan de dag mogen leggen, is het misschien een genomen besluit, het volste gebruik van deze gelegenheid te maken. Er zijn ook een groot aantal pieemontezen officieren. Wien het voorrecht is toegestaan, hunne voeten om niet in de bak te zetten. Daardoor verneur er opstaat dat die heren in alle openbare of halfopenbare vermakelijkheden, kosteloos of tot lage prijs toegang worden gegeven. Dienvolgens zijn zij hooghartige, berispers en spannen hun voorderingen om eindig hoger dan wanneer zij des directeurs voor tuin maakten. Het theater die Urno, of de dagschouwburg, is een overdektheater in de open lucht, waar de voorstellingen bij daglicht in de naamiddagkulte worden gegeven. Beginnende 10, 4 of 5 uur en omtrend 3 uur duurende. Het is aardig als men daar onder de mensen zit, tevens een schoon uitzicht te hebben op de naburengeheuvels en huizen en de buren uit hun vensters te zien toekijken en de klokken der kerken en kloosters te horen luiden op ogenblikken die geheel in strijd zijn met wat er op het toneel voor valt. Behalve dit en de nieuwheid van het genoegen en het toneelvoorstelling te zien in de frisse en streelende lucht met het vallen van de avond erbij is er in de voorstellingen niet zeer opwekkend of karakteristiek. De acteurs zijn middelmatig en of schoon, zei somtijds, een van goldenisch blij spelen vertonen is het grootste gedeelte der toneelstukken van Franse oorsprong. Al wat maar enigszins naar volksgeest gelijkt is gevaarlijk voor de despotische regeringen en voorsten welke door Jezus Wieten zijn belegerd. Het Poppentheater of Marionetti, een beroemd gezelschap uit Milaan, is zonder enige uitzondering de kluchtigste vertoning welke ik ooit heb gezien. Nooit heb ik iets gezien dat zo bij uitnemendheid lachverwekkend was. Zij schijnen enelenkte te hebben van vier of vijf voet, maar zijn inderdaad veel kleiner, want zet een muzikant in het orkest bij toeval zijn hoed op het toneel neer dan wordt hij zo reuzachtig dat men er bang van wordt en verbergt een acteur. Gewoonlijk spelen zij een blij spel en een ballet. De komiek in het blij spel dat ik op een zomeravond zag is knecht in een logement. Zee dat de schepping der wereld heeft er nooit zulk een beweegelijk acteur bestaan. Men heeft tenzijne aanzien veel moeite genomen. Hij heeft buitend gewone geledingen in zijn benen en een beweegbaar oog waarmee de hij in de bak wengt. Op ene wijze die voor een vreemdeling volstrekt onverdragelijk is. Maar het welk door het ingewijde publiek, grotendeels samengesteld uit gemeenvolk geheel wordt opgenomen, gelijk al het andere als een natuurlijke zaak en als ware het een mens. Zijn geest is verbazend. Aanhoudend schut hij met zijn benen en pingt met zijn oog. Dan is er een dikke vader met grijs haar die op de geregelde gewone toneelbank zit en zijn het dochter op de gewone conventionele manier zegent die overdreven is. Niemand zou de mogelijkheid vooronderstellen dat enige handen levend mens zo vervelend kon zijn. Het is de triomphe der kunst. In het ballet loopt een tovenaar met de bruidweg, juist op het uur dat zij zal trouwen. Hij voert haar naar zijn hol en poogt haar tot bedarem te brengen. Zij zetten zich neder op ene sofa, ene behoorlijke sofa behoorlijk geplaatst aan het tweede scherm en een optocht van muzikanten komt binnen, waarbij een beeldje op de troms slaande en bij elke slag zwikkende. Daar deze, haar geen vermaak geven, komen er dansers op. Eerst vier daarop twee, en die twee zijn vleeskleurig. De manier waarop zij dansen, de hoogte, hunnersprommen, de onmogelijke en onmenselijke wijten, hunner pirowettes en het tentoonspreiden, hunner avorechtse benen, het neerkomen, na een rust op de punt der tenen als de muziek dat voordat, het achteruitgaan van de danser als het de beurt der danseres is en het terugtrekken der dame als het de toer der dansers is en tenslotte de hartstochtelijke padeu en het vertrekken met een sprong. Nee, ik zal nooit weer een wezenlijk ballet met een bedaard gezicht aanzien. Op een andere avond ging ik deze poppen, een toneelstuk zien spelen, het begin met de voorstelling van Napoleon, met een overmatig groot hoofd gezeten op ene sofa in zijn kamer de St Helena. Terwijl de knecht binnenkomt, met de onduidelijke aankondiging, Sir Ju, Utsi en Lu, Sir Hudson, Lovo, had gij maar zijn uniform gezien, was bij Napoleon vergelaken een mammoet van een man, afschuwelijk ledelijk met een monsterachtig, ongeevenredigd gelaat en een grote onderkaak als een blok om zijn tyrannieken en verstokte aard aan te duiden. Hij begon zijn vervolgingsstelsel door zijn gevangenen generaal Bonaparte te noemen, waarop de ander in de verhevenste treurspeltoon hernam, Sir Ju Utsi, on Lu, noem mij niet al dus, verlaat mij veel eer dan die uitdrukking te herhalen. Ik ben Napoleon, keizer van Frankrijk, Sir Ju Utsi, on Lu, die niets vreesde, ging voort, met hem te onderhouden over een bevelde Britse regering, dat de staat regelde, welke hij nu zou voeren en de meubelen zijn er vertrekken en zijn gevolg op vier of vijf personen bepaalde. Vier of vijf voor mij zijn de Napoleon mij, kort geleden stonden honderd duizenden onder het bevel van mij alleen en die Engelse officier komt mij hier van vier of vijf voor mij spreken. Door het gehele stuk hing was Napoleon die sprak op een wijze welke tamelijk gelijk was aan die van de ware Napoleon en altijd kleine alleen spraken hield, zeer bitter ten opzichte van die Engelse officieren en die Engelse soldaten. Tot groot genoegen van het publiek dat er geheel doorverrukt was, loed te horen afsnowen en dat telkens als Lu zijde generaal Bonaparte, het welke hij gedurig deed, gedurig dezelfde berisping ontvangende, hem geheel vervoerde. Het zou moeilijk vallen te zeggen waarom daar de Italianen weinig reden hebben met Napoleon te sympathiseren, dit weet de hemel. Er was volstrekt geen intrige in behalve dat een Frans officier als een Engelsman vermond, een plant der ontvluchting kwam voorslaan en toen het ontdekt was, toch niet dan nadat Napoleon op grootmoedige wijze gewijgaat had zijn vrijheid te stelen, op bevel van Lu dadelijk weggevoerd werd om opgeknoop te worden. Er werden twee lange aanspraken gedaan. Welke Lu gedenkwaardig maakte door ze op te sieren met jas, om te tonen dat hij een Engelsman was, die ene donderende toejuiging teweeg brachten. Door dit voorval was Napoleon zo aangedaan dat hij op de plaats Vlauwiel en door twee andere poppen werd weggedragen. Uit het geenlater gebeurde zou het schijnen dat hij zich nooit van die schok herstelde, want in het volgende bedrijf lag hij in een helder withemd in een bed, met karmozijnrode en witte gordijnen, waar een dame voorbarig in Rauwgewaad gedost twee kleine kinderen bracht. Welke naast het bed nederknielden, terwijl hij op ene fatsoenlijke manier stief. Vaterlo was het laatste woord dat over zijn lippen kwam. Het was onuitsprekelijk lachverwekkend. Bonaparte slaarzen waren boven al het denkbeeld verwonderlijk en verrichten uit zichzelf, hoogst verbazende dingen. Zij vouden zich vanzelf op, geraakten onder de tafel, slingenden in de lucht en geleden zonder dat het iemand wist, met hem weg als hij midden in het spreken was. Welke ongelukjes niet minder ongereimd werden door de onveranderlijke droefgeestigheid welke op zijn gezicht was afgetekend. Om een einde te maken aan een onderhoud met Lou, moest hij naar ene tafel treden en een boek lezen. Het was het schoonste toneel dat mij ooit onder de ogen is gekomen. Zijn lijf over het boek gebogen te zien als een laarzetrekker en zijn sentimentele ogen onverzettelijk in de bak te zien staren. In het bed maakte hij met een schrikkelijke grote boord aan zijn hemd en zijn handjes op de deken een verbazend goede vertoning. Zo was dokter Anto Marchis voorgesteld door een pop met lange sluike haren als wormen en die ten gevolgen van enige verwarring in de ijzerdraaden als een gier over het bed zweefde en zijn een mening als arts in de luchthangende uitbracht. Hij was, zowel als Lou, een uitgemaakte lompard en gemene kerel zonder enige mogelijkheid dat men zich daarin kon bedrigen of schoon de laatste iets verhevens had. Lou was overheerlijk op het einde toen hij de dokter en de bediende hoorde zeggen de keizer is dood zijn horloge uithaalde en het stuk niet het horloge opwond door met karakteristieke ruwheid uit te roepen. Haha, elf minuten voor zessen. De generaal dood en de spion gehangen en daarmee de vielde gordijn op zegenpralende wijzen. Einde van deel 7. Deel 8 van tafreden uit Italië door Charles Dickens. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Kunders. Genua en harenomstreken Delvier. Er is, naar men zegt, en ik geloof het, geen bekoorlijker verblijfplaats in Italië dan het Palozzo Pesciere of het paleis de visvijvers, waarheen wij ons begraven zodra ons vierendeeljaars huur de rode gevangenis te albaro opgezegd en afgelopen was. Het staat op een hoogte binnen de muren van Genua, maar afgescheiden van de stad omringt door schone tuinen die er bij behoren en verseerd zijn met standbeelden, fase, fontijnen, marmeren waterkommen, terrassen, wandelplaatsen met oranje en citroenbomen en groepen van rozen en camellias. Al de vertrekken ervan zijn schoongeeven redigd en verseerd, maar de grote zaal omtrendt vijftig voet hoog met drie ramen aan het einde die het uitzicht hebben op de gehele stad Genua, de haven en de nabure gezee levert een van de betoverenste en bekoorlijkste gezichten ter wereld. Men kan zich bezwaardelijk iets vrolijkers verbeelden dan het inwendige de grote kamers, maar zeker niets bekoorlijkers dan het uitzicht bij zondenschijn of maanlicht. Het heeft veel meer van een betoven palijs, in een Oosters verhaal, dan van een deftige en staatige woning. Hoe gij van kamer tot kamer rondolend kunt en nimmer moewoord de wild fantastische beelden der muren en zolderingen te beschouwen, eventschitterend en fris van kleur als waren zij gisterend geschilderd geworden. Of hoe ene verdieping of zelfs de grote zaal waarin acht andere kamers uitkomen ene ruime wandeling daar stelt. Of hoe ergangen en slaapkamers boven zijn die wij nooit gebruiken en zelden bezoeken en waar wij schier geen weg weten. Of hoe het uitzicht aan elk der vier zijden van het gebouw geheel verschillend is. Dit alles doet weinig af, maar het uitzicht van de zaal is evenals een droom voor mij. Honderd malen op een dag keer ik er in mijn verbeelding evenals ik in kalme wezenlijkheid heb gedaan terug en sta daar te staren terwijl de lievelijke geuren van de tuin naar mij opstijgen en ik droom van voorkomen geluk. Daar ligt geheel genua in schone wanoorde met vele kerken, abdijen en kloosters, waarvan de spitse torens na de zonnige hemel rijke en onder mij juist waar de daken een aanvang nemen. De borstwering van een eenzaam klooster gevormd als een gallerij met een ijzerend kruis aan het einde in welke ik somtijds vroeg in de morgen een kleine groep dichtgesluierde droefgeesten genonnen heen en weder heb zien gaan en nu en dan stilstaande om de blik te werpen op de ontwakende wereld waaraan zij geen deel hebben. De oude Montefacchio, de schitterendste der bergen in goed weder, maar de korseligste van allen wanneer stormen naken, ligt hier aan uw linkerzijde. Het fort binnen de muren, de goede koning bouwde het om de stad in bedwang te houden en de huizenden genuezen over hun hoofden te doen instorten, indien zij ontevreden mochten worden, bestrijkt de hoogte aan de rechterzijde. De ruime zee ligt de recht tegenover en die kustlinie daar bij de vuurtoren beginnende en als ene enkele vlek in het rozenkleurige verschiet, wegdommelende, is de schone kustweg die naar Nissa leidt. De tuin is hier onmiddellijk bij, tussen de daken en huizen. Hij is rood van de rozen en wordt verfrist door kleine fontijnen, de aqua-sola, ene openbare wandelplaats waar de muziek der troepen op vrolijke wijze speelt en de witte sluijers bij hopen worden gezien en de genueze adel rond en weder rond rijdt, in statieklederen en rijtuigen, maar niet met volstrekte behoedzaamheid binnen ene steenworpslengte is, naar het blijkt de plaats van het dag toneel. Zijnde het publiek met de aangezichten naar ons toe gezeten, maar vermits men het toneel niet kan zien, levert het zonder te weten wat het is een gek gezicht op. Het gelater lieden zo plotseling van ernst tot lachen te zien overgaan en nog veel gekker is het aanhoudend in de avondschemering de uitbarstingen van toejuiging te horen, onder welke de gordijn valt. En aangezien het zondagavond is, spelen zij hun beste en aan lockenste stuk. En nu gaat de zon onder, in zulk een prachtige toei van rood en groen en gouden licht, als door groepen nog penceel kan worden afgemaald. En onder het luiden der wesperklokken valt het duister plotseling en zonder schemerlicht in. Dan beginnen er lichten in genua en op de weg er buiten te flickeren en de terugkaatsende lantaren daar buiten aan de zee, voor een ogenblik de gevel en het partiek van dit paleis bestralende. Verlicht het, als kwam plotseling de helderen maan van achter ene wolk te voorschijn en dompelt het dan in diepe duisternis. En dit is, zover mij bekend, de enige reden waarom de genuwezen dit paleis na het invallen der duisternis ontwijken en denken dat het er spookt. Mijn geest zal er in spoken, nog menigen aanstaande nacht. Maar niets erger, dat wil ik verzekeren. Dezelfde geest zal nu en dan wegdrijven, evenals ik op een bevalligend herfstavond in het schitterend verschiet deed en de ochtend lucht te marzijen in ademde. De dikke kapper zat er nog in zijn muilen buiten de deur van de winkel, maar de draaiende dames voor het venster hadden met de eigenaardige onstandfastigheid van haar geslacht opgehouden te draaien en kwijnden stokstijf met haar schone aangesichten naar de donkere hoeken van de winkel gekeerd, waar het voor de blikken haar bewonderaars onmogelijk was door te dringen. De stoomboot was van genuwa gekomen, met ene kostelijke vaart van 18 uur en wij zouden van Niza terug gaan langs de Cornisweg, niet tevreden zijnden met de frage steden alleen van buiten gezien te hebben, die in schilderachtig witte groepen opreizen tussen de olijfbosjes en rotsen en heuvels aan de oever der zee. De boot die deze avond te acht uur naar Niza zou vertrekken was zeer klein en zodanig met goederen beladen dat er bijna geen ruimte was om er zich te bewegen, ook was er niets te eten aan boord, behalve brood, nog te drinken, behalve koffie, maar daar wij, om acht uur in de ochtend, of daarom trend, ten Niza moesten zijn, was dit van geen aanbelang. Toen wij nu begonnen, flonkeren de starren toe te knikken, als ene onwillekeurige vergelding dat zij ons toe knikten, waar gaven wij ons naar onze kooien, in ene opgepropte, kleine, koele kayuit en sleepend gerust door tot de morgen. De boot, ene zo ellendige en sombere boot zijnde, als ooit gebouwd is geworden, was het omstreeks één uur in de naam binnen, toen wij de haven van Niza binnenstoomden, waar wij weinig anders verwachten dan een ontbijt. Maar we hadden wol geladen en wol mag in de andere poven Marseille niet langer dan twaalf maanden achteral kan er blijven liggen, zonder rechten te betalen. Het is de gewoonte lozen uitvoeren van onverkochte wol te doen, ten einde die wet te onduiken, als de twaalf maanden bijna zijn afgelopen. Voert men, ze ergens heen, brengt ze rechtstreeks terug en slaat ze voor bijna een jaar als nieuwe lading op. De wol welke wij medevoerden was oorspronkelijk van een en plaats in het Oosten. Op het ogenblik dat wij de haven binnenkwamen, werd ze herkend, als een Oostersproduct. Uit Dienhoofde werden de vrolijke bootjes vol feestdag vieren de mensen, die van wel waren gestoken, om ons te begroeten, door de autoriteit in het gewaarschuwt weder terug te keren. Wij werden onder quarantaine gelegd en er werd plechtig een grote vlaggehezen aan de mastpaal op de werf, ten einde het aan de gehele stad bekend te maken. Het was een zeer heete dag. Wij waren niet geschoren, niet gewassen, ongekleed, hadden niets gegeten en konden het schier niet dulden dat wij zouden liggen te blakeren in een het doodse haven, met de stad op een eerbiedige afstand in het gezicht en allerlei mannen met knevels en drie kanten hoeden over ons lot te zien redetwisten bij een verwijderd wachthuis. Met gebaren, wij keken door telescopen nauwkeurig naar hen, die ons tenminste ene achtdaars opsluiting verkondigden. En dit in weerwill van al het ging, er in die tussentijd mocht gebeuren. Maar zelfs in die crisis behaalde de brave courier ene zegenpraal. Hij zijnde iemand, ik zag niemand, die het zij op ene natuurlijke wijze in verband stond met het logement, of voor die gelegenheid alleen met het etabliesement in betrekking was gesteld. Die telegraafische zijnen werden beantwoord en binnen, minder dan een half uur, werd er een luide kreet van het wachthuis gegeven. Men had de kapitein nodig. Iedereen hield de kapitein in zijn boot. Iedereen kreeg zijn goederen en zijde dat wij vertrekken zouden. De kapitein roeide weg en verdween achter een kleine, vooruitstekende hoek van de gevangenis, der galijslaven en kwam zeer knorrig met iets terug. De brave courier hielp hem op dek en ontving het iets als de rechtmatige eigenaar ervan. Het was een etenemand in een linnenlaken gewikkeld. Darin waren twee grote flesse wijn, een gebrade vogel, wat zouten vis, met fijn gehakt knoflook, een groot lang brood, een dozijntje persicum en enige andere kleinigheden. Toen wij ons eigen ontbijt uitgekozen hadden, verzocht de brave courier enige uitverkorenen om deze verversingen met hem te delen en verzekerde hen dat zij zich niet kiesheidshalve behoeften te onthouden, daar hij ene tweede mand zou bestellen voor hun arrekening. Het geen hij ook deed. Niemand wist hoe. En toen na de hand de kapitein wedergeroepen werd, keerde hij weer gemelijk terug, met een ander iets, waarover mijn populaire bedingde het bestuurnam. En voor Sneed, met een knipmes, zijn eigen, lijverlijk eigendom, iets kleiner dan een Romeinswaart. Alle naamboord werden froodelijk door deze onverwachte toevoer, maar niemand meer dan een klein, spraakzaam Fransman. Die binnen vijf minuten dronken werd en ene forse kapucinermonnik, die iedereen bijzonder beviel, en zoals ik inderdaad geloof, een der beste monneken van de wereld was. Hij had een vrij en open gelaad. En een kastanje bruine, krullende baard. En was een bijzonder schoonman, omstreeks vijftig jaren oud. Vroeg in de morgen was hij bij ons gekomen en vraagde of wij er zeker van waren, tegen elf uur tenissa te wezen. Zeggende dat het hem van bijzonder belang was dit te weten. Want bereikten wij die plaats tegen die tijd, dan moest hij de mis lezen en vasten tot hij de gewijde ouwel had gebruikt. Waarom hij, als er geen kans was tegen die tijd daar te zijn, onmiddelijk wilde gaan ontbijten. Hij deelde dit mede in de mening dat de brave courier de kapitein was. En inderdaad had deze meer het voorkomen ervan dan iemand anders aan boord. Toen hij de zekerheid had gekregen dat wij op een behoorlijke tijd zouden aankomen, vaste hij en sprak alvastende met iedereen en in de bekoorlijkste goede luim. En de kwinkslagen ten koste van monneken, beantwoordende met andere kwinkslagen, ten koste van leken en zeggende dat hij of schoon een monneke aannam de twee sterkste personen aan boord, één na de ander met zijn tanden op te nemen en ze het dek rond te dragen. Niemand stelde hem echter in de gelegenheid ertoe, maar ik durf zeggen dat hij het had kunnen doen, want het was een man van ene wakkeren en edelen gedaante, zelfs in de klederdracht der Capucinen, die de slechtste en lomste is welke men zou kunnen bedenken. Dit alles deed een machtig genoegen aan de spraakzame Fransman, die de monneke gaand weg meer gunstoedroeg en mededogen met hem scheen te hebben als met iemand die door geboorte Fransman had kunnen wezen, indien een ongelukkig lot dit niet anders had gewild, of schoon deze begungstiging van een aardwas als die welke ene muis aan een leeuw zou kunnen bewijzen, had hij nog dans een hoge dunk ervan dat hij vrijwillig tot hem afdaalde en in de ijver van dat gevoel ging hij nu en dan op de tenen staan om de monneke op de rug te kloppen. Toen de manden aankwamen en het voor de mist te laat was geworden ging de monneke dapper aan de slag. Hij had verbazend veel van het brood en koud vlees en dronkvolle teugenwijn, rookte sigaren, snoof, hield aan alle zijden een onafgebroken gesprek gaande en liep nu en dan naar het boord der boot, praaide iemand op de wal en riep er het bericht heen dat wij op een of andere wijze van de quarantaine ontslagen moesten worden, aangezien hij in de naammiddag deel moest nemen aan enig grote godsdienstige processie. Daarna kwam hij dan terug, hartelijk lachende en volvrolijke luim terwijl de Fransman zijn klein aangezicht in duizend ploientrok en ervan sprak hoe kluchtig hij het vond en wat een knappe vent die monneke was. Eindelijk werd de Fransman door de hitte der zon buiten en die van de wij in hem vakerig, zodat hij in de bloeitijd van zijn beschermheerschap over de reuzachtige monneke tussen de wol ging liggen en begon te snorken. Het was vier uur voordat wij ontslagen werden en de morsege, wolge en met snuifbemorste Fransman, sliep nog toen de monneke aan land ging. Zodra wij in vrijheid waren gesteld, liepen wij allen heen om ons te wassen en te kleden, opdat wij bij de processie fatsoenlijk voor de dag konden komen. Ik zag of hoorde niets meer van de Fransman tot wij ons ene plaats hadden gekozen in de hoofdstraat om die processie te zien voorbij trekken. Toen hij zich op een voorpleindrong dat met zorg vernieuwd was, zijn rokje terug sloeg om een fluvelen vest met brede strepen en vol bezet met stern te laten zien en zich en zijn rotting in die voegeschikte dat hij de monneke als die voorbij kwam volstrekt in de ogen moest vallen en van stuk brengen. De processie duurde zeer lang en bevatte ene ontelbare menig ter volks in kleine groepen verdeeld waarvan elke door de neus en voor zichzelfen zonder enig verband met enige andere zon en een zeer akelig akkoord vormde. Er waren engelen, kruisen, heilige maagden welke gedragen werden op vlakke planken, omringd door cupidoos, kronen, heiligen, misboeken, infanterie, wascaarsen, monneken, nonnen, reliken, kerkelijke dignitarissen met groene hoedem, onder karmozijn, kleurigen, zonnenschermen en hier en daar een soort van gewijde straatlamp aan een paal opgehezen. Wij zagen rijkhalzend uit naar de kapusijnen en nu zag men hunne bruine kleding en touwen gordels bij Alcander aankomen. Ik sloeg het fransmannetje Gade hoe hij schaterde van het lachen door het denkbeeld dat de monnik als die hem met zijn vest met brede strepen zag bij zichzelfen zou uitroepen. Eerst dat mijn beschermer, die aanzienlijke man, en dan geheel van zijn stuk zou geraken. Oh, nooit was de fransman zo teleurgesteld geworden. Toen onze vriend de kapusijn aankwam, met kruisselings, overal kandergelegde armen, zag hij het fransmannetje. Strak in het aangesicht met ene goedardige, heldere en ernstige afgetrokkenheid die niet beschreven kan worden. Er was niet het minste spoor van herkenning of vrolijkheid op zijn gelaad zichtbaar, niet de minste herinnering van brood en vlees, wijn, snuif of sigaren. Seluiman, dat is hijzelf, hoorde ik het fransmannetje met enige twijfel zeggen. Oh ja, hijzelf was het. Het was niet zijn broeder of neef, die op hem geleek. Hijzelf was het. Hij tradfoort met grote statie, daar hij één van de opperhoofden der orde was. En trok een deel der bewondering tot zich. Er was nooit iets vol maaktes in zijn soort. Dan de bespiegelende wijze waarmee de hij zijn zachtaardig, staarende blik op ons zijn vroegere reisgenoten deed rusten. Al had hij ons nooit in zijn deven gezien en al zag hij ons ook toemiet. De fransman, die zich heel van nederd gevoelde, nam eindelijk de hoed af, maar toch ging de mollek voorbij met dezelfde onverstoorbare bedaardheid. En het vest met brede strepen dat in de menigte wegzonk werd niet meer gezien. De processie trok op onder het afvuren van handgeweer dat al de ramen der stad deed schunnen. De volgende naambindag vertrokken wij naar Genua, langs de beroemde Cornicheweg, de half Frans en half Italiaanse Vetturino, die aangenomen had, ons met zijn ratelend rijtuig met twee paarden in drie dagen daarheen te brengen, was een zorgeloze knap van een goed voorkomen, wiens luchthartigheid en zanglust geen grenzen kenden, zolang wij zachtkunst voortgingen. Zolang dit het geval was, had hij een woord en een glimlach en een klap met zijn zwep voor al de boeren meiden en stukken en brocken van de Sonnambula, voor de ego, over. Zolang dit het geval was, trok hij rinkelend door elk dorpje, met bellen aan zijn paarden en ringen in zijn oren, als een waartoonbeeld van galanterie en vrolijkheid. Maar het was iets zeer karakteristiques hem te zien bij de minste tegenspoed, toen wij op onze tocht aan ene nauwe plaats kwamen waar een wagen gebroken was en de weg versperden. Hij vroete dadelijk met de handen in zijn haren, als waren al de schrikkelijke ramspoeden des levens plotseling op zijn ongelukkig hoofd neergekomen. Hij vloekte in het Frans, bat in het Italiaans, liep op en neer en stampvoeten in een vlaag van wanhoop. Rondom de gebroken wagen stonden onderscheiden Karreliden en Mel Ezeldrijvers. En eindelijk deed een man van een zonderlinge aard de voorslag, ene algemene en gezamenlijke poging te doen om de zaken weer in orde te brengen en ruimbaan te maken. Een denkbeeld dat na mijn gevoelen nooit zou zijn opgekomen bij onze vrienden, al waren wij er tot op dit ogenblik gebleven. Het werd met weinig arbeid bewerkstelligd, maar bij elke rust in de karwij draaide zijn handen zich in het haar, als waren er geen straal van hoop om zijn ellende te verlichten. Zodra zat hij nochtans niet weer op de bok en reedklappend en vrolijk de heuvel af, of hij keerde terug tot de som nambula en de boeren dernen, als stond het niet in de macht, des tegenspoets hem neer te drukken. Veel van het romantische, de schone steden en dorpen op deze heerlijke weg gaat verloren wanneer men ze binnen trekt, want velen zijn zeer ellendig, de straten zijn nauw, donker en morsig, de bewoners mager en smerig en de taannige oude vrouwen met haar regrijze haren op de kruin in een fron gedraaid als een kussen om er lasten op te dragen. Zijn zo iniglelijk, zowel langs de rivier in Genua dat ze als ze daar zo in de donkere deuren rondzwerven met hun spinnenwielen of aan de hoeken kakelen, gelijken naar een bevolking van toverheksen, behalve dat men er zich geen sins, bezems of enig andere werktuig voor zindelijkheid bij moet verbeelden. Ook dienen de jonge varkenshuiden welke algemeen gebruikt worden om er wijn in te bewaren en in alle richtingen in de zon hangen te drogen, geen sins tot sierraat. Aangezien zij althoos de vorm van opgeblazen varkens behouden, van welke men de kop en de poten heeft afgesneden en die aan de staart hangen en heen en weerslingeren, die steden echter, zoals zij zich bij het naderen vertonen met haar talrijke daken en torens tussen bomen genesteld, tegen stijlen berghellingen of gebouwd aan de zon van trotsenbaanen zijn bekoorlijk. De plantengroei is overal wilderig en schoon en palmbomen schenken het nieuwe tafereel een nieuw aanzien. In ene stad San Remo, ene zeer ongewone plaats, gebouwd op sombere wijdebogen, zodat men de gehele stad onderdoor zou kunnen zwerven, zijn liever tuinen op de rassen. In andere steden hoort men het dreunen van Scheeptimmermanshamers bij het bouwen van kleine schepen aan het strand. In sommige der ruimebaanen zouden de vloten van geheel Europa vooranker kunnen gaan. In elk geval vertoont iedere groep van huizen op een afstand gezien ene betoverende mengeling van schilderachtige en grillige vormen. De weg zelf, tans verre gelegen, boven de glinsterende zee, die tegen de voet van de afgrond klotst, buigt nu eens inwaarts om de zoom enigbij te volgen en stik dan eens de steenachtige belling van een bergstroom over. Hij daalt nu eens af naar de bij of klimt dan weer op tussen gespleten rotsen van vele lijvorm en kleur. Nu eens geschakeerd door een eenzame vervallen toren, een van de linie van torens in oude tijd gebouwd om de kust te beschermen tegen de invallen van barbarijse zeeroofers en levert elk ogenblik nieuwe schoonhelen op. Als men de treffende natuurtonelen ervan voorbij is en hij zich uitstrekt over ene lange lijn der voorstad op het vlakke strand gelegen tot aan genua, dan vormen de flickeringen die edelen stapt en haren haven in een nieuwe bron van belangstelling, die vernieuwd wordt door elk hoog opstijgend, zwaar gebouwd, half bewoond oudhuis buiten de stadsmuur. En de grootste hoogte bereikt als men aan de stadspoort is gekomen en geheel genua met zijn schoon haven en na burengeheuvels zich plotseling en trots voor ogen stelt. Einde van deel 8