 We hebben wereldwijd banken die soms meer dan een miljoen euro op hun balans hebben staan. Je hebt ook banken die heel groot zijn geworden vergelijken met het land waarin ze staan. En dat geeft vaak groter risico's geven voor de overheidsfinanciën. Dat hebben we afgelopen periode wel gezien. We hebben gezien dat bankverjeetsemente in IJsland geleid hebben tot een feit een nationaal verjeetsemente. We hebben in 2010 recentelijk gezien dat hetzelfde verhaal gebeurde in IJsland. Daar is de overheid de feite vied gegaan vanwege de grote banken. Dus dat is het grote risico dat je hebt als je een enorme grote banksysteem hebt. De vraag is dan of er nog vooral voordelen zijn van het hebben van grote banken of dat alleen maar nadeelen zijn op te noemen. En daar ging mijn onderzoek over. Ik wou eens kijken wat kun je nog verder zeggen over grote banken. Afgelaten zien we het feit dat ze risico vol zijn voor de overheid. En wat blijkt dan dat als je kijkt naar banken, grote banken, dat ze de feiten niet beter doen naar kleine banken. Grote banken hebben een gemiddelde gesproken en laag rendement op hun activa. Waarschijnlijk omdat je toch te groot bent om schaalvoordelen te kunnen creëren. De andere kant hebben ze ook niet minder risico. Dus hebben de feiten ongeunstig rendement risicoprofiël. Ook is het zo dat de kapitaalmarkt wel weet dat grote banken een groot risico vertegenwoordigen. En daarom is het zo dat kapitaalverschaffers aan banken, en dat praten we over de positive houden zijn ook aan mensen die obligaties afnemen van banken, die vragen een hoger rente, een risicoopslag, om dit soort passiva van grote banken aan te houden. En als je denkt aan een bank die bijvoorbeeld 100 procent is van een nationale inkomen, dan moet zo'n bank gemiddelde gesproken 40 basispunten meer betalen in rente dan een heel kleine bank. Dat is ook een groot nadel van een grote bank zijn. En anderthal leidt het er toe, dat als je kijkt naar de aandeelhouderswaarde van grote banken, dat zeer grote banken lager gewaardeerd worden op de aandeelbeurs dan kleine banken. Dus de aandeelhouders hebben zeker geen baten bij groter van de bank. Dus samengvat kun je zeggen dat de overheid grote risico's neemt met het hebben van een groot banksysteem. Aan de andere kant is het ook zo dat de aandeelhouders er geen baten bij hebben, omdat grote banken lager waardeerd worden. De beslot moet je zeggen dat het hebben van zeer grote banken meer nadelen dan voordelen opleverd. Wij hebben drie groot banken. Je hebt A.B. en Ambro, dat is grofweg even groot als nationale inkomen. Je hebt de Rabelbank, dat is, laten we zeggen, ook 100 procent van nationale inkomen. Dan heb je E.G. nog als derde grote bank. Dat is ongeveer twee keer ons nationale inkomen. Dus als je de drie grote banken in Nederland optelt, kom je tot ongeveer 400 procent van het nationale inkomen. Dus je kunt zeggen dat Nederland een zeer groot risico neemt met zo'n drie grote banken. En wij hebben er nu toe, kun je zeggen, geluk gehad. Als je kijkt naar het afgelopen jaren, hebben we inderdaad één grote bank moeten redden. De overheid heeft Ambro moeten overnemen, heeft E.G. moeten steunen. Maar we hebben er zeker eens in geluk gehad. We zijn dus nog niet afgeleden tot een niveau van irland of eisland. En dat heeft ook te maken met de tijd dat onze huishandmarkt tot nu toe zich redelijk stabiel heeft gehouden. Maar toch moet je zeggen dat het risico zeer groot is, naar de toekomst toe. En als er bijvoorbeeld een groter klap zou komen met neergaande huisprijs in Nederland, dan is het risico mogelijk dat we toch afgeleiden naar het irlandscenario. En zolang wij heel grote banken houden, moet je daar rekening mee houden en bestaat het risico. Nou, ik denk dat toch wij als klein land moeten proberen de banken wat kleiner te laten worden. En dan kun je het eerst plaatsdenken aan de overheidstoezicht. En een belangrijk middel dat je hebt is te kijken hoe groot de kapitaalburvers moeten zijn die je bank moet aanhouden. En ik denk dat het zeer belangrijk is dat wij voor de groter banken, dus de drie groter banken, hoogere kapitaalburvers gaan invoeren dan voor de kleinere banken. Dus een goed voorbeeld als je internationaal kijkt zou Zwitserland zijn. Daar is het nu al zo dat de groter banken, dan praten we over UBS en Credit Suisse, die moeten twee keer zoveel kapitaal aanhouden als de kleine banken. Dat zou iets zijn wat Nederland zou kunnen volgen. Een tweede optie die Nederland heeft is dat je kunt denken aan belastingmaatregelen. Je kunt een speciale belastingheffen op de passiva van grote banken. En dan moeten dus grote banken belasting betalen en wel ligt dat dat de toeleid dat ze kleiner worden. En een derde belangrijk aspect van het probleem is dat je goed moet nadenken over de bloningsstructuur van de managers van de grote banken. Want het zijn juist de managers geweest die ervoor gezorgd hebben dat de banken zo groot zijn geworden. Dus blijkbaar hebben de managers de vrije keuze gehad. En wanneer ze wilden dat hun banken zo groot werden, omdat ze daardoor wel ligt een hoge inkomen konden verwerven. Dus daar zit ook er in ieder geval een probleem. Dus als je kijkt naar beleid, is het zeer belangrijk dat je een beloningsstructuur invoert in de banken waar de bankmanagers beloond worden voor veiligheid van de banken. Dus een bankmanager moet niet beloond worden voor het laten groeien van de banken. Dat hebben we in het verleden gezien. Maar na de toekomst toe moet je juist bankmanagers gaan belonen voor veiligheid van het systeem. En dat houdt wel licht in dat de banken kleiner moeten worden.