 Eerste deel van Hoogstuk 16 van Willem Roda Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Opname door Anna Simon. Willem Roda van Edie Heimans, Hoogstuk 16. Nog Willem, nog Mr. Steek, maakte een enige tegenwerping toen de bestuurder na een vluchtgekennismaking hun de raad gaf een bad te gaan nemen, een goed maal te gebruiken en zich daarna ten rusten te begeven. Deli geleidde hen naar de goed ingerichte badkamer en wees hun na de maaltijd de weg naar hun slaapvertrek. De vermoeiende reis had hun de krachten bijna uitgeput, nauwelijks hadden ze zich op de varenbedden neergelegd of de weldadigd slaap sloot hun de ogen, ondanks het loeien en platen van honderden dieren. Geheel verquikt stonden ze voeg in de morgen op, gewekt door het verwar de rumoer op het station. Allen waren er eens in de weeg toen Willem en zijn voorgewende oom door de ene kamp naar de andere naar de squatters woning slapten. Deze zag er vrij wat vriendelijkig en steviger uit dan die op Kubinga station. De veranda liep enige voeten boven de grond om het geheel glad geschraafde huis heen. Om de stijlen die het afdak der veranda steunden, konkonden zich de klimatis en wingerdranken doorokandig en hingen van post tot post in bloeiende guirlandes neer. Het schuin oplopende dak was met grote zinke platen beleggd. Aan de vier hoeken van het gebouw befonden zich boven aan de dak groot grote ijzeren bakken. In de regentijd diende deze als reservoirs voor het van de hemel stroomende water dat anders de toegang tot de veranda ongemakkelijk zou maken. Alles in en aan het huis bewees dat er bij het bouwen uit een ruime beurs geput was. Mr. Whalebone lag reeds onder de veranda op een gemakkelijke rotanssofa, een paar kengelhonden aan zijn voeten, zijn nieuwe gasten te wachten. Een ontbijt bestaande uit koud vlees, dampers, ronde in heete asgebakken broodjes en de onmisbare thee stond op een tafel bij de rustbank voor hen gereed. Willem en zijn oom deden zich te goed. Mr. Whalebone stopte zijn pijp en zijn woer dan touwkens afbrekende om een rookwokje uit te stoten en het een eindweegs in de frisse morgenlucht te volgen, begon hij op deft getoond en tamelijk uit de hoogte. William Rode, vandaag beschouw ik je nog als mijn gast. Je hebt de tijd rond te zien en je ogen de kosten geven. Van morgen af geldt het de handen uit de mout te steken en aan te pakken, ook zonder dat het je gelast wordt. Werken is het wachtwoord voor ieder die op de run de kost wil vinden. John Dilly, die je gidsreeds geweest is, zal ook vandaag je geleider zijn. Hij heeft enige kudde te tellen. Je kunt met hem gaan en hem vragen wat je wens te weten. Ga nu naar het magazijn, daar zul je hem vinden. Ik heb met je oom te spreken. William ging, ten niet onvriendelijke, maar toch bevelende toon van de manager, beveel hem volstrekt niet. De man had iets neerbuigend en niet opzettelijk gewichtig in zijn houding en manieren. Dat of hij moeite deed iedereen ontzag in de boezemen, voor zijn persoon en zijn waardigheid, maar gemelijk werd in de overtuiging het niet te kunnen. Elk zijn er woorden en gebaren drukte uit. Verbeeld je niet, maar gelijk er te zijn. Ik ben hier eigenaar, squatter, geen ondergeschikt, zoals jij. Laat je niet afbluffen door de nauwen, fluisterde het stalljonge die William naar het magazijn bracht hem toe. Als hij bemerkt dat je bang voor hem bent, negeert hij je van de morg tot de avond. De grote loods met de naam van magazijn aangeduid verdiende die met het volste recht. Tot William's verbazing vond hij er vreemd soort als de voorerpunt bijeen. Zakken met zout of met meel vormden twee lange toonbanken, waarop laarzen en jampotten, gewerenden dekens, hoeden en sardineblikjes, scharen, messen en dolken, zwepen en kogelzakken, rijbroeken en meer schuimbepijpen in bonte vanoorden dooreen luigen. Tussen de toonbanken zat de winkelier aan een slagersblok dat als tafeldienst deed en met schalen en boeken bedekt was. Een knecht hield de klanten en riep zijn baas de naam van de koper en het bedrag van de koops om toe. De winkelier schreef alles op in het grote boek en in de zakboekjes van de klanten, die voor hun dagtaak begon, zich hiervan het nodig gekwamen voorzien. Toonbalzer van 18 mails kudde, wekelijks randsoen, zes shillings, vier, jams, kogels, tabak, negen shillings, acht extra. Dick Thompson, scherig, leren voorschoot en achterladig, 18 shilling. Willy Lagg, buk zijn kogel, 33 shilling. Zo klonk het bij korte tussenpozen boven het rimoer van de kopers uit. De vergeefs zogt Willem de Gids onder de woerlige menigte herders, scherders, waszers en voerleden. Zijn het tegenwoordigheid trok niemand aandacht. De meeste deze mannen waren ook pas zeer het enige dagen op station en zouden na het scheren dat eerstaars moest beginnen, weder vertrekken. Waar moet ik John Dilley, de opzichter, zoeken? Vroeg hij de schrijvende winkelier. Ah, de nieuwe leerling is het niet. Welkom op de run. Je komt in een drukke tijd. Hoeveel, Jack Dijer? Kijk maar eens in de vleeshal. Ik versta je niet. Hoeveel voor de 20 mails? Loop maar rechtdoor, gebruik je ellebogen als je je niet door willen laten. Je ziet, ik heb het niet te druk om je te woord te staan. We spreken elkaar wel later. Nog eens dat laatste? Willem, trachten zich een weg te banen. Welkom, scheelde de knech die op de balen stond en stak hem tussen de hoofden der klant en door de hand toe. Moet je Dilley hebben, loop rechtdoor en doe gins de deel open. Is het te duur, ga dan maar bij mijn buurman en zie of je het daar goedkoper krijgt. De squad als leerling dronk door de schreeuwende menig te heen naar de achterzijde van het magazijn. Daar stond Dilley achter een toonbank, hier uit Vaterpecovlees bestaande, met opgestroopte mouwen vlees te wegen. Alsjeblieft, tien pondgezouten, twee schilling. Zo ben je daar, Rhoda? Ach, help mijn aantje, ik heb al twee man aan de baas gezonden om hulp, maar komt niemand. Vier pondgezouten en zeven geroekt voor de twaalfmeils. Mij, acht en zes. Mij, veertien. Ja, wacht een ogenblikje, niet zo haastig, ik heb geen zes handen. Willem stroopte de mouwen op, alsof hij zijn leven lang slagersknecht was geweest, zo handig hielp hij de klanten, hier meest vrouwen, aan Pecovlees uit de vaten en rookvlees van de balken. Zeg eens, Willem, niet zo zuinig met wegen, ik geef ook altijd een paar pond toe. Nee, geen stuk afsnijden als het te veel is, dat had Imers te lang op. In een half uur waren de klanten bediend, daarop werd de winkel tot de avond gesloten. Ik ben blij dat ik eruit ben, zei Diddy met een zucht. Ga je mee tellen, Willem, dat vind ik kostelijk. Haal dan even de boekjes bij de manager en laat een paar de zaden in, in tussig ga ik ontbijten, wacht me bij het slachthuis. Denk erom de hekken achter je goed te sluiten, anders lopen de dieren in de verkeerde kampen en krijg je de nauwen aan de hals. Doe de talrijke kampen, grote en kleine, vierkante en ronde, zocht Willem de terugweg. Wanneer hij een schuttinghek uit de klink lichte, kwamen de kalveren en de koeien in gesloten gelederen aanrijden en wachten op het openen om uit te breken. Hij vond het dan geraden aan een andere zijde over de schutting te klimmen om snel de kamp over te steken. Maar pas was hij binnen of een troep stieren kwam met gebogen koppen en opgestoken staarten aangaloperen, zodat hij eilings terug moest keren en over de heining springen en over de heining springen. Alles tot groot vermaak van de werklieden en de rondwaarende scherders. Zo voordat de boodschap naar de squatters woning meer dan een half uur. Na veel zoeken en menige omweg bereikte hij ook het slachthuis op een twintig minuten afstands van de overige gebouwen gelegen. Dilly en Mr. Steek zonden reeds bij de paarden te wachten en wenkte hem van verre zich te haasten. Het slachthuis was even als de meeste gebouwen. Het magazijn en de slaaphutten alleen maakten een uitzondering, door een grote rechthoek van palen en dwarsbomen omgeven, waaraan wederkleinen en grotere kampen grensten. Op het dak, op de palen en op de schuttingen, zaten een ontelbare menig te raven en wouwen in dichter rijen onbeweeglijk naast de kander. Laat er nog even wachten, zei Dilly tot Willem en Mr. Steek. Daar komt Jackie met een os. Een verwijderd galoei vermengt met een verwart geschreeuw en zweep geknal, bevestigde de woorden van de opzichter. Een stofvolk waarboven een bos van horenen en opgestoken staarten zichbaar werd, kam aanrollen, en daarachter galopeerde Jackie met enige blanken, gevolgd door een gehele bende, schreeuwende en springende zwarten. Er kam bewegingen in de gelederend en raven en wouwen. Ze rekten de halzen of schuurende snafels dicht in het hout. Dilly liep snel naar de buitenste omheining en wierp de brede schuttingpoorten open. Met een woestgebril stormt de troeprunderende kamp binnen. Onmiddellijk achter hen vallen de zware deuren weer dicht. Als dol rennen de heigende en dampende dieren, nu ze zich opgesloten zien, dicht langs de schutting de kamp rond. De ruiters jagen de zwarten terug achter een heuvel in hun erbijheid, die niet snel gehoorzamen ontvangen een zweepslaar op de naak de huid, die hun huilend benedoep maken. Allengs komen de opgevangen runderend op bedaren. Een vette os wordt uitgezocht. Jackie kleemt onbevreesd over de schutting en begint te uitverkorenen met zweepslagen rond te jagen. Op het gunstigste ogenblik zet Dilly een hek open en het angstige dier, een openingziende, vliegt een tweede kamp binnen. Eén ogenblik staat het stil om adem te schepen, maar juist daarop heeft één der ruiters gewacht. Een kogel maakt een einde aan zijn leven. Brullen valt het op de knieën en startt over de brede kop. Een vreugde kreet doet zich achter de heuvel hoeren. De vanbegeerde, funkelende ogen van een paar dozijn zwarten gluren over de rand. De raven en wouwen krassen of schreeuwen en rekken de vleugels. De slager opent met zijn jachtmes de halfslagader van het lillende dier en snijdt het de buik open. Jackie klapt in de handen. Op dit teken strijken de aansvogels neer en komen de naakte zwarten huilende aanstormen. Ze springen over de schutting en de gehele bende stort zich op de liggende os en doet de vogels krijzend weer opvliegen. Ze rukken en scheuren de rookende ingewanden uit het opengesneden lichaam. Elk uit de krillende hoop ziet een stuk darm of hard of longmachtig te worden. Zet de ogenblikkelijk de tanden in en maakt zich snel uit de voeten. Die een lange darm krijgt is de gelukkigste en wekt de afgunst van een ander die met zijn eigen stuk in de mond zijn makker nog een deel van de buitracht ontrukken. Al vechtende rollen ze tussen de vrouwen die de losgetrokken stukken bij ingaren om ze in haar armen naar de boestje te dragen, waar ze haar kinderen hebben neergelegd. In weinige minuten is de os leeggerukt. Jackie klapt er in de handen, daarna met de zweep, en de zwarten pakken zich weg. Wat een walgelijk schouwspel, zei Minister Steak tot Dilly. Waarom wordt hier zoiets toegelaten? Om de invoudige reden dat de zwarte anders van horen zouden sterven of volkanden opeten, waar de schapen komen, verdwijnen de kengroes en wollebis, en wil men het zich niet zelf te wijten hebben wanneer de wilden om hun horen te stillen, de herders van moorden en de schaapskooien plunderen, dan moet men ze wel bij de stations toelaten. Verder dan tot het slachthuis mogen ze echt niet komen, en in geen geval met spiezen of boomerangs. Maar geef hun dan ieder een portie gekookt vlees? Ja wel, beproef dat maar eens, en u zult zien hoe ze daarop gesteld zijn. Ze werpen het weg en gaan rouwen op possums eten of anders een vijand die ze in handen gekregen hebben. Nee, dat is beter zo. Van hen die hier ingewanden komen halen, hebben we geen last meer. Er zijn even wel nog stammen genoeg die te trots zijn om op het station te komen eten. Die blijven in de bossen jagen en sterven liever van honger dan wat aan te nemen van de blanken die hun een jachtvelde bezet en hun kengroes dood. Van tijd tot tijd spieten ze een paard, een koe of een schaap, en als ze de kans schoonzien, de herder erbij. Dat zijn de lastigste en de gevaarlijkste vijanden van de scatter. Er zwerft hier op tien of twaalf uur afstands van het station veel te veel van het gespuis rond. Ze hebben zich waarschijnlijk in de gebouwen op de verwaarloosde run van de maatschappij genesteld en maken de omtrek onveilig. Dat is het beste te zien aan het aantal der zwarten op onze run. Wat die zo even hier gezien heeft, is het overschot van een stand die, toen ik een jaar of vier geleden hier kwam, nog meer dan honderd mannen en vrouwen telden. Maar, het wordt laat, opstijgen als du beliefd. Willem, jij hebt de boekjes? Wie gaat mede met z'n steek? Veruit dan maar. Ingestrekte draf reden de drie ruiters door de uitgestrekte weiden. Meer dan duizend vrijgevormde runderen graasten er in koppels van twintig tot dertig onder aanvoering van een gebulte, kromhoorne gestier, of lagen in de schaduw van een mimosa-bosje te herkouden. Buiten de omheiding gekomen lieten ze hun paarden stappen. De bodem was daar minder vochtig, enigszins heuvelachtig, en het gras straal en spichtig. Daar begon de schapenwijde. Na enige uren rijdend bereikten men de eerste hut. De herreg had op het teldag de schapen in een rapaillheid gehouden, zodra hij ze nu in korte tijd in de coin kon drijven. Daarop zette Dilly het hek zo weit open dat er hoogstens drie tegelijk uit konden en begon te tellen. Willem tekende de honderd tallen aan. Na verloop van een uur waren alle schapen uit de coin. Hoeveel doden herder? Zesentwintig. Twee-duizend vierhonderd vierhondzeventig en zesentwintig dood. Een orde. Overmorgen binnenbrengen voor het scheren. Voortging het na een tweede hut. Tegen de avond keerde de ruiters van de twintig meis hut terug. Er waren zestien duizend schapen geteld. Hoeveel zulke kudden zijn er wel op deze run, Dilly? Voeg Mr. Steeck onder het rijden. Dertig meneer? Wel verbazend. En hoeveel schapen dan wel? Op een duizend na kan ik het u niet zeggen. In elk geval tussen vijftig en zestigduizend. Toevallig keek er Willem en Mr. Steeck ook aan. Hé! Eén der aandeelhouders vertelde mij onlangs dat er slechts een twintigduizend waren, zei Mr. Steeck zo onwaarschillig mogelijk. Een slimmig glimlach speelde om Dilly's mond, terwijl hij zijn ondervragen scherp aanzacht. Mr. Steeck's gelaat stond effen als altijd. Er was niets op te lezen. Twintigduizend zijn er ook op van de maatschappij. De rest houdt de manager voor eigen rekening. Tenminste, zo vertelt men onder ook handig op het station. Mijn reed zwijgend verder. Mr. Steeck, is u bijgeval een vriend of van de familie van Mr. Willbone? Voeg Dilly opeens. Wel nee, ik heb de man gisteren voor het eerst gezien en gesproken. Ik ben misschien wat vrij postig meneer, maar ik wilde u nog een vraag doen. Wat we spreken moet even wel onder ons blijven. Spreek vrij uit, Dilly. Geen woord zal de manager ter oren komen. Uw hand erop? Mijn hand en mijn woord als gentleman. En jij wil je? Mijn hand en mijn woord, John. Dilly stuurde zijn paarderse die van Willem en Mr. Steeck in, en, hoewel midden op een open vlakte, fluisterde hij tot de Engelsman. Is hij ook van plan voor uw neef als aandeel in een kudde bij Mr. Willbone een soms geldst te starten? Ja. Wees dan voorzichtig of uw geld is verloren. Hoe dat? Verklaar u nadig. Ik zal u vertellen hoe de manager mij behandelt heeft, dan kunt u zelf oordelen, en dan zult u mij, hoop ik, niet van verraad degens mijn meester beschuldigen. Ik ben hier ook als zogenaamde leerling gekomen, en heb toen Mr. Willbone 400 pond ter hand gesteld, die ik in verschillende jaren met goudsoeken en schapenscheren heb verdiend. Hij heeft me daarvoor aandeel in een kudde gegeven, en ik, Nieuwe Ling, was dom genoeg niet te vragen in welke. Onlangs hoorde ik toevallig dat hier in de streek een kleine rund te koop is. Daar zal ik mij als squatter vestigen, dacht ik onmiddellijk. Ik ging een maand geleden naar Mr. Willbone en voeg hem naar mijn geld, met de winst, die, zoals hij mij in de tijd verzekerde, wel 200% kon bedragen, en bovendien op mijn loon, want ik heb in de vier jaren dat ik hier werk als een negen, niets anders dan de kostgenoten. En wat doet nu die scherk? Toen ik hem verleden week bericht bracht, dat van de 40 mails kudde, de herder vermoord is, en de zwarten en de dingos, drie vierden ervan hebben zoek gemaakt, zegt hij met de huigelachtig verdrietig gezicht. Het spijt me voor je delie, dat is toevallig jouw kudde. Ik dacht dat ik door de grond zou zinken, meneer, ik stoof op, vloekte, dreigte, bad en smeekte, maar het hield me niks. Geld om te procederen heb ik niet, ik moet geduldig wachten tot mijn armzalig overschot geschoren is, dan zal ik de wol en de schapen zien te verkopen. Maar dan blijf ik ook geen dag langer op de run, en dan mag hij zien hoe hij zich red. Ik heb je woord gevraagd, meneer, en ook het jauwe wilum, omdat ik de field in staat reken, ook nog de wol van mijn schapen te verruiden, als hij verneemt dat ik iets verteld heb. Wanneer ik mijn geld heb, kunt u doen wat u wilt. En hoe verder u het rondbezijnt, hoe liever het me is. Tot zo lang echter heb ik uw woord. Ik heb het slechts willen waarschuwen voor de strik die Mr. Wilbone nu mogelijk spandt. Ik dank je, Bdilly, je mededeling is voor mij en William van meer belang dan je vermoed, nu verg ik ook van jou een belofte van stilswijgen. Mijn hand en mijn woord. Wat je toekomt zal je tot de laatste cent worden uitbetaald. Wat ben liefde, riep Dilly, die grote ogen opzetten. Mr. Wilbone heeft hier niets te zeggen. In geen geval veertigduizend schapen voor zijn rekening te houden. En al een minst buiten voorkennis van de directeur geldt van leerlingen in de zaak te steken. Hij is slechts bestuurder, geen squadder. Dat weet ik ook wel, en dat weten we allen op de run. Maar we weten ook dat Mr. Wilbone hier geremeester is. Doordien de directeur en de aanheelhouders in het moederland zijn, lacht de Dilly schampig. Daarin konden Mr. Wilbone en ook jij Dilly zich wel eens vergissen. Wat is u soms aandeelhoudig? Om weer te dienen, glimlacht de Mr. Steek, gevolgde directeur en bijna enige aandeelhoudig en daarmee de eigenaar van deze run en de verlatenen die eraan grenst. En ik krijg mijn geld terug, riep Dilly, en zwijder zijn hoed boven zijn hoofd. Meer dan dat, Dilly. Hoor mij eens bedaard aan. Om de bedriegelijke handelingen van de manager te leren kennen en hem te beletten, zichzelf rijk en anderen arm te stelen, kan uwe kennis van zaken mijn goede dienst te bewijzen. Om geen argwaan te wekken, kan ik mij niet te dik was met u onderhouden. Wil je me rodechter, is mijn compagnon en de toekomstige manager van deze run. Hij is door mij gemachtigd te handelen zoals hij onderstelt dat ik zou doen. Wij waren van plan de manager in zijn gang te laten gaan tot William in staat was hem te vervangen. Maar nu zullen wij er spoediger een stokje voor steken. Spreek er echter met niemand dan met mijn compagnon een woord over Dilly. Noteer het aantal schapen en runderen dubbel. 1 lijst je voor de manager en 1 voor William. Kun je zou ook met de wolbalen handelen? Zeer goed, sir. Ik ben met het persen belast en kan u op 100 kilo nazigen hoe veel er binnen gekomen is. Hoera! Mister Wilbone, je rijk is uit. Nu zullen we ons niet langer de geren en afzetten, schilderde van blijdschap uitgelaten opzichtig en vergat dat hij het zo even nog nodig had geoordeeld te vluisteren. Daar, Dilly, denk om onze afspraak. Hoe lang doet het scheren? Zij mis het steek en legt de kalmerend zijn hand op de schouder van de opgehonden opzichtig. Het kan in twee maanden afgelopen zijn. Wel nu, tot zolang mondje dicht. Ik vertrek morgen naar Brisbane en zal de zaak met mijn agenten en het advocaat voorbereiden. De wasters en schilders waren in voldoend aantal op het station aanwezig en de werkzaamheden zouden hun aanvang nemen. Rondom een diep gelegen plas was een kring van stevere paren in de grond geslagen die naar de zijde van het station een brede opening had. Dit was de ingang van een langzaam oplopende met planken belichten, brede gang, welke zijwanden evenings door paren gevormd werden. Deze laan leidde naar het droge. Aan de uitganger van stonden op dikke, hoge paren in een rij zes grote bakken die door perspompen met water uit de plas werden gevuld. De bodem der bakken hadden een lange dorspleet waardoor het opgeperste water in een brede straal weer naar beneden startte. Aan de andere zijde van de wasvijver, tegenover de ingang van de padegang, waren afgelopende stijgers aangebracht die van de hoge graslanden naar het water voerden. In de gang stonden tot aan de heupen in het water een 30-tal wasters gereed. Rue, baardige, potige kerels, vier gehele kleding uit een flanelle hemd en een zeemleren kniebelkbestond. De zon komt op en daarnaart ook reeds in stofvolk. De herders en alle beschikbare manschappen van het station komen schreeuwende achter de kuddeschapen aan rennen. De angstig blaten de schapen en lammeren holen blindelings vooruit en ploffen bij tientallen tegelijk door de achter aankomende opgedoed van de hoge stijgers in het water. Hun enige uitkomst is de palengang. De wasters stropen de mouwen op en ieder pakt een beest bij de lange wol, smijdt het om in het water, perst en kneedt de dikke vacht een paar maal in z'n stevige knuisten en jaagde de rillende dier verder de gang in. Daar komen de schapen onder de stromen uit de bakken en ontvangen vijf of zes maal een flink startpad, waarna ze in de grote kampen van de schrik kunnen bekomen. Lang eventueel hebben ze daar geen rust. In een paar uren heeft de gehele kudde de doop ontvangen en nu moet het eigenlijk een wasse beginnen. De dieren worden voor de tweede maal, maar bij kleine hoeveelheden naar de stijgers gedreven. Nu eventueel zijn de wasters onder de bakken en elk schapen dat uit de laan komt wordt gegrepen, onder het neerstorten de water gehouden en daarop wordt de natte vacht een vijf minuten lang gekneed, geknepen en gevonden. Als de stroom schapen of de straal water wat zwak wordt naar de zin der haastige wasters, schreeuwen ze zonder ophouden om water en apen. Voetnoot. De gewone naam voor schapen op stations eind voetnoot. De dieren geven geen geluid. Ze zijn half bedwelmd door het koude water en wanneer de hardhandige wasters ze met een ruk en een sta-aap op de poten zetten, vallen ze als verlamd om en blijven hun poos roeloos liggen. Dan strompelen ze verder de kamp in, waar de zon hun erdoorwekte vacht spoedig droogt. Einde van Hoogstuk 16, Eerste Deel. Laatste deel van Hoogstuk 16, van Willem Rode. Deze Libyfox opname behoort als publieke domein. Opname door Anna Simon. Willem Rode, van Eddie Heymans, Hoogstuk 16, vervolg. Willem had de schapen naar de stijgershelbedrijven en stond nu naar het wassen te kijken. Mr. Wilbone zag hem en kwam op hem toe. Zeg eens, Rode, wat sta je daar met je handen in de zak? Je bent hier geen logeen meer. Kom, aangepakt zeg je, en niet te zachtzinnig. De leerling gehoorzaamde. De schapen, die onder zijn handen doorgingen, hadden zich even wel niet te beklagen, maar de wol werd ook niet schoon. Pas was de manager uit het gezicht of hij gaf er de bruin van en drendelde op zijn gemak verder. Voor hem lag de ontzachelijke lange wolschuur en in de omtrek daarvan hadden de scherders hun tenten opgeslagen. Dat waren, zoals hij van Delia had vernomen, over het algemeen minder ruwe klanten dan de waszers. Er waren dikwals squatters bij die de grove verdiensten gebruikten om hun pasgevestigde stations waar nog weinig te scheren viel van schapen of runderen te voorzien. De handigsten en vluchten verdienden dan ook in eensgeertijd wel eens 90 tot 100 pond. Terwijl Willem bedaard tussen de ledige tenten doorwandelde en hier en daar een kijkje ging nemen, voelde hij eens klaps de zware hand van de bestuurder op zijn schouder vallen. De man zag wit van kwaadheid. Zil je behoorzaam of niet? snoude hij Willem met van woede, schorre stem toe. Ik heb je gelast te helpen wassen. Dat kon ik niet. Dan zal ik je een werkje geven dat je wel kunt, al was je de grootste ezel van Queensland. Dan zijn er toch nog meer ezels in Queensland, antwoorde Willem, die volstrekt geen achting gevoelde voor de man niets slecht karakter hij kende. Ga mee! Zesde de manager tussen de tanden en liep drifte voorop. Willem volgde bedaard, nieuwsgierig naar het geen komen zouden. Ze liepen de hutten en tenten voorbij naar de wolschuur. Mr. Willem trok een zijder open en nu bevonden ze zich midden in een honderdmeterslange loods. Een oorverdovend geraas kwam het tegemoet. Hij was een gerikketik alsof de gehele loods met grote, tikkende klokken was gevuld, vermengt met het angste geblaad van duizenden schapen en een geschreeuw en onverstaanbaar geroep van honderden mannen en jongens. Mr. Willem dacht het de vergeefs het geweld te overschreewen. Hij wenkte Willem met een neidige blik hem naar het midden te volgen. Langs de wanden der schuren stonden of lagende scheerders in twee rijen achterokandig. Ze hielden elk een schaap tussen de knieën geklemd, duwden het door een laag duurtje naar buiten of liepen haastig naar de schaapscoin die het midden der zaal besloegen om een ander te krijgen. Kleine jongens draafden heen en weder, raafden de wol op, brachten ze naar de sorteerders of van daar naar de knarsende persen aan het eind van de schuur. Anderen liepen met zwarte potten en kwasten rond. Teer, teer, teer, klonkt van achter, van voor, van links en van rechts. Hoor je wat ze daar roepen? Schilderde de manager Willem in de oren. Ja, teer. Juist, teer, daar zijn de potten en kwasten en nu vlieg je naar de scherder die je hoort roepen. Van de één naar de ander, versta je? Dat zal je wel kunnen, geloof ik. Dat geloof ik ook, schilderde Willem op dezelfde wijze terug. Als ik maar weet wat ik met die teer doen moet. Dat zal je wel zien. Ik blijf hier kijken. Laat ik je niet meer zien, slenteren en luieren. Wat, smijt je die al weg? Zo wendde Wilboon zich eensklappen op de scherder die bezig was een schaap uit het achterdeurtje te duwen. Er zit nog wel een kilo wol op. Overscheren, zegt je, of ik jaag je weg. Teer, teer, schreeuwden de scherders als bezetenen. De jongens vlogen met de kwasten. Ook Willem nummer één en wandelde kand tussen de schaapscoin en de rijscherders door. Hier, teer, teer, een scherder geef hem de teer kwast uit de hand en nu zag Willem waarvoor hij gebruikt werd. In hun haast zoveel mogelijk op een dag af te doen en zo weinig mogelijk wol op het schaap te laten, gebeurt het scherder zeer dik was dat de punter scharen het vleestrinkt of dat er met de wol een lap vel meegaat. Maar dat betekent niets. Een veeg met de teer kwast en een bloeder is gestelpt. De scherder veelt er even hard op los. De pijn voelt alleen het schaap, al geeft het geen geluid. Het rumoer in de wolschuur en de geur die uit de wachte opsteeg, werkt hem bedwelend op Willem, die er nog niet aan gewoon was. Hij werd er duizelig van en had groter lust de teerpot in een hoek te werpen en de frisse lucht te gaan zoeken, dacht de manager, volgde al zijn bewegingen. Teer, teer, riep weer een scherder in zijn nabijheid. Hé, wat klonk die stem bekend? En de uitspraak van het woord teer was zo vreemd, het geleek wel Nederlands. Snel ging Willem naar de roepende en smeerde teer op de wond voor het schaap. Nee, die jonge man met zijn lange baard kende hij toch niet. Willem, kijk op. De manager was weg en ogenblikkelijk lag het teerpot en kwast in een hoek. Zo snel hij kon, liep hij naar het eind van de schuur. Daar stond Dilly bij de persen en merkte de geperste banen met UAPC. Zeg eens, John, zijn er Hollanders onder de scherers? Dat weet ik niet, daarop dat tafelje ligt de namenlijst. Kijk maar eens naar de namen. Stel door liep Willem de lange lijst. Alle Engelse namen, Dicks, Willys en Tommy's bij de vleet. Nee, toch niet, daar staat Raap. Dat is zonder twijfel een Hollander. Raap, waar had hij die naam meer gehoord? Raap, oh ja, dat was de Hollander van wie onderweg de man met de huifkar sprak. Die moet ik vinden, dacht Willem. Hij is op de goudvelde geweest en weet misschien iets van Herman Borgers. Het zal de jonge man met zijn melonde baard zijn. Zijn teergeleek meer op Nederlands dan op Engels. Daardoor kwam hij waarschijnlijk zijn stem bekend voor. Hij zog de scherer weer op en bleef voor hem staan. De man lag over zijn schaap gebogen en keek in zijn ijver niet op. Is u meneer Raap? Jawel, zei de man en zag op, verwonderd in het Nederlands, toegesproken te worden. Om met u te dienen, Raap. Nee, geen Raap, knol. Kees, ben jij het of ben je het niet? Riep Willem, spon in de wol en greep zijn makker van de kruisberg bij de schoudig. Wel heb ik van mijn leven, Willem, ben jij het? Riep knol en liet zijn schaap vallen. Een poos keken de twee jongens elkaar in blijde verrassing aan, toen schoten ze in een lach. Willem, wat ben je veranderd? Je begint de baard te krijgen. Ik zou je niet dit eerst herkend hebben. Heen jij dan, Kees? Je hebt nu ook wat meer dan het magere, valsche snortje dat wij van jou haren maakten. Maar hoe kom je hier verzeilt? O, hemel, daar heb je de manager. Waar is mijn teerkwast? Want daar ligt hij bij de kooi, waar je hem zo even nier gesmeten hebt. Zeg eens, hou knol, heeft je beest geen wond? Op het ogenblik niet, maar geef hem maar een lik, de vent komt hierheen. All right, scheelde knol met een stem als een klok en voegde er minder luid bij. Wees toch zo kinderachtig bang niet voor de manager? Als hij je wegjaagt, neem ik je bij mij. Ik zet eerst daar eens een station op. Ik heb je veel te vertellen, Willem. Ik heb tegenwoordig centen. En ik heb je ook veel te vertellen, knol, lachtte Willem. Terwijl hij knol schaap zwart schilderde. Ik heb tegenwoordig dubbeltjes. Teeer, scheelde een andere scherig. Tot vanavond knol, riep Willem, zijn vroeger makker de hand drukkende. Tot vanavond, in mijn hut, scheelde knol hem na. Maar Willem verstand hem op drie pas afstand, reedt niet meer. Zo geweldig was het getik en geblaad. Nu knol, zei de Willem, nadat de beide jongens reed zijn uurtje tezamenadder gekeuveld. Nu weet je het vernaamste van wat er zeer dat onze vlug met mij gebeurd is. En binnenkort zal er nog wel iets voorvallen dat je vreemd zal doen opkijken. Vertel nu ook eens hoe het jou is gegaan. Wel, op ver en na niet zo wonderlijk en voorspoedig als jou, maar toch nog beter dan ik verdiend heb. Dat moet ik bekennen. Ik heb eerst een paar maanden onder mijn tegenwoordige naam in West-Valen en Hanover rondgesworven, tot ik eindelijk te Hamburg kwam. Daar heb ik hard gewerkt, maar ik kon er maar juist genoeg verdienen om niet van honger te sterven. Ik heb 12 ambachten en 13 ongelukken gehad. Ten laatste kwam ik bij een slager. Daar begon het geluk. De man was de gelijk beestenkoper van zijn ambacht. Toevallig hoorde ik hem op een winteravond, terwijl we bezig waren knakworst te stoppen, vertellen dat hij een dertig ramen van Duits marineras moest opkopen voor een Duits squatter in Queensland. Dat knoopte ik in mijn oor. Ik dacht dadelijk aan jou. Ik kon ook niet anders denken dan dat je toen al hoog en droog in Australië zat. Baas, zei ik, toen ik een maand later hoorde dat de slager de ramen had gekocht. Baas, mag ik ze brengen? Toen had je een gelach moeten horen, maar we zaten juist aan tafel, knechten, meiden, kinderen, allemaal met alkandig hier in het uit. Ze dachten allemaal dat ik mij verbeelde dat Queensland een dorp in de buurt van Hamburg was. Maar wat keken ze op hun neus toen ze merkte dat ik er veel meer van wist dan zijzelf. Alles wat je aan mij van had verteld had ik goed onthouden en dat heb ik ze eventjes aan het verstand gebracht. Je kende toch geen Duits, Kees? Dat geeft ook wat. Ik sprak altijd maar plat doetigems met wat woorden erdoor die ik onderweg en in Hamburg geleerd had. Ze verstanden me best en ik hen. Nu, en wat verder? Wel, de baas had er oren naar. De squadder had hem zelf geschreven of hij niet iemand wist die toch naar Australië ging. Die kon er meteen een oogje op de kostbare lading houden. Je kunt begrijpen, Willem, hoe blij ik was toen de boot het anker lichte. Ik heb altijd tijd in angst gezeten dat ze mee inpeken zouden. Ik koog geen politieagent zien zonder de beven. Een half jaar heb ik hier op een station doorgebracht. Toen ging de tijding dat er goudvelden in het noorden ontdekt waren als een lopend vuurtje door de koloni. Daar heb ik eerst een paar maanden honger geleden tot opeens de kans keerde. Ik was niet zo gek als de meesten die hun stofgoud nog gauw over drinken of verspelen dan ze het gevonden hebben. Knolletje, zei ik bij mezelf, dus al heel mooi zo. Wees tevreden met wat je hebt en maakt dat je weg komt. En ik er vandoor. Ik heb mijn geld op de bank in Brisbane gebracht en ben scherer geworden. Nu mankeren we nog maar een paar honderd pond om een klein station op te zetten. Mijn voegere baas heeft me beloofd met de helpen, zo gauw ik het geld bij elkaar er heb. Ik ben nu al drie maanden aan de gang en trek van het ene grote station naar het andere. En nu ken je ook mijn hele geschiedenis. Willem had van het laatste gedeelte van Knolls verhaal niet veel gehoord. Van de goudzoeker met de huifkar wist hij reeds dat Kees op de velden een van de weinige gelukkiging was geweest. Zijn gedachten verwelden bij Herman Borgers. De vraag naar de beminden van zijn zuster brandde hem reeds meer dan een uur op de lippen. Alleen de vrees opnieuw teleurgesteld te zullen worden, weer hield hem ze te uiten. Nu knol ze weg, nam hij een besluit. Ben je te teleurgesteld, dan me langer met eidelen hoop te vleien, dacht hij. Zeg eens Kees, heb je wel eens Hollanders op de goudvelde ontmoet? Voeg hij zo onverschillig mogelijk. Hollanders? Nee, nooit. Hoe kom je daar zo bij? Ik heb meer dan eens gehoopt onder zoveel Engelsen, Duitsers, Fransen, Italianen, Chinezen, en ik weet niet wat voor ladslui meer eens een enkele landgenoot aan te treffen, want ik snak daarnaar weer een woordje Hollands te spreken. Eens, laat eens kijken, dus nu wel een maand of tien geleden, toen heb ik Nederlands hoere spreken. En was dat een Hollander? Vroeg Willem gejaagd. Nee, tenminste, ik kan het niet geloven, anders zou hij het mij wel gezegd hebben. Het was voor de rechtbank. Een paar goudzoekers wilden mij recht betwisten op de premie. Ik had, moet je weten, de eerste goud gevonden in een streek die nog niet doorzocht was. De premie kwam er dus eerlijk toe, maar een paar Engelsen zouden me toch overblufft hebben als die mammen niet geholpen had. Wanneer ik mij in het Engels niet goed wist uit te drukken, vertaalde hij mijn Nederlands in het Engels. En zo kreeg ik de premie. Mijn toek zag haar armoedig en vervallen uit. Ik zal een wat van de premie meegeven, dacht ik. Kom, kamaraat, zei ik. Landslui moeten al kan daar helpen in de vreemde. De ene dienst is de andere waard. Toe, pak aan, het is je van harte gegund. Ik ben je landspan niet, zegt hij, en zet een paar ogen op dat ik ervan schrik. En toch ben ik er nog zo zeker niet van dat hij geen Nederlander is. Willem was, terwijl Knol vertelde, beurzelingsrood en bleek geworden. Ken je zijn naam niet, Kees? Wacht, hij stotterend uit. Willem, wat mankeert je? Wat kan jou die man schelen? Knol, ik zoek naar iemand die mij na aan het hart ligt. Hij is een jaar geleden naar de Nieuwe Goudvelde vertrokken. Als daar gins zo weinig Hollanders zijn, is het zeer goed mogelijk dat jouw tolk de man is die ik zoek. Kom, knol, zeg eens dadelijk, hoe heet hij? Ja, wacht eens. De ene onze rechter spakt die naam zo vreemd uit, dat ik hem niet goed verstand. Willem maak je niet blij met een dode mus. Het was geen Hollandse naam. Bezes, boeges of zoiets, met al wat ervoor. Borgers, schilder Willem opspringend. Herman Borgers. Ja, juist, dat zal het geweest zijn. Herman, ja, nu je rinner ik mij. Ik dacht dat dat Herman bij de naam hoorde. Dan is hij toch een hondig. Knol, we gaan naar de Goudvelde. Herman zoeken. Wij moeten hem vinden. Het mag kosten wat het wil. Riep Willem opleiden en vast beraden toon. Een kleine geitje, of het zomaar niets is. Naar de Goudvelde, dat ze gevaarlijke weg in. Neke is, wat je ook zegt, het helpt je niets. Stribbeld is niet langer tegen. Het moet en het zal gebeuren. Al was het een jaar van hier, en al moest we ons midden door de wilde heen slaan. Dat kon er wel eens opzitten, of we moesten de grote weg volgen. Dan duurt zo'n reisje minstens een maand. Al rijden we als dollen. En in een maand schier ik vijfhonderd schapen tegen een schilling het stuk. Dat is vijfhendzendig pont. Ho, als je geen andere bezwaren hebt, is de zaak geklonken. Geld is bij mij het minste. Ik zal je eens iets invluisteren, dat ik je eigenlijk nog niet mag vertellen. Jij riep Knol in ongelovige verbazing over het geen Willem hem vluisterend vertelde. Ben je mal? Je zag er vanmorgen nogal manager achteruit met je teerkwast. Teer, jongen en manager. Dat lijkt net zoveel opokander als schoenpoetser en minister. Ach, kom, maak dat andere wijs. En toch is het zo, Knol. Lopen ze een eindje mede het vlakke veld in. Dan zal ik de zaak haar fijn vertellen, en je zult me geloven. Willem, je bent een gelukskind, zei Knol, enige munten later. Honderd pont in de week. Als je het in een boek leest, geloof je het niet. Stel, spreek zo luid niet. Geef je me nu je handen op, dat je mee gaat. Je zult er geen schade bij hebben. Nu goed, ik belovert je. Eigenlijk ben ik het jou en die borgers verplicht. En jou heb ik te danken, dat ik veilig uit de kruisberg ontsnapper kon, en aan hem dat ik vijftigpont premiumpont vangen. Ik kan weggaan wanneer ik wil. Maar hoe doe jij? Je kunt toch zo maar niet weglopen, nadat je een paar dagen leerling bent geweest. Dat zal toch wel moeten, zij wil hem nadenken, en meer tot zichzelf en tot Knol sprekend. Ik zal wachtend op de volgende week, wanneer de mailman met de brieven uit Brisbane op station komt, zal er wel een van mijn engelsman voor mij bij zijn. Dan schrijf ik er één terug, waarin ik hem meld, dat ik de raap van de man met de huifkarp gevonden, die Herman Borger's persoonlijk kent. Hij weet hoeveel er mij aan gelegen is, die jonge man te spreken, en zal het wel billen kunnen, dat ik hem onverweld ga opzoeken. Kees, als we Jackie, de Blackboy als gids mede konden krijgen, zouden we in een rechte lijn door de wilderness kunnen trekken, en dan zonder twijfel de weg in de helft van de tijd afleggen. Nu wil hem, ik doe zoals op de Kruisberg, ik laat alles aan jou over, het plannen maken is je toevertrout, dat weet ik nog vanuit. Mijn hoofd is er niet voor geschikt, ik schik me naar jouw wil, dan zal het wel goed aflopen. Ik ga slapen, morgen bij het aanbreken van de dag moet ik in de wolschuur zijn, wel te rusten. Goedenacht Kees, blijf dus afgesproken dat jij in elk geval mee gaat? Wel, jij hebt hier als ik het goed nagaat te bevelen, en niet te verzoeken, niks geer eigenlijk jou schapen. En dat is ook zo, Kees, en dat zal je geen nadeel zijn. Nu wil hem, misschien besluit ik nog wel, een grote knecht, in plaats van een kleine baas te worden. Goedenacht Squatter. Slaap wel opzichtig. Met een hart vol hoop, en het hoofd vol plannen, rolde Willem zich die nacht in zijn dekens, toch hij kon de slaap niet vatten, wat hij de manager zeggen, en wat hij naar Amsterdam, en naar Brisbane moest schrijven, hield zijn geest wakker. Hij betast in het donker, nog eens de ring en de brief, die nu eindelijk kans halen, binnenkort hun bestemming te bereiken. William, slaap je al? Hoord hij dicht bij zijn veldbed vluisteren. Dilly, ben jij het? Ja, zeiden deze, en ging naast Willem op de rand van het bed zitten. Ik ben hierheen geslopen, om je te zeggen dat je op je hoede moet zijn. De manager heeft achterocht opgevat, waardoor weet ik niet. Zijn kwaad geweten, doet hem alles en iedereen verdacht voorkomen, en jij en je oom, gelijken voor familieleden, al heel weinig opokandig. Hij zoekt van mij, iets naders om trent jullie beide te vernemen, omdat hij bemerkt heeft, dat wij met ons drie in uitschapend tellen zijn geweest. Ik weet ook zeker, dat hij je beluisterd heeft, terwijl je met je landgenoot sprak. Ik heb hem onder voorwenzel, dat ik hem iets tonen moest, tegen zijn zin van de tent, waar jullie zo luidspraken, weggetroond. Wij zijn het vervolg voorzichtigig. Achter elke tent of hut, kan een luisteraar verscholen zijn. Vertrouw ook niemand, hoe genaamd ons geheim toe, of alles is verloren. De bevolking van het station, is wel niet op zijn hand, maar hij kon licht iemand met vrije beloften omkopen, om zich tegenover jou, als om tevredenen aan te stellen, en je uit te horen. Past dus op, de bedrieger in zijn staat, de wolter verkopen, voor ze afgeschoeren is, met de schapen erbij, en het geld op te strijken, is er uit de voeten te maken. John, ik wil je raad er hard te nemen, of schoon ik niet zo onnoozel en licht gelovig ben als je denkt. Ik ben nog al jong, maar ik heb veel ondervonden. Dilly, ik heb ook een andere zaakje voorlichting nodig. Nu vertelde Willem de opzichtig, die hij nu reed zijn vriend kon noemen, dat, en met welk doel, hij naar de goudvelden moest vertrekken. Wat de manager betreft, bewiddet Dilly, die zal gemakkelijker toegeven dan je denkt. Hij ziet je waarschijnlijk met genoegen vertrekken, en het zou hem dunk me wat waard zijn, als je in het geheel niet terugkwam. Maar of hij je checkie meegeeft, weet ik niet. Dat zou je anders minstens veertien dagen tijds uitsparen. De grote wegen slingeren hier in eindeloze bochten van het ene station naar het andere. Waar zo'n zwarte neemt de richting waarin de kakkertoes vliegen, en checkie vooral kent de weg naar het noorden op een prik, en weet bovendien de Majals te vermijden. Majals? Wat zijn dat nu weg? Goed gewapende wilden, die alleen in een nabijheid van de runns komen om te stelen of te moorden. Echte menseneters, die hier in Noord Queensland nog lang niet uitgestorven zijn. Maar heb je checkie bij je, dan loop je weinig gevaar. Die ruikt zijn vormalige broertjes van verre, en is in de wildenis in zijn element als een vis in het water. Tot morgen wil je hem. Tracht bij voorbaat checkie te winnen, met een goudstuk doe je veel bij hem. Schrijf je oom dat hij zich haast te moet, anders is Mr. Whalebone hem te vlug af. Ik zal in tussen een oog in het zeil houden. De manager dan willensverzoek op, zoals Dilly vermoed had. Checkie mocht medegaan om hem en zijn makkig in rechte lijn door de boesten geleiden, tot ze de grote weg, niet ver van de velden, zouden bereikt hebben. Mr. Whalebone was van dit oog omlijk af, zelfs vriendelijk tegen Willem. Hij had wel gezien, dat schapenwassen en tearsmeren geen werkvorm was, en iets anders was er tijdens de scheren op het station niet te doen. Willem begreep zeer goed dat de manager loog. In een magazijn, in de paardenkampen, waar de rijdieren der scheerders en wasters geborgen waren, in de slachthuis, overal kwamen handen tekort, toch hij hield zich onnozel. Een week later, kwam de rijden een mailman op Darling Station aan. Hij voerde een tweede paard met een groot pak brieven en kranten beladen aan de teugel met zich en werd met gejuich ontvangen. Willem zorgde bij het uitpakken tegenwoordig te zijn. Hij verist het terecht dat de manager, in die hij kants zag, zijn brief uit Brisbane zouden onderschepen. De brievenbestellig had er twee voor Willem bij zich. 1. Uit Amsterdam. Die was in een oogwenk open gescheurd en de inhoud ervan verslonden. God dank, alle thuis waren gezond en verlangen vuurig naar tijding van de zoon en broedig. Het telegram van Willem dat zijn aankomsten Sydney melden moest, hadden ze bij het verzenden van deze brief nog niet ontvangen. Wel echter, zijn brief uit Trieste, waarin haar Darling Station Queensland al zijn toekomstig verblijf had opgegeven. Ook bleek het nu dat het de jonge walling ernst was toen hij Willem te basel de vrienden handrijkte. Hij had een bezoek bij dienstouders afgelegd en hun zijne ontmoeting medegedeeld. Met een enkel woord herinnerde Emilia haar broer aan zijn belofte Herman Borges te gaan opzoeken en bij haar beden vochten ze tans die van Hermans ouders. Ook zij hadden ze er ten jaar taal nog teken uit Australië ontvangen. De tweede brief, die Lord Greyberry met zijn ware naam ondertekende luide Alles in orde. Heb mijn identiteit bij de rechter de Brisbane bewezen. Manager kan geen kwaad mee doen. Ik zal zorgen op de geschikte tijd op station te zijn en zal een bevoegd ambtenaar meedeprengen om zo nodig mijn rechten op alles wat zich op de run bevind tegenover Willemoon te doen gelden. Kies met Dilly, Schapen en Runderen uit om de tweede rund te bevolken. Ik vertraak eerst dag na de goudvelden om de manager te zoeken was het post scriptum. De mailman vertrok de volgende morgen en nam Willems brieven voor Amsterdam en Brisbane Mede. De tijdingen die de squadsleerling uit beide plaatsen had ontvangen spoorden hem aan zo spoedig mogelijk zijn planten uitvoer te brengen. Nog dezelfde dag werden alle toepreidselen voor de grote reis gemaakt. Einde van Hoogstuk 16 Eerste deel van Hoogstuk 17 van Willemrode. Deze liep je volksopname boven tot publieke domein opname door Anna Simon. Willemrode van Edie Heimans Hoogstuk 17 Na de wijze des lands gaven de drie ruiters door luide hurra's aan hun pleidschap lucht toen de laatste slagboom in de verst verwijderde heiling achter een dicht viel. Die vrolijke stemming werd bij elk der reizigers nog verhoogd door hem voor ieder verschillende oorzaak. Willem gevoelde zich opgewekt door het veruitzicht eindelijk de belofte aan zijn zuster gedaan te kunnen vervullen en binnenkort Herman Borgers in dubbele betekenis deelgenoot van zijn geluk te maken. Knol doordat hij al rijdende dubbel scheerloon verdiende zonder een schaap te vullen of de terechtwijzingen van de lastige manager te moeten aanhoren. En Jackie bij die wilde de vruchten wel het diepst uit het hart. Gids zijn en dat nog wel van vreemdelingen. Straks zou hij eens proeven geven van zijn vaardigheid in het pad vinden en jagen. Hij zou tonen dat er geen majoel geen wilde mee was. Zijn hoera bij het binnentrainer van de push klonk als een overmoedige uittarting van alle mensen en dieren der wildenis. Voor Willem had deze reis nog een bekoorlijkheid meer. Hij zou weder nieuwe streken zien en zo doen er meer en meer bekend worden met het land dat hij nu reeds als zijn tweede vaderland beschouden. Om zo snel mogelijk te kunnen rijden had men alleen het onontbeerlijke meegenomen. Vlees en meel slechts voor één dag. De kogelzakken evenwel waren goed gevuld en de inhoud moest mondkost leveren. Van het wild dat hij je toe toch ook moest medewerken was echter in de eerste uren van de tocht weinig of niets te bespeuren. Zes een enkele buidelrad vluchten bij de nadering der uiters in één der vele ver van alkander verwijderde grombomen. Schaduw gaven die bomen slechts weinig. De kleine, leerachtige bladeren keerden hun een tikte in plaats van hun vlakten naar de zon die dan ook met haar brandende stralen ongehinderd de bodem van het bos versgroeide. Het was januari in Queensland de heetste maand van het jaar. De hitte werd drukkend en werkte met het diepe stilte van het bos zonder schaduw nadelig op de blijde stemming van Willem en Knol. Zwijgend redden ze achter Jackie aan. Deze echter scheen er weinig last van te hebben. Hij draaide onophoudelijk op zijn paard heen en wedig. Begeek nu in zijn geweer en zijn revolver dan weer zijn nieuwe jachtmes. Geen kengeroo of wallaby ligt ze echt te zien. Geen papagaio of kaketoe leed in de bomen zijn gekrijshoeren. Jackie had bij zijn vertrek van het station ook zijn tommehak en stenen beil aan de zadeknop gehangen. Nu haalde hij hem vijf te wapen voor de dag dat hij tot nu toe zorgvuldig in zijn flanel verborgen had gehouden. Het was een platte, zwakgebogen, ijzerhouten lat afgerond aan de uiteinden en van ongeveer 4 decimetallengte. De bollezijde was scherp gesneden. De hollezijde rondgelaten. Blijkbaar trots op het bezitter van toonde hij zijn vreemd zortig wapen aan de achter hem rijden de Nederlanders. Boemerang zei hij geheimzinnig. Hey, is dat nu een Boemerang? Riepen Willem en knolten gelijk. Geef eens hier, Jackie. Maar daar had Jackie geen oren naag. Hij vertrouwde zijn kostbaar wapen aan geen onervaren handen toe. Nee, witte man niet kennen Boemerang. Jackie doen als karkatoes komt. Missa wil je hem zien hoe zwarte man doen. Met die woorden wikkelde Jackie zijn Boemerang in een wolrelap en stopte hem weer tot zijn flanel. De gele dag ging voorbij zonder dat een stuk eetbaar wild onderschot kwam. Twee mal hadden ze een herder ontmoet die zijn kudden naar het station dreef. Maar één van de 60.000 schapen te slachten daraan dacht geen van drieën. Men was dan ook wel gedwongen opnieuw met het medegenomen vlees het avondmaal te bereiden. Jackie's maag is geen afgrond te zijn. Hij had drie mal zoveel als Willem en knol en was nog verre van verzadigd toen de gehele voorraad ons opreteert. Er ging geen einde te komen aan het Australisch bos met zijn eeuwige gombomen. Toen de drie mannen het kampvuur aanlegden was het landschap nog niet merkbaar veranderd. Willem nog knol wist er dan ook of ze een dagrijs verder waren gekomen dan wel in een kringgrond gelopen hadden. Jackie lacht om hun twijfel. Hoopt zakelijk door gebaren, want het mengelmoes van Engels en de taaler inlanders dat Jackie spak was voor de Hollanders moeilijk verstaanbaar, beduidde hij hun dat zolang kreupelhout en slingerplanten het uitzicht niet belemmerden, hij nooit in een kringgrond lopen, al geleken alle bomen op bekandig als twee eieren van dezelfde vogel. Juist die bomen waren het waar langs hij zijn denkbeelde richtsnoerspanden. Willem en knol hadden er alkandig Reeds des Morgens opmerkzaam opgemaakt dat hun grits telkens als hij een boom genaarderd was een ogenblik omkeek. Nu begrepen ze de doel van die beweging. De vernuftige zwarte koos zorgvuldig de bomen uit waar langs hij reed en zorgde steeds dat elke volgende boom met de tansbereikten en de vorige in een richterlijn stond. Zo kon hij wel kleine slingeringen maken, maar in een kringrijden in geen geval. Eerst in de middag van de tweede dag maakte de gladdermosbodem van het eukolyptus bos voor een grastapijdplaats. De halmen werden steeds hoger en de bomen steeds schaarser. Zo ging langzamerhand het bos in een prairie over. Nu kon ook het water en daarmee dat wild niet verre meer zijn. Kijk dat grasta kind ze in scholven dus of een dier doorheen vlucht, zei knol. Dingo, antwoordde Jackie met zekerheid. Men bereikte de plaats waar de Dingo door het hoofdgetrappel opgejaagd was. Daar lag, half verscheurd, een jong kalf. Wacht even, zei Willem, en sprong van het paard. Die rakker zal niet veel schapen of kalvren mee vermoorden. Hij haalde een flesje tevoorschijn, zoals elke bewoner van een station steeds bij zich draagt en besproeid het van ingereten lichaam op verschillende plaatsen met stignine. Onder het verderrijden hoorden ze het klagend geloei der moedig die haar kalf zocht. Ze kwam hun achterop en volgde hen een tijdlang met haar angsten geluid. Het was of ze de mannen smeekt haar te helpen zoeken. Deze kregen medeleiden met de arme koel, maar hadden haar toch niet bij het lijk van het kalvder verbrengen, al hadden ze dat in het hoge gras toch terug kunnen vinden. Ze vreesten dat ze het lichaam van haar kind zouden likken en zich zo doen de zelf vergiftigen. Weldre hadden de reizigers gegonden hoop bij het avondmaal iets anders dan een stukje gezouten vlees of halfrouwen mailballen te eten te krijgen. Een verwijderd gekwaak, gekras en gekrijs bewees dat ze de padding van een rivier naderden. Met moeite slechts onderdrukten ze een verruchte kreed toen ze de plassen beseid vonden met eenden, gansen en zwanen en ze de akasia's langs de oever letterlijk bedekt zagen met papagaien, karkatoes en andere bondgekleurde vogels. Daar zullen we eens een paar van uitzoeken, Kees, zei de Willem, die na zijn paard gekluisterd te hebben, zich gereed maakt er aan te leggen. Missen, niet schiet. Vogels wegjagen. Morgen niet, fluisterde Jackie, terwijl hij de loop van Willems gewier neerdrute. Jackie, boomrangwerp, veel meer krijg, eenden niet bangmak. Daar heb je gelijk in Jackie. Kom aan, verton je kunst eens. Ik ben werkelijk nieuwsgierig hoe je met dat stuk hout een vogel treft. Misses meegaan. Jackie geleidde hen naar een open plaats aan de oeverg. Aan de overzijde naderde een vlucht karkatoes de rivier. Ze waren nog zo hoog dat het sneeuwvlocken geleken, die in het diepe blauwde er lucht voortreven. De vogels kwamen steeds darende, snel nadig. Reeds waren de gele en rode kuiven duidelijk van de witte veeren te onderscheiden. Jackie had zijn boomrang uit de lappen gewikkeld en zorgvuldig afgevreven. Op het ogenblik dat hij de karkatoes snel zag daren, greep hij de lap bij het ene eind, zwijde ze enige keer boven zijn hoofd rond en liet ze daarop los. Willem en knol keken er boven om de boomrang met de oog te volgen, maar tot hun verbazing vloog het komst stuk hout snel draaiende naar het water. Als ze gekeilde steen sprong het weer op toen het de oppervlakte bereikt had, daalde weer, kaat ze zo drie mal terug en verhief zich ten laatste als had het ding uit het water nieuwe kracht geput, sneller draaiende in de lucht. Het ging werkelijk of de boomrang leven bezat. Plot sling naar mij een zijsprong en schoot tussen de nierstrijkende karkatoes in. Deze hadden zich bij het dalen wat veel verspreid. De boomrang slingen er tussendoor zonder er één te treffen. Enige ogenblikken bleef hij op de plaats ronddraaien als zocht hij nog een prooi. Daarop steeg het zondelingenwapen hoger. Beschreef een grote cirkel in de lucht, draaide in wijde spiralen terug over de rivier en viel voor de voeten der verbaaste Nederlanders in het gras. Checkie was teleurgesteld nu zijn boomrang waarop hij zo gepocht had, niet had geraakt. Met scherper blik de zocht hij de bomen in een nabijheid. Missen! Kijk! Checkie raakt blauwe papagaai. Op een hoge, witte eucalyptus stoeden en dartelden een menig te veelkleurige papagaien en pakieten met alkander. Een grote in die groot blauwe ara de teden als ringen om een dunne tak geklemd schommelden met de kop naar beneden lustig heen en wedig. Checkie zwijde opnieuw zijn boomrang boven het hoofd en wierp hem voor zijn voeten op een platte steen. Lootrecht steeg de lat naar boven, schoot op de vereisde hoogte gekomen naar de ara en trof hem tegen de kop. De vogel liet los en viel. Onder het vallen draaide de boomrang steeds om de vogel heen. Hij scheen er een geheel mee uit te maken en sloeg er tegenaan dat de veren in het rond vlogen. De zwarte liep snel naar de plaats waar de boomrang en zijn buit gevallen waren. De papagaien was verpletterd. De schedel, de poten tot zelfs de harde snavel waren een stuk geslagen. Checkie wist er zijn met bloed bevelect wapen af. Komt de boomrang niet terug als hij iets raakt? Vroeg Willem. Nee missa, witte mannen denk zo. Boomrang is geen hond. Maar wat boomrang raakt is dood. Blijft liggen. Dat heb ik gezien en goed ook, zei knol terwijl hij de ara opraapte. Ik geloof dat er geen beentje in zijn lijf heel is gebleven. Lekker, vanavond braden, nog meer raken, hernam Checkie en zocht naar een nieuw middpunt voor zijn boomrang. Goed zo, Checkie, ga je gang oude jongen, dan sparen wij onze kogels. Ik verzeker je dat ik trek heb. Kees, vertrouw niet te veel op zijn lekker. Ik heb de zwarte, vuile ei-rezineeten en toen zei hij ook nog, lekker. Zij willen met Nederlands tot knol. Checkie kreeg bij het hoeren van die vreemde taal op. Checkie kan niet verstaan. Met wantrouwende blikken staerde hij, dit zegende, de beide blanken aan. Nu was het de beurt aan Willem en knol om te lachen. Het ontstelt gelaad van de zwarte verriet dat hij de witte mannen nooit een andere taal dan Engels had hoeren spreken. Kan niet verstaan, herhaalde hij verschrikt. Witte mannen wil Checkie doodschiet. Ben je niet wijs, Checkie? Ik zei er dat je zo goed met de boomrang kon omgaan. Waarom zouden we je kwaad willen doen? Als jij ons niet helpt, verdualen we immers. We komen uit een ander land dan Mr. Wilbone en Mr. Deli. De zwarten spreekt het ook niet alle dezelfde taal. Johi, voetnoot, ja, eind voetnoot, zei Checkie nadenkt en ging op zijn herken zitten. Missa Roder, missa Deli en misse knol goed mannen? Zij helpt vragen de toon. Ja, zeker, Checkie. Hier heb je mijn hand erop. We zullen je nooit kwaad doen. En als we thuis komen, krijg je weer zo'n rondstukje goud. Checkie doet niet, riep de zwarte eensklaps op springend. Wat niet? Ons niet verder brengen, voeg Willem verschikt. Johi wil verder brengen. Missa Manager niet goed, slaat Checkie met de zweep. Checkie niet doen, wat Missa Manager zegt. Wat zegt Missa Manager dan? Checkie moet twee witte mannen in de scrup bij de Majos brengen, weglopen, anders Missa Roder Checkie doodschiet. Wat een schurk! Daarom liet hij mij zo gewillig op reis gaan en dat als het de reden was de geheugelde vriendelijkheid. Willem keek dit zeg aan de eens rond en de schrik slug hem om het hart. Als Checkie eens gedaan had, wat een verradelijke bestuurder van hem eiste. Nu reed zouden hij nog knol weten naar welke zijden zich te wenden en ze waren nog op run van Darling Station. Hoedan wanneer de zwarte gids hen over een dag gevat mede in de scrup in de steek had gelaten. Checkie doet het niet wel. Checkie is een goede zwarte man. Hij blijft bij ons, is het niet? Zo pijde Willem, terwijl de gids vriendschappelijk op de schouder klopte. Johi, zei Checkie, zal aan Missa Manager zeggen, witte mannen dood in de scrup. Braver zo, Checkie. Zeg wat je wilt, als je ons maar op de weg naar de Goudvelde brengt. Checkie was geheel gerustgesteld en hervatte de jacht. Nog verschijrende eenden en karkatoes vielen onder de bordade geslagen van de ijzerhouten boomrang en verschafden een uitmuntend avondeten. Vijf dagen lang werd het toch op dezelfde wijze voortgezet. Gomboomwouden wisselden af met grasvlakten en steenwoestijnen. De kengroes waren blijkbaar dik was gejaagd want ze waren schuur dan gewoonlijk en kwamen niet onder schot. Zo moesten zich de reizigers met vogels tevreden stellen. De zesde dag evenwel met het bos dat ze doerreden gaandeweg dichter. De gombomen hoogig en dikker slingerplanten en bamboestruiken maakten het rijden lastig. Daar vertonen zich ook voor het eerst een wallaby in hun uitbijheid. Het dieren sprong haastig voorbij zonder, zo het ging, de reizigers die afgestegen waren te bemerken. Checkie, ik ruik brandlucht, zei Willem opeens. Wilden. Wilden, fluisterde de zwarte, stak het hoofd vooruit en speerde zijn ogen wijd open, docht de bomen, de struiken en het hoge gras belemmerden het ver gezicht. Mr. Hode, bewaarboemerang in de hand, zei de Australiëg. In een ogenblik lagen de weinige kledingstukken die hij droeg aan de voet van een reuzachtige eucalyptus. Wat wil je nu doen? voeg knol verwonderd. Daar kom je nooit in, die boom om spannen vijf mannen nog niet. Checkie, Kamen maak, antwoordde de Blackboy op zijn gewone geheimzinnige toon. Checkie knap zwarte man. Inderdaad, Checkie wist overal raad op. Met zijn tommehok sloeg hij een vingerdikke bamboeestengel dicht bij de grond af. Ook de pluim kapte hij weg en boog daarop het 10 meter lange riet in tweeën tot het kraakte. De beide einden maakte hij evenins buikzamer door ze te doen kraken. Daarna maakte hij met veel moeite een lus van het dunste eind. Stak er de linker arm in, sloeg toen na een paar vergeefse pogingen de bamboe om de boom heen, greep het losse eind met de rechterhand en draai het enige keren om zijn rechter arm. Nu plaatste hij de rechtervoet tegen de grond, trok de bamboe aan en liet zijn lichaam zover mogelijk achter overhellen. Eindelijk trok hij ook zijn linkerbeen op zodat hij tegen de boom stond als een vlieg tegen de wand. Met schokken steeg het daaië riet langs de gladde stam op en met elke schok plaatste de zwarte de ene voet boven de andere. In korte tijd had hij de onderste tak bereikt en klom als een eekhoorn verder. Met behulp van zijn kamin kwam hij op dezelfde wijzer weder beneden. Majals berichte hij. Prairie achter het bos in brand. Wallabies jagen. Held Jacky, zet je daarom zo'n benoud gezicht? We hebben immers onze geweren. De wilden zullen ons wel met rust laten als ze zien dat we goed gewapend zijn. Nee, Majals 40, 50, wij 3, in de boomen. In de boomen. Als jij maar zegt hoe wij in die dikke stammel moeten klimmen, ik zie geen kans met jouw kamin te doen. Ik heb ook weinig lust mijn nek te breken. Wel nu, Jacky, dan zullen wij hier je broertjes afwachten. Toch daarin had Jacky weinig lust. Hij schee je niet op een ontmoeting met zijn rastgenoten gesteld te zijn. Meegaal, witte mannen Jacky nakruipen, paarden meentrekken naar de zoom. Majals ons niet zien kan. Weder, vloog on Wallabie voorbij. Zet er onder het springen de voorpoot tegen de met jongen gevulde buidel. In de rechter hand er al volvig in de linker de teugel van het paard haal. In de linker de teugel van het paard houdend vochten Willem en Knoll de zwarte door het keupelhout. Aan de zoom van het bos hield Jacky stand, ging op de knieën liggen en beduidde Hollanders dat zij hetzelfde moesten doen. Een grasvlakte strekte zich voor een uit. Enige naakte wilden, ruizachtige keros, liepen met brandende gomtakken rond en staken het gras op verschillende plaatsen in brand. De wind dreefde rook van de verborgen reizigers af zodat ze er geen last van had en ze de vlakte in haar geheel konden overzien. Langs de hoge rand van het bos stonden, met hun rug naar hen toegekeerd, een tiental met lange speren gewapende wilden. Aan het tegenovergestelde zijde der vlakte wachten een twintig tal, eveneens gewapend, de wallebi's en buitenratten op die voor de naderende vlammen vluchten. Ze wierpen hun speren naar de vluchtendieren, toch bleken niets hier behendig te zijn. De meeste wallebi's ontkwamen, slechts drie, vielen in de handen der wilden. Deze dromen met de buiten het bos in, niet verre van de plaats waar de drie mannen bij hun paarden verschoden lagen. In de volgende dagen ontmoeten de ruiters wild in overvloed. Bij elke maaltijd aatten ze gekookt of gebrade kengroeflees dat de Nederlanders steeds beter smaakten. Jackie evenwel bleef hardnekkig de voorke geven aan ongekochte spijzen. De voortreffelijke gids wist steeds een ontmoeting met de wilden te vermijden, het als werkelijk of haar zij ruiken kon zoals deliebeweerde. Eenslechts kwam aan het dichterbij dan gewoonlijk. Om ongemerkt voorbij te komen stegen de ruiters af en omwondende hoeven der paarden met gras. Jackie is geen door een geheim zinnige oorzaak aangetrokken en de gelijk afgestoten te worden. Telkins als hij een 10 of 15 schreden gedaan had, bleef hij staan en boog het hoofd naar de zijde van het kamp der wilden. Dan zwoegte zijn borst en huiverde hij over het gehele lichaam. Karapori, fluisterde hij met bevende lippen, mag als dansen en zingen. Een dof gebrom als werd er in de naarbijheid op onvloers de trommen geslagen trofde oren naar Nederlanders die ingespannen luisterden. Borra, zei Jackie nauwelijks hoerbaar, vanbij gelovige angst peuilden hem de ogen uit het hoofd. Met geweld zich ontrukkend aan de betovering die hij naar de plaats trok van waar het geluid kwam vluchtte hij met grote sprongen in tegenovergestelde richting. Willem en Knol moest hem wel volgen hoe garnen ze in zo'n concert een wal daar wilden hadden bijgewond. Jackie was niet te bewegen terug te keren, zelfs een rondstukje goud had geen uitwerking. Borra, Borra, zeiden hij nog zitterend van angst. Marjos, Jackie doodstek, op eet. Maar wat is dat dan voor een vreselijk en gevaarlijk ding zo'n Borra? Is het soms een Borra? Een slang, vroeg Willem. Nee, schoorde Jackie, niet slang, Borra. De zwarte liet zijn schitterend witte tanden zien. Eens nijdt dan in de bovenkaak ontbak. Begrijp je er wat van, Kees? Geen steek, of het moest zijn aardigheid van de wilden zijn, ook kan er bij zo'n gelegenheid de tanden uit te slaan. Kees, als we op de terugweg met ons drieën zijn, moest we er eens op wagen, zo'n indrukwekkende plechtigheid af te kijken. Ja, als we met ons drieën zijn, je schijnt daar niet aan te twijfelen, Herman Borgers te zullen vinden. Als je op de goudvelden rondgezorven had, zoals ik, zou je nog zo zeker niet van zijn. Einde van eerste deel van Hoogstuk 17. Laatste deel van Hoogstuk 17 van Willem Roden. Deze liever volksopname behoort het publieke domein, opname door Anna Simon. Willem Roden van Edie Heimans. Hoogstuk 17. Vervolg. De hitte werd op de middag zo drukkend dat Willem en Knoll na de maaltijd besloten in de schade van een mimosa-bosje een paar uur te gaan slapen. Ze sloten gerust de ogen, daar ze wisten dat Jackie de wacht hield en met een palm tak hen voor de beten de gevaarlijke insecten beveiligde. Willem werd wakker, vreesigde ogen en bemerkte met schrik dat er gids verdwenen was. Kees wordt wakker, Jackie is weg. Wat blieft? Rip Knoll die versrikt opsprong. Maar daar liggen zijn kleren, zijn broek en zijn hemd. Alleen zijn beil zie ik niet. En ginsgrazen drie paarden. Maak je niet ongerust Willem, hij is niet weg. Maar waar zit hij dan? Ik zie hem nergens. Jawel, daar ligt hij op de buik aan de plas te drinken. Hij is de vent gek geworden. Hij heeft pas een gehele Keteltee leeggedronken. Willem en Knoll liepen naar de plas. Jackie, wat doe je daar? Maar Jackie gaf geen antwoord. Door een teken gaf hij de Nederlanders te verstaan dat ze naast hem moesten gaan liggen. Ik mag een kraai zijn als ik er wat van snap, zei Knoll. Hij heeft zijn mond vol water. Laat u een vredesnaam maar gaan liggen, Kees. Ik ben toch ook nu gierig wat voor kunsten hij nu weer zal vertonen. Meen dan een half uur lagen we drie mannen op die wijze aan de plas. Begin met de verveling, Kees. Hij mei niet minder, Willem. Stelte, geboot Jackie, met een duidelijk gebaar en wees op een insect dat over de plas grondste. Dat is een bij als ik het wel heb. Dat geloof ik ook, Willem. Wat zou hij daarmee willen doen? Jackie's ogen vochten elke beweging van de bij. Nu was hij dicht bij zijn hoofd dat het water bijna aanraakte. Eens klaps spoot de zwarte het water uit zijn mond op de bij. Het insect viel in de plas. In een oogwenk was Jackie opgesprongen en had het diertje gegepen. Voorzichtig nam hij tussen de vingers van de linker hand. Hij bevestigde met een droppel harsh enige draadjes wol die hij waarschijnlijk uit zijn flanel of zijn dekens had geplozen aan de poten van de bij en plaatste het diertje op zijn hand om het te laten drogen. Vauw betekent dat Jackie? Vroeg Willem, die even als knol in de grootste verbazing aan toegezien. Bij weg vliegen naar het nest. Honing, lekker! antwoordde Jackie en smakte met het tong. Daar vloog de bij op. Toch de wol bezwaarde haar zozeer dat ze zich slechts langzaam kon verwijderen. Na enige wendingen nam ze de richting naar het bos. Jackie erna. Het hoofd omhoog, de tommehawk in de hand, volgde hij nu in springend dan wederrennend het insect dat door de vlokjes wol zelfs op een afstand duidelijk zichtbaar bleef. Verrast en nieuwsgierig naar de uitslag liepen Willem en knol de bijen jager na. Toch ze kon hem niet bijhouden en verloren hem uit het gezicht. Het kloppen met de beil in het bos echter zeiden hen waar hij zich bevond. Nader gekomen zagen ze hem een tiental meters boven de grond met het lichaam tegen een gladde boomstam aangedrukt. Alleen de tenen van zijn linker voet vonden steun in een inkeping die hij met zijn tommehawk had gemaakt. Nu was hij bezig ter hoogte van zijn heup een tweede te hakken. Zo Hugh Jackie zich al klimmende een trap uit tot hij de eerste tak had bereikt en zich opkond trekken. Boven in de boom begon hij een gat te hakken. De splinters vielen op Willem en zijn reismakker neer. Missa, pas op! schildert Jackie. Een oogblik later vielen zware honingraad op de grond. Honden de bijen grond ze er omheen. Een tweede en derde raad volgden. Nu kwam ook Jackie naar beneden. Vlug als een aap daalde hij de ongemakkelijke en gevaarlijke trap af. Dat de bijen op sommige plaatsen in klompen op zijn naak lichaam zaten scheen hem niet te deren. Hij legte de raten op zijn hoofd en liepen op een drafje mee naar de plas om zichzelf en de raten van de aanklevende bijen te zuiveren. De honing smaakte uitmuntend. Weinig gedragen daarna bereikte men een onafzienbare vlakte. Jackie weesde bijna Nederlanders de richting waarin ze rijden moesten om de grote weg te bereiken en nam afscheid. Dag Jackie, goede reis. Als je bang bent voor Missa Manager, zeg hem dan maar dat je de witte mannen in de scruppet laat steken. Johe, Jackie zegt een witte mannen dood, opgegeten door de modules. Goed, maar zegt Mr. Dillian stilte dat het niet waar is. Dag Jackie. Ik ben nu al verlangend, Kees, het verbaasde gezicht van Mr. Wilborn te zien wanneer hij ons gezond en welzie terugkomen. En wat moet Jackie dan zeggen? Daaraan dacht ik juist, Kees, hoe goed hij zich ook kan redden als de nood aan de man komt. Hij heeft me toch geen grote dunk van zijn verstand gegeven. Hij kan, geloof ik, niet nadenken. Meden in de uitgestrekte vlakte zagen Willem en Knoll tot hun verwondering een blokhuis voor zich. Het was een kazerner van de zwarte politie door de regering van Queensland aangesteld en geposteerd op plaatsen waar de inborlingen nog als gevaarlijk werden beschouwd. De zwarte ruiters waren op dit ogenblik voor het grootste gedeelte op Mars om een stand modules te tuchtigen. Dat wil zeggen, te vernietigen, die in Engelse zendeling opgegeten hadden. De sergeant, de enige blanke die aanwezig was, vertelde hun dit terwijl hij hen naar de grote weg geleiden. Maar, maken die zwarte agenten dan nooit gemene zaak met de wilden, vroeg Willem nusierig. Wel nee, antwoordde de sergeant. Mijn jongens zijn alle uit een andere streek van de Torres Strait of uit Victoria, die kennen geen groter plezier dan de modules die hun strooptocht ondernomen hebben voor de kop, of nog liever, in de rug te schieten. De grote weg lag voor hen, en nu zagen zich de beide Nederlanders opeens weder in de bewoonende wereld verplaatst. Huyfkarn en troepen bereden of onbereden goudzoekers kwamen hen tegemoet of werden door hen ingehaald. Op allerlei wijzen vervoerden de mannen hun bagage. De een schoof een beladen handcar voor het. Een tweede had zijn boeltje op een kruiwagen geladen. Een derde, minder met aardse goede en gezegend, torsten zijn gehele bezitting die uit een opgevouwen tent, een deken en goudgravers gereedschappen bestond, tot één pak gebonden op zijn rug. Gins had het twee stevige kerels het hoofd tussen twee sportwen van een ladder doorgestoken, waarop hun tenten, Hauwelen, Spaden en Tinne wasschotels lagen en doeg hun zo hun haven op de schouders naar de goudvelden. Tans was knolde aan gewezen gids. Hij geleide Willem door een dolhof van houten kramen en linen tenten, maar voor allerlei koopwaar lagen uitgestald en waren het vanuit rugtige kopers weemelde. Dit was evenwel slecht zijn voorpost van de eigenlijke goudstad die men wel draa bereikte. Daar getuigde alles van de koortsachtige haast waarin de stad, of beter gezegd, het hoofdkamp der goudzoekers was ontstaan. Geen rooilijn, geen regelmaat was er in de straat om te ontdekken die dan ook nauwelijks die naam verdienden. Alleen de regeringsgebouwen en de banken waren gedeeltelijk van steen opgetrokken en met zinkend platen getekt. Alle overige woningen op ruwen en slordige wijzen van hout of boomskorps vervaardigd, of invoudig uit enige lappen zeildoek tussen ijzeren of houten palen gespannen. Drie vierden van die kotten en brakken bleken kochen en speelholen te zijn, haar versuften en verdiedelijk te wezens op de grond lagen of op de vaten zaten en tegenhand een vol stof goud een afschuwelijk vocht te drinken kregen dat alleen de naam van Whiskey of Gin had. De overige tenten en kramen waren op een enkele slagerij of bakkerij na winkels waar alles te koop was wat een gouddel vernoordigd kan hebben. Het gejuul en geschreeuw in en om de koegen en winkels werd ondraagelijk. Het geen wel of de gehele mensenmassen die naar de goudveldes troomde of vandaar voor korte tijd of voorgoed teruggeerde, zich in die weinige bocht gestraten had samengepakt. Aanrijden te midden van die dringende en duwende menigte viel niet meer te denken. Willem en knolst tegenaf. Kunnen we geen andere weg kiezen, Kees? Ik kan mijn paard niet meer voortkrijgen en het gejuul hier bezorgt me hoofdpijn. Nee, we moeten hierdoor. In de andere straten is het nog veel volig. Gebruik je ellenbogenmaar. Straks krijgen we lucht. Ik weet een plaatsje waar we uitblazen kunnen. Pas op. Houd je paard bij het gebied niet bij de teugel. Anders heb je kans dat ze je de teugel doorsnijden en dan kun je fluit naar je beest. Uitweemelt hij je van paardrieven die met gedrang hun slacht tacht het slaan. Eindelijk sloeg knol een dwarsweg in waar het rijden weer doenlijk was en hield na een poosje stil voor de winkel Herberg van een Chinese bij wie hij reeds meer maanden zijn intrek had genomen. De langgestaarte zoon van het hemelse rijk kwam haastig naar buiten lopen en boog onophoudelijk als een knipmes toen hij de beide ruiters voor zijn toko zag staan. Hij herkende knol onmiddellijk. Ha! Serrap! Ik heb je wel gezicht dat u terug zou komen. Die eens in de velden gelukkig is geweest kan het in de bush of de stad niet meer uithouden. Serrap! U gaat zeker weer eens uw geluk beproeven, zei Thuip Poen, in onmogelijk Engels, terwijl hij de Nederlanders de paarden hierop ontladen. Daar vergit je je lelijk in, zo'n schelen waterchinees en dat gaat je ook niemand al aan. Breng nu maar gauw onze paarden in de kamp en straf wat te eten, maar geen katten of hondenvlees hoor of ik vel je levend. Thuip knol met woestrolende ogen en smeed zijn gevolver aan mes op tafel. Met een sluwe glimlach op zijn effen giel gelaad boog de chinees tot op de grond en sneld onmiddellijk heen om knolst twee ledig bevel te vervoeren. Willem, kijk zijn makker aan en schoot in een lach. Wat scheelt je nu, Kees? Waarom ben je opeens zo woedend en waarom snel je die chinees zo af? Hij zou ons anders dacht te afzetten. Als je dat chinees gebroed niet overblufft, spelen ze de baas over je. Laat me eens begaan, Willem. Hij moet zich verbeelden met een paar woesten gouddelvers te doen te hebben. Lach vooral niet als ik hem soms wat al te mordadige dreigementen aan zijn gelade knikker gooi of hem eens aan zijn staart trek. Bij het eten verloogt hij poen op knolst wenken. Het eenvoudig maal was spoedig afgelopen en knolstak een pijp op. Kom aan, Willem. Nu moest we eens overleggen op welke wijze waar je vriend borgers zullen zoeken. Ik zal je vertellen hoe de boel hierin al kan er zit. Dan kun jij een plan maken. Onderweg heb ik er al een poos overlopen denken. Ten eerste heb je hier een postkantoor waar de goudgravers wel eens de streek opgeven waarin ze denken te vertrekken. Ten tweede heb je een Goeverde Mens Commissaris waar de pacht voor de kleemsbetaal moet worden en je naam in het registre wordt geschreven. Ten derde heb je de bank. Nee, eerst laat je moeten zeggen dat er eigenlijk twee soorten van goudgravers zijn. Je kunt bij een matrapei voor vijf schillingsdaars onder de grond graven of op je eigen houtje boven de grond. In het eerst geval vind je je vriend binnen een paar dagen. In het andere geval misschien nooit. Nu is er nog een soort. Of eigenlijk is altijd hetzelfde. Nee, toch niet hetzelfde. Kijk eens wel je kunt de grond nog eens nagraven en uitwassen waar de matrapei al met machines gewerkt heeft. Of je kunt, net als ik gedaan heb, op goed geluk het land ingaan om nieuwe velden te zoeken. Dat noemen ze hier prospecting en dan krijg je een premie van de commissaris. Dat begrijp je toch wel. Heel goed knol. Ik moet zeggen, je hebt er slag van de zaken netjes uit de kanten te zetten. Je bent je carrière misgelopen Kees. Je had professor moeten worden. Maar als ik het zelf in zag, zou ik het toch nog iets beter begrijpen. Zeg eens, houd maar als je belieft niet voor de gek. Ik heb geen drie jaar op de Franse school gegaan, zoals jij. Daar had mijn vader geen geld voor. Kom, niet kwaad worden Kees. Het is in maar eens maar gekheid. Laten we maar een kijkje gaan nemen. Ik hoor stampen. Zijn dat de machine is waar je van sprak? Ja, we kunnen onze paarden en ketels veilig hier laten. Bij de Chinees zit de schrik er al in. Ga maar mee. Een kwartiertje buiten de Goudstad kwamen de beide Hollanders op een uitgestrijkt terrein, waar de grond was omgewoeld alsof er een menigte mollen en konijnen, zo groot als olifanten, aan het werk waren geweest. Het was een gaos van huishoge hopenquarts, bergenlemen en zand, donkere mijmputten, diepe kuilen, met een zwartachtig water gevuld en kunstmatige watervallen. In de plassen werkt een stoombagarmachines met emmers aan de jakobsladders, die afgrijselijk knarsten. Aan alle zijden staken onder afdaken geplaatst de lokomobilen haren zwarte pijpen boven het glindtrende kwarts uit en braakten dikke rookwolken uit die als een mist boven het terrein bleven halen. Met donderend geweld vielen ontzachelijke, ijzeren blokken door de ijzertau en der dreelende stoomachines opgetrokken op de kwartshopen neer en stampten het goudbevatten de steen tot gruis. Mensen en paarden waren slechts bij de machines te zien en op de plaatsen waar het water zich van een hoogte op het vermorselde kwarts stortte. Laten we verder gaan, Kees. Ik geloof niet dat we Herman hier behoeven te zoeken. Dat is de waterlomen, antwoordde Knol, die bij het ontzettend geraas zijn makker verkeerd verstand en dan moest je eens onder de grond zien. Daar staan honderden en duizenden mannen half naakt tot aan de heupen in het water te vroeten of liggen in de droge meinen op hun rug in de gang het kwarts los te hakken en als ze daar eens een klomp goud vinden waarnaar ze op de velden zo lang te vergeefs hebben gezocht is het voor de maatschappij en niet voor hen. Ik zei dat we maar terug moesten keren die een ik zoek is hier toch niet te vinden. Nee, dat geloof ik ook niet. Hier komen de goudwerkers eerst als ze hoe wil en spade voor brood hebben moeten verkopen. Kom Knol, laat wat maar eens op een andere manier beproeven. Wij eens naar Postkantoor. Als we daar geen voldoende inlichting krijgen gaan we naar de Commissaris. Het Postkantoor, een lange houten lood met stenenpui was alleen voor postresstand en de verzending naar de kustplaatsen ingericht. Bezorgd konden de brieven uit de aard- en zaak hier niet worden. Wie je een brief verwachten moest van tijd tot tijd komen horen of liever zien. In grote platten bakken met glazen deksels voor elke letter één of meer lagen de brieven even als de bakken zelf alphabetisch gerangschikt. Willem zocht natuurlijk alleen in bak B. En jawel, daar lag een brief voor Herman Borgers met een Nederlands postsegel. Alleen de geadresseerde evenwel mocht hem in ontvangst nemen. Wij leten beanten Willem het omslag van haar bijzien. Het postmerk bewees dat Herman Borgers zei de drie maanden niet in de stad, in elk geval niet op het Postkantoor geweest was. Dit was alles wat Willem in het kantoor gewaar kon worden. Op het kantoor van de goudcommissaris moesten ze een tijd lang wachten. De regeringsbeanten was met een tiental helpers aan de loketten bezig, het stofgoud der goudzoekers te wegen en tegen een wissel op Brisbane of Rockhampton in ontvangst te nemen. Willem deelde hem zijn verzoek om inlichtingen naar een hondig op de goudvelden mede en de man was zovriendelijk hem uiternodigend binnen te komen. Tussen twee rijen verbazend hoge brandkasten nam Willem met knol plaats en wachtig geduldig tot de commissaris een oogblikje de handen vrij zou hebben. Wat de welwillende man hem mededeelde was weinig geschikt om zijn hoop te versterken. Voor een maand of zes waren volgens de boeken door Herman Borgers een tiental onsen goud. Een waarde van ongeveer 30 pond vertegenwoordigende op het kantoor bezorgd. De wissel was op zijn verzoek op de Governementsbank gedeponeerd, daar Borgers opnieuw naar binnenland dacht te vertrekken. Kunt-ie niet gissen in welke richting meneer? Voeg Willem. Dat kan ik onmogelijk antwoorden de vriendelijke beanten. Dat houden de prospectors zoveel mogelijk geheim. Dat begrijpt u wel. In geen geval werkt hij bij een maatschappij. U behoeft hem der halve in de omtrek van veertig meilen niet te zoeken. Daar is de grond aan onderscheidende maatschappijen verpacht. Hij zal, zoals de meeste prospectors, de loop der hoofdrevere gevolgd zijn en daarna een of andere zijdtak die nog niet bewerkt was gekozen hebben. Meer kan ik u niet zeggen. Het aantal van die zijdtakken en bijrevertjes is zo groot dat ze niet eens alle benoemd of in kaart gebracht zijn. Het enige wat u doen kunt is op goed geluk het land ingaan en overal waar u ziet graven of wassen navraag doen. Het blijft echt er een hooploos werkje. Heeft u geen portret? De commissaris werd wedig aan één der loketten geroepen en luisterde nauwelijks toen Willem hem dankzegde voor zijn hulpvaardigheid. Good luck, riep hij door het loket toen hij Willem een knol door de gang zag vertrekken. Op de bank lag nog steeds de wissel ter beschikking van Herman Borgers. Dat is een slecht teken Willem, beweerde knol. Het is de gewoonte niet van de goudzoekers langer dan een paar maanden weg te blijven. Denk je dat ik zo spoedig te moet laat zakken? Dan ken je me nog niet. Morgen gaan we op weg, Kees. Het geluk heeft me zo dik was gediend. Waarom zou het mij nu de rug toe keren? We weten nu waarom we ons te houden hebben. Het is nu zeker dat Herman het binnenland langs een van de pijreviert is ingegaan. Dat is er iets veel gewonnen. Als je ondervonden had, zoals ik, wat het betekent het binnenland in te gaan, zou je er zo licht niet overdenken. Geen ogenblik ben je daar je leven zeker. De Wilden? Nee, niet van mijn plan af, Kees. En mee moet je. Daar helpt geen lieve vader of moeder aan. Bij Taupoon, de Chinese, terwikkeerd, vond hun Willem en zijn rijsmakker de grote kamer achter de winkel vol goudzoekers. De mannen hadden hun rode of blauwe verlennen tot aandacht schouder opgestroopt en zaten aan een lange, van twee schragen en een plank gevormde tafel of aan bijtafeltjes te eten. Elk had zijn gewier tegen de muur gezet en deed ze tegoed aan het ossenvlees en brood dat de vlugge Chinese hun voorzetten. De Delvers, die bij Taupoon hun intrek namen als ze naar het stad kwamen, waren niet van de roeste soort. Toen waren meestal vaste klanten, die niet op het gewoel in de koegen der Hofstraaten gesteld waren en hier na maanden van eenzaamheid op de verwijderde goudvelden een paar gezellige dagen kwamen doorbrengen. Na het eten vertelden ze ookander hun lot gevallen of doden de avond met kaart spelen. Wel was de inzet soms een halve ons stof goud, maar zo grof als in de andere koegen werd er bij Taupoon niet gespeeld en een vechtpartij was een zeldzaamheid. Knol, zijn er geen kennis van je bij? Voeg willen. Daar heb ik dadelijk naar gekeken. Nee, maar al was dat het geval wat zou het ons geven? Naar wie moet ik vragen? Naar Herman Borgers? Naar een hondig? Aan wie niemand zien of horen kan dat hij het is? Naar een man met een neus, twee ogen en een baard zoals iedereen? Ik geloof dat de luid erachtig maar hartelijk zouden uitlachen als ik zo dwaas was te vragen. Als we nu nog een portret hadden zoals de commissaris vroeg, dan was het mogelijk dat we hem vonden. Nu geef ik geen dubbeltje voor de kans. Als ik jou was, Willem, zou ik een brief op het postkantoor laten en stilitjes naar het station terugkeren. Je hebt gelijk, Kees, dat een onbegonne werk. En toch moet ik het beproeven. Ik heb nu eenmaal op mijn zuster gezegd dat ik naar Herman zoeken zouden, al moest ik dwars door Australië trekken. Ik wist toen niet wat het was. Nu weet ik het wel. En toch zal ik woord houden, zij Willem opstaande. Hij ging met het hoofd in de handen voor het raam zitten en keek naar de zon, die bloedrood achter de heuvels in de vertewegdoek. Hij bemerkte zeer goed dat Knoll weinig lust had hem te volgen en misschien wel beslist zou weigeren. En wat dan? Knoll was de enige die Herman van Aanzien kende. Hij zelf was er niet zeker van de beminden van zijn zuster nog te zullen herkennen, evenminn als hij Knoll op het eerste gezicht had herkend. De moeilijkheid lag hoofdzakelijk in de baard. Dat ziraat was in Queensland zo algemeen dat een barbier er een zeldzameheid was. Een weinig mismoedigd haalde hij voor de honders te maal de ongelukkige brief voor de dag en bekeek hem van alle kanten. Maar wat kon dat adres hem helpen? Kijk, het omslag was op de vauwreed doorgesleten. Omwillekeurig keek Willem erin. Wat een dikke brief. En zijn zuster had erop gereken dat hij lang onderweg kon blijven. Ze had er een stukje karton in gedaan, zonder twijfel voor de stevigheid. Nee, dat is een portret. Goede hemel. Knol, we zijn geholpen. Ik heb een portret. Riep Willem in beleide verrassing opspringend. Laat zien Willem. Hij is het, sprekend hoor. Alleen de baard mankeert erop en ook is hij wat maagder geworden. Je bent werkelijk een gelukskind. Nu is er kans en nu ga ik ook mee. Geef het eens hier. Nu zal ik ook de luid daar binnen eens vragen of ze hem in de laatste tijd gezien hebben. Geen daar aanwezig goudzoekers kende eventueel een persoon die op het portret geleek. Dat betekent niet knol. We zullen er wel vinden die hem herkennen. Het spijt me dat ik zo even bijna de moed liet zinken. Dat was jouw schuld, maar het zal me niet weer gebeuren. Einde van Hoogstuk 17 Hoogstuk 18 van Willem Roden Deze liepjevox opname behoort het publieke domein. Opname door Anna Simon. Willem Roden van Eli Heimans Hoogstuk 18 Smorgens vroeg begraven Willem en knol zich naar één der hoofdstraten om zich te benodigd heden voor de reis te verschaffen voor zover ze die niet bij Tui Poen hadden kunnen krijgen. Het was er nog drukker en woeligig dan de vorige middag. Willem had een briefje geschreven voor Herman Borgers voor het mogelijke geval dat deze naar de goudstad mocht komen terwijl zij op weg waren om hem te zoeken. Hij wilde het op het postkantoor bij de reeds aangewezen brief leggen. Tot zijn een verbazing was er reeds een brief naast de eerste gelegd. Dat is de hand van Lord Greyberry. Kees, mijn Engelsman is hier geweest of is misschien nog hier. Zou hij weten dat je hier ook bent? Nee, dat kan niet zijn. Hij is uit Brisbane vertrokken voordat hij mijn brief had ontvangen en denkt natuurlijk dat ik goed hem wel op Darling Station aan het schapen wassen of paarden vangen ben. Willem, had we dan dadelijk op weg gaan. Voor beide mijnen is het niet zoveel als hier. Als hij al op weg is halen we hem nog wel in. En is hij nog hier dan kunnen we daar kind op hem wachten. In het gewul en gedrang van de stad behoeven we hem niet te zoeken dat zou vergeef zijn moeite zijn. Dat is een goed plan Kees. We zullen het onmiddellijk ten uitvoer brengen. We hebben alles wat we nodig hebben. Terug naar Taipoen. Wat heeft die zwarte daar kind op zijn hoofd, Willem? Het lijkt wel een aanplakpoort. Kun je zien wat er op staat. Jawel, laat eens kijken. Blijf even staan. De zon schittert al juist op. Nu zie ik het. Wat is dat? Rip Willem verbaasd. Verloeren twee jonge Nederlanders die ze terugbrengt bij de commissaris zal vijf pondbeloning ontvangen. Ben je mal? Staat er dat? Ja, zeker. Kijk zelf maar. Dutchman staat er met letters van een halve meter midden op het bord. Ja, waarlijk zijn zeker een soort van honden, menen knol. Die Engelsen spotten. Moord! gilden knol. Help! schilden Willem. Bijden voelden zich tegelijk van achteren om het lichaam grijpen zodat ze de armen niet konden bewegen en achterover trekken. Twee stevige kerels grepen elk daarbij de jongen lieden bij de benen, twee anderen bij het hoofd en hoe ze ook schilden, tegenspartelden en zich verzetten, ze werden opgeteeld en op een sukkeldraffje gevolgd door een lachende en julende menigte voortgedragen. Willems gevolver viel uit zijn gordel. Eén daar draagers raapt ze op en straks weer op de plaats. De gedragenen tegen wil en dank begrepen spoedig dat het hier geen misdadig opzet gold. Maar door de schrik waren Willem nog knol in staat nadenken over de reden van zoek een zondelingenbehandeling. De uitroepen der goudgravers en nieuwsgierigen die in haag vormden om hen door te laten en meer nog de zwarte die, met zijn advertentie bord in de hoogte voorop kwam lopen bewees hun spoedig dat zij de verloren Nederlanders waren. En dadelijk dacht Willem aan Lord Greyberry. Herriep knol toe. Maak je niet ongerust, Kees. De Engelsman heeft ons na te oppakken. Laat me los. Ik zal wel meelopen, zei hij tot de dragers, die hen bij de schouders hadden. Dank je wel, dat een ander je beat pakt en met de beloning gaat strijken, he. Nee, jongen, we hebben je en we zullen je bij de baas brengen. De mannen waren goudgravers uit de herberg van Taipoen. Gelaten schikten Willem en knol zich in een lot. Willem, als het lang duurt wat ik zee ziek. Jou Engelsman heeft vreemde manieren, dat moet ik zeggen, zegt de knol. Maar door tastende en doeltreffende dat moet je ook bekennen. Hou je goed, Kees. Na een kwartier hield de optacht stil voor het kantoor van de commissaris. De Nederlanders werden afgeleverd en de dragers ontvingen de beloning. Het was, zoals Willem vermoed had. Ook Lord Gravery had, voordat hij verder trok, gepoogd bij de commissaris inlichtingen te krijgen, omtrend Herman Borgers. Tot zijn verwondering vertelde de beant te hem dat een paar uur geleden twee jonge Nederlanders naar dezelfde man gevraagd hadden. Na de beschrijving kon de een niemand anders zijn dan Willem. En geen kans zien de hem op andere wijzen te midden van die mensenmassa te vinden, koos de Engelsman het zo goed gelukte middel. Terwijl Willem en knol bezig waren, in orde te brengen, stapte Lord Gravery bedaard en met een gezicht als er weer niets gebeurd was het kantoor binnen. Willem verklade zijn aanwezigheid in de goudstad en stelde knol aan zijn beschermer voor. Niets stond nu hun vertrek meer in de weg. Zonder ergens langer op te houden dan nodig was om de paarden rust te gunnen te eten of te overnachten, redende drie ruiters doorig tot ze de velen die door de maatschappijen geëxploiteerd werden achter de rug hadden. Verder liep de gebaan de weg niet de goudzoekers voor eigen rekening aan het werk. Langs de beide oefers der smaller rivier stonden zij aan zij de rood en wit gestreepte tenten der gouddelvers. Voor elke tent was de grond tot aan het water door touwen tussen palen gespannen afgeperkt en de zo gevormde lange en smalle claims waren de werkplaatsen der gravers. Met houw Willem hakte de mannen de steenachtige bodem los totdat de onderlaag een mengsel van zand, klei en kind bloot kwam. Daaruit schepten ze met een brede en scherpe sparen de cradle vol, een soort van tenenwieg waarvan de bodem uit een fijne zeef bestond. Voor de meeste tenten werkte een twee mannen gezamenlijk, terwijl de één schepte en bij het inwerpen de mand in schommelende beweging hield, putte de ander emmers water uit rivier en wirp die in de cradle. Dan haakte hij de inhoud door een. Zo doen de losste de klei op. Het zand, de klei en het water liepen door de openingen weg en alleen de kleine kiezelsteentjes met de gouddeeltjes beleven op de bodem achter. Dat is een zwaar en langdurig werkje knol, zei de Lord Graberry. Heb jij dat ook zo gedaan? Bijna een jaar lang meneer, dat is wel het zwaarste, maar niet het moeilijkste en langdurigste werk. Ziet u daar gins bij de vijfde tent, die man met zijn tenen schoten op de knieën aan het water zitten. Daarin ligt de opbrengst van twee of drie dagen harder arbeid, fijne kiezelstenen en stofgoud dooreen. Nu is de kunst de schotel zo te draaien dat het water met de stentjes in beweging komt. Het goud is het waarsch en zinkt langzamerhand. Kijk, nu laat hij weer stentjes met water over de rand glippen. Zo gaat het uren lang voort tot alleen de goudlovertjes op de bodem liggen. Daar behoort handigheid toe meneer. Ik heb in de eerste dagen dat ik het deed, met het water zeker wel de helft van het goud weg gegooid, maar spoedig had ik de slagbeet. En lever dat nu veel op. Laat eens omgelijk meneer. We werkte met ons drieën. Eens maakten we op een dag anderhalf ounce. Het goud stond toen drie pond 18 shillings per ounce. Later werkte we dikwijls drie weken lang voor een paar pennyweeds. Toen was het horeleiden meneer, want de levensmiddelen zijn hier tienmaal zo duur als in de bush of in Bruspen. Zo gauw ik zag dat het missliep ben ik er alleen op uit gegaan en zo diep was ik durfte de bergen in. Ik nam geen cradle mee, alleen houweel, sparen en schotels. En toch heb ik daar in een maand meer gemaakt dan hier in een halfjaar. Het is alles toevall en gelukmeneer. En zenuwachtig dat je ervan wordt. Dat kunt je haast niet geloven. Als je zo langzame hand dat goud op de bodem ziet zakken en het laagje al dikker en dikker worden, kun je dus schotelhaast niet meer vast houden van het beven. Zo vertelde knol onder het voortrijden zijn reismakkers al het lief en leed ter goudzoekers. Hoe verder men kwam, hoe groter ook de afstand tussen de tenten der gouddeel verswurt. Op de plaats waar een half uitgedroogd bij riviertje zich met de hoofd rivier verenigde, stonden ze een van wel weer dichterbij alkandig. Hier deed zich ook voor de tochtgenoten de eerste moeilijkheid op. Welke er twee minuten volgen, de rivier of haar zijtak. Knol won inlichtingen in bij enige gravers en voornam dat het bij riviertje tot aan zijn bron reeds bewerkt was. Dan moeten we verder takken willen, waar er iets zo verheden aan het werk zijn gewist is voor een prospector weinig meer te doen. Om dezelf te reden, dit is er nog vier zij rivieren links of rechts liggen. De bodem reest langzaam en werd hoe langer hoe steenachtiger. De goudgraverstenten en herbergen steeds zeldzamer. De bedding der rivier lag diep tussen hoge en rotsige oevers. Op sommige plaatsen helden naakte brokkelige steenklompen over de smalle bergstroom heen en gaven het oord een woest en onherbergsaam aanzien. Van plantengroei was weinig meer te bespeuren dan enige dode gombalmen die met de naakte takken geraamten geleken en de streek nog somberder maakten dan ze er iets was. Op de tiende dag na het vertrek de ruiters uit de goudstad reed hun een troepje goed gewapende mannen tegemoet. Die kwamen zonder twijfel van prospecting. Willem, haal je portret maar weer eens voor de dag. Misschien hebben ze borgers ergens ontmoet. Het waren werkelijk goudzoekers. Een regiingsabtenuig die aan de commissaris in de stad verslag moest uitbrengen van de gesteldheid der streken welke men onderzocht had verrezelde hen. Met de meeste bereidwilligheid gaven de mannen alle inlichtingen die Willem verlangde. Hij had hun nauwelijks het portret getoond of allen herkendend tot zijn grote vreugde daarin een man die geheel alleen in een verwijderde streek werkte. Ik heb hem reeds op drie verschillende plaatsen ontmoet. De voortuins schijnt hem niet te willen begunstigen, zeiden de ambtenaar. Het is goed dat hij hem met u neemt, heren. We hebben hem verzocht met ons terug te keren daar men het geluk toch niet dwingen kan. Maar hij is damelijk stijf hoofdig. We moesten hem tegen onze zin aan zijn lot overlaten. De streek waar hij werkt is voor een inzame goudzoekig veel te gevaarlijk. Tussen de rotsblokken en in de kloven weten de Wilden zich zo goed te verbergen dat ze voor de politie onbereidbaar zijn en we hem die de kanibanen onvoorbereid of slapende vinden. Kunnen ze zijn geweer of zijn paardmachtig worden dan is hij een volore man. Hij hebben twee van onze beste paarden door de spieren der verradelijke zwarten verloren en maar één van de schurken kunnen doden. Kunt hij ons de plaats niet uitduiden waar je hem het laatst gezien hebt? Er is ons alles aan gelegen die man zo spoedig mogelijk te vinden. Voeg wil hem bezorgd. De beanten sprak enige ogenblikken zacht met de mannen die hem vergezelden. We zullen u helpen meneer? Antwoorden hij daarna. Zal jammer zijn als de Wilden een slachtoffer te meer maakten. Zie eens, we hebben een kaartje bij ons van de streken die we onderzocht hebben. Ginz, achter die rots staat de laatste verschanste herberg die geholp u toch ontmoeten zult. We zullen daarheen met u terugkeren en als gewild kunt hij het kaartje overtekenen. Gij hebt immers een kompas bij u. Niet? Wel nu, we hebben het onze niet meer nodig. Gij kunt u ervan bedienen. Het spreekt vanzelf dat Willem en zijn makkers met graagte en dankbaarheid van het wel Willemde aanbod der goudgravers gebruik maakten. Alle levensmiddelen die de herbergier te missen had, kochten ze hem tegen hoge prijs af. De wapens werden nog eens onderzocht en knols gevolver die niet deugdelijk bewonden werd tegen vergoeding met die van één der goudzoekers verwisseld. Heren, weest op uw hoede, waarschuwde de vriendelijke beambte bij het afscheid nemen. De streek die gij doorzult trekken staat als zeer gevaarlijk bekend. Weest verzekerd dat de sluwe zwarten u overal volgen, waakt met u beiden bij het kamp vuur en brandt voor de nacht enige keren uw geweren los. Zo'n knal en vuurstraal is het enige wat zulk gespuis nog ontzach inboezend. Ook schuilen hier nog blanken en gele rovers die zijn nog gevaarlijker. Vertrouw vooral niemand die zich als schits aanbied. Spoedig genoeg bleek het dat de man geen eidelen waarschuwing had gegeven. Twee dagen hadden de Hollanders en de Engelsman naar de roekeloze goudgaven gezocht. Twee malenreeds hadden de heuvels en de stijde oeverster bergstroompjes de knal hunnergeweren hondendvoudig weerkaatst. Indien Herman Borgers in de nabijheid was, had hij het moeten horen. Toch niemand kwam opdagen. De derde nacht was bijna voorbij. Reeds kleurde een rosse gloed de oostelijke hemel. Op een kale hoogvlakte zaten Willem en Knoll met het geweer tussen de knieën bij het wachtvuur. Lord Greyberry sliep in zijn deek gerold zo gerust op de harde vloerder tent als of hij in een donzen bed lag. Kees, hoorde je daar niets? Ja, ik heb het zo even al gehoord, maar ik wil die niet noodeloos ongerust maken. Het is misschien een dingo. Hoor, daar is het weer. Het is over in de verte. Een mens schild. Hoor, weer. Doodspleek keek je de beide jongens ook aan. Met bevende handen ontklemden ze hun geweren. Daar is het al weer. Het komt nader. Oh, God, wat gebeurt hier? Sir, op, word wakker! schreeuwde Willem. In een ogenblik was de Engelsman op de been en met kloppend hart de kolf van het geweer tegen de huub, de vinger aan de trekker stonden alle drie naast Tokander en tuurden in de schemering naar de zijde van waar de creëten kwamen. Daar trelde opnieuw een langgerekte geel, akelig en scherp door de stille lucht. Daar gint ziek zwarte gestalten. Het zijn wilden, ze vervolgen een mens. Forward, vuur, vuur, riep Willem, die de vrees dat Herman in doodse gevaar kon verkeeren, halfwaanzinnig maakte. De drie mannen vuurden in de lucht en snelden vooruit. De donkere gestalten doken nedig en verdwenen als in de grond. De afstand moest echt te groter geweest zijn dan ze gedacht hadden. Ademloos kwamen ze op de plek waar ze meenden de menselijk gedaanten gezien te hebben. Niets. Een dikke nevel die hun nebenen tot de knieën onzichtbaar maakte rolde over de grond. Daar vrees schitterend de zon boven de horizon en verjoegde morgen dampen. Oh, schrik! Voor hun nevoeten lag een lichaam, een mens, een blanke. Goddank! Het was Herman Borgers niet. Het was het afgrijsselijk vermingte lijk van een Chinese. Hoe snel de wilden ook gevlucht waren, ze hadden toch nog tijd gevonden op verschillende plaatsen stukken uit het lichaam te snijden. Met welk doel? De verschrikkelijke waarheid valt licht te gissen. Een zakje stofgoud lag naast het lijk. Een speer had het bij toevall open gescheurd. De gele lovertjes plonken in de reisende zon. Terug naar de paarden zo snel onze benen ons dragen kunnen. Als de schurken er voor ons aankomen, zijn het dieren verloren, rib knol. Laren en vuren, voorarts. De paarden waren gelukkig nog ongeschonden. Ze stonden bij het vuur en hing het toen ze hun meesters zagen aankomen. Een speer had het linnendertent op twee plaatsen doorboord en stak niet ver vandaag in de grond. De wilden waren in de nabijheid geweest. We zijn, geloof ik, nog juist bijtijds gekomen, zei de Engelsman heigend. Maar, ik begrijp niet, waar ze zich zo snel verborgen hebben, er is hier op de vlakte geen boom, geen steenklomp die een schuilplaats biedt. Die deze speer geworpen heeft, moet toch in de nabijheid schuilen. Hij heeft blijkbaar geen tijd gehad, zijn wapen terug te halen. Dat is nog zo zeker niet, beweerde knol. Ik denk, dat ze deze speer uit de verte hebben geworpen, uit vrees dat er nog iemand met een vuurwapen in de tent mocht zijn. Maar waar die duivel zitten, begrijp ik ook niet. Ook Willem kwam de zaak verdacht voor. Hij deed behoedzaam, de vinger steeds aan de trekker een honderd pas verder en kwam snel terug gelopen. Het raad zou eens opgelost, riep hij reeds van verre. Er is dicht in onze nabijheid een diepe afgrond die door de hoogvlakte konkelt. Ik heb water op de bodem zie schitteren en een geruis gehoord. Dat zal de rivier zijn, waarnaar we gisteren te vergeefs gezocht hebben. De tent werd snel opgevouwen, de paarden ontkluisterd en gezadeld. Knol en Lord Gravery volchten Willem, elk twee paarden aan de teugel voerend. Darin moeten we zien af te daden, maar op deze plaats is het onmogelijk, wat ans voor de paarden. De rand van de hoogvlakte is de stijl. Laten we er langs rijden tot we een glowing vinden. Na een lang zoeken, vonden ze eindelijk een gunstige plek. Hier zal het gaan, voorzichtig, opgepast, zoek je zaan. Eén der paarden gleed uit en viel, maar het vlugge dier stond spoederhul te boten, uit dat zich gelukkig niet beseert. We zijnig, zei de Lord Gravery. Kijk eens rond, jongens. Wat als pelonken en kloven, het is niet te verwonderen, dat we geen wilden zien. Honderd grotten, voor ene om zich te verbergen. De gouddorst moet wel hevig zijn bij iemand die zich alleen in zo'n woeste streek durft wagen. Ik zou wel eens een kijkje willen nemen in die donkere, gapende openingdarginns. Doe het niet meneer, riep knol angstig, en hield de Engelsman bij de arm tegen. Ik ben geen ervaren spoorzoeker, maar ik ben toch lang genoeg in zoke streken geweest, om soms iets op de grond te kunnen lezen. De steentjes schijnen me hier diepig in de klei gedrukt, dan ergens anders. Het is over een pad juist naar die god leidt. Wel mogelijk, dat je gelijk hebt knol, maar ik ga even wel. Ben hem rode, ben jij ook zo bang? Wel nee, ik ga mee. Als de moordenaar in dat hoos geldt, zal hij uit mijn gevolver zijn verdiende loon ontvangen. Wacht dan tenminste tot ik een licht heb gemaakt, riep knol, en liep naar een krommen dwergachtige gromboom die aan de rand van de schuimende bergstroom wies. In vijf minuten vlamde een lange tak van het harsh-achtig hout aan het ene einde helder op. Vooruit dan, zei knol, maar onthoud dat ik je gewaarschoed heb. Pas op, kom niet recht voor de opening. Ik geloof niet dat het hool diep genoeg is om er een speer uit te slingeren, maar hij kon een nolla nolla, een kleine werpknots, bij zich hebben. Zo'n ding heb ik eens tegen mijn dij gehad, en ik ben er vier weken kruipel van geweest. Voorzichtig naderden ze de god van terzijde. Ze waren er nog een pas of tien van verwijderd, toen een grote, naakte zwarte keel eruit kwam. Maar op het gezicht uit drie revolvers, die op hem gericht werden, sprong hij met een huilende keet in de spollong terug. Het is de eigenaar van de speer. Vooruit maar, hij is ongewapend, nu is er geen gevaar bij. Riep knol, en snelde met het brandende hout naar het hol. Willem en de Engelsman hem na. De dansende gele vlam verlichten de gehele houten. Daar lag in een hoek het gelaad tegen de stenen wand gedrukt, de naakte wilde te kermen. Hij sloeg in doodsangst de Nagels in de grond, als wilde hij zich in gat graven om erin te kruipen. Van tijd tot tijd kreeg hij een ogenblik schichtig om, en drukte dan wedig zijn van angst vervongen gezicht tegen de kleiacht geboden. Als bij afspraak lieten de drie mannen tegelijk hun wapen zakken. Daar heb je nu één der moordenaars. Kijk, zijn handen en zijn lichaam zijn met bloed bevlect. Schiet nu, fluisterde Lord Gravery tot Winnem. Ik kan niet, het is een mens. Ik doe het ook niet, zei Knol, het is bullswerk. En toch is het onverstandig. We redden, of ongetwijfeld, een blanke door, misschien wel één van ons drieën. Het is een geluk voor de mensen eten dat we geen agent van de zarte politie bij ons hebben, die zou zo angstvallig niet zijn. Kunnen wij hem niet op één of andere wijze onschadelijk maken, vroeg de Engelsman. Dat zou raadzaam zijn, maar hoe, beter hem te doden dan te verminken. Knol, denk je dat hij Engels verstaat, vroeg Winnem eensklapps. Wel nee, op zijn hoogste en enkel woord. De wilde, door het talmen enigszins gerust gesteld, keek om en zag de wapens niet meer op zich gericht. Hij ging op zijn hurken zitten, maar wende het oog niet van de pistolen af. Hij moet ons helpen, Herman te vinden. Let op al zijn bewegingen, zei Winnem, tot zijn metgezelm. Knol en de Engelsman traden buiten de God, de eerste weerp zijn vakkel weg. Winnem beduidde de zwarte door tekens dat hij hem naar buiten moest volgen. De sluwe wilde deed, of hij het niet begreep, maar de opgevenere volver maakte hem gedwee. Hij kroop uit het hol en stond op. Knol nam Winnems wapen in de linkerhand en richt het, even als het zijnen, op het hoofd van de zwarte. Nu liet Winnem de nog steeds siddende wilde Herman's portret zien en trachtte hem te doen begrijpen dat hij en de twee anderen die man zochten. De wilde begreep het, nieuwsgierig bekeekheid portret en keerde het om om de achterzijde te zien. Daarop begon hij te lachen dat hij schudde en wees daarbij in de richting van een verwijderde bergketen. Knol haalde paarden. Ik wil eens zien of ik hem niet aan het verstand kan brengen dat hij ons tot gids moet verstreken. Dat heeft hij al lang gewat Winnem, de kerel is sluer dan je denkt. Dan begrijpt hij ook wel dat hij een kogel te wachten heeft als hij vluchten wil. Door woorden en gebaarden maakt hem Winnem en de Engelsman hem dit voor alle zekerheid nog eens duidelijk, terwijl Knol de paarden haalde. Joi, zeiden de wilde, vroeg het portret nog eens te zien en begon opnieuw te lachen. De drie mannen stegen de paard en volgden de Australiëer op de hidden. Deze is geen alle vrees verloren te hebben. Zelfs wanneer hij omkeek en de loop van minstens twee vuurrabens op zich gericht zag, zette hij niet meer. Huppelend en lachend snelde hij de oever van het riviertje volgend voort. Als hij op de vlucht ging, zou ik hem nog niet kunnen doden. Zijde Winnem zacht tot de Engelsman die naast hem reed. Het is net een groot kind. Het kwaad dat hij doet is hem niet aan te rekenen. Hij hebt gelijk. Laten we nog maar eens in de lucht vuren. Op hetzelfde ogenblik branden drie pistolen los. Huilend dook de wilde in ookandig en bleef met de handen voor het gezicht op zijn heurken zitten. Tot de hoge wanden der smalle valij de hevige knal niet meer weer kaatsten. Toen stond hij op, bedasten zijn armen en benen en keek schuw om. De ruiters gaven hem door de arm met de revolver uit te strekken te kennen dat hij verder moest gaan. Na een paar uur een lopend gaf de wilde blijken van vermoeidheid. Hij wankerde en ging spoedig daarop zitten. Winnem en knol zochten hout en maakte een vuur, terwijl de Engelsman met zijn wapen de zwarte de kans op vluchten benam. Deze scheen daarop echt weer niet het minste plan te hebben. Hij herkte bij het vuur neer en wachtig, geduldig de toeverijtselen voor de maaltijd af. Spoedig kookt het vlees in de ene en het thee in de andere ketel. De zwarte wijgde echter het gekookte vlees te eten en wees op de rouwe voeraad op het pakpaard. Hij wil een stuk rouwe hebben, zei knol. Geef het hem maar. We hebben nu geen tijd ervoor, anders zou ik eens beproeven of de honger hem niet dwingen kan gekookt vlees te eten. Onmiddellijk na het ombijt trok men verder. Hoe duidelijker de omtrekken der bergen werden, waar volgens de wilde Herman Borgers vertoefde, hoe sneller Willems hart klopte, geslingerd als hij werd tussen hoop en vrees. Zou Herman nog gezond zijn en in staat met hem terug te keren? Zou haar wel toe te bewegen zijn? Zou de wilde hen misschien bij zijn verminkt lijk brengen? En meer zulke naar geestige gedachten woelden in zijn hoofd dooreen. De weg steegmerkbaar, werd riviertje bruiste en kookte en vormde watervallum, telkend als het over grote stenen stroomde. De kloof werd nauwig zodat men achter alkander moest rijden en de stroom steeds smallig. Alles duidde aan dat de bron niet meer ver kon zijn. De wilde liep vlak voor de kop van Willems paard. Van tijd tot tijd bleef hij staan. Rekte de hals en draaide het hoofd erzijde als verwachte hij een geluid te vernemen. Dan wees hij Willem op de snel flietende, ruisende bergstroom en wilde daarmee te zeggen dat deze hem bellette iets te horen. Eens klaps maakte de kloof en daarmee red het riviertje een scherpe bocht. Poeh! zei de wilde. Daar stond op geen vijftig pas een afstand een goudgraverstand. Een man dat erbij op een omgevallen boomstam. Zijn ellenbogen steunen op zijn knieën. Zijn hoofd rustte in zijn handen zodat Willem zijn gelaat niet zien kon. Een dood paard lacht naast de tent en een speerstak in de zijde van het dier. De ruiters stegen af, dacht de man bewoog zich niet. Het geklater der beek overstemde het getrappel der paarden. Daar hinnikte in der paarden luid en aanhoudend. De man keek op en zijn eerste beweging was een greep naar zijn geweer. Maar dadelijk liet hij het weer vallen. Hij is het, fluisterde knol Willem toe, die doodsbleek was geworden en van aandoening ging voet voor zetter kon. Was dat Herman Borgers? Die magere, bleke man met zijn holle ogen, zijn verwilderde baard en lange haren, met zijn gescheurde en versleten kleding. Met knik in de knieën naden de Willem. Hij was echt er niet in staat een woord uit te brengen. Knol klopte de zwijgende man op de schoudig. Wij komen nu zoeken en hulp bieden, zei hij in het Engels. Wien, mij, was dat Norse antwoord. Ik heb geen hulp nodig. Ja, toch, mijn paard is door de zwarten gespieetst. Geef me een ander dat ik verder kan trekken. Je hoeft niet verder te trekken. Ga met ons terug naar de stad. Behoeft niet verder te trekken? Wie ben je? Wat kom je hier doen in de wildernis? Ik heb geen goud gevonden, niet noemens water te minsten. Anderen zijn gelukkig geweest, die zijn met volle zakken weggereden naar de stad. Ik niet. Mijn paard is dood. Het was beter geweest als de Marjols mij ook doodgestoken hadden, zei de ramsalige man op doffe toon. Dat was het niet, riep Willem in het Nederlands. Verrast keek de goudzoeken op. Wie spreekt daar Hollands? Ik antwoorde Willem nadertredend. Jij? Wie ben jij? Een landgenoot die je verzoekt met hem terug te keren. Nee, ik ga niet terug. Ik wil verder zoeken. Verder tot over de bergen. Hier daalten zijn stemtelig heimsinnig gevlustig. Daar moet ergens een rijke goudvalij zijn. Een eerste goudzoekig heeft mij het geheim ervan geopend baard. Ik zoek er iets verschillende maanden en ik zal ze wel vinden, want ik moet goud, veel goud hebben. Ben je een hondig? Geef me dan een paard. Maar meegaan doe ik niet. Ook niet als ik je verzoek uit naam van een Amsterdamse meisje dat je goed kent. De goudzoekig dit verschrikt een stap terug. Zijn ogen dreigden uit de kassen te springen. Zo pijlden ze uit zijn hoofd. Een ogenblik stond hij als verbijsterd en streek met de hand over het voorhoofd. Toen geef hij Willem bij de schoudig en hem scherp aanziende voeg hij met heese stem. Wie ben je? Dat je mij geheimen kent. Je komt me bekend voor. Zeg op. Wie ben je? De tranen schoten Willem in de ogen. Ken je deze ring nog, Herrmann? Mijn zuster Emilia gaf hem mij om hem haar verloofde ter hand te stellen, opdat hij niet langer om haar aan het willen in de vreemde zouden rondzwerven. Dat hij halfkranks zinnig was en in levensgevaar verkeerde, wist ze toen nog niet. Lang stuide de ongelukkige man de ring aan. Toen sloeg hij de hand voor de ogen en viel als verpletterd op de boomstand neer. Nee, dan heb ik geen goud meer nodig. Snikte hij. Willem schrikte bij die hevige uitbarsting van smart zo zeer dat hij niet meer wist wat te zeggen. Kom, kamaraat, zij knol, de verslagen man op de schoudertikend. Sta eens op, hè. Zal zo'n vaart niet lopen en aan de praatjes van een goudvalij met klompen van een oudst stoort zich een verstandige wolder niet. Dat zijn sprookjes die alleen een bijgelovige eer kan verzinnen als hij van de hitte en ellende half gek is geworden. Jij moet niet snik zo, trooste Lord Greyberry, die nu allen Nederlands spraken geen Engels wilde spreken. Jij moet niet snik zo. Ik weet waar jij kan vindt meer goud dan in de goudvalij. Dan jij gaat naar Amsterdam en trouw jouw bruid. Borges stond op. Willem, heb je niets anders voor mij bij je? Geen brief. Nee, niet, loog Willem, en vrommelde in zijn zak de brief in ookandig. Ze dacht waarschijnlijk dat die ring een voldoende herinnering zou zijn. Ik zal hem maar weer erbij missteken. Kom aan, gedraag je nu eens als een man en alles zal zich wel schikken. Laat ik je eerst eens aan je nieuwe vrienden voorstellen. Lord Greyberry, eigenaar van Twee Runs in deze kolonie, en Cornelit Knol, mijn makker van... Nu, dat doet wij niet toe. En nu terug. Ons pakpaard moet je voor rijdeer houden, Herman. Het is een makdier. Zijn last zullen we gelijkelijk over onze paarden verdeden. Borges hoorde hem aan. Toch zijn wezenloze blikken bewezen dat zijn gedachten verre waren. Nee. Ik ga niet mede naar Holland. Ik wil niet arm terugkeren. Want ik ben arm, nog armig dan toen ik in Australië aankwam. Riep hij, toen hij de mannen zich geen reeds afmaken uit vierde paard voor hem te ontladen. Ach, laat me verder trekken. Voegt hij her, zich tot Willem wendend op smekende toon bij. Misschien vind ik de goudvallij. Ik meen de eerst ze reeds ontdek te hebben. Kijk, overal goudstrepen. De armenman raapt de enige stuk een kwart van de grond op. Zie eens hier, wat een dikke stip. En toch kan ik de juiste plek maar niet vinden. Weet je wat we doen moesten, Willem? We werken samen. Jij hebt paarden, kogels en levensmiddelen. We kunnen beurtelings werken en waken. Dan kan ik ook weer een paar uur slapen. Ach, ik heb in drie dagen seder ter wilde mijn paard gedood hebben, geen oog dicht gedaan. Dat kan ik aan je horen, herman. Je hebt koorts, je eilt en raaskalt. Je hebt misschien in die tijd even min gegeten als geslapen. Kom, wees nu eens verstandig. We gebruiken de samen een goedmaal. Dan ben je, werd ik spoedig weer opgeknapt en dan rijden we met ons vieren naar de stad. Kijk, knol en de lord zijn rit aan het houtkappen. Ja, ik gevoel me nu al iets beter. Die eeuwacht duren de angst door een speer getroffen te worden en tot speis voor de wilden te dienen zou iemand krankzinnig maken. Maar, hoe heb je me hier gevonden, Willem? Ik heb uit vrees voor de wilden en de spionnen mijn sporen in de kleizor voldig uitgewist. Dat schijnt niet veel geholpen te hebben, want juist een wilde. Wat, knol, sir, de wilde is weg. Geen van allen had op het oogomlijk daar ontmoeting op de zwarte gelet en deze had daarvan wijsselijk gebruik gemaakt om het hazenpad te kiezen. En ja jongen, zei knol, die met een armvol dode takken terugkwam. Ik heb hem dadelijk gemist. Die heeft niet op ons gewacht. Toch geloof ik niet dat we nog last van de wilden zullen hebben. Ik heb eens de goudzoekers horen vertellen dat een wilde die is het leven lieten toen hij in de macht was, en als een hond naliep en hem waarschuwde voor de lagen van zijn stampgenoten. Ook zal die weggelopen rakkig zijn lieve broertjes wel vertellen dat wij goed gewapend zijn en dat zal hem wel op een afstand houden. In de schaduw van de Hoge Bergwand zaten de vier mannen om de borrelende ketels. Zodra er voldoende as gevallen was, pakten knol dampers en deelden ze rond. Borgers had als een uitgehorende wolf. Hij bemerkte niet eens dat de drie anderen thuikens van hun porties bij de zijnen voegden. Willem, ik heb zo'n slaap, zei hij opeens, toen het blikken teekopje hem uit de hand viel. Ga gerust slapen, herman. Wij waken. Willem had de woorden nog niet uit de mond of de ogen van de ongelukkige goudzoeker vielen dicht en hij zelf rolde op zijde. Met zijn drieën, Willem aan het hoofd, de Engelsman en knol aan de benen, namen ze hem op en legten hem op de dichtgevouwend tent. Nu blijft ons niets anders over dan geduldig te wachten tot je vriend wakker wordt, Willem. Dat kan de gehele middag duren, maar dan is hij ook zoveel gesterkd dat hij mede kan gaan. Het is goed dat hij in slaap gevallen is. Hij had, zo zwak als hij was, toch geen half uur te paard kunnen zitten. We moesten de paarden kluisteren en hermans voorbeeld volgen, raden Lord Greyberry. Het is volle maan en ze komt voeg op. Als we lust hebben, kunnen we van nacht doorrijden. Dat is een goed denkbeeld, antwoordde Willem. U is van morgen vier uuren te kort gekomen en u komt tussen de eerste beurt toe. Goedemiddag, zei de Engelsman en ging naast Herman op het linnen liggen. Rust wilser, einde van hoofdstuk 18.