 Hoogstuk 5 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van auteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgeleesd door Carola Jansen. Eline Veren van Louis Coupéres. Hoogstuk 5. 1. Er was ongeveer een week verlopen na de tabloos Vivant, toen Lili verstraat zich desmiddags in de kleine salon neerzetten, daar waar ze waren vertoond geworden. Het vertrek had sinds langsweer ze gewone aanzien hernomen en in het open haartje vlamde een vrolijk vuur. Buiten was het koud, er woeien gruren wind en het dreigde te zullen regenen. Marie was met Frederique van Erlevoort commissies gaan doen, maar Lili had verkozen thuis te blijven en vleiden zich nu behaagelijk in een oude wetsen, ruime voertuie, bedek met oud tapiseriewerk, een gezellige stoel die haar lief was. Ze had Viktor Igoos een notredamde Parie meegenomen, maar ze wilde zich niet dwingen tot lezen, zo ze er nog geen genoegen in nam, en ze liet haar boek in rood leer gebonden, verguld op snee, dus ongeopend in haar schoot liggen. Hoe heerlijk niets te doen dan een beetje te dromen, en hoe dom voor Marie en Freddie uit te gaan in het vreselijke weer. Haar kon het niet schelen, het weer, buiten mocht het waaien en stort regenen, binnen was het heerlijk. De wolken temperde het licht, de lage drapeerde meubelgordijnen lieten het slecht zeer bescheiden doorgleiden. Dien had zij weggestuurd toen die ze wilde wegtrekken naar terzijde. Papa zat te lezen in de zeren, daar waar het meeste licht viel. Ze kon juist zijn lieve grijze kop zien, en zij bespiede hoe gauw hij de blaadjes omsloog. Hij las werkelijk niet zoals zij, die haar boek had medegenomen om zich een houding te geven. Zij verveelde zich nooit, al deed zij niets. In tegendeel, zij genoot dan van haar dwalende gedachten. Rozeblaren als voortgeblazen door een lichte koelte. Zeepbellen, broos en kleurig, die zij behaarlijk zag omhoog stijgen en de rozeblaren woeien weg. De zeepbellen spatten er uit een, maar ze verlangde haar rozeblad geen klim op te zijn, dat zich in haar geest vastrangte, en haar zeepbell geen balon kaptief. Mama was nog boven, steeds zeer bedrijvig. Ach, zij kon mama toch geen werk uit de handen nemen, die wilde toch alles zelf doen. Al deed Marie ook zo een beetje het huishouden. Ze hoopte dat er geen visie te zou komen. Heerlijk, heerlijk alleen te revaceren. Hoe aardig zo'n vlam te zien krullen om een verkold houdblok. De hart was net een hel in miniatuur. De terven waren rotsen en dertussen groeven zich afgronden, lauter vuur en gloed, iets vandanten. De vervloekte dwaal rondover de rotsen en zagen met ontzetting in de vlammengloed, brr. En glimlachen tegen haar eigen fantasie wenden zij de ogen af en weinig verblinddoord staren in die hel. Nog een week geleden hadden zij gins op die plek geposeerd voor hun opgetogen kennissen. Wat zag er toen alles geheel anders uit? Nu waren de achtergronden, de lieren, het kruis, al de rommelde bommel geborgen op de zolder. Dien had de kostuums netjes opgevouwen en koffers bewaard. Het was toch een gezellige tijd geweest. Ook de beraadslagingen met Paul en Natjenne over de onderwerpen en de kostuums. De repetities waar Paul iedere pose moest voordoen. Wat hadden ze dikwijls geschaterd? Wat een moeite zich ook getroost voor enkele minuten. Papa las maar even rechtdoor en zij telde. Eens naar 25 toen na 30 tellen, sloeg hij het blaadje om. Wat repte hij zich? Wat een kletterde de regen en wat stroomde te groot. Freddy en Marie waren voor haar plezier uit. Heerlijk zich veilig te voelen als een pushen voor die nattegheid. En haar voeten nestelden zich in de wol van de zwarte schapenwacht voor de haart. Haar blond hoofd drukte zich dieper in het tapisseriewerk van de oude stoel. Freddy ging die avond naar een bal. Hoe was het mogelijk dat zij er tegen kon bij de iedere avond uit te gaan? Oh, zij, Lily, hield er ook dol van, een prettig bal, een amusant zwaretje, maar ze bleef ook heel graag naar thuis. Ze las of ze werkte of ze deed niets, maar verveling kende ze niet. En haar leventje? Het was net een kalm beekje. Ze was zo geheel en al tevreden bij haar engelen van ouders. Ze wensen maar dat het altijd zo zou blijven. Het kon haar niet schelen en oude jongen je vrouw te worden. Quasimodo, Esmeralda, feubus de Chateau Per, ach, had ze maar liever een long fellow meegde gebracht. Ze had niets geën verlangen naar de coure de miracle, maar wel naar Evangelien. En The Golden Legend. My life is little, only a cup of water, but pure and limpid. Wat werd ze poetisch gestemd? Ze lachte in zichzelf, om zichzelf, en keek naar buiten in de tuin, waar ze druipende door het takken als in wanhoop geschut werden door de wind. Daar werd geweld, en ze hoorde stappen en gelachen in de gang, en een aanhoudend geveeg van voeten op de mat. Freddy en Marie kwamen thuis, maar ze gingen denkelijk naar boven. Nee, zij traden binnen, steeds lachend, ontdaan van hun druipnatter regelmantels en beslikte overschoenen en met een geur van wind en vochtigheid in de warmtedechkamer voorend. Heb je ooit, riep Marie uit. De vreulen zit bij het vuurtje zich te warmen. Wel zeker, waarom niet? Wil de vreulen ook een kussentje in het rugje, spotte Freddy. Lach maar toe, murmelde Lily glimlachend, en nestelde zich dieper in de stoel. Ik zit hier heerlijk en heb geen koude natte voeten. Baga maar alleen in de veiligheid, hoor. Freddy ging de heer voor straten even groeten, en Marie beweerde een hartversterking nodig te hebben en zou thee zetten. Daarop zette de meisjes zich bij Elkander-Neder, en Lily wilde ook garen een kopje. Her aft noemt-ie al had ze niet gebaggat in de veiligheid. Wat is het hier donker, Lily? Hoe heb je hier kunnen zitten lezen? Het is om je ogen te bederven, riep Marie. Ik heb ook niet gelezen, antwoorde Lily, genietende in haar dolse vanjente. De vreule heeft zitten pijn, ze spotte Freddy weer. Heerlijk, sprak Lily, glimlachend haar ogen luikend, zo totaal niets te doen, alleen te revaseren. En ze schaterde het alle drie uit over de bekendness van die schaamdeloze luiheid, toen mevrouw voor straten beneden kwam, zoekende naar het sleutelmandje dat Marie verzuimd had in haar kamer te brengen, en ze vond ze alle drie lachende over hun kopje, de sleutelmand naast de banketschaal. Frederik vertelde daarop dat zij gauw weg moest. Zij was die avond gevraagd op de soiree dansant bij de Eekhoffs, en ze moest nog het ene en ander voor haar toilet nazien. En mevrouw vond Lily veel verstandiger dan Freddy en Marie, die commissies gingen doen in Hondenweer. Twee. Er werd weder gebeld. Het was Paul, die nog meer dan de meisjes die geur van wind en vocht mede bracht, en die weer naar buiten werd gestuurd om beter zijn voeten af te wegen. Wat een weer, zuchte hij, en deed zich eindelijk naar al die poeparlen neervallen in een voetuil. Mevrouw liet de jonge lui alleen en zette zich in de seren bij herman, maar deze, horende dat Paul er was, begaf zich naar de achterkamer. Dag, oom. Zo, dag, Paul, hoe gaat het? Ook goed met mama? Oh, het schrikt nogal, oom. Mama is heel wel. Zo even zat ze druk te lezen in een boek dat Elina haar gestuurd had. En, hoe is het ermee? Heb je al een visite bij een hovel gemaakt? Nee, oom, nog niet. Maar doe dat dan. Laat het niet al te veel gas overgroeien. Hovel verlangt kennis met je te maken. Paul, je hebt nu al vier dagen geleden gezegd dat je naar hovel zou gaan, riep Marie uit. Hoe is het mogelijk dat je daar zo lang over moet denken? Het is of het een reis is. Ik was van plan er morgen heen te gaan. Ga dan ook morgen, om half zeven. Na de eten vind je hem altijd thuis en is hij te spreken. Ik zou dat nu maar zo vaststellen, zei de oom voor straten. En dan glom iets ontevredes in zijn anders, zo vrolijke, donkerbruine ogen, toen hij naar de seren terug ging, gauwer dan hij anders zou gedaan hebben. Paultje, Paultje, zei de Frederik, haar hoofd schuddend. Hoe kan je zo luid zijn, nog luier dan Lily? Ach, het is immers morgen tijds genoeg, prom de paltrug en dronk zijn kopje uit. Ja, maar luid ben je, voelde Marie hem tegen, onbevreesd voor een boze bui. En om er op recht over te spreken, we vinden dat alles behalve goed. Wel zeker gaan we nu maar eens de les lezen, oude groot mama. Oude groot mama of geen oude groot mama, ik zeg je precies mijn opinie en zie je, ik vind het jammer dat je zo bent. Want je zou veel meer kunnen presteren als je wat meer energie had. Net op mijn woorden, als je je niet een beetje betert, word je net als Henk, een uitstekend goede, best braven jongen, maar een doen niet. Je weet, ik dweep volstrek niet met Betsy, maar kan me begrijpen dat je broertje haar soms gruwelijk moet vervelen met zo'n hele dag niets doen. Zeg nu niets van Henk, Henk is een goede, beste vent, riep Frederik. En daarbij, voel me rievoord, je hebt meer capaciteit dan Henk, daarom vind ik die luid en dat gebrek aan energie dubbel onuitstaanbaar in je. Ach, Marie, zijde Lily opstaande, zit nu niet zo uit te varen tegen pal, poor boy, ga je morgen maar naar hovel hoor, vervluisterde zij hem in, dan is alles weer in orde. Hij lacht haar toe en beloofde zich te zullen beteren onder het volgdijschap van haar drieën. Het schijnt of ik onder curatelen van mijn nichjes en van frode van eerle voortsta, zijde hij vrolijk. Mag het kleine jongetje nu nog een computé? Drie. De stortregen had opgehouden, maar de wind schudde nog steeds de druppelende takken. Het was over half vijf toen er opnieuw gebeld werd. Over half vijf riep Frederik uit. Ik moet weer, ik had al lang weg moeten gaan, om strikken op mijn japan te zetten. Ach, ik zal adorable zijn vanavond, geheel anvloot de tulle. Waar zijn mijn pakjes, Marie? Er is gebeld, zou dat visite zijn, vroeg Lily? Frederik wacht even, daar zij in de vestibule haar regelmantel moest aantrekken, maar die dien kwam binnen om te vragen of er ballet was voor meneer de Woude van Berg. Ik denk van niet dien, vraag maar even in de seren. O, die onuitstaanbare jongen, riep Lily, dat pedante eteren. Ach, hij is ook kwaad, neemt men de pal, en volstrekt niet pedant. Nu maar, ik maak de deur dicht, ik wens hem niet te zien, hervatten zij, en zij wilde de portbrizee dichtschuiven toen die terug ging met de boodschap of meneer zo goed zou willen zijn binnen te komen. Kom Lily, wees nu niet zo dwaas, kom nu mee, dronk Marie aan. Dank je. Ga maar alleen, sprak zij, en schoofde bij de deuren dicht, juist toen de Woude in de salon binnen trat, waar hij door Marie ontvangen en in de seren geleid werd. Paul en Frederik lachten en namen afscheid van Lily. Zij gingen alle drie door de eetkamer naar de vestibule. Adieu, goed o, met tante van mij, en zeg o, dat ik bepaald naar Hovel zal gaan, morgen na de eten, zei de Paul. Doe ook mijn compliment, en zeg dat ik waarlijk weg moest, sprak Freddy. Goed, Adieu, amuseer je vanavond, en flotte tulle. Brr, wat is het hier koud in de gang? Paul en Freddy gingen en Lily keerde terug door de eetkamer. George de Woude. Oh, hij kwam zijn digestievisie te maken voor de soirée. Nee, ze kon hem volstrekt niet uitstaan. Zo geaffecteerd en altijd zo stijfjes. Hoe was het mogelijk dat Paul nog iets in hem vond? Zij vond Paul duizend wel beter en flinker. Wat kon Marie Paul de les lezen? Er was toch een goede jongen, en dat hij wat luid was uitgevallen. Ach, hij had in m'n scheld, hij kon nu best nog wat plezier maken. Later zou hij wel een betrekking zoeken, daar was zij zeker van. Zij zou het papa zeggen, Paul had bepaald gezegd morgen naar Hovel te zullen gaan, en hij hield altijd woord. Zij zette zich opnieuw in de oude voetuil en pokte het vuur op, en weer parkolen en turven in en een enkel blok hout. Zij verwarmde Eva haar koud geworden vingers en vreef zich de handjes, koel als wit satijn. Door de gesloten deur hoorden zij het geruisterd stemmen in de seren. Meestal onderscheiden zij de fijne stem van Georges. Hij is geen hele verhalen te doen. Zij moest toch eens even zien, en zij stond op en schoof één door de deur en weinig en voorzichtig te zijden. Zo kon ze juist in de serenturen langs de brede bladen der palmen. Papa en mama zag zij niet, maar zij zag Marie juist in het gelaten en Georges op de rug. Hoe grappig als Marie haar nu juist in het oog kreeg, is geen ene al aandacht te zijn voor de historietjes van dit vatje. Lily kon net zijn glansend boortje bewonderen en de pantjes van zijn jas. Keurig. Daar, daar keek Marie op. Nu bespeurde die haar juist door de brede reed heen. Adieu, bonjour, zij wuifde met haar hand Marie toe. Zij boog, zij trok gezichten en Marie werkte zenuwachtig met haar wengbrouwen en haar lippen om het niet uit te proosten van het lachen. Vier. Terwijl het donker werd, haaste Vrederiet zich naar huis naar het voorhoud. Zij repte zich toen Willem de Knecht haar had opengedaan als hun wervelwind de ruime vestibule door de brede wendeltrap op. Bij kans struikelde ze over Lintje en Nico, twee dag kinderen van bevrouw van Rijsel, haar oudste zuster, die C. dat zij van haar manden geschrijden was, met haar viertal bij mevrouw van Erlevoort was komen inwonen. Juif, pas toch op. De kinderen zullen heus vallen, sprak Vrederiet. Hijgen tot de dikke Jufvrouw Franse, die zij op het portaal de eerste verdieping tegenkwam, in wanhoop zoekende naar de ondeugende bengels. Ze revotten op de trap. Daar, Lintje en Nico. Weet u ook waar Ernestine en Johan zijn, vroeg je vrouw Franse radeloos. Wel, nee, die kom zo juist thuis, antwoordde Vrederiet voor ontwaardigd. En zij repte zich verder, vloog haar kamer in, weerp haar regelmantel uit en opende met zenuwachtige vingers één der drie vier pakjes die zij in haar zak en in haar moff had meegebracht. Ik zal nooit klaar komen, murmelte zij angstig, en zij sloeg de groene dan master gordijnen van haar ledekant op, waar hun baltoilet als een eile wolk van lichtblauwe tuulen in een waazige tederheid lach uitgespreid. Die morgen was Vrederiet's toilet van de neiste gekomen, maar ze had er een paar strikken bij willen voegen, en zij durfde er te nauwenhuip aan te raken uit vreesend rach fijn de weefsel te zullen verwarren. Hoor ik wordt van hopen, gespraak ze weer. Toen, met een invallende gedachte, vloog zij opeens de kamer uit en riep op het portaal, Tilly, Tilly, Mathilde. Eén uit de deuren werd geopend. Haar zuster, mevrouw van Rijsel, had tratverschikt tevoorschijn. Maar Freddy, wat is er? Is er brand dat je zo grillt? Nee, dan zou ik niet precies jou hulp verlangen, maar toe, help me eens, ik ben onhopig om nooit klaar. Waarmee? Met mijn baltoilet. Je weet, ik wou hier en daar nog een strik zetten. Ik vind het zo kaal opzij, en ik heb lint gekocht. Mevrouw van Rijsel wilde antwoorden toen de deur van mevrouw van Erlevoorts kamer open ging en de oude dame vroeg wat het toch aan de hand was. Tegelijkertijd werd klonker een schel gegiel en gelach van kinderstemmen op de tweede verdieping. Men hoorde luidgetrippel van levende gestappen en de meisje van zeven buitelde de trappen af, achtervolgd door een jongen van zes. Mama, mama, schreeuwde het kind terwijl zij de laatste trappen afsprong. Martine, Johan, is dat een levenmaak? Wat voer jullie nu weer uit? Vroeg mevrouw van Rijsel zeer streng. Jo, plaagt me altijd. Jo wil me kietelen, en hij weet dat ik er niet tegen kan, hij gede het meisje, en ze verschoel zich in de rocke haar een groot mama, terwijl Friederik Johan in haar armen omstrengelde. Ik heb je al meer gezegd dat ik al dat geren en geschreeuw in huis niet hebben wil, hervatten mevrouw van Rijsel, ontevreden. Betenkt het toch, groot mama wordt langs mijn hand oud en kan niet meer tegen dat lawaai. Ach, sprak mevrouw van Erlevoort goedig. Ze speelde maar een beetje. Niet waar, Tien? Pas op hoor, anders zal ik je kietelen, Friederik en kietelde Johan onder zijn kleine armen, zodat hij spartelend en kraaiend op de grond viel. M'ek kon voel'e gaté, tout le deux, nulle chouiller donc pas, qu'en je suis faché. Je perdrait tout mon pouvoir, si vous continuez'y. Riep mevrouw van Rijsel van Hoper, en keek over de trap, want beneden gaven Madeline en Nicolaas dikke je vrouw Franse de grootste last en wilde niet met haar mede naar boven. Lintje, Nico, riep mevrouw van Rijsel met haar gestrengen stem. Ach, Matilde, tout, laat de kinderen nu, en kijk eens even naar mijn Japon, smeekt de Friederik. Ik kan er geen orde meer onderhouden, gedesideerd niet, zucht de Matilde. Haas je Freddy, we eten vandaag wat vroeger, over een half uurtje als het kan, zeiden mevrouw van Erlevoort. We hoorden de huisdier open draaien. Het waren Otto en Etienne van Erlevoort die samen thuis kwamen en hun vrolijke stemmen vermengden zich gilder kinderen, de vergeefse aanmaningen van je vrouw Franse en het geblaf van Hector, Otto's zwarte hond. Kom nu, Matilde, zie nu eens even naar mijn Japon, vleide Freddy met haar liefst stem. Matilde gaf haar moedelijke plichten in dat broer haa op en liet zich door Friederik mede tronen. Gedesideerd, ik verlist al mijn macht. Kom kinderen, vecht nu niet meer, wees nu zoet, sprak mevrouw van Erlevoort tot Ernestine en Johan. Gaat nu mee met oma naar beneden, is hierom te bevriezen. Mevrouw van Erlevoort was steeds en druk de gewend geweest en zij hadden zich steeds wel bijgebevonden. Als moeder van zeven kinderen had zij nooit anders dan gelach, kibbel of gewoel om zich heen gezien en zij zou niet begrepen hebben hoe een talrijk huisgezin in een andere atmosfeer rustiger en vrediger dan de haren zou hebben kunnen bestaan. Haar huis was dan ook van de begin af vervuld geweest met het schellige jubel dat luidt richtige twisten toen deze opgroeide met al de levenslust en de dartelijke woeligheid hun erbruisende jeugd daarna was enige jaren na het verschijnen van haar echtgenoot meester Theodor Otto Baron van Erlevoort ter Horsen, lid ter Tweede Kamer van de Staten Generaal, een tijd van ongekende kalm te ingetreden toen vier haren kinderen de een naar de ander huwden en haar woning verlieten. Theodor de oudste het eerst die nu hun goederen in Gelderland beheerde en te midden van zijn jongevrouw het huis ter Horsen, zowel in Heerenboer als in jeugdige partijar, scheen herschapen te zijn. Daarna de derde dochter, Martilde, weer kort huwelijk zeer ongelukkig was geweest. Vervolgens de twee oudste meisjes, Katharina Suzanne, de enige huwend met een Engelsbankkeer, Mr. Percy Howard en nu de Londen gevestigd de andere met jong Heer Arnold van Strahlenburg ging vier bij de Arrondische Mensrechtsbank te zwollen. Zo was mevrouw van Erlevoort overgebleven met haar twee zones Otto, het junkkomisch bij binnenlandse zaken Etienne, te leiden studerend in de rechten en haar jongste, Frederique en zonder de nieuwe bekoring en frisse emoties van haar grootmoederschap zou zij te midden deze op het trekkelijke kant, zeker melancholiek zijn geworden gewend als zij was aan het gedribbel of gehuppel van voeten op de trap en het gelachen gezang van heldere stemmen in haar ruime vestibule. Enige jaren na haar huwelijk keerde Martilde met vier kinderen bij mevrouw van Erlevoort terug. Ze waren deze haar toegewezen geworden. Van Rijssel leefde sedend in het buitenland en men hoorde weinig meer van hem. Mevrouw van Erlevoort beklagde haar dochter welke hurlot van verwaarloosd en miskende echtgenoten zo lang met waardigheid had kunnen torsten en zij nam ze vol liefde tot zich in het diepste haar's harten overgelukkig door het nieuwe ontluikende leven dat de vier klein kinderen in haar woning mede brachten. Zij bedierf hen alle, zoals zij nimmer haar eigen kinderen had bedorven om bij hun nog grootste guit te streken met de beste wilde wereld niet boos worden en bracht Martilde daardoor soms tot radeloosheid en wanhoop. Deze wist niet wat er van hen woorden zou bij zoveel toegeventheid. Zij smeekte mevrouw van Erlevoort haar toch niet te wederstreven in gerechtvaardigde strengheid en verdien de strafuitdelingen. Mevrouw van Erlevoort beloofde maar vergad haar belofte bij de eerste gelegenheid de beste terwijl Friederik zelf bedorven Martilde wel bij haar klachten steeds gelijk gaf maar ook weinig het haren bij bracht en het enige billig strenge pedagogie. Alleen bij Otto kom Martilde nog op enige vaste steunreken en de vier Bengels hadden ook alleen respect voor oomot. Hij paardde aan de goed hartigheid zijn haar moeder, het gezonde verstand en de degelijkheid van zijn vader en scheen in zijn beraden kanten enigszins ouder dan hij was. Maar er lag zulke een enemend waas van hartelijkheid over zijn flinke trekken er sprak zo iets vertrouwelijks en sympathies uit zijn donkere lichtvolle ogen dat zijn ernst en zijn degelijkheid eerder aantrokken dan voor zijn 28 jaar te somber en te strafschenen. Etienne was daarin tegen ene en al vrolijkheid, onbedachtzaamheid en lichtzindigheid en de lieveling van zijn moeder wie de glans en zonnengloed van zijn karakter de ziel scheen te koesteren. Friederik was dol op haar beide broers maar noemde Otto dikwijls papaatje en stoeide met Etienne bijna als linntje met Nico en Tine met Johan. Zes. Mevrouw van Erlevoort had die middag wat vroeger willen eten, om half zes en nog haar kleine siesta wilde nemen voor zij zich zou moeten kleden. Zij zou die avond, behalve met Freddy ook met haar bij de zoons naar het bal bij de Eekhofs gaan terwijl mevrouw van Rijsel thuisbleef als een stille, melangolieke jonge vrouw wie je glimlach uitgewist scheen op haar waspleek gelaten en die nog straks leefde voor haar kinderen. Het woelige viertal had steeds apart met je vrouw Fransen op Martildes uit drukkelijk verzoek daar mevrouw van Erlevoort niets liever had gewild dan de gehele bende met de dikke je vrouw aan tafel te zien en die bevreesd haar fijn damast met de saus overstroomt één geglazer gebroken of kleine vingertjes in de kompot aan het gabbelen te zien. Zo had Mathilde er dan ook niets aan kunnen doen dat de kinderen die vroeger ate en sneller gedaan hadden soms één voor één als kleine bandieten binnenslopen tot wanhoop van je vrouw Fransen weer rond gezicht dan met verschrikte ogen in de half geopende deur verscheen. Dit was een paar maanden door mevrouw van Erlevoort goede geduld en weldera en regel geworden waarin Mathilde zuchtend berustte. Itjen en Frederik maakten het kleine goed woeliger dan ooit. Otto schertste mee en Mathilde haalde met een glimlach de schouders op. Het ging zoals het ging. Dank je Otto, ik wil niets meer eten zei de Frederik aan tafel. Ik kan nooit eten als ik naar een bal ga, dat weet je wel. Nog altijd vroeg Otto ik dacht alleen dat een jong meisje niet altijd bij haar eerste entree in de wereld ben je nog altijd zo nerveus arme meid. Freddy, wat heb je nu aan je toilet gedaan met niets bedorven? Vroeg me vrouw van Erlevoort angstig. Nee moes, ik heb op mijn teldesraad maar alles gelaten als het was. O, je zal me zien vanavond vervolgde ze tot Otto. Ik zal zo eterisch zijn in mijn blauwe tuelen zo om weg te blazen, weet je. Daar heb je de Filistijnen. Deze betuteling sloeg op de vier van Rijseltjes die binnen stormden. Nico met een oorverscheurende trompet in zijn mond, ze kwamen ieder hun sinaasappel met wein en suikerk binnen eten. Mevrouw van Erlevoort nam Nico naast zich bereid de zorgvuldig zijn diffzer en de blondiguit was wel drap bezig met van sap druipende lippjes de gesneden stukjes af te zuigen nu en dan toeterend op zijn trompet. Ernestine, Johan en Etienne pikten van ene schaal om het goudst en hun worken verwarden zich in elkander onder een luidgelag terwijl Freddy aan Otto opzomde wie er al zo kwamen die avond bij de Eekhoffs. Nu, dan heb je de heidrechtjes, Elinveren, de Van Larens, Franswaze oude dijk vind je Franswaze niet mooier dan Marguerit van Laren? Zeg eens Otto, aan wie van beide ga je keur maken? Oh, Nico, mijn trommel vlies, Nico! Troo, troo, troo, klonk de bazuin. Nico, je maakt me dol met het geschrijt, leg dat ding neer en eet nu netjes. Kijk, je doet alles op je buisje druipen, bestraften met tilde. Ach, hij maakt mij wat muziek niet waar, kleine dot, sprak me vrouw van Erlevoort en sloeg haar armen om de jongen die zijn groot mama, zeer oneerbiedig voor bazuinen met de krassende valsheid van een draaiorgel. Zeven. Na de eten stoede Freddie en Etienne met de kinderen, terwijl me vrouw van Erlevoort zich in haar boedwaar ging afzonderen en Otto, naast Mathilde, die bordurde, zijn sigaar rookte. Rika, de meid, nam de tafel af, zeer gehinderd door Nico en duizend angsten uitstaande voor een blad waarop zijn vuiliglazen en borden had geplaatst. Eindelijk sloeg het acht uur en je vrouw Franse kwam om de kinderen te halen. Shell de monaam, riep Frédéric op de canapé, half gesmoord door Ernestine, Johan en Lientje, en zij bevrijden zich van de armen en benen die haar als poliepe omvingen. Ik moet naar boven, Mathilde, kom je me helpen? Goed, antwoordde Mathilde en stond op. En jullie kinderen, gauw naar bed. Nee, ik wil niet, ik wil eerst Antefredi mooi zien, riep Ernestine met een zeerig stemmetje en ik wil Tante ook helpen. Tante kan je hulp wel missen en mooi is ze altijd, antwoordde Mathilde. Kom, gaat nu alle mee met je vrouw Franse? Allon, als zoete kinderen. Frédi vloog weg en daar een vrouw van Erlevoort sluimerde kom Mathilde haar in macht laten gelden en het viertal werd naar boven gejaagd met een aanmaning op elke trey. Daar Nico hinkend weten de trap af wilde gaan en Lientje op het portaal met hekter op de grondlifsollen. Ik kom dadelijk, Frédi, riep Mathilde, zodra de kinderen boven zijn. En Frédi geelde vanuit haar kamer dat ze zich hield aanbevolen. Ze was reeds bezig met het golven de haar uit te borstelen, de lokken vloed van Cleopatra. Mathilde zou haar kappen, die kon het zo keurig doen. En ze schikte alles en ze zag alles na haar waaier, hun handschoenen, haar zakdoek, hun lichtblauwe satijne schoentjes, een bloos van zenuwachtigheid tinte de matheid van haar melkwitte tent, terwijl ze zich in de grote spiegel bezag en glimlachten, tot er een kruiltje zich groef in elke wang. Het zou wel gaan, dacht ze. Na een half uur kwam Mathilde terug met Marta de lene meid, die ook als familiadienst deed. En Frederik ging zitten vlak voor de spiegel in haar onderlijfje en haar blauwe schoentjes. Net zo invoudig en snoezig als verleden keer Tilly, vleidde Frederik, terwijl Marta nu de kam dan een friseerijzer of een haar speelt aangaf. Oh, het is hier koud geworden. Marta, gooi wat op mijn schouders. Marta legde haar een bondpillerin om. Mathilde had met vluggevingers haar werk voltooid. Daar spak ze en schoof de krullende kruiltje, invoudig, keurig en stevig. Ben je tevreden? Frederik bezacht zich en roerde even met de tippen haar vingers haar kapsel van terzijde aan. Zeker, zeker, zeiden ze. En nu, nu mijn flotte tulle. De bondpillerin vloog op de grond, maar Marta regelde de wanoorden van kledingstukken die zich in het vertrek verspreiden. Mathilde hielde de wolk van Teder azur op en liet ze licht als een zucht om vrij die heen te glijden. Iets van een vee van hun ondien sprak Frederik haar armen opheffend en Tilly en Marta knielden neer en haalde de waazige plooien die rachfijn nevels uit. La, la, la, Freddy's voetjespaar bewoog zich op een maat die zijn neuriede. Freddy, Freddy, stil nu. Marta, een spel die strik zit los. Hoe vind je het, Marta? Beelde vreulen. Is het nu niet kaal opzij, Tilly? Ach, wel nee. Het is 1,5 strik en linten beur, wat wil je nu meer? Of slaat het al, alles om je heen? Toe, Freddy, weet je, wees nu een ogenblik stil. Daar ging de deur zachtjes krakend open als door een geheimzinnige hand. Wat is dat nu weer? Riep Mathilde, bijna ongeduldig. Ze werd woedend toen ze Ernestine rillende in haar witte nachtjapon als een tengere schim zag verschijnen en weinig angstig en toch guitig brutaal. Toen moest ik wou zo graag, maar Tine, het is om dood ziek te worden zo op die koude trappen en door de koude gang te lopen. Niet hoe je zo ongezegelijk kunt zijn. Kuip in mijn bed, Tine, gauw, maar pas op voor mijn lijfje, Riep Freddy. Ach, laat maar, Tilly, fluisterde zij. Tine was reeds in bed gekropen en nestelde zich als een duif in de dekens, waarna haar dunne vingertjes met welbehagen het blauwe zatein van Frederik's corsage dat nog op de kussenslag betasten. Mathilde haalde met een zucht haar schouders op, berustend als altijd, maar ze nam het lijfje weg. Mijn vrouw van Erlevoort verscheen haar ruisende van haar moorree. Oh, wat is mama mooi, Riep Freddy, ik opgetogen. Je zal zien, Tilly, ik ben weer het laatste klaar. Toe, rep je wat. Mathilde kreeg het blauwe zatein een lijfje van acht gedicht en mevrouw van Erlevoort zag bewonderend en glimlachend naar haar nevelige ondiedne. Daar hoorden zij echt iets sluipen achter zich en omzien de bespeurde zij Johan en Madeleine beide verkleund en in nachttoilet. Nee, maar dat is te erg. Om wanhopig te worden, riep Mathilde uit, en ze liet Frederik half geregeld staan en vloog naar de bengels toe. Hoe kunnen jullie luid toch zo ondeugend zijn en mama zo'n verdriet doen? Morgen zijn jullie allemaal ziek. Kom, gauw naar boven en dadelijk. Haar stem klonk, grap stoorig en de beide kinderen begonnen bijna te wenen, maar mevrouw van Erlevoort kwam te helpen. Ach, Mathilde, laat ze nu je maar een ogenblikje blijven. In mijn bed, kruipen in margau, riep Frederik schaterend van het lachen, maar niet aan m'n tullen, afblijven, afblijven. En zij week angstig terug voor die uitgestrekte kloutjes daarbij de wandalen, die in het luchtige gaaschene te willen grijpen en aan de langen strikken te willen trekken. Maar Thilde zelf begreep dat de kinderen in Freddys bed nog het beste zouden zijn voor het ogenblik en ze gaf voor de duizendste maal toe en reeg zuchtend Freddys corsage, waarvan het satijn kraakte, verder dicht. Johan en Lientje kroop in tussen bij tienen onder de gewaateerde deken en zagen met tintelende, guitige ogen naar de blauwe vee op. Doe je daar nog iets overheen, Tante, vroeg Johan, of blijf je zo nakend? Ach, tomme jongen! Reptine verontwaardigd, en ze duwde hem om ver zodat Lientje met een geel meegesleept werd en Frederik's bed welderen een chaos gelijk van wolredekers, blonde krullen, kustes en halfontblote roze benen en armen, die zich alle onder een luid gekrijd doorheen woelden. Mevrouw van Erlevoort en Frederik de tafereel, de laatste tot grote ergnis van Mathilde, welkaar feet maar niet vermocht vast te strikken, en mevrouw van Erlevoort, Riepe Otto en Etienne, die gerokt en reeds geoverjast de trap afkwamen binnen om het schouwspel te zien. Kom er mee in, om eetje, kom er mee in, toe, kom er in, schreeuwe Johan. Maar Etienne bedankte voor de eer, hij was nu veel te mooi om zo te ravot door. Je bent op de schake, Freddy, zei de Otto glimlachend. Om weg te blazen, niet waar? Pffft. Maar Tilly, ben je nu nog niet klaar met die veeters? Ach, word Freddy, je staat geen ogenblik stil. Tilly was de laatste klaar en iedereen was klaar en mevrouw van Erlevoort ging reeds de trap af, daar het rijtuig juist gekomen was. Kinder, nu in bed blijven en niet rondlopen in de kaurie, Mathilde met gezag, terwijl Frederik zich met Marta's hulp in haar sortie hulde, Otto belasten met een waaier en Etienne met een handschoen. Freddy, mama is al lang naar beneden, zei de Otto en sloeg met de waaier ongeduldig op zijn hand. Freddy, heb je niets vergeten? Vroeg Mathilde. Zeg, waar is je tweede handschoen? Freddy, vertrek jij maar één aan, Ripe Etienne luidt, om zich in het rumoer dat de kinderen steeds in bed maakten te doen verstaan. O, wat maken jullie me allemaal geagiteerd? Ik heb hem al half aan met tweede handschoen, Marta, mijn zakdoek. Dank je, alles klaar? Goed, uit je dag kleine schatten. Freddy, je vergeet wat? Ripe Etienne. Wat? Ach, wat dan? Je paraplu, hier. Vlauwe jongen. Mama zit zeker al in de dreidacht te wachten en jij houdt me op met flauwe tijten. Nu, adieu. Dag, Tilly, dag lievelingen. Ja, Otto, ik kom al. Dag, Tilly. Dank je voor je hulp. Dag, Marta. Veel plezier vreulen. Hier kinderen, kom hier, Ripe Mathilde. Zij weepen alle drie iets om, een doek of een deken. Ernestines Freddy's regelmantel waar is je, vrouw Franse, dat jullie uit je zomaar gekomen zijn, vroeg zij om te vreden. In haar eigen kamer bij Nico moes, Nico slaapt zij de tienen. Toen moes niet boos zijn en zij hief haar armpjes op om vladder door de te weide mouwen van de regelmantel liefkoosend op. Mathilde glimlachtte en liet zich om helzen. Kom nu allemaal naar bed, sprak zij een weinig verzoend. Wat ziet de vreude derledig kanter uit, zij de Marta hoofd schuddend. We gaan weer gaan opmaken, stoute bengels. Zoete bengels, Rieblientje. Mathilde nam haar in haar armen op en tienen en Johan volgde, bijna struiklend over hun vreemde draperieën en gillende van de pret dat hun list gelukt was. Sht, stil zijn, anders maak je Nico wakker. Je vrouw Franse wist van de prins geen kwaad. Zij zat met hektor aan haar voeten te breien in de kamer waar Nico sluimerde en ontstelde hevig toen zij de caravanzaag aankomen. Die ondeugende kinders om zo stilletjes weg te sluipen, zoals in de volle overtuiging dat ze al lekker sleepen in de kamer en naast. Het drietal werd in bed bezorgd, rillend en verkleund, maar dol van vrolijkheid en je vrouw Franse vermaandde ze nu toch niet meer te praten en zoet te gaan slapen. Maar Mathilde boog zich over het bedje van haar Nico, die met geloken ogen in de wol lag. De vochtige lippjes half geopend en zijn blonden krulletjes kruifend over het witte kussen. Engel van een jongen. En ook de andere, wat een schatte, lastposten niet te regeren vooral met mama en Freddy als mede bestuur. Maar toch, hoe gelukkig dat zij ze had, alle vier, alle vier. En zij boog zich en roerde even met het lippen Nico's open mondje aan. En zij voelde zijn zachte, geurige adem over haar wangstrijken als een liefkozing. En haar tranen drupte neer op zijn voorhoofd. Zo door schijnend bleek, zo zacht. Engel van een jongen. Einde van hoofdstuk 5 opgenomen door Carole Jansen op 8 februari 2008 in Rotterdam. www.carolejansen.nl Hoofdstuk 6 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van auteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelees door Carole Jansen. Eline Veren van Louis Coupérez. Hoofdstuk 6. 1. De oude mevrouw van Raad kwam een enkele maal des avonds teedrinken bij haar zoon op het Nassauplein. Ze werd dan zeer vroeg om zeven uur door haar Coupé gebracht, waarmee ze om half tien weder vertrok. Deze keer was Betsy nog boven, zeker met Ben, zoals Eline mevrouw van Raad verzekerde, hoewel zij wist dat Anna, de kindermij, de kleine jongen naar bed placht te brengen. Zij geleidde mevrouw van Raad in het Boedwaar, waar het zachte schijnselder bougies van een cristallekroontje neerschemende op het violette peluchtercoseus en met het getintelder pandelok weerkaatst werd in de rondespiegel. En Henk, vroeg de oude dame. Oh, die Dutz zeker nog, lachte Eline. Wacht ik zal hem even roepen. Nee, nee, laat hem, arme jongen, zei de mevrouw van Raad. Laat hem maar slapen en blijf wat met mijn keuvelen kind. Zij liet zich in de kannepeen neer en zag glimlachend naar Eline die zich op een lage poef zette aan haar zij. Eline nam de dorre geaderde hand ter oude vrouw in de haren. En hoe maakt u het mevrouwtje? Goed. U ziet er vandaag uit als een jong meisje, zo gladjes, ik zie geen enkele rimpel op uw voorhoofd. Mijn vrouw van Raad liet zich als altijd bekoren door de liefkoosende stem door dat glansende lachje waarin Eline nu iets naives wist te leggen, misschien onbewust. Dolm meid. Zo te spotten met mijn grijze haren. Elie, je moest je schamen. En zij sloeg haar arm om Eline's hals en kust haar op het voorhoofd. En hoe gaat het met Betsy tegenwoordig? Is hij niet erg lastig? Vluisterde zij. Ze is maar een beetje... een beetje drifter, zo in haar manier van spreken. Alle veren zijn drifter, ik ook. Papa alleen herinner ik me nooit drifter gezien te hebben. Maar papa was ook een man als er geen tweede bestond. Ik kan uitstekend met Betsy overweg. Oh ja, je kibbelt natuurlijk wel eens, als je altijd samen bent. Maar dat zou ik zelfs met u doen, geloof ik, als ik bij u woon. Wel, ik wou dat je renst de proef van hem. Kom, ik zou u op de duur veel te lastig zijn. U vindt me nu lief omdat u mezelf ziet, maar als u met dick wil zacht, en ze lacht er vrolijk. Heb je nu toch ooit zo'n kwaarde meid gezien, dat is of ik zo'n humeur heb, he? Oh, zo bedoel ik het niet. Maar vaarlijk, Betsy is ofon een hartelijke meid en ik verzeker u, Henk heeft een charmante vrouw aan haar. Nu, het is mogelijk, maar ik weet niet wie ik voor hem gekozen had, Betsy. Of iemand anders als ik had kunnen kiezen voor mijn jongen. Zij legde de hand op Elinas hoofd en zag het meisje met iets veel betekenenten in haar dofferblik aan, een treurig glimlachje om de ingevallen mond. Elinas schikte een weinig, maar vrouw Van Raad's toespeling bracht haar oude gedachten voor de geest, lang vervlogen en bijna vergeten gedachten waarin zij dat plotselingen verlangen naar Henk had gevoeld. Die vage wend zich op hem te verlaten als op een goede gesteun, en het schenen of die gedachten ver waren uitgewist als in een nevel of het nog slechts schaduwen van gedachten waren, schimmen van gedachten. Zij kregen zelfs iets grotesks dat haar bijna glimlach gedeeet. Homenvrouw murmelde zij in haar parelend lachje. Wie weet hoe ongelukkig hij dan was geworden, terwijl nu, hij zit een beetje onder de pantoffel, maar Betsy heeft nog al kleine voeten. Sst, stel, vlaasde mevrouw Van Raad. Daar komt iemand. Het was Henk die de portiëren van het boudoir weinig oplichtte en zich verwondelde dat het er iets zo laat was. Eline lacht hem uit en vroeg of hij zoetgedroomd had. Je eet veel te veel, daarom word je zo luisteravond. U moet en zien hoeveel hij eet. Nu hoor je moeder hoe je zoon in zijn eigen huis bedreeld wordt, zelfs als een schoonzusje. We hebben toch zo'n last van dat kind. O, schijt daar maar over uit. M'n vrouwtje geloof toch niets kwaads van me, zelfs niet van haar aangebeden Henk. Niet waar, m'n vrouwtje. Durf eens te zeggen dat het niet zo is. Zij zag met iets kinderlijks in haar mooie, mandelvormige ogen, met iets kinderlijks in haar houding naar de oude vrouw op en er straalde eens klap zo'n gloed van sympathie uit geheel haar wezen dat m'n vrouw van Raad zich niet weerhouden kon haar te omhelzen. Je bent een dot, sprak ze, overgelukkig in de koesterende warmte degenegenheid van haar doorre autodom voor die zon van jeugd. Twee. Toen Betsy beneden kwam, veronschuldigde zij zich vriendelijk dat zij zolang was opgehouden geworden en vroeg zij of mama niet liever in de salon kwam teedrinken. Het was daar ruimer. Balzo straks ook komen, sprak m'n vrouw van Raad terwijl Elina haar een marmeren stoof onder de voeteschoof. Dan moest hij samen wat muziek maken, Elie, zal je? Goed, m'n vrouwtje, heel graag. M'n vrouw van Raad haalde haar bril en haar haakwerk tevoorschijn terwijl Betsy zich voor het tablat schitterend van zilver en Japans vorste lijn neerzette. Zij sprak over het een en ander, nieuwtjes van de dag ook over het bal van iergisteren bij de Eekhofs. Zij had zich goed geamuseerd. En jij ook, Elie, vroeg m'n vrouw? Ja, het steekend, m'n vrouwtje. Heerlijk gedans en een magnifieke cortillon, heel aardig. En jij, Henk? O, Henk! Betsy en Eline lachten beide. Eline riep uit dat hij veel te dik was om te dansen. Alleen een menuwet zou hij nog heel elegant kunnen doen. M'n vrouwtje wist dat, kwam nu weer langzamerhand in de mode. M'n vrouw lachte mee en Henk dronk goedig zijn wasum en kopje thee uit toen er gebeld werd en Paul Weldra binnen had. Hij vertelde dat hij zojuist van de prinsengracht van Hovel kwam wien hij een visite gemaakt had. Gisteravond had hij al naar de advocaat willen gaan, maar hij was Vincent Veren tegengekomen in de Hoogstraat en hij had zijn bezoek uitgesteld om met nog een paar kennis en glas wijn op Vincent's kamer te gaan drinken. Hovel was hem uitstekend bevallen bij nadere kennismaking. Hij was zeer humaan, zeer vriendelijk en ze waren overeen gekomen dat Paul met de volgende maandag beginnen zou op zijn kantoor te komen werken. M'n vrouw van Raad slaakte onwillekeurig hun zucht van verlichting nu die lang besproken visite eindelijk was afgelegd. De laatste keer dat ze haar zwager verstraatig gezien had, meenden zij van Paul spreekende enige ontevredenheid in hem bespeur te hebben en zij rekende zeer in zaken haar jongsten op de hulp van verstraaten die Paul's toeziende volgt was geweest tijdens zijn een minderjarigheid. Betsy gevoelde terwijl Paul sprak, iets als of het niet stond, dat Henk toch zo totaal zijn tijd verlummelde met zijn paard en zijn honden. Maar wat ze doen, ze had al zo dik als aangedrongen en het was er nu geen geschikt ogenblik toe in het bijzijnde oude mevrouw van Raad. Kom Paul, riep Eline opeens, willen we wat gaan zingen? Paul verklaarde zich bereid, hij stond op, Eline zette zich aan de piano. Iedere donderdag studeerden zij tezame duo's in en zij beroemde zich reeds op een klein repertoire. Paul had nooit les gehad, kende nauwelijks piano spelen maar van Eline ving hij nu en dan een raadgeving, een aanwijzing op nie hij streedst trouw volgde en zij beweerde dat wat hij met zijn stemvermoogte doen, hij aan haar verschuldigd was. Hij hield nu reed zijn mond goed open en zijn tong tegen zijn ondertanden aan maar heus hij moest les nemen bij Roberts. Je kon eigenlijk zomaar niet singers onder studie. Wat zullen we nemen? Unnuï Avinis? Goed, best. Unnuï Avinis. Zij sloeg een muziekboek open in rood leergebonden waarop in gouden letters Eline Veren prijkte. Margalm hier en hier je hoge sol niet zo uitspraksen neem die liever in je middenregisteren niet uit de borst dan klinkt het veel melodieuzer en heel zacht beginnen en hier en hier crescenderen en goed gelijk met me blijven op het laatst met het loopje je weet wel nu netjes Paul Zij speelde het voorspel van Lucantonis duet terwijl Paul met een kuchje zijn stem verhelden en zij zette te samen gelijk en zacht in Avin la nuïe bel Vien le scelle d'azure Zijn lichte tenoor klonk een weinig broos en week maar met een aangeboren bevalligheid opnaast het glansrijke metaal van haar soeppraan Zij vond er een genot in zo samen te zingen als Paul wat bij stem was en haar raad wilde luisteren Het scheen haar of zij steeds gevoeliger zong wanneer het andere stemde haren vergezelde en vooral in de herhaling der frazen Les moi tant et jus Voirle reflet d'essieu legde zij iets als het smachten ener italiaanse liefde Het duet kreeg in haar geest meer dramatische vorm Zij stelde zich in gedachte voor met Paul als de tenoor liggende in een gondel die tussen de decors van de Venetiaans kanaal voortgeleed in de magnesia gloed van het kunstmatige maan ligt Haar dromende verbeelding dacht u er zelf in het rijke toilet ene patricienne Paul indat van een arme jonge visser en ze beminden elkaar en lagen in zijn boot te dromen al zingende op de lagune voor haar zat de publiek ademloos de van die mem dier je tem dans un dernier soupir daar was het loopje ze vreesde, ze vreesde Paul zou blijven steken zij ralantiseerde nee, Paul bleef met haar samen en zij genoot in de samenstemming van Maat terwijl hun stemmen wegsterven dans un dernier soupir beelder, beelder, Eline, Riepenvrouw van Raad die stil was blijven luisteren je bent goed bij stem, Paul, sprak Betsy om iets te zeggen nu Eline moet je alleen zingen, Riep Paul verheugd over zijn succes Mina was onder het duet de courant te binnenkomen brengen het vaderland en het dagblad en Henk had daar zich in verdiept zo gruisloos mogelijk de kraakende bladen omslaande maar Paul wil je dan niet meer vroeg Eline iets anders of ben je moe zing liever alleen Eline ach nee, als je niet moe bent wil ik liever nog een duet heus ik vind het heerlijk zo met je te zingen durf je uit de Romeo, het grote duo heus Eline, ik kan het nog niet goed en het is zo zwaar ach, verleden kende je het uitstekend als je maar zacht en lief zingt en je niet forceert met uit je borst te galmen kijk, hier deze hele passage in een tussenstem zingen vooral niet schreeuwen hij vroeg haar met een angste gezicht nog enige raad over deze fraze over dientoon en zij zeiden hoe hij doen moest kom, durf je? maar vooral niet schreeuwen, dat is altijd afschuwelijk en blijven besteken, dan is het immers nog niets ach, wil je het proberen, het is mij goed va, chuté pardonné tibout foulette d'amour zong zij daarop met rijk gekleurde voordracht en Paul antwoordde met zijn recitatief en tezame meermelde zei het nui diimine au douce nuit d'amour opnieuw vereest de dramatisering van de duo voor haar in blik het vertrek van Juliet Romeo in zijn schitterend kostuum op kussens aan haar voeten liggend en Romeo was fabriek geworden de nieuwe bariton en ze liet haar hoofd neerzijgen op zijn schouder sous te baiser de flam le c'est rayon n'amon Paul stem wankelde zeer en klonk onzeker, maar Eline hoorde het nauwelijks dat hij het was die zong in haar gedachte bleef het fabriek met z'n zware geluid en haar zang klonk op, klaterend en vol zonder dat zij meer dacht hoe zij haar ten oor overdekte daar parelde de leewerik in de dageraad en zij stelde zichzelf voor ontsteld hangende in fabriek's arm terwijl zij vroeg kathu donk, Romeo ik koed, oh Juliet antwoordde Paul met vaste klank nu hij in pose had kunnen rusten maar ze heb ik tuigde het was nog steeds de nachtigaal het was niet de eerste zonnestraal het was nog steeds de tederen weerschein d'r maan en Fabrice bleef en het orkest ruisde door in de akkoorden welke zij de peyane ontsloeg terwijl zij zwijgend in de kandersarmen vielen bij weilen in de korte pauze van de duo doemde de werkelijkheid de ruw en vreed voor Elines gees terug en dan zag zij niet meer het toneel en Fabrice, maar hun salon en Paul die het blad omsloeg maar nu, opnieuw viel ze in Juliet het gevaar, zo Romeo langer toefde, zij dronk zelf dat hij zou gaan en hij antwoorden dit was een passage waarin Pauls lirische wekenheid tot zijn recht kwam en Eline hoorde als glimlachend en vergoed uit de droom ontwakend hoe melancholiek en lief hij dit vermocht voor te dragen een vroeging omving haar zij gevoelde dat zij zo even hem in haar genot overjubeld had, ze zou nu oppassen en zij droog de finale minder in overwelderende wanhoop dan in weken smachting voor zodat Pauls hogere borstonen beter uitkwamen dan in het begin maar het vision was voorbij, het toneel het publiek Fabrice waren verdwenen Adieu ma Juliet zong Paul haar toe en zij antwoorden met een lichte kreeg waarin hij instemde Toujour à toi Zes Heerlijk heerlijk zo te zingen riep Eline in ecstase uit en ze vloog op en omhelste mevrouw van raad met bruisende omstuimigheid en zing Paul nu niet lief mevrouwtje en is het niet onverantwoordelijk dat hij geen les wil nemen u moest hem eigenlijk dwingen maar Paul beweerde dat Elina hem er eens mooi genoeg les gaf en dat ze hem nog zich zou laten doodzingen met haar moeilijke duo's Eline echte meende dat hij het er perfect had afgebracht Betsy zuchte, instilte van veradaming na het bruyante afscheid ter ferroéonese geliefde dat onder het geschilderd plafond en tussen de peluustraperieën van haar salon haar te zwaar en te luid in de oren had geklonken eigenlijk vond ze het een vreselijk geblijer waarom zong Eline liever niet iets aardigs iets luchtigs uit de een of andere boef het gesprek begon nu Eline en Paul zich had neergezet weder algemeen te worden over kleine nieuwtjes van de dag over de drukte in de straten nu het welderen Sint Nicolaas was tot het half tien sloeg en Mina zeggen kwam dat het rijtaag voor stond het is ook mijn uurtje sprak me voor over een raad, langzaam opstaande en Eline huppelde neurient weg om haar goed in het boedwaar te halen een bonte rotonde, een wolhoeddoek een kapuçon ze liet zich zorgvuldig inmoffelen door haar lieveling ook de voorzichtige haar bril en haar handwerk bijeen in haar reticule daarnaar kusten ze hen allen zich tot hen buigend met de langzame bewegingen en haar vermoeide oude vrouw en Henk en Paul lieten haar uit en hielp haar in de mollige satijne kusses van de coupé het rijtaag holde weg en mevrouw Van Raad hoorde nog een geruis in haar ogen als van zingende stemmen en zij glimlachte weemoedig terwijl zij het beslagen glas van het portier afwisten om naar buiten te zien waar de sneeuw vell en bezoelde neerlag in de glans delantarens en ze dacht aan de tijd toen ze naar de opera ging met haar man Paul bleef nog een uurtje en stapte toen op naar een stevenglas wijn op zijn duo's gezet te hebben en toen hij vertrokken was, ging Eline naar boven om wat op te redderen zoals zij aan Betsy zeiden het was koud in Eline's zitkamer maar de koel te verfristen haar wangen en haar handen verhit door de lauwe atmosfeer van de overwarme salon ze wierp zich neer op de persische kusses hief hun hand omhoog en ze brilde het blatte eralia in een houding die haar lief was en zij glimlachte terwijl haar ogen zich vergroot in een dromerig gestaar en dacht aan fabrieze met zijn mooie baard en zijn prachtige stem hoe jammer dat Betsy niet meer van de opera hield ze ging er zeer weinig heen en zij was het toch zo dol op ze zou mevrouw Verstraatis netjes op een discreette wijze doen blijken dat zij haar wel eens een enkele keer kon vragen meneer ging toch nooit en mevrouw inviteerde meestal de een of de ander vredi dan paal waarom haar ook niet eens klaps sprong zij op geprikkeld door een plotslinge gedachte fabrieze had gisteravond voor de derde maal gedebuteerd de eerste maal was zij opgetreden in Hemmelt daarna in le tribu du Zamora waarin zij hem al gezien had gisteren in Guillaume Tell ze liep haar camera uit en boog zich over de leuning der trap Mina, Mina, riep ze ja je vrouw, antwoordde Mina die juist in de vestibule liep met een blad vol wijn glazen breng me de courante eens als meneer en mevrouw zich lezen hebben, wil je goed je vrouw, dadelijk zij keerde terug en wierp zich weer op de divan en ze lacht om zichzelf daar hun hart klopte van nu scherigheid utie jee, wat kon het haar eigenlijk schelen daar hoorde zij Mina de trap opkomen zij bracht beide het vaderland en het dagblad als u blieft je vrouw dank je wel Mina, zei de Eline onverschillig en dan de courante loom aan nauwelijks echter had de mei de deur achter zich gesloten of zij vouw de kreukend en krakend het vaderland open en zocht met tintelende ogen in het kunst- en letternews en ze las de Franse opera niemand zal het zeker naar Hemlet en de tribute Zamora betwijfeld hebben of de heer Theos Fabries zou genaden vinden in de ogen van de abonnees onze Franse opera en men kan zich dus alleen verwonderen dat er zich nog drie stemmen tegen de schitterende bariton verklaarde opnieuw gaf de heer Fabries in tel bewijs hoe het een volle geschikt is om het ampoi van bariton van de grand opera al hier te vervullen zodat wij ons van harte in zijn aanneming verheugen kunnen. Aan een fors en goedgeleid organ par de verdienstelijk artiest een hartstochtelijk en toch pas de actie die van studie getuigd in de duur met Arnold eerste acten en het grote trio in de scene met Jemmie gaf Fabries een grotere voldmaaktheid naar mijn meestal op ons toeneel gewend is te horen en Eline knikte glimnagend goedkeurend, het was inderdaad voelkomen waar en ze las het artikel uit zich verheugend in zijn succes en zocht vervolgens hoe het dagblad over hem oordeelde einde van hoofdstuk 6 opgenomen door Carola Jansen op 8 februari 2008 te Rotterdam www.carolajansen.nl hoofdstuk 7 van Eline Veren dit is een opname van LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van noteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Carola Jansen Eline Veren van Louis Couperas hoofdstuk 7 1 de Verenlijnse bewoonden in de Hugo de Grootstraat boven een kruidenier, een klein appartement een suite met een keuken en een kabinetje op de eerste en twee kamers met twee kabinetjes op de tweede verdieping zij leefde daar in een drukkende bekrompenheid, een benauwde zuinigheid Frans was door zijn ouders weinig nagelaten geworden en moest dus met vrouw en kinderen leven van zijn klein verlofstractement zij hadden zich in Den Haag gevestigd in de stad waar zij beide van hun kindshijd af hadden gewoond, waar ze elkaar hadden leren kennen waar zij hun vrienden en hun meeste souveniers dachten terug te zullen vinden hoewel Frans er wel eens over sprak dat zij verstandiger zouden handelen zich in een kleinere stad te vestigen maar ook Chance Vader, de heer van Tolig pensioneert-resident, woonde nog in Den Haag zeer eenzaam, wegen zijn moeilijk karakter weinig meer gezochte oude vrienden en langzamerhand verlaten door zijn vrienden die hoeeden of ene betrekking zochten daarom had Jean haar man ook overgehaald niet tegenstaan hun kleine beurs in Den Haag te blijven zij zou zuinig zijn, beloofden zij en ze hield woord weinig spaarzaam van aard, maar nu gedwongen te zien op iedere cent die ze uitgaf zo bleven zij in Den Haag trots vele teleurstellingen Jean vond haar vader in de vier jaren wanneer ze elkaar niet gezien hadden oud geworden, ontervredener dan zij hem zich vroeger herinnerde de tijden van vroeger waren voorbij dacht zij de vrolijke jeugd in de ouderlijke zonnige woning met haar moeder en haar broers en zusters haar onschuldige goud te streken met vriendinnetjes van school haar meisjes dromen onder de serringen en jasmijnen van hun tuin, hun encasementstijd vol idealistische hersenschimmen met Frans de souvenir's die zij in Holland mee in de terug te vinden, waren wijtenzijd verspreid als verdorrende bladeren en hoe zij in Indië's hitte ook heimwee had gehad naar de vocht en de mist van het vaderland, nu gebukt onder haar teleurstellingen, gebukt onder haar gedwongen zuinigheid verlangden zij weder naar dat materieel kommerloze buiten leven, dat zij in de cadeau tussen haar koe en haar kippen genoten had. En toch, dappert trots haar zwakte hield zij de kamp met de duizenden kleine beslommeringen van de dagelijks leven vol. Dokter Rije kwam haar het door haar steeds onder andere dag bezoeken maar ze meenden in de gezochte jonge dokter een zenuwachtige haast te bespuren die hem zijn visite als bij seconde deed aftellen. Hij bleef even, luisterde aan door haar borstje, zijde gerustellen dat haar roest losse werd, drukte Jean nog eens op het hart het kind niet uit te laten gaan en vertrok in zijn coupé, terwijl hij met een gouden potlood in zijn boekje noteerde en de namen zijn er drukke clientijlen na zag. Frant zelf had hij, om zijn zware hoofdpijnen en zijn koortsen, een consult aangeraden met een professor in Utrecht wanneer hij over de patiënt reeds lang uitvoeren geschreven had. En Frant was naar Utrecht gegaan en teruggekomen ontevreden over de vagen bedekte wijze waarop de professor zich had uitgelaten. Zo Dokter Rije nu door haar bezoeken kwam, ging Frant weg geërget over hem en zijn Utrechtse professor die met hun beide hem nog niet konden genezen en hij begroef zijn hoofdpijn die hem in het achterhoofd hamerde en in zijn rillende huiveringen die over zijn rug als cypelingen van koud water vloeiden en de hoogste eenzaamheid op zijn eigen kantoortje het kabinet ter eerste verdieping. Iets als een vroeg ging omving hem dan wanneer hij Jean alleen boven met de Dokter hoorde praten en Dora met haar zeurige stemmetje hoorde krijten als het kind tegenstribbelde en zich niet wilde laten onderzoeken maar toch hij stond op. Alle Doktoren waren kwakselvers die hem wel veel wijsheid konden vertellen maar die hem als hij ziek was toch niet genezen konden. Twee Jean ging met de Dokter nog praten de trap af en Frans hoorde in zijn kabinet hoe rij je naar hem vroeg hoe zij iets antwoorden en de meid riep om de Dokter uit te laten. Daarop kwam ze binnen, terwijl het koetje welderen op straat wegertelde. Storkje, vroeg zij met haar zachte onderdrukte stem. Nee, zeker niet, waarom? Waarom ben je niet even boven gekomen Frans? Rij je heeft twee mannen aan je gevraagd en haalde de schouders op. Het is toch voor niets niet verhevelig. Ze sturen je naar beroemdheden in Leiden en Utrecht die je een tientje laten betalen voor een praatje van een paar minuten. Maar wat wil je dan? Je kan toch niet met een toverslag genezen van iets waar je al twee jaren aan sofreert? Ik vind je bent niet verantwoord als je niet meer voor je gezondheid doet dan je in die drie maanden die wij hier zijn gedaan hebt. Je bent er toch voor in Europa gekomen, niet waar? Zeer zeker, maar ik moet eerst iemand vinden die meer vertrouwen in Boezem dan Rijer. Rijer is een Dokter à la Mode en je bent wel door de Van Raads aangeraden. Heel beleefd en heel aardig, maar mij te oppervlakkig en te vluchtig. Hij is weg voor je hem gezien hebt. Maar je spreekt ook niet open met hem. Ik vraag hem uit over Dora en dwing hem als vanzelf langer te blijven. En waarlijk nu hij ons iets beter kent schijnt hij ook meer belang in ons te stellen. En men zegt algemeen dat hij knap is. Niet alleen de Van Raads dwepen met hem. Ja, ik zal wel eens zien. Ik heb alle tijd. We zijn hier immers nauwelijks. Je bent soms net een druppel water op een steen. Tek, tek, tek. Je zit altijd door te draven over die Dokters historie. Ripie, ontevreden over zichzelf en ongeduldig uit. En hij sloeg zijn schrijfporterfeuille open als om haar te beduiden dat hij geen tijd meer had. Zij ging zonder een zucht en sloot de deur zacht achter zich toe. Boven vond zij in de kinderkamer hun enige meid, een jonge deren van 16 jaar met een fel schort en ponyhaar, bezig de bedden op te maken, terwijl Dora met de beide jongens Wim en Fritje in het andere vertrek aan het spelen was met ene grote bouwdoos en geschenk van Grotpa, de heer van Tole. Ik zal de deur dicht doen dan kan je de kamer luchtemietje, Sprakshan, en zij schoof de portbrizee toe en zetten zich glimlachend tot de kinderen, neer bij het raam aan ene tafel bezaait met ene glinnengoed dat zij moest nazien, kousjes, schortjes, rockjes hier zo kort geleden aangeschaft en reeds te verstellen. Oh, wat waren haar kinderen slijts. Ze zuchten en waren kleine maagere hand voelden weinig in het goed terwijl haar ogen zich met tranen vulden. Waarom was ze niet sterker van gestel? Wat zou ze dan flink haar huishoudeltje geregeld hebben? Het was haar soms zo moeilijk zich te verheffen boven de moedeloosheid waarin zij zich voelde verweggzinken als in een afgrond uit de lusteloosheid die haar als met fluwele armen omving en toch, er moest zoveel gedaan worden ze mocht niet toegeven aan eidelen mijmerij niet haar oude verspreide herinneringen of kaanderakelen als uitgebrande sindels en zich in een verlangen naar vroegere illusies vergeten de werkelijkheid doemde voor haar op met een grote scheur in Dora's nieuwe wollerokje en de vuile was die geteld moest worden. En toch nu terwijl haar haar hand reeds woelde tussen de kleine kauwjes en de kleine hempjes nu lieten zich meer en meer neerzijgen in het weken dons haar vermoeidheid ze richtten zich niet met geestkracht op om aan het werk te gaan en ze hoorde niet het gekibbelde kinderen toen Dora en Fritsje beide zeurend vochten om enige blokjes ze had zo garen veel zonnigland zijn harmonie in haar kleine woning willen brengen maar zij was geen fee en ze wilde zich zo zwakken en reeds niet bestand tegen de kleine lasten van het leven en ze dors niet de hoop op een rooskleurige toekomst daar de gedachte er aan haar uit een aangeboren vrees steeds huiveren deed en haar een vaag onduidelijk schik beeld voor de geest bracht van iets sombers en rampzaders kunnen schetsen haar hoofd viel neer op haar andere hand en een traan drupte nu en dan op het linnegoed oh, maar had ze zoet kunnen sluimeren gestreeld door een liefkozing van iemand die haar bemindde en in wie een stederheid zij zich kalm en kommerloos en veilig zou gevoeld hebben en ze dacht aan haar frans en hoe hij haar gevraagd had in hun tuin onder de bloeiende serringen en zij dreef hem en ze was een druppel op een steen tek tek tek hoe ze wist het, ze maakte hem niet gelukkig ze was hem een grote teleurstelling geworden maar zij kon het niet hebben dat hij meer in haar had willen zien en vinden dan zij was een dom, eenvoudig, zwakvrouwtje met een grote behoefte aan veel, veel lievelen en veel zachtheid en innerheid en met iets als een tikje sentimentele poesie naar kleine ziel en zij richtte zich zuchtend op en vermaandde de kinderen niet zo in leven te maken papa zat beneden en papa had hoofdpijn toen zocht zij op tafel naar heren werkman maar zij had hem in de huiskamer gelaten en zij vermaandde Dora als ene grote meid even op de broertjes te passen zij sprak meestal tot het meisje met iets in haar stem als of zij tot ene volwassen dochter sprak en Dora heel paar dikkels gestreeld dat moest haar al zo bruikbaar vond zich al dus hevende uit haar weken traagheid ging Jean naar beneden naar haar huis en eekamer en ze zocht naar de mand toen Frans binnenkwam hij had haar de trap opnieuw horen afkomen en hij had behoeft haar even te zien en ontevredenheid over zichzelf hij naderde haar terwijl zij terzijde van de schoorsteen zocht op de punt zijn er pantoffels hij vatten haar zacht bij horen armen ze schrikten even en toen zij opzag bespeurde ze in zijn ogen die zachtheid waar ze zo naar verlangen kon en hij vroeg haar met een vragend glimlachje waarin bijna iets als vreeschool ben je boos zeg haar ogen vulden zich plotseling vol vocht en ze vleide haar hoofd neer op zijn schouder de haar armen om zijn hals en knikten van neen heus niet nog eens knikten zij van neen lachende onder haar neerdruppelende tranen en zij sloot de wenende ogen en voelde zijn ruige snor op haar lippen toen hij haar zoende wat had hij toch gauw berouw wanneer hij onvriendelijk was geweest en wat deed het haar goed zo te kunnen vergeven kom, haal dan niet zo erg is het niet geweest als je maar een beetje vriendelijk tegen me bent oh dan voel ik me zo zo sterk dan voel ik me tot alles in staat lief wijf je nog een zoende haar en onder de warme tederheid zijn haar lippen vergat zij de ijskouder de ongestookte kamer die haar rilledeed in zijn armen einde van hoofdstuk 7 opgenomen door Karola Jansen op 8 februari 2008 te Rotterdam hoofdstuk 8 van Elinne Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van ooteursrechten ga voor meer informatie of ermee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen Elinne Veren van de Wico Peres hoofdstuk 8 1 het was de 5 december en haar heerste van de vroege morgen af een glimlachend gefluister een angstig wegmuffel voor onbescheiden in het huis der van Erlevoorts de avonds even over zevenen kwamen de verstraatens de twee neefjes Jan en Karol die in de tabloos hadden meegedaan vergezelden hen vervolgens kwamen de Van Raats en Elinne daarna de oude mevrouw Van Raat en Paul Henk Echter en Jan Verstraat traden niet de salon binnen maar verstopten zich aanstond schijmszinnig in een kabinetje waar Marie en Lili Reeds een pak kostums hadden gebracht in de grote salon ontving mevrouw Van Erlevoorts straalend van vreugde heure gasten die door de Van Rijsteltjes en Hector met oorverdovend gejuich werden welkom geheten wat door Martilde en dicke je vrouw Franse nauwelijks kon worden getemperd en waarom heb je Ben unique meegebracht vroeg mevrouw Van Erlevoort verantwaardigd aan Betsy heus mevrouw Ben is nog te klein je moet bedenken, hij is pas drie jaar en het wordt te laat had wel even met onze Marta naar huis kunnen rijden als de kinderen naar bed zouden gaan ik had juist iets aardigs voor hem sprak mevrouw teleurgesteld waar de jonge meisjes met Otto, Paul en Etienne praten en lachten ontzond de beweging en de Van Rijsteltjes keek zenuwachtig en uschierig op Marta, de linnemijd, was binnengekomen en had Gilim lachend iets aan Frederik mede gedeeld mensen, kinderen, riep Frederik met een waarde gelaten stilte! Sint Nicolaas is gearriveerd en vraagt of hij zijn entree mag maken vindt u het goed mama men hield zich zo ernstig mogelijk en zag stilsgewijzen naar de Van Rijsteltjes Nicolaas kwam in tussereids aangestapt in een witte tabaart en een lange rode mantel met goud galon omzomend hij droeg lange grijze haren een lange witte baart en een gouden meiter op het hoofd staatig deed hij zijn entrede salon steunende op zijn staf en achter hem ging zijn zwarte page gekleed in een fantasiek costume dat zij die de tabloos onlangs bij de verstraatens gezien hadden bij lichtere kentzouden hebben de drie meiden en Willem de Knecht volgden hen als een achterhoede en bleven vrolijk toekijken in de kleine salon de grote mensen boogen alle met een zelfbewust glimlachje voor de spaanse bischop Sint Nicolaas mompelde, groet en begaf zich bijna struikelend over zijn te langer tabaart naar de Canapé waar de oude mevrouw van Raad en mevrouw van Straten zaten omringt door mevrouw van Eerlevoort de heer van Straten, Mathilde, Betsy en Otto men stond voor het gemak niet op en mevrouw van Eerlevoort verwelkomde de hoge gast met een familiare vriendelijkheid waarom blijft oma zitten en ze hielp haar fijn verstandige zichtje in de marie omhoog dat doet ze toch nooit als er zo een oude vreemde meneer komt meh, ik koed don, kom melefin vluisterde Marie tot Eline die naast haar stand Eline echter hoorde niet ze stond te lachen met Paul en Etienne om Sint Nicolaas winst tabaart bepaald afzakten en reed een halve L over zijn voeten golfde terwijl een blondereep tussen zijn grijselokken en zijn meiter zichtbaar was 2 haar verhiefde Sint Nicolaas zijn volle zware stem en wenkte hij terwijl hij met een flinke ruk zijn tabaart en zijn gordel opdrok de Van Rijseltjes tot zich ze vertrouwde de zaak nog niet goed maar toen Sint Nicolaas een der zakken uit de handen van zijn knechtje nam en zijn nu beide ze opende en begon het stooien toen straalde de Van Rijseltjes van Bleidschap de vergaten hunne angst en weerbezicht tegelijk over hectorollen op de grond om te grijpen wat maar te grijpen viel peperappels, vijgemantjes, hazelnoten, mandreintjes, chocola pak maar op, pak maar op moedig het een Sint Nicolaas aan we hebben nog een heleboel meer, zie maar kom jullie groot jongens moet je ook niet wat hebben de neefjes van straat lieten zich de uitnodiging niet herhalen en grauwelden mee wilde dit voor mij bewaren oma gelde Nicco en starten een regen van opgezamelde lekkernijen in de schoot zijn een groot mama dan ga ik nog meer halen Nicco, Nicco van Maande, Mathilde ach, zei de mevrouw van Erlevoort hoeveel moedig Sint Nicolaas en het knechje schudden echter hun grote zakken die je hoelange hoe slappen waren geworden uit en keerden ze om als blijk dat ze nu waarlijk geledigd waren nu gaan we zeker naar de eetkamer Riep Ernestien en ze sprong op en klapte in haar handen oh ja, naar ons tafeltje stemde Johanne ieder stond op en men volgde de bishop en de kinderen naar de kleine salon en de meisjes giegelden weer om Sint Nicolaas afgezakte puik Gooi je de deuren maar open, gauw! De portbrizee werd opengeschroven en de kinderen stormde de verlichte zaal binnen, waarin plaats van de eettafel nu vier kleine tafeltjes stonden. Op elk lag de naam in chocolade letters gespeeld. Op elk verhief zich een toren van speelgoed. De verstraatens en de van Raats fluisterde tegen de meiden en liette hun een cadeaus voor de kleine ook binnenbrengen. Eén voor één, hoepels, zwepen, panoplies, ballen, tinne soldatjes, een koet die melk kon geven. Intussen had Sint Nicolaas zich met zijn knechje uit de voeten gemaakt en daar het langzamerhand half negen begon te worden, menen Matilde dat eraan alle pret een einde kwam. Maar zij zou zelfs met behulp van dikke je vrouw Franse niet zo eelspoede haar doel bereiken. De kinderen verwarden zich in een administratie om hun speelgoed en hun een lekker neijbeel kander te houden. Hazelnote regende uit de zakken van Ernestine over de grond. Johans tinne soldaten, die in hun oogwenk waren uitgepakt geworden, konden onmogelijk meer alle in hun Spaneldoos en Lientje met haar hoepel en Nicco met de nieuwe trompet renden met Hector de eetzaal door, zonder zich veel meer over hun andere ordeloos verspreide bezittingen te bekommeren. Kom kinderen, riep Matilde, gauw nu, het wordt tijd om naar bed te gaan. Maar zij hoorde niet meer. De kleine van Rijsteltjes, dol van de pret en weer in wanoorden omwerpende wat andere bijeen gezameld hadden, en Frédéric deed mee en nam Nicco op haar rug, terwijl hij haar al zijn paard sloeg met een zweep. Ook de kleine Verstraaters wonden Tine en Johan op en liepen hen na over de lange marmere corridor stampende met hun nelaarzen. Matilde sloeg haar handen wan hopig in elkaar, niemand letten op haar, daar je vrouw Franse de meiden hield met het speelgoed en de jonge meisjes weer met pal en het jen kakelde. Daar zag zij gelukkig Otto, die met Betsy en mevrouw Verstraaters sprak en zij ging naar hem toe en vatten zijn handen. O, ik pittje Otto, help mij toch, de kinderen moeten heus naar bed en ze horen zelfs niet meer naar me, maar me helpt je ook niets in die dingen. Mevrouw van Eerlevoort was namelijk juist bezig in de andere kamer het teesaviesje van Lintje voor de kleine mei te vullen met water, melk en suiker, en de oude mevrouw van Raad en de heer Verstraaters had gaan lachen toe. O, Otto moet weer de boeman zijn, zeiden deze vrolijk. Ach nee, geen boeman, maar mijn hoofd loopt me om, als je me niet even helpt, heb je ooit zulke woelwaters gezien als mijn kinderen Betsy. Toe Otto, kom je? Betsy lachte. Ik zou maar even mijn gezag als oom doen kennen meneer van Eerlevoort, zeiden mevrouw Verstraaters. Otto ging met Mathilde mee, eerst naar Freddy. Kom Freddy, Nico moet naar bed. Kom Nico, gauw. Morgen mag je weer paartje rijden op tantens rug. Still Hector, liggen. Je hebt niets te zeggen over mijn rug hoor, zeiden Freddy. Hoor je papaatje? Kom Nik, papaatje zegt dat we moeten uitschrijden. Nik gehoorzaamde, pruilend en vraagend om zijn trompet, en Mathilde nam me bij de hand. Daarna ging Otto in de corridor, en de twee oudste werden als hollende paarden gestuid, terwijl ze renden, en Otto zijn armen openbreiden. Kom Tine en Jo, mama wil dat je nu naar bed gaat niet waard. Wees nu niet meer ongezegelijk, anders doe je mama verdriet. Wat hebben we dit jaar een boel gekregen oom, riep Ernestine buiten adem. Mathilde kwam nu met Nico en Lientje aan de hand eveneens in de gang. Een verbeeldje, daar zat mama heel kan, teetje te spelen met Lienen, zeiden zij, en haar wanhopige gezicht deed Otto glimlachen. Waarlijk, het zou twaalf uren worden zonder dat mama... Moet je, moeten we niet eerst goede nacht zeggen aan de mensen, gilden Johan. Nee, nee, riep Mathilde verschikt, en klemde vast er zoveel kleine handjes als er maar kon. Ik zal wel je groeten overbrengen aan alle mensen, aan alle hoor. Dank je Otto. Ze knikten hem vriendelijk toe, en hij knik daar terug met zijn hartelijke glimlach en zijn flinke ogen. En Mathilde bracht de kinderen naar boven. Drie. U kan dus goed tegen al die drukte, vroeg de oude mevrouw van Raad, aan mevrouw van Eerlevoort, en ze keek haar glimlachend, maar bijna verwonderd aan met haar doffe treurige blik. Er heerst een plot slingekante na de uitocht der kinderen. Mijn verliete eetkamer, waar hun speelgoed nog slingerde, het vertrek werd gesloten en me dwaalde rond in de twee salons, terwijl mevrouw van Eerlevoort thee schonk en Willem ronddiende. Otto was teruggekomen. Of ik tegenkwam, mevrouw, ik voel me er in haar leven, ik voel me er opnieuw jong inwoorden. Ik heb behoefte aan jeugd om mij heen. Ik heb geen treurige leven gekend, dat toen mijn dochters en mijn zoon Theodor getrouwd waren. En toch had ik nog drie kinderen behouden, en Freddy en Etienne zijn uitgelaten als kinderen. Maar ik moet van dat kleine goed om mij zien dwarrelen. Er is niets wat de mens jonger doet blijven dan hun vrolijkere moor. Mag ik u nog eens inschenken? Mevrouw van Raad rijkte haar kopje over, en ze benijde mevrouw van Eerlevoort, dienst levenslust met zo'n grijze haren. Ze vergleek haar met zichzelf en haar eigen melancholieke eenzaamheid, die ze dubbel gevoelde, nadat het leven haar zo bedorven en geliefkoost had. Doemde in vreed contrast op naast door jeugd omringde ouderdom van die gelukkige groot mama met haar gezond gestel, dat geen nervroze scheen te kennen. En oh, u weet niet hoe het mij spijt dat ik het zestal van Theodor zo zelden zie. Maar de jongen dweet met het buiten leven en willen niets van weten wanneer ik hem poog over taal in Den Haag te komen wonen. Uw dochter in Engeland houdt zich bij haar ene kindje niet waar, volg mevrouw van Straatten. En mevrouw van Straal en Beurg, mevrouw van Eerlevoort, boog zich een weinig tot mevrouw van Straatten en fluisterde haar iets geheimzinnig in, terwijl zij tegen de heer van Straatten die haar vragen en glimlachen toeknikten, schalksknip oogden. Daarop vertelde mevrouw van Eerlevoort hoe de van Rijstetjes gisteravond hun schoentjes hadden uitgezet toen Henk en Jan van Straatten binnenkwamen, glimlachend en Henk met een rood gezicht. Maar Tilde kwam eveneens terug en men zijde haar tal van aardigheden over de kinderen, maar er werd hard en de huisbel gerukt, zodat het zelfs trots de vele vrolijke gesprekken de opmerksamheid gaande maakte. Ieder zag naar de deur die open ging. Willem, Truitje en Rika torsten te samen een grote kist binnen, naar mevrouw van Eerlevoort toe. Oh, Riep Frederik, dat is de kist uit Londen. Mevrouw van Eerlevoort verhaalde aan mevrouw van Raat dat haar schoonzoon Howard hun ieder jaar op Sienicola's een grote kist stuurde, die steeds voor ieder iets bevatte. Willem maakte met een bijtel en neiptang de schroeven en nagelslos, geholpen door Etienne, en ieder zag vol verwachting toe en de stortvloed van geschenken en surprises begon. Vier, Elina had reeds van haar cadeaus in kleine etenlaagje gemaakt en ze beweerde dat men haar verschrikkelijk bedorven had en straalde van blijdschap in haar sympathieke glimlach. Glimmlachend ook nam zij nu een pakket uit Martha's hand aan. Langzaam brak zij het touw, voorzichtig zienen of een cashel van onbewaakte letten haar niet op het spoor van de geven zou brengen. Maar niets verriekt haar dit. Het adres gaf invoudig te lezen maandemorzel E4. Het was een waaier etui van grijsleer. Zij opende het, reeds met verwondering bedenkend van wie dit kon wezen. In de etui, op het gekapissioneerde grijze fluïl, lag een waaier van zeer fijn gesneden parelmoor. Zij nam die op en ontplooiden hem langzaam. Bewonderend zag zij erop neer. Boekie, murmelde zij de naam, de schilders lezen er onder aan de waaier. Boekie. De waaier was inderdaad geschilderd door de Italiaanse kunstenaar, een fantasie van roze en elven op een ivoorwitsatijn. Van wie kan dat zijn, sprak zij, hoe prachtig. Ieder stond op, ieder verdroong zich om Eline die voorzichtig de waaier hield opengeplooid en men bewonderde het kostbare voorwerp. Eline was zeer verbaasd. Van mevrouw van Raad had zij een odeurstelletje, dat wist zij zeker. Van Henk en Betsy. Betsy, liefling, moet ik jou hiervoor bedanken? Vroeg zij opreizend. Betsy schud haar hoofd. Parole donneur, mij niet Eline. Zij had immers een armband van Betsy en Henk, maar van wie dan deze waaier? Zou het misschien van Vincent zijn, vroeg zij weder? Van Vincent? Ach, wel neen, hoe kom je daar nu op? Welk jong mens geeft zo'n cadeau, laten zien. Eline raakte haar de waaier over. Het is magnifiek, zei de Betsy, magnifiek. Eline schudde zich bedenkend, langzaam met hoofd, geheel en al het spoor bijster. De waaier ging intussen voorzichtig van hand tot hand en Eline bespiede onderwijl ieders gelaad, maar op niemand's trekken las zij ook maar de minste verklaring. Toch richtte Frederik eensklapps haar hoofd met iets verwonderds op. Zij verdreef echte aanstondst die uitdrukking van haar gelaad en schijnbaar onverschillig nadat de zijde plaats waar Eline gezeten had. Mag ik de E2 eens even zien, vroeg zij. Eline rijkte haar de E2 en Frederik bezag en betaste het grijze leer en het grijze flueel. Kan je ook soms in de verste verte vermoeden van wie ik dat kan gekregen hebben, vroeg Eline, en bewoog haar armen met een gemaakt wanhoop? Frederik haalde haar schouders op en zette de E2 neer. Nee, ik weet het heus niet, sprak zij, een weinig koel. En zij zag Eline nu schierig in haar lichtbruine ogen. Iets onverklaarbaar antipartiks scheen haar uit die gezellenblik toe te lichten, straalde haar ook uit die afertatie die wanhoop over de onbekende geever tegen. Zij keek niet meer naar de algemeen bewonderde waaier en was het verdere gedeelte van de avond stiller dan zij ooit placht te zijn. Vijf. De stortvloed van geschenken was opgehouden. Mevrouw van Erlevoort had hun gasten verzocht haar beide ontrederde salons vol papier, stro, zemelen en aardappelschillen te verlaten. Nu willemde deuren de eetzaal voor de tweede maal open schoof en de eettafel voor het zoepee gedekt vrolijk glinst erin alle tegelachten. Het was hier vrolijk aan tafel. De heer verstraat amuseerde mevrouw van Erlevoort en Betsy tussen wie hij gezeten was met zijn kruchtige scherts en met tilden naast Betsy lachte vaak mee. Henk tussen zijn moeder en zijn tante gezeten ontbrak het aan niet, terwijl Otto en Eline in een druk gesprek waren en Etienne zeer hoemoerig tussen Lily en Marie het hoogste woord voorde. Freddy, wat ben je stil, Cheramy? Vroeg Paul, terwijl hij een kreefte salade veroorberde en zich te vergeefs uitputte zijn anders genoeg luidtruchtige buurvrouwtje aan de praat te maken. Heb je soms niet genoeg gekregen naar je zin? Ik, stil, hoe kom je eraan, antwoordde Freddy, en ze begon te kakelen met een overstelpende levendigheid welke als de echo was van die van Etienne. Maar toch, de haren was een weinig opgeshoefd. Ze lachte niet altijd mee uit de grond van haar hart en zag vaak stilsgewijzen naar Eline om, schitterend van bevalligheid in haar vrolijk gesprek met Otto. Ja, ze had toch wel een bijzonder waas over zich, iets betoverends als een sirene, terwijl haar dromerige ogen zich halfsloten wanneer ze lachten en de molige lijn haar fijn besneden lippen zich in twee kaaltjes verloor. Die molige handjes die zo blank tussen de zwarte kant en de donkerrode strikken van haar toilet woelden en die coquette briljant, een enkele als een droppel, trillende in de zwarte tulle aan haar rals. Frederik vond haar betoverend, maar toch, zij vond haar antipathiek en haar ogen bespieden bijna angstig Otto's blik, die vol ligt op de sirene neerzag. Maar onderwel praten en lachten zij door met Paul, met Etienne en Lily et Marie. En de oude mevrouw van Raad riep van de overkant haar toe dat de familie pretmaker de eer van haar naam weer goed ophield. Champagne stroomde in de kelken en de heer verstraat de dronk op de immer jeugdige gastvrouw met haar mooie grijze haren en bedankte haar met een kus die zij wilde afweren voor het prettige feest. Eline klonk met Otto op iets dat Frederik niet verstond en waarvoor zij haar mooiste cadeau had willen geven om het te weten. Toch vroeg zij het niet. Etienne, wat maak je in leven, riep zij bijna ongeduldig haar boer toe, die iets gehalmde van buvon jus Calalie, terwijl hij zijn bevende kelt bijna uitstorten over Lily's taart. Maar zij had berouw over dat wazen verwijt, waarom mochten anderen niet vrolijk zijn, al was zij nu ontstemd. Het soepeliept en einde, de rijtuiger stonden reeds voor en de gasten beladen met allerlei, vertrokken onder herhaalde dankbetuigingen voordig wisselde geschenken. Martilde was moe en ging spoedig naar boven, terwijl mevrouw van Erlevoort en Otto een oog hielden op de overal verspreideke doos en ze een weinig bij elkaar schikten. Wat zien de kamers eruit, zei de Frederik, en zij schopte een gescheurde karton het doos daar zijden naar een hoop verkreukeld pakpapier. Daarop nader ze zij de tafel. De waaier, Elina had hem meegenomen. Vervolgens kusten zij haar moeder en Otto, maakte scherzende wijze Itjens haar in de wacht en bracht haar cadeaus naar boven. Langzaam ontkleden zij zich, draalende in de kilden, die haar huiverend omving, en terwijl zij zich rillende tussen haar dekes uitstrekte, zag zij weder Elina voor zich, in haar betoverende elegance in haar zwarte kant, glimlachend tegen Otto. Het dwarrelde voor haar heen als een ordeloze kaleidoscoop. Henk als Sint Nicolaas gedost met zijn afgezakte tabbaard. En Jan voor straat als knechje, de kist uit Londen, de waaier van Boeki. Einde van hoofdstuk 8, opgenomen door Karole Jansen op 8 februari 2008 te Rotterdam. www.karolejansen.nl Hoogstuk 9 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of mee te doen naar LibriVox.org. Vorige lees door Karole Jansen, Eline Veren van Louis Coupéres, hoofdstuk 9. 1. Het was een paar dagen na de Sint Nicolaas avond, toen Eline desmiddags uit ging met de kleine Ben aan haar hand. De vorige avond was zij met mevrouw Verstraat, Marie en Lily naar de opera geweest, waar zij de troveren gezien had. En die morgen had zij Roberts, haar oude bronpot van de muziekmeester, Leonores ervoor gezet op dat hij haar zou companjeren. La Nui Cuim is Serène. Hij had zijn hoofd geschut, hij hield niet van die bravoure aria's der Italiaanse school, maar voor Eline Dickwills met hem reden twisten. Zij vond Bellini Donizetti verdie, elegante, melodieus, muziek als geschreven voor haar kristalle sopran. Hij vond zijn Dickwills kinderachtig met hun huppelende lichte wijtjes en bez haar op de rijkere diepheid van Waakner. Maar ze had hem onder de duim en hij had gespeeld wat ze hem voorgezet had. Kom, Ben, niet zo hangen, goed lopen, sprak Eline tot de kleine, dikke jongen, die op zijn lome beentjes haar een pas achterna bleef. Kom, gelijk met dan te blijven. Vind je niet prettig mee naar de winkels te gaan? Eline had gisteren in de opera tijdens de cavatine van de komte Luna een gedachte in zich voelen opkomen. Achter het raam van een platenwinkel had zij portretten van fabriek gezien, gekostumeerd in verschillende poses en ze had het plotseling een verlangen gevoel ter een te bezitten. Nu was ze op weg gegaan om zich dat portret aan te schaffen en ze stelde met een lichte glimlach als genootzijne geheimen wilde, zich hem voor met zijn grote forse gestalt en zijn mooie kop met de zwarte baard. Hoe heerlijk toch acteur te zijn. Van fabriek dwaalde haar gedachte af op haar nieuwe wajer die ze gisteren had gebruikt. Betsy had gezegd dat zij dwaas deed dien te gebruiken voordat zij de geef erkende, nu zij in het minst niet vermoeden kon van wie net geschenk haar toe kwam, maar ze had zich niet aan het bezwaar haar resuster gestoord. Zij vond integendeel iets pikants in dat onbekende en haar romantische gees schept er aanstond zijn kleine roman uit. Fabriek had haar opgemerkt in de loge devastatens. Hij was geschameerdepaar geworden, hij zong voortdans slecht voor haar, alleen voor haar en de grootste teleurstelling vervulde zijn hart wanneer hij haar niet in de opera zag. Hij was het die haar de wajer gestuurd had met dat bescheiden, maar nu moet zij het eveneren op het adres. Hij had gezien dat zij gisteren de wajer gebruikt had en hij zou het haar wellicht eenmaal laten raden uit een enkele blik, uit een enkele klank zijn haar stem. Zij glimlachtte om dat romatiseren haar fantasie en eens klapschot er als een bliksemstraal door haar geest. Het heugde haar, verleden zomer op de tentoonstelling van schilderijen in de academie, had zij wajers van boekie gezien, onopgemaakt en uitgespannen achter glas en zij herinnerde zich nu plotseling ze zeer bewonderd en de wens geuid te hebben erin te bezitten. Wie had de fijne opmerksomheid gehad, haar nu dat verlang er te bevredigen? Met wie was zij geweest in die tentoonstelling? Met Emile de Woude? Met me George misschien? George kon toch niet. Of haar danseur die haar te huwelijk had gevraagd, die ze had afgewezen. Het was de Dwaas, ze gaf het op, ze wilde er niet meer over denken. Eénmaal zou ze het toch wel weten. Door de Parkstraat en de Oranjestraat was zij in het Noordeinde gekomen en zij naden de Reeds de Platenwinkel toen haar opeens de vrees omving of de winkelier het niet Dwaas zou vinden dat een jong meisje het portret van een acteur kwam kopen. Zij geloofde dat zij nooit zou durven, maar daar stond zij Reeds voor de spiegelruid waar achter grote gravures en fotografieën, beelden in Biscay en Terracotta, tal van kleinere kunstvoorwerpen uitgestald waren en haar oog viel dadelijk op hun ristportretten, acteurs en actrices van de opera, met hun namen eronder geschreven. Estelle de Vaux, Molina, Theo Fabrice, Kom ben, sprak ze, en Deo de Kinsagjes de deur in. Enige dames zochten in de winkelfotografieën uit en zagen haar aan. Zij kon het niet helpen, maar ze meende waardelijk dat ze even bloosde onder haar witte tulle foiletje. Mag ik nieuwjaarskaartjes van u zien, zoals ervoor aan het raam liggen, vroeg zij de winkelier die haar naderde, niet aan de beeldjes komen ben. Een menigte van kaartjes werden haar getoond. Ze bezacht ze aandachtig, nam ze met de tippen haar geschroeide vingeren op en legde haar enigot terzij. Daarna zag zij hier en daar rond, bespeurde een stapelportretten en vatten die met haar lomen onverschilligheid aan. Er waren erbij van Fabrice. Welke zou ze nemen? Dit melancholieke in het zwart fluvelen kostuum met de kante kraag, van Hemlet? Dit, Estelle? Nee, hier dit, als ben zij iets, zoals hem voor het eerst gezien had. Maar zij zouden ook nog een nemen van Molina, de tenor, en een van Estelle de Vaux, de fortchanteuse, dan frappeerde het niet dat ze eigenlijk alleen voor Fabrice was gekomen. Maar dan kon zij nog wel een tweede van Fabrice er ook bij nemen, als Hemlet. Wilt u me die kaartjes geven en hier deze vier portretten? Mag ik ze u laten bezorgen? Oh nee, geef het u het maar mee, ik zal u dadelijk betalen, hoeveel is het te samen? Zij betaalde en nam het envelop aan waarin de winkelier de platen gesloten had en ze ging heen met Ben aan haar hand en verbeelde zich dat de dames nog altijd bezig met haar fotografieën haar weder aanzagen als wilde zij huurgedachten doorgronden. Twee. Een glans van genoeg overstraalde Elinus gelaad nu zij weer de buiten was en als zij gedurft had en zij gevoelde zich zeer vriendelijk en sprak telkens als een liefmoedertje tegen Ben. En toen zij in de Hoogstraat Jean Ferrelein bespeurde, die melagoliek in haar wintermantel wijt als een zak en met haar invoudig zwart hoedje op aan de overzijde liep, zonder haar te bemerken, stak zij haastig, Ben medetrekend te straat over tussen twee rijtuigen en zij sprak Jean aan, glimlachend en volhardelijkheid. Zij liepen te samen een eind op en Jean vertelde haar dat het zeer goed met doorraging, maar dat zij een kindermeisje had moeten nemen, dat zij de kinderen niet altijd onder de hoede van Mietje durven te laten, die zo slordig was en zo weinig attent en dat dit haar financieel wel enigszins drukte. Elinus dwong zich opletten te zijn bij het verhaal de nieuwe beslommering. Jean sprak echter weleraar opgewekter over haar vader, de heer van Tole en over dokter Rijer, waarmee de zij tans beter over weg kon. Nu ze opmerkte hoe sympathiek Elina haar aanzag en hoe lief zij Ben een enkele maal vermaandde, geraak al de zij enige oude herinneringen op uit haar schooltijd en zij lachte beide om een paar guit te streken eertijds betreven en om de kersen die zij snoepte uit Elinas kapuchon. Jean berispte zichzelf dat zij op het dineetje onlangs bij de Van Raats zulke onaangename indruk van Elina had kunnen ontvangen. Zij vond haar nu eenvoudig en hartelijk. Maar laat mij je niet langer ophouden, eline, sprak zij, eens klap stilstaande. Ik heb enige vervelende commissies te doen. Ik moet een paar pannen bestellen en een melk kan. Mitje heeft kans gezien, maar er een te bereken. Oh, ik heb niets te doen, ik ga zo ver met je mee, wanneer je het niet vervelend vindt en wanneer Ben niet moe is. Ben je moe, kleine baas? Nee, niet waar. Hij kan al zo flink lopen. Ze liepen verder op en Jean bestelde de pannen en Eline koos in de porcelijnwinkel een melk kan voor haar uit. Intussen bleef zij vol van haar eigen gedachte over Fabrice en ze gevoelden soms een onweerstaanbaar verlangen om het envelop die zij in haar ene hand troeg te openen en zij portretten te zien. Zij hield zo dol veel van muziek en Fabrice zong met zo iets inners met veel meer gevoel dan andere acteurs. Hij was nog jong, geloofde zij. Hij zou later zeker zeer veel namaakken en in Parijs worden geangageerd. Jean ging nooit naar de opera en had hem dus denklijk nooit gezien. Zou zij Eline hem wel eens tegenkomen in de straten? En hoe zou hij eruitzien in zijn gewone kleren? Ze zou instes morgens vroeg een boodschap verzinnen ten einde de opera te passeren. Mogelijk was het dan repetitie geweest en zou zij de artiesten in de omtrek van het gebouw ontmoeten. Vervuld van haar eigen berekeningen hoorde zij niet altijd wat Jean herverhaalde, maar zij bleef haar wandelende aan herzijden aanzien met die ogen en die glimlach welke zo betoverend ligt vol en Eline's grootste inneementijd waren. Ze waren intussen omgekeerd en zijn dan nu afscheid bij de hoge wal. Nu, adieu, kom je een schouw opzoeken, Johnny, en mijn goede aan verenlijn zult je doen? Kom, Ben, geef me vrouw een handje. Jean gevoelde in haar behoefte aan tederheid iets als een lauwe warmte haar doorstromen bij de klank van die naam, Johnny. Een herinnering aan vroeger, aan haar jonge meisjesjaren, toen iedereen haar Johnny noemde, Johnny. En zij haast zich naar de Hugo de Grootstraat, vol moed en vrolijkheid, verlangende naar haar klein binnenhuisje, haar man en haar schatjes van kinderen. Eline glimlachte heimelijk, terwijl zij zich door het Willemspark naar huis begaf. De doorre takken boven haar glinstelde van de rijp en in de vriezende lucht was het helder en klankrijk als vol van onbestemde egos. Zij gevoelde een aandrang om haar geluk in die ruime atmosfeer uit te halmen met een schitterende roulade. Pas zij dan een klein beetje gecharmeerd op die kaboutin? Ach, het was de dwaas, hij zong alleen maar goed. Einde van hoofdstuk 9, opgenomen door Karola Jansen op 11 februari 2008 in Rotterdam, www.karolajansen.nl. Hoogstuk 10 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Jansen, Eline Veren van Louis Coupérez, hoofdstuk 10. 1. Grote, zigrekgende schaduwen als dansende zwarte schimmen weerpen de vlammen in de kachel over de muur en de plafond der donkere kamer. Voor een seconde bleven dan een lichtglans hangen en een antieke zilveren kan op een gebeeldhoutbevet dat als een donkere massa een hoek vulde aan enige antieke borden en pullen tegen de wand. Vincent Veren lag uitgestrekt op zijn divan en zag bij die telkens herhaalde lichtflikkeringen met halfgesloten ogen rond. Die vreemde met rosse gloed door schoten sommerheid van het vertrek deed hem aangenaamde alle dagshijt van zijn in de Spuistraat gehuurde kamers vergeten, waar een enkel kostbaar voorwerp van hem zelf een vloekend afstak tegen de versleten burgerlijkheid van het ameublement. Hij meimelde een pose in die danteske schemering. Hij gevoelde zich in de laatste dagen zeer uitgeput. Een matheid verlamde zijn ledematen. Het scheen of er lauw water door zijn aderen verlooiede in plaats van bloed. Een mis scheen schoenwijlen over zijn hersenen te hangen zodat hij niet denken of zich iets herinneren kon. Zijn geaderde oogleden vielen kwijnend over zijn fletsen lichtblauwe blik. Zijn onderlipscheen als moeder neer te hangen en er groef zich daardoor een trek om zijn kleine mond die hem iets zeer leidendschaf. Vaak had hij zich zo gevoeld, maar tanschaf hij de schuld en de atmosfeer van Den Haag die hem deed stikken. En hij verlangde naar veel ruimte en veel lucht en begreep niet hoe hij het toegekomen was zich te begeven naar een stad die zo weinig aantrekkelijkheid voor hem gehaald had. Ja, het heugde hem door de nevel van zijn uitputting heen. Hij had een weile van rust gewild na al zijn rustloos trekken en reizen. Maar nu reeds werd hij trots zijn vermoeidheid door een nervositijt geprikkelt om zich opnieuw in een maalstroom van veranderingen te werpen. Rust en eentoonigheid verdoofde hem en niet tegenstaan zijn zwakte bewocht hem steeds een aandrang naar veel beweging, naar veel handeling, een verlangen naar telkenswisselende verschieten, naar een horizon die steeds week. Toch miste hij alle energie om zich aan enig werk met krachtenwijden terwijl zijn verandelijkheid hem steeds voortdreef in een rustloos zoeken naar een kring, een omgeving, een betrekking waarin hij zich thuis zou gevoelen en die hij niet vond. De twee weken welk hij tans in Den Haag had doorgebracht, scheen hem een eeuw van verveling toe. De dag nadat hij Betsy en Eline in de opera gezien had, was hij bij de Van Raatskomen koffiedrinken en had hij Henk 500 gulden te leen gevraagd. Hij wachtte binnen een paar dagen geld uit Brussel naar hij zijde en zou zijn neef zo spoedig mogelijk deze schuld afdoen. Henk, die hem kende als zeer vergeetachtig in zulke kwijtingen, had echt er niet willen weigeren en hem de gevraagde soms ter hand gesteld. En Vincent leefde nu terwijl het geld hem de ene dag als water tussen de vingers slipte en hijde anderen met een bijna bekrompagierigheid een dubbeltje pogende uit te winnen in zijn doffe zwaktevoort, terwijl de wissels uit Brussel zich wachten lieten. Over de toekomst bekommerde hij zich weinig. Hij had steeds geleefd van het één uur op het andere. Hij had dagen van weelder gekend in Smerna en honger geleden in Parijs en Londen. Maar in welke omstandigheden ook, steeds had hem die koorts naar afwisseling voortgejaagd in de ontevredenheid met de tegenwoordigen. Nu gevoelde hij zich eens klaps, terende op zijn 500 gulden, zo gedesouvereerd dat de last zijn naar lusteloosheid hem somweilen zijn als zwakte vergeten deed. Zo meimerde hij voort, starende in de duisternis, door schoten met de rosse vlammen die de meubel Stelkens met spok achter Relief uit het donkerdede verschijnen. Hij meimerde voort in een troosteloos pessimisme. Waarom zou hij niet zijn zoals hij was? Hij zou weder geld nodig hebben en hij zou het krijgen op welke wijze ook, kan men, waarom niet? Er was geen goed en geen slecht in de wereld. Alles was zoals het wezen moest en het gevolg van een aanheenschakeling van oorzaken en redenen. Alles had recht van bestaan, niemand kon iets veranderen aan wat was of zou en zou. Niemand had de vrije wil. Ieder was een gestel, een temperament en kon niet anders handelen dan volgens de eisen van dat temperament. Overheerst de omgeving en omstandigheden, dat was de waarheid die de mensen steeds met hun kinderachtig idealisme zeurend overdeugde met een handjevol religieuze poesie zochten te bedekken. O, God, wat een bestaan is toch het leven, dacht hij, en vatten het hoofd in de handen, terwijl zijn vingers door het krullende lichtbruine haar woelden. Dit leven tenminste dat ik nu leid zou mij binnenjaar dood of dol maken. Morgen is als vandaag niets, niets, eentonig flauw. En hij wiept zich als in een zee van herinneringen en overdacht wat hij doorleefd had, en voor de verschillende oorden en steden doemde voor zijn geest op. En toch, wat een gezoeg voor niets, murmelde hij, en zijn ogen sloten zicht, wél eens klaps een sluier over zijn heugnis geneer te dalen, en een licht zweet hem op het voorhoofd parelde. Het zuisde in zijn oren en een onbepaalde ruimte, iets gekwekkends, wijds, rolde zich plotseling uit voor zijn gesloten blik. Maar die zwakheid, een flauwe nabij, duurde slechts enige seconden. Een diepe zucht slechts hiefde zich nog op uit zijn borst. Twee. Daar hoorde hij vluggestappen de trap optraven, en een vrolijke stem wisselde enige woorden met de juffrouw uit de galanteriewinkel beneden. Hij wacht de enige kennissen die naavond. De deur werd geopend. Bliksemse wat donker, het lijkt hier wel de hel met dat vuur. Waar zit je veren? riep Paul van Raad bij de deur stilstaande. Vincent rees op en kwam hem tegemoet en vatte Paul bij de schouders. Hier, old chap, schrik niet, wacht, ik zal de lamp opsteken. Hij zocht Lucifers, stak twee ouderwetse lampen aan die op de schoorsteen stonden, en knipte met de oogleden door het schijnsel verblind. Het danteske waas dat over de kamer hing was aanstond zodat gele petroleumlicht weggewist, en de enige gezelligheid bleef nog de goedbrandende kachel, terwijl het antieke bevet met de zilveren kan en enkele oosterse voorwerpen verdwaald schenen tussen het oude ameublement van rood-uitrechtsstrijp, versleten tot de draad, en het antieke porcelijn tussen de lelijke goedkope gravures en chromolithografie aan de muur in een artistocratische misplaatsheid schijn opgehangen. Het was de eerste maal dat Paul Vincent's verblijf binnen trat en hij bezachte kan en de borden en bewonderde ze. Ja, ze zijn nogal mooi in hun soort, de kan lekt, maar het drijfwerk is heel fijn, zie je eens. Ik ben vandaag naar een oude jood gegaan en antiker om die dingen van de hand te doen. Nee, mijn oefel belast, hij zou morgen komen. Of misschien heb jij jou lust in, ze zijn ap-handeren. Nee, mijn kamer of mijn atelier zoals je wilt is al zo vol. Nu, een paar borden, meer of minder. Nee, merci. Ja, ik doe ze ook liever aan de joodweg. Als ik kan zie ik hem dan nog in de nek, weet je en daarvoor zou ik met jou natuurlijk te eerlijk zijn. Zeer verplicht en als hij fijner is dan jij. Ach, dan ziet hij mij in de nek. Zo in de wereld niet waar. Je hebt zeker al tegendronken? Ja, nee, dank je, laat maar. Maar zeg, hoe lang blijf je nu hier in Den Haag? Ze hadden zich neergezet en Vincent Trox schouden zijn z'n wenkbrauwen op. Dat wist hij werkelijk niet. Hij had nog geen inlichtingen ingewonden om trenten betrekking bij de kina-onderneming op Java. Maar hij had gehoord dat men er liefst een chemist voor wilde hebben en dat was hij niet. Hij zou er dus denkelijk van afzien dat hij het indische klimaat niet zou kunnen verdragen. Intussen blijven in Den Haag en er iets zoeken, daar was geen kwestie van. Den Haag begon nu al te vervelen. Het was er klein steeds, iedereen kennen elkaar, tenminste van aanzien, en men ontmoet er overal dezelfde mensen. Criënt vervelend. Hij wist nog niet wat hij zou doen, maar hij wacht de eerst brieven en geld uit Brussel. En hij eindigde met Paul te vragen of deze hem voor een paar dagen honderd gulden kon nemen. Paul gelooft wel dat hij zou kunnen, maar hij wist het niet zeker. Je zou me waarlijk ermee in dienst doen. Hoor ik het dan van je morgen bijvoorbeeld? Of vind je me indiskreet? O, volstrekt niet, indigreeel niet. Ja goed, ik zal zien morgen. Nu, ik dank je bij voorbaat. Je weet dat beide erle voorten en de wouden komen vanavond ook. Ik had gevraagd of ze een glas wijn kwamen drinken, sprak Vincent op een andere toon. Ja, ik sprak ze vanmiddag op de witte, antwoordde Paul. Vincent leundde achterover tegen de oude, rode bank, en het licht van het lampen weer op een falen tint op zijn geelbleke gelaadskleur. Een zeer vermoeide trek gifte zich om zijn lippen. Het trof Paul hoevinds zijn tegelijk op een portret van zijn oomveren, Elinus Vadig, terwijl hij in zijn liggende houding zijn arm met een gebaar dat Paul bij Elinus zelf vaak had opgemerkt onder het hoofdboog. Drie. Na enige tijd, over negenen, kwam Jos de wouden van Berg metst Etienne van Erlevoort binnen, die de verontschuldigingen van zijn broer, welke verhinderd was geweest mede te komen, overbracht. Otto voelde geen sympathie voor Vincent, of schoon hij met deze nooit minst onagenaamheid gehad had, in zijn eigen degelijk, kalm, mannelijke karakter, waarvan het gezonde evenwicht zich nooit verbrak, in zijn hartelijke flinkheid kon hij geen vriendschap koesteren voor iemand die zich naar zij mening geheel een hal beheersdeliet door een ziekelijke nervositijd, zonder ooit enige geestkracht in te spannen, om er zich boven te verheffen. Otto was één van de weinigen die Vincent niet vermocht tot zich te trekken. Bijna ieder gevoelde in zijn omgang wel iets dat terugstiet, met dat tevens later zeer aantrok, iets als een zoetvergift waar medemen eerst bekend moest zijn, als een bedwelming van opium. Door zijn voortdured reis had Vincent veel mensenkennis, of liever, veel tact verkregen om met allerlei lieden om te gaan, en hij kon, zo hij wilde, de schijn van welke karakter ook aannemen, met hetzelfde gemak waarmee de enslang zich lener verringt in verschillende bochten of een goed acteur verschillende rollen vertolkt. Maar Otto, in een onbewuste vierheid op zijn gezonde kracht, die recht doorzeging, min achter Vincent om de vergiftige bekoering welke hij van zich kon doen uitstralen, en waardoor het ander zich verleideliet. Een blauwe rook wolkte wel draad door het vertrek, daar Vincent sigaren had gepresenteerd. Alleen hij zelf rookte niet. Hij had een paar flessencent in miljoen uit een kast gehaald, ontkeurkte ze en zette vier wijn glazen op de tafel. Itjen luidt rugtig als altijd, verhaalde in een sterk gekruid jonge luist patra, tal van anecdote en histories met een mimiek en gebaren die hem iets gave van een gentlemanlike komiek uit een café chantang. Paul en Georges lachten. Vincent echter haalde met een blazeeglimlachjes zijn schouders op, en terwijl hij in schonk, murmelde hij minnachtend met zijn lichtestem. Een kind ben je toch, eetje eetje. Itjen trok zich de opmerking niet aan en voer voor, terwijl hij in het geheel geen gaas meer over zijn stijlploiden en de anderen luisterde toe, behaagelijk de boeken van hun een wijn genietend. Vincent blift Itjen echter voor de gekhouden. Wat een stoute jongen is die kleine erle voort om zulke dingen te durven vertellen, wat een ondicht, sprak hij en de spotsieke lach om zijn lip had zoiets aanmoedigens en innemends niet uit het veld geslagen werd. Vincent schonk nog eens in en George preest zijn wijn. Hij was onder jongenlui weinig spraakzaam en amuseerde zich met een stilgenot daar hij alleen voor dames de moeite nam al het schitterende schuimzijnig conversatie te doen sprankelen. Vincent vroeg hij met een en ander om trenzen en werkkringen op buitenlandse zaken, terwijl Itjen ernstige waarschuwingen aan Paul deed, die hem ongelovig aankijk. En later word je dan zeker naar de een of andere plaatsgedeticeerd Vincent? Dat kan gebeuren, antwoordde George. Het is tenminste een betrekking waarin je het een of ander gezien kan. Maar hoe iemand zijn gantse leven op een bureau slijten wil, is hem onbegrijpelijk. Ik zou dood zijn voor mijn tijd. Daar heb je nu eerder voor het. Ik meen je broer, eet je? Nu laat Otto maar lopen, sprak Paul. Die maakt een schitterende carrière, dat zal je zien. Je weet Otto is voor minister of Goeverneur generaal in de wie gelegd, tenminste vrouw al tijd. Ik ben alleen de verschopeling van de familie, riep Itjen. Ja, het bedorven jongetje, lachte Vincent. Hoe ver ben je nu met je studies? Ik wel, ik moet kandidaats doen, maar ik loop geen college, ik studeer hier in Den Haag. Vind je het hier dan zo genotvol in jullie Den Haag, vroeg Vincent met een toon van minachting op die plaatsnaam? Ja, het gaat vrijwel. Hoe is het in godsnaam mogelijk? Jullie zijn dan toch al met bitter weinig te vreden of liever, jullie weten volstrek niet wat er eigenlijk in de wereld is? Den Haag maakt mij slaperig aan suff, er hangt niet soezigs in de lucht. Kom, dat zal wel in jou liggen, lachte Paul. Het is mogelijk en het ligt ook zeker aan mij dat ik zo een leven als de meeste van jullie leiden geestodend vindt. Wat voeren jullie nu uit? Je loopt hier altijd rond in een heel klein kringetje, met een paard in een tramweespel op de Kermis. Je hebt in je betrekking als je erin hebt altijd dezelfde bezigheidjes en daarna dezelfde amusementjes. Het is insipidoor. Maar wat wil je dan hebben dat we doen vroegsos? Mijn god, lijf van mijn paard zo een plan te leven voor het, maar ik begrijp niet dat jullie niet iets verlangen eruit te gaan, de wereld is te zien. En jij, jij hebt nu zoals je noemt de wereld gezien niet waar en wat heb je nu? Je hebt 12 ambachten en 13 ongelukken gehad en je hebt op het ogenblik toch ook niet schitterend vergebracht. Paul, een weinig ontstemt over de minachting van de oordeelde. Er ligt even achter zijn longet een vinnig schicht uit Vincent's flatse blauwe blik, terwijl zijn dunne lippen zich vastsloten in hun glimlach. En je vergeet je plicht als gast heen met je filosofie repet jij in op zijn leeg glas, stickend. Ach, het is mogelijk dat ik wat onrustiger van temperament ben dan jullie. Dat zal de hele show zijn, sprak Vincent kwijnend. Hij schoonk de glazen nog eens in en liet zich wat mat neer op de bank, en zijn ogen dwalen vermoeid door het vertrek. 4. Het was zeer warm geworden en de rook der sigaren scheen als een tastbaar waas van de plafond neer te hangen. Vincent zette de deur open. Etienne, die weinig wein verdragen kon, was zeer opgewonden geworden. Had rode kringen onder zijn ogen gekregen en zijn glas gebroken. George en Paul amuseerden zich steeds om zijn grappen. Vincent echt bleef hem flauw glimlachend aan horen. En hij reest in hem een vreemde verwondering op. Een verwondering dat de mensen steeds zichzelfen, steeds zijn eigen individu was, zonder zich ooit te kunnen verwisselen in de persoonlijkheid van een ander. Dickwil, zonder de minste aanleiding, doemde die verwondering bij hem op te midden van de vrolijkheid erandere. En zij vulde hem met een grote verveling bij de gedachte aan het onherroepelijke noodlot dat hij steeds Vincent veren was en wezen zou. Want hij neemer haar boren kon worden in een geheel anders schepsel. Dat ademde onder geheel andere omstandigheden te verhalen. Hij zou graag naar verschillende gemoetslevens hebben doorleefd, in verschillende eeuwen hebben gestaan en in telkens wisselende metamorphose zijn geluk hebben willen zoeken. En dat verlangen scheen hem tegelijkertijd zowel zeer kinderachtig om de bespotelijke onmogelijkheid, als zeer verheven om de grootste onbereikbaarheid die te omvatten. En hij meende dat niemand dan hij zoek een verlangen koesterde en gevoelde zich zeer hoog boven en zeer ver van hem waren, als van hem gescheiden door de nevel van rook. Een gevoel van lichtheid doorzweefde eensklap zijn hersenen. Het werd of hij elk voorwerp met hellige kleuren zag. Hun gelach en gepraat harder hoorde klinken in zijn oor, als op een plaat van metaal. De geur van de tabak vermengt met een aroom van gestorte wijn in meerdere scherpte rook, terwijl de anderen in zijn slaap en zijn polsen klopten als of zij barsten zouden. Die prikkeling zijn er zenuwen op de ronde. Toen zag hij de jonge luie hem lachend aanzien en of schoon hij niets begrepen had van wat zij gezegd hadden, lachte hij zagjes mee om hen te doen geloven dat hij in hun scherts meestemde. Zeg veren, het wordt hier verbaasend benauwd met oogendoemepijn van de rook, sprak Zors. Zouden we niet even een raam kunnen openzetten? Vinds het knik ten deed de deur opdicht, terwijl Paul die bij het raam zat dit open schoof. Een koel te dron aast ons binnen. Op straat was het stil. Sticht zijn enkele maal hoorde men een paar stemmen bij een regelmatig klink van stappen voor bijtrekken of een straatdeun kruisend uitgestoten door de kanten daar buiten heen galmen. De killenlucht bracht Vinds hen geheel tot zichzelf en zijn zondelingen verlanges verdwenen nu zijn zinnen tot rust kwamen. Integendeeltans benijde hij de drie anderen datzelfde fysieke en morele plantenleven uitgeen hij korte voor in hen geminnacht had. Paul benijde hij zijn goede krachtige gezondheid, slechts een weinig ontsenuw en enige energieloze artisticiteit. George zijn kalme gelijkmoedigheid en tevredenheid. Etienne zijn kinderlijke jeugd. Waarom was hij niet als zij? Gezond, tevreden en jong? Waarom genoot hij niet het leven zoals het zich gaf en zocht hij steeds naar iets dat hij zelf niet had kunnen beschrijven. Het was bij ene toen de drie jongelij opstonden en Paul beweerde dat zij Etienne moesten thuisbrengen daar hij van zijn eerste opgewondheid vervallen was in een droeve melancholie en zeer als eetje heb je wel je sleutel bij je, vroeg hij? sleutel, vroeg Etienne met doffe ogen en doffe stem sleutel, herhaal jij nadenkend? ja, in m'n zak, ja een sleutel in m'n zak hier nu, kom dan, laten wij dan gaan spoor de George aan Etienne nadert de Vincent en vat hem bij de Armit wel de andere vrolijk toe luisterde dank voor je hospitaliteit ik heb je altijd mogen leiden veren je bent een bliksem schoede kerel hoor je veren ik voel bepaald veel heel veel sympathie voor je ik heb het vanmiddag nog verteld op de witte Paul kan het getuigen ik heb verteld veren dat je een hart van goud had ze miskennen je veren maar, kom, allon veren nee, nee, laat me zeggen wat ik op m'n tong heb ze miskennen je veren maar stooyen en niet aan oude jongen gaat mij ook zo in de wereld miskennen mij ook het is trug, trug maar het is zo, dag veren nu slaap lekker veren Vincent deed hen uitgelijden met een kandelaar en Etienne tussen George en Paul nam beide arm op straat veren, wees nu niet zo onvoorzichtig vat geen kauzo aan de deur en stooyen er niet aan ze miskennen je, maar ik zal je wel verdedigen Vincent knik de glimlach en Paul en George toe en sloot de deur van de donkere winkel plexums, gezellige kerel die veren stotterdeetjen