 Hoogstuk 5 van de leeuw van Vlaanderen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoort tot het publieke domein. Voor mijn informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. De leeuw van Vlaanderen door Hendrik Conscience. Hoogstuk 5. Ik val, dus sprak hij, als een offer van het vertrouwen, rampzalig die op het woord eens vuigend Dwinglands bouwen. Ha ha klein, Philips van Egwond. Het was diep in de avond, als Johanne van Navarre de compagnie aankwam. Terwijl zij met list en bedreigingen het vonnoster Vlamingen aan de wankelbare koning ontrok, zat de graaf Guiden met zijn edele leenmannen in een zaal zijn erwoning. De wijn werd ermedigmaal in silverschalen rondgeschonken en medeelde zich onderling de blijde hoop en de troostende vooruitzicht te mede. Reeds hadden zij het voor er per een rustige redecaverling dikwijls veranderd, wanneer Diederik de Vos, die als boezendvriend van Robricht in het huis van de graaf Geherbergd was, in de zaal kwam en bij het gezelschap naderde. Hij bleef zondersprekenstaan en bezacht Beurtelings, de oude graaf en zijn twee zonen. Er was op zijn gelaat een diepe smart en innig medeleide geprent. Met zij steeds vrolijk en gulhardig was, verschrikten de ridders niet weinig bij het gezicht diermistroostigheid, want zij dachten wel dat een kwaarde tijding zijn wezenstrekken dus had verduisterd. Robricht van Betuunen was de eerste die zijn aandoening door woorden te kennen gaf. Hij riep, is u de tong uitgevallen, Diederik? Spreek. En zo gij ons moet bedroven, laat dan uw boertegataal achter. Ik weet u. Het heeft geen nood, meneer Robricht, antwoordde Diederik, maar ik weet niet hoe u die tijding aan te kondigen, want het pijnt mij dat ik een ongeluks boden zijn moet. De vrees drukte zich op de aanzichten der toehorders uit. Zij bezagen Diederik met angstige nieuwsgierigheid. Deze nam een schaal, zonk ze vol wijn en sprak, na gedronken te hebben. Dit zal mij de nodige moed geven. Luister dan, en vergeef het uw trouwe Dienaar de Vos dat zij in mond uw zulke nieuws brengen moet. Je hebt geloofd dat Philippe Lebel u in Gennade zou ontvangen, en gehaald een reden toe, want hij is een edo moedig forst. Hij achte zich eer gisteren gelukkig u de groot moedigheid zijn hartend te betonen, maar dan was hij niet, gelijk nu, door boze geesten bezeten. Wat is dit? riepen de ridders verbaast. Is de koning geplaagd? Meneer Diederik, sprak Robrecht strengelijk. Laat die verbloemde woorden. Gij hebt ons iets anders te zeggen. Het schijnt dat het niet gemakkelijk over uw lippen kan. Gij hebt het gezegd, meneer van Petunen, antwoordde Diederik. Zie hier de zaak die mij tot de dood toebedroefd. Johanna van Navara en Engarande Marigny zijn te compiënje. Die namen hadden een schrikkelijke werking op al de ridders. Ze werden als met stomheid geslagen en bogen hun hoofden zonder een woord te spreken. Eindelijk hiefde jonge Willem zijn armen omhoog en riep met wanhoop. Hemel, de boze Johanna en Engarande Marigny. Oh, mijn arme zuster. Mijn vader, we zijn verloren. Wel nu, zuchte Diederik. Dit zijn de duivelen die de goede vorst bezitten. Ziet gij doordig te regraaf dat uw dinaar Diederik het niet slecht voor had wanneer hij u die strik te weinendalen aanwees. Wie heeft u gezegd dat de koningin van Navara te compiënje gekomen is, voegde graaf, alsof hij nog aan de zaak twijfelde. Mijn eigen ogen meneer, antwoordde Diederik, vreesende dat men met ons verradelijk mocht te werk gaan, want ik betrouwde mij op hun dubbelzinnige woorden niet, heb ik gedure gewaakt, bespied en geluisterd. Ik heb Johanna van Navara gezien. Haar stem heb ik gehoord. Ik verpant mijn eer voor de echtheid mij naar woorden. Hoort mij naar heren, sprak Wouter van Lovendinchem. Diederik zegt ons de waarheid. Johanna van Navara is bij de koning, mids hij zijn trouw ervoor verpant. De ongenadige voorstin zal alles inspannen om onze zaak te bederven, en God weet welke middelen zij daartoe heeft. Het beste wat wij doen kunnen, is met haastigheid te overleggen hoe wij uit de strik geraken zullen. In die men ons kan aanhouden, zou het te laat zijn. De oude graaf werd droef en wanhopig. Hij kon in zulke gevaarlijke toestand niets vinden dat hij mocht redden, want tenmiddel op de Eskonings grondgebied zijn de scheende vlucht naar Vlaanderen hem onmogelijk. Robert van Petunen raast de morrend en vervloekte innerlijk de reis die hem zo weerloos in de handen der vijanden geleid had. Terwijl zij allen in een somber stilswijgen de mistroost gegraafd bezagen, kwam een hofknaap bij de deur daarzaal en riep Meneer de Nocaire, gezond en des konings! Een potselingbeweging gaf de benauldheid die de Vlamingen bij deze aankondiging trof genoeg te kennen. Meneer de Nocaire was de gewone uitvoerder der geheimen bevelende konings, en nu dachten zij dat hij van lijfwachten vergezeld hen kwam vangen. Robert van Petunen trok zijn degen uit de schede en legde hem voor zich op de tafel. De andere heren brachten insgelijk de hand aan het wapen, terwijl ze met de ogen stijf op de deur blikten. In die houding waren zij wanneer Meneer de Nocaire binnenkwam. Hij boog zich hoffelijk voor de ridders en zich tot kwee de Kerende spak hij. Graaf van Vlaanderen. Mijn genadigde koning en meestig begeert dat hij morgen te elf uren voornoen met uw leenmannen ten hove komen om in het openbaar hem de vergiffenis oesverbrekend af te smeken. De komst der doorluchtige koningin van Navara heeft dit bevel verhaast. Zij heeft zelf om uw genaden bij de vorst haar gemaal gebeden, en heeft mij belast u te zeggen dat uw onderwerping haar zeer aangenaam is. Top morgen dan, mijn heren. Vergeef mij dat ik u zo spoedig verlaat. Haar om mij, zij wacht mij. Ik mag niet bijden. De heren hebben u in zijn hoeden. Hij verliet de zaal bij deze goed. De hemel zij gedankt, mijn heren, sprak de wiede. De koning is ons genadig. Nu mogen wij getroost en verheugd ter rust te gaan. Gij hebt de begeerter des konings verstaan. Geliefd u bereid te maken om aan dezelfde betamelijk te voldoen. De pleidschap kwam onder de ridders terug. Ze spraken nog enige tijd over de vrees van Diederik en de gelukkige uitval die hun beloofd was. De laatste schaalwijns werd op het heil van hun graaf geledigd. Als zij meen het scheiden, vat het Diederik de hand van Robrecht en spakt met doffe stem. Vaarwel, mijn vriend en meester. Ja, vaarwel. Want wel licht zal mijn hand de uwen voorlang niet kunnen drukken. Denk dat u die naar Diederik u altijd bijstaan en troosten zal. In wat plaats, in wat kerker ga u bevinden mocht. Robrecht zantraan onder het ooglid van Diederik glinseren en verstond door dezelfde hoe diep zijn trouwe vriend geroerd was. Ik versta u, Diederik, moordde hij hem in het oor. Wat gij vreesd, voorzie ik ook, maar er is geen uitkomst aan. Vaarwel dan tot betere dagen. Mijn heren, riep Diederik heen gaande. In die ga enige tijding voor uw bloedverwanten naar Vlaanderen de zenden hebt raad ik u dezelfde spoedig klaar te maken. Ik zal uw boden zijn. Wat zegt hij, riep Wouter van Lovendogen. Zult gij met ons niet ten hove gaan, Diederik? Jawel, ik zal bij u en nevens u zijn. Maar Gijliden, nog de Fransen, zult mij kennen. Ik heb het gezegd, Philippe zal de vost niet krijgen, bij mijn ziel. Op beschermen u mijn heren. Hij was reeds ter dure uit als hij die laatste goed hun toestuurde. De graaf vertrok zich met zijn hoofdknaap en de anderen verlieten insgelijkste zaal om zich te bed te begeven. Op het gestelde uur kon men in een weide zaal van het paleis des Konings de Vlaamse ridders met hun oude graaf zien staan. Hun wapenen hadden zij in de voorkamer moeten afleggen. Bleidschap en genoegen blonk op hun gelaat, als ze zich op voorhand over de beloofde genade verheugden. Het aanzicht van Robert van Betune verschilde in uitdrukking van alle anderen en bitteren spijt en inwendige razenijen was er op te lezen. De moedige Vlaaming konden trotsen blikken der Fransen heren niet over het hart krijgen. En waren het niet uit liefde tot zijn vader geweest, hij had Weldra menige rekeningen over gevraagd. De dwang die hem door de noodwendigheid was opgelegd, werkte peinelijk in zijn boezem en menigmaal konden nauwkeurig oog bemerken dat zijn vuisten zich toevongen, al als ze enige banden breken wilden. Chatevalva stond bij de oude Guide en sprak vriendelijk met hem, het oogomblik afwachtende dat hij op beveldes Konings zijn broedig, de Vlaamingen voor de troon zou leiden. Enige Apten en Prelaten waren ook in de zaal tegenwoordig. Bij dezelfde bevond zich menig treffelijk burger van Compiëne die men met inzicht tot deze plechtigheid had toegelaten. Terwijl iedereen zich met over de zaak van Guide te spreken bezig hield, kwam er een oude pelgrim in de zaal. Zijn hoofd helde oodmoediglijk met de brede hoed voorover, in zulke voegen dat men van zijn gelaadstrekken weinig kon zien. Een bruine palsrok met schelpen versiert, verborgen de vormen van zijn lichaam en een lange stok met een drinkvat ondersteunden zijn strame leden. Zodra de Prelaten hem bemerkten, kwamen zij tot hem en beladen hem met allerlei vragen. De ene begeerde te weten hoe het met de Christen en in Syrië gelegen was. De andere hoe het met de oorlog in Italië stond. Een derder vroeg of hij geen kostelijke overblijfsel van heilignaap meegebracht en meer zaken die men de pelgrims vraagt. Hij antwoordde op dit alles gelijk iemand die deze landen maar onlangs verlaten had en vertelde zoveel wonderlijke dingen dat de omstaanders hem met eerbied en nieuwsgierigheid aanhoorden. Alloewel zijn gezichten doorgaans ernstig en treffend waren, kwamen er echter somtijds zulke boerdige woorden uit zijn mond dat de Prelaten zelf in lachen moesten uitbarsten. Weldra waren er meer dan 50 personen om hem geschaard. Enige brachten de eerbied en de bewondering zovech dat zij in stilte hun handen over zijn palstroplieten gaan. Denkende dat hun dit een zegen zou toebrengen. Nochtans was die wonderlijke pelgrim geen wandelaar. De landen die hij zo goed scheen te kennen had hij slechts in zijn jongheid bezocht en wist niet veel meer van het geen hij er gezien had. Maar wanneer het geheugen hem ongehoorzaam was, kwam zijn inbeelding hem helpen. Dan vertelde hij bovennatuurlijke zaken en lachte in zichzelf over degenen die hem geloofden. Het was Didrik de Vos. Niemand bezat als hij de kunst om zich te hervormen en in alle gedaantend te herschepen. Hij kon zijn aanzicht door waters in kleuren verouderen of jonger maken en dit met zoveel kunde dat zelf zijn vrienden hem niet konden herkennen. Terwijl hij in het woord der Franse vorsten niet het minste vertrouwen had en dat zoals hij te graaf gezegd had hij niet wilde gedogen dat men de Vos vangen zou. Had hij zich al dus verkleed om niet in de handen der vijanden te vallen. Weinige tijd hierna kwamen de koning en koningin met een talrijke stoet van ridders en statievers in de zaal en plaatsten zich op de troon. De meeste Franse heren schikten zich op twee rijen langs de wand. De anderen bleven in een nabijheid daar burgers staan. Twee wapenboden met de banieren van Frankrijk en van Navara plaatsten zich aan beide zijden van de troon. Op een teken des konings kwam Chau de Valois met de Vlaamse edelen vooruit. Deze boogende ene knie op fluële kussens voor de troon en bleven stilswijgend in die ootmoedige houding zitten. Aan de rechterzijde des Graafs zat zijn zoon Willem en aan de linkerzijde in de plaats van Robrecht van Betune zat Wouten van Maldighem, een edelheer. Robrecht was tussen de Franse ridders blijven staan. Het gelukte hem in de eerste, niet door Philippe Lebel, bemerkte worden. De klederen der Voorstin Johanne waren schitterend van goud en gesteenten en de koninklijke troon die haar hoofdomving glansde tegen het daglicht met haar duizend diamanten op. Hoogmoedig en verwaand, smeet de trotse vrouw verachtende blikken op de Vlaamingen die voor haar geknield zaten en grim lachte met een hatelijke uitdrukking, terwijl zij de oude Graaf met inzicht zo lang liet wachten. Eindelijk zuisten zij enige woorden in het oor van Philippe Lebel en deze spakt met luiders stemt tot kwieden. Onthrouwen was al. In onze koninklijke genaden hebben wij het billijk geacht uw verbreken toen we onderzoeken om te zien of het ons veroorloofd was u te vergeven. Maar wij hebben bevonden dat de vader liefde slechts tot Dek Mantel u er weer spannendheid gediend heeft en dat er misdadige hoogmoed u tot ongehoorzaamheid heeft aangespoord. Terwijl de koning deze woorden sprak, kwam de verbaasdheid en de schrik in de hartende ridders. Nu merkten zij de strop die hun door Diederik de Vos was aangetoond. Met kwieden zich niet bewoog, bleven zij ook nog geknield zitten. De koning ging voort. Een vassal die valselijk tegen zijn landheer en koning opstaat verbeurt zijn leen en die welke met de vijanden van Frankrijk aanspand verbeurt zijn leven. Gij hebt de bevelen van uw koning wederstaan. Gij hebt met Edward van Engeland onze vijand de wapenen tegen ons opgenomen en de oorlog tegen ons gevoerd. Daarom hebt gij als een valsse leenman het leven verbeurt. Nochtans willen wij dit vond als niet haastig ten uitvoerbrengen en zullen de zaak met rijbeoordeel doen onderzoeken. Derhalve zult gij en de edelen die in u weer spannendheid gedeeld hebben in hechtenis gehouden worden totdat het ons believen andere schikkingen ten u hun opzichte te nemen. Shoutafolwa die deze reden met diepe hartpijn had aanhoord kwam voor de troon en sprak. Bij een heer en koning het is u bekend met welke trouw ik u een majestijd als de geringste uur ondandaanen gediend heb. Nooit heeft iemand kunnen zeggen dat ik mijn wapenen door een schijn van lafheid of valsheid heb besmet en zult gij het zelf zijn ook koning die mijn eag de eag uws broeders zult schenden zult gij mij tot een verrader maken en zal het hoofd uws broeders met een naam van valschitterbukken moeten. Ho, sire, overdenk dat ik wiede van Vlaanderen een vrijgeleide gegeven heb en dat gij mij nu tot mijn ene gemaakt. Bij deze woorden was Shoutafolwa alleskes in woede ontstoken. Zijn blik had zulke ongemene kracht dat Filippe Lebel op het punt was zijn vondels te herroepen. Daar hij zelf de eer als het hoogste goed eens ridders waardeerde, gevoelde hij in zijn hart wat pijn hij zijn trouwe broeder aan deed. Terwijl waren de Vlamingen van de grond opgestaan. Zij luisterden angstiglijk op de uitval van meneer de Valois. De overige aanschouwers bewogen zich niet en wachten met schrik op het geen er nog moest gebeuren. De koningin van Johanna gaf aan haar gemaal geen tijd om te antwoorden. Vrezenen dat haar prooi mocht ontsnappen riep zij met neide gedrift. Meneer de Valois, het is u niet veroorloofd de wijanan van Frankrijk te verdedigen. Gij maakt u aan ontrouwschuldig. Dit is de eerstemaal niet dat gij u tegen de wil uws konings verzet. Mevrouw, viel Charles bitsig uit. U betaandt het niet de broeder van Philippe Lebel van ontrouwde beschuldigen. Zal erom u het wel gezegd worden dat Charles de Valois een ongeluk gelandheer verraden heeft, zal die schanden over mijn wapenen komen? Nee, oh hemel, dit zal niet geschieden. Ik beroep u, Philippe, mijn vorst en mijn broedig. Zult gij leiden dat het bloed van de heilige lodewijk in mij besmet worden? Zal dit de beloning mijn artrouwendiensten zijn? Laat kom bemerken, dat de koning bij Johanna aanhield om het strenge volnis te verzachten. Doch zij, onverbiddelijk in haar haat tegen de Vlamingen zijnde, dreef het gebed van de vorst met trotsheid af en werd op de woorden van Charles de Valois zo rood dat zij gloeiend scheen. Eens klaps riep zij met kracht. Hola, lijfwachten! De wilde is koningsgeschieden, dat men die valse leen mannen vangen. Onttellicke soldiniers daar lijfwacht door hen op die roep langs al de deuren in de zaal. De Vlaamse ridders lieten zich zonder tegenweer in hechtenis nemen. Zij wisten dat geweld hen niet redden kon, want ze waren ongewapend en door te veel vijanden omringt. Eén der oversten kwam bij de oude guiden en legte de hand op zijn schouder, zeg gende. Heer Graaf, ik vang u bij de koning, mijn meester. De Graaf van Vlaanderen aanzag hem droeverg en zicht naar Robrecht kerende, zucht hij. O, mijn ongelukkige zoon. Robrecht van Betune stond stijf en beweegloos met dwarende ogen bij de Franse ridders, die hem met ondervragende blikken bezagen. Als of een onzichtbare hand hem met een toverroede geraakt had, liep er een stuip trekken de beweging over zijn lichaam. Al zijn spierend spannen zich tegelijk en de bliksem scheen uit zijn ogen te stralen. Hij sprong als een leeuw vooruit en deed de gantse zaal onder de galmen zijn reuzenstem dreunen. Hij schreeuwde. Ik heb een onedelige hand op de schouder in mijn oude vader zien vallen. Zij zal erop blijven of ik sterven de dood. In zijn loop rukte hij de helmbijl met geweld uit de handen van een zoldernieg. Een aakelige giel ontvloog de bijzijnde ridders en allen tokken hun degens, want zij dachten dat het leven daarvoor zijn in gevaar was. Wel draaf ging die vrees, want de slag van Robrecht was gegeven. Gelijk hij gezworen had, deed hij. De arm van de genen die zijn vader geraakt had, met de vermetelen hand op de grond en bloedstroomde in overvloed uit de schrikkelijke wonden. De zoldernieers liepen in groot getal naar Robrecht om zich van haar meester te maken. Toch hij, blind en uitzinnig door woede, zwijde de helmbijl in vluchtige circles rond. Niet één dors zich onder zijn bereik wagen. Misschien zouden er meer ongelukken voorgevallen zijn, maar de oude kwieden, angstig voor het leven zijn soons bekommerd, riep hem smeken toe. Robrecht, mijn brave zoon, oh, geef u over om mij ne twillen. Doe het, ik verzoek het u. Ik beveel het. Bij deze woorden, die hem met een vermerwende uitdrukking had gesproken, sloeg hij zijn armen om de hals van Robrecht en zijn aanzicht tegen de borst van zijn zondrukkende voelde deze de tranen zijn vaders op zijn hand neervallen. Dan verstoond hij de wijten zijn er onbezonnenheid. Zich uit de armen van de graaf rukkende, wierp hij de helmbijl met kracht over de hoofden der wachten tot tegen de wand en riep. Komt, vervlukte huurlingen, men vangen nu de leeuw van Vlaanderen. Vrees niet meer, hij levert zich. In groot getal vielen de zolderniers op hun aan en namen hem gevangen. Terwijl hij met zijn vader uit de zaal geleid werd, riep hij tot Chau de Valois. Uw wapend zijn niet besmet. Gij waard en zijt nog de edelste ridder van Frankrijk. Uw trouw blijft ongeschonden. Dit zegt de leeuw van Vlaanderen, dat men het horen. De Franse ridders hadden hun degens weder in de schede gestoken, zodra ze bemerkt hadden, dat het leven der vorste niet bedreigd was. Met de aanhouding der Vlamingen mochten zij zich niet verder bemoeien. Dit was een werk dat hun adels uit de kort gedaan hebben. Er waren in de hart aan des Konings en daar koning in zeer verschillende gevoelens. Philippe Lebel was droef en betreurde het gevel de vonnis. Johanna in tegendeel was blijden om de tegenstand van Robrecht. Hij had in de tegenwoordigheid des Konings eenzij naar Dinaers deur verwonden. Een feit dat haar kracht dadig in haar vraag zuchtige ontwerpen mocht dienen. De koning kon zijn ontroering en droefheid niet bedekken en wilde tegen de begeer te zijn trotsige Malin de troon en de zaal verlaten. Hij stond recht en sprak. Mijn heren, wij betreuren de ons tuimigheid deze verhoers uitermate en zouden bij deze gelegenheid uw edelen liever blijken onze genade gegeven hebben. Maar tot onze grote droefheid in het belang onze kroon niet mogen geschieden. Onze koninklijke wil is dat hij waakt opdat de rust in ons paleis niet verder gestoord worden. De koningin stond ook op en meende met haar gemaal de trappen van de troon af te gaan waar een nieuwe zwaregheid weer hield hen tegen hun dank. Jadevalois had lang in diepe bedenking bij het einde der zaal gestaan. De eerbied en de liefde die hij zijn broeder toegewijd had verwocht lang in hem tegen de spijt en de raad hem baarde. Opeens brak zijn woede los. Hij werd wit, rood en blauw in zijn aanzicht en liep nu als razend voor de koningin. Mevrouw, schreeuwde hij, gij zult mij niet ongestraft onteren. Luister, mijn heren, ik spreek voor God, onze allen rechtig. Gij, Johanna van Navarre, zei het, die het vaderland uitput door uw verkwistingen. Gij zei het, die het rijk van mijn edele broeder te schande maakt. Gij zei de vlek en de hoon van Frankrijk, de ondadanende konings heb gij door het vervalsen der munten en onbillijke afpersingen ongelukkig gemaakt. En zou ik u nog dienen? Nee, gij zei het een valsen en verradelijke vrouw. Razend, trok hij zijn degen uit de schede, brak hem op zijn knie aan twee en sloeg de stukken met zoveel geweld tegen de grond dat zij tot op de trappen van de troon terugsprongen. Johanna was paars van spijt en toren. Haar wezenstrekken hadden niets verrouwelijks meer in zich. We hebben in een helse uitdrukking te zamen getrokken. Mijn zou gezicht hebben dat hij door een beroerdheid geslagen was. Vangt hem! Vangt hem! Par ze ze uit. Dan lijf wachten die nog in de zaal waren, wilden dit gebot volbrengen. En Reeds was de hopman tot bij meneer de Valois genaderd, maar de koning, die zijn broedert en hoogst beminder, kon dit niet dulden. Wie meneer de Valois aanraakt, zal heden nog sterven. Gijpij, op die bedreiging loost staan. De Valois verliet de zaal zonder hinder, niet tegenstaande het geroep daar uitzinnige koning in. Zo eindigde dit onstuimig toneel. Quijder werd de compagnie gevangen gezet. Mijn voerder Robrecht, de boerder in het land van Barry en zijn broeder Willem, Thoreau, in Normandier. De overige Vlaamse heren werden elk in een bijzondere stad gekerkerd. Invoegen dat zij allen, alleen en zonder ookandig te kunnen troosten was de enige die in Vlaanderen terugkeerde, want onder zijn palsrok had men hem niet herkend. Tcha de Valois vertrok met hulp zijn hervrienden op staande voet naar Italië en kwam niet weder in Frankrijk dan na de dood van Philippe Lebel, wanneer Louis Huiten de bedroon beklommen had. Als dan betichtte hij een garandemarignie van veel misdaden tegen de staat en deed hem aan de Gaug, de Mont-Vocon ophangen. Houten hij dat de dood van die minister meer aan de aanhouding van de graaf kwiede dan aan zijn eigen misdaden te wijten is. En dat Tcha de Valois hem deed hangen om zich over dit verraad te verreken. Einde van Hoogstuk 5 Hoogstuk 6 van de Leo van Vlaanderen Dit is een Liepevoxt opname. Alle Liepevoxt opname behoort tot publiek termijn, voor meer informatie of voor meer aantemeld als geheuliger, ga naar Liepevoxt.org, opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Konchans. Hoogstuk 6 Arme Roosje, pas ontloken eerst sinds deze morgestond lichtgij van de stam gebroken reeds vertrappeld op de grond. Pas geboren reeds aan treuren pas in het bloeien reeds vergaan. Arme Roosje, met uw kleuren wie heeft u zo vereerd verdaan? F de Vissig In die tijd bestonden er in Vlaanderen twee gezintheiden die tegenoekander opwilden en niet spaarden om zich onderling al het mogelijke nadeel toe te brengen. De meeste edelen en bewindhebbers hadden zich in alle gelegenheden voor het Franse bestuur verklaard en kregen daarom de naam Lelyaert als zijnde Lelywapen van Frankrijk toegedaan. Waarom zij al dus de vijanden des Vaderlands begunstigden zal bij de volgende reden lichtverstaan worden. Voor enige jaren hadden de kostbare reederspelen de inlandse oorlogen en de werkruisvaarten de meeste edelheeren verarmd. Hierdoor werden ze genoodzaakt hun recht op de steden of heerlijkheden aan de inwoners voor grote sommen te verkopen en hun vrijheden of privilégien te geven. De steden verarmden zich ogenblikkelijk maar Weldra doelgen gekochte verlosing de schoonste vruchten. Het lagere volk dat voortijds met lijf en goed de edelen toe hoorde begreept nu dat het zweetzins aanschijns niet meer voor onrechtvaardige heerlijkheden. Het koos zich burgemeesters en raadsheeren en vormde een regering waar de heerende lands zich niet tenminste mede te bemoeien hadden. De ambachten werkten gezamenlijk voor de algemene welvaart en stelde dekes aan die het bewind over hun zaken hadden. Door de gunstigste gastvrijheid aangelokt kwamen de vreemdelingen uit alle gewesten naar Vlaanderen en de koophandel kregen leven, een werkzaamheid die onder het volk werd rijk en trots over zijn zo lang miskende waarde stond het meer dan eens gewapender hand tegen zijn vormalige meesters op. De edelen die hun richten en goederen hierdoor groterlijk verkoortshagen proogten door list en geweld de groeiende macht der volksgemeenten te verminderen. Dit was hun echter nooit gelukt, want er rijkte om in der steden niet in hun ook toe een leger op te bein te brengen en al zo in Frankrijk was het zo niet gesteld. Philippe Le Pel had uit noot van geld de derde staat of de lieden der goede steden wel eens tot de algemene vergadering geroepen, maar dit gaf aan het volkslecht zijn tijdelijke waarde die onmiddellijk door de lenen heren werd teniet gedaan. De overblijvende edelen, die in Vlaanderen niet veel meer te zeggen hadden en alleen met iedereen de rechten van eigendom bezaten, betreurden hun verloren macht zeer. Het enige middel tot het weder krijgen de herpen daar bloeiende gemeenten. Met de vrijheid in Frankrijk nog niet gestraald had en dat de beheers in der lenen heren er nog uitsluitend en dwingend was, hoopten zij dat Philippe Le Pel de staat van zaken in Vlaanderen ook veranderen zou en dat zij in hun vorige gerechten zouden hersteld worden. Dins volgens begunstigden zij Frankrijk tegen Vlaanderen en kregen de naam Lelyaard als een schantmerk. Deze waren te bruggen als dan een wereld zeer menigvuldig. Zelfs de burgemeesters en verdere bestuursheren, door France invloed benoemd, waren allen Lelyaards. De aanhouding van de graaf en daar trouw gebleven edelielen werd door hen met beleidschap vernomen, want nu was Vlaanderen ten voordede van Philippe Le Pel verbeurt en deze kon diens volgens de wetten en voorrechten der gemeenten geheel teniet doen. Het volk vernamde mijn enigheid van het Franse Hof met de grootste verslagenheid. Den liefde die het altijd tot zijn graven gedragen had werd door medeleiden nog hevigig en het barsten in gemoor tegen die eetverbreking uit. Maar de Franse krijgsbenden die overal in de menigte lagen en de onenigheid die onder de burgers heerste maakte de oprechten klauwwaarts voor die tijd moedeloos. Philippe Le Bel bleef rustig in het bezit van Quidus Erfdeel. Zodra het doelve nieuws in Vlaanderen aankwam, begaf Maria, de zuster van Adolf van Nieuwland, zich met talrijke dinaren naar Wijnendalen en deed haar gewonde broedig in een draagkoets naar het vaderlijk huis te bruggen overvoeren. De Joramachtot, die zich nu zo pijnlijk van al haar bloedverwantend gescheurd zag, volgde deze nieuwe vriendin en verliet het slot Wijnendalen, het welk een Franse bezetting had ontvangen. Het huis van Nieuwland was in de Spaanse straat te bruggen gelegen. Twee ronde toertjes staken aan beide hoeken van de gevel aan boven het dak en beheersen al de omstaande gebouwen. Twee arduine pijlers van Griekse bouwoorden ondersteunden het welsel dat de poort vormde. Boven dezelfde stond het schild van Nieuwland met dit afschrift boven de helm. Polgrum pro Patria Mori. Aanweerszijden van het schild was een engel met palmtak in de hand. In een kamer welke diep genoeg gelegen was om voor het onophoudend gerucht der straat bevrij te zijn, lag de zieke adolf op een kostelijk bed. Bleek was hij uit de mate en de pijn welke hem zijn wonden aandeed had hem zo danig vermagerd dat hij niet meer kennelijk was. Aan het hoofde einde der bedsteden op een tafeltje stond een kleine kruik en een zilveren drinkschaal. Aan de wand ging het harnas dat onder de speer van de simpel had geveild en door het welk adolf zijn wonden had ontvangen. Alles was om hem doods en stil. De vensters half gesloten zijn was het vertrek slechts bij een twijfelachtige schijn verlicht en niet kom en horen dan de lastige heigingen des ridders en het gekraak van een zijde kleedsel. In een hoek der kamer zat Machtholt met de hand voor de ogen. Traanen lekten in stilte door haar fijne vingers en doffe zuchten ontvlogen haar beklemde borst. De valk die op de rug van haar stoel zat scheen naar de doofheid zijn er meesteres niet ongevoedig, want hij had zijn hoofd tussen de pluimen gestoken en bewoog zich geen sinds. Het jonge meisje, het welk voorheen zo gruhartig en zo blij moedig was dat geen smart haar kon raken was nu geheel veranderd. De gevangenis van al wat haar duurbaar was had haar jeugdig hart zo vel geschokt dat alles in haar ogen zwart en duister was geworden. De hemel was voor haar niet meer blauw, de velden niet meer groen. Haar dromen waren niet meer van goud en zilverdraad door vlochten. Nu kon de doofheid en stille wanhoop alleen de baan tot haar hart vinden. Bij het pijnend aandenkend der gevangenis haar vaders mocht niets haar troosten. Na zij al dus enige tijd beweegloos had gezeten, stond zij langzaam op en nam haar valk op de hand. Zij bezag al wenende de vogel en sprak met zeer zachte stem terwijl zij van tijd tot tijd de tranen van haar bleke wangen droogte. O, mijn trouwe vogel, truer zo niet. Als zeer vader, zal haast weder komen. De boze koningin van Davara zal hem geen kwa toen, want meneer Sint Michiel heb ik zo vuurig voor hem gebeden. En God is immers rechtvaardig. Truer dan niet meer, mijn lieve Havik. Het meisje weende met warme tranen. Alhoewel haar woorden troostend en vol hoopschelen, was het echt er in haar hart zo niet. De diepste doofheid had het beneepen. Zij nam. Nu mocht hij niet meer in de dalen van het vaderlijk slot ter jacht gaan, want de Fransen wonen in ons schone wijnendalen. Ze hebben onze ongelukkige vader in een kerker gezet en aan zware ketens geboeid. Nu zit hij in het thuisteren kot zo ellendigelijk te zuchten en wie weet of de vrede Johanna hem niet zal doen sterven. O, mijn lieve vogel, dan sterven wij ook van angst. De gedachte is rikkelijk gedachte alleen. Doet mij de krachten ontgaan. O, zit daar neer, want mijn bevende hand kan u niet meer dragen. Het wanhoop gekind zonk afgemat in de zetel. Nochtans werd haar aangezicht niet bleekig, want zeer dat lang waren de rozen op haar wangen verwelkt en haar oogleden hadden zich bij het gedure gewenen met een rode kleur geverft. De lievelijkheid haar gelaadstrekken was verdwenen en haar ogen waren zonder vuur of levendigheid. Lang bleef zij in haar terug geestigheid verzonken. Zij dacht beurteling en alles wat haar nog meer in wanhoop mocht dompelen. Dan bracht het duist geaandeckende naakse dromen om haar. Ze zag haar ramsalige vader in een vochtgekerker gebouwt. Hoorde het geratel zijn naar ketens en de galmen die in het akelige verblijf zijn pijnlijke zuchten herhaalden. Het vergif, dat men zo dik was in Frankrijk gebruikte, speelde ook gedurig in haar verbeelding. En de schrikkelijkste tonelen dreven afwisselend voor haar ogen. Op deze wijze werd het meisje voor ophouden gevolterd en tot het dood toebedoefd. Een doffe zucht kwam uit de bedsteden. Haastelijk doog de machtel de tranen van haar wangen en liep met bangen zorgd tot de zieken. Na zij de drank en de zilve schaal geschonken had, stak ze haar rechterhand onder het hoofd van Adolf en dat het oplichtende bracht zij de schaal aan zijn mond. De ogen des ridders gingen wijd open en hechten zich met een vreemde uitdrukking op de jonge maagd. Dankbaarheid en liefde heersten die onuitsprekelijke glimlach liep over zijn bleek gelaat. Wie machtel het nu gezien had, zou bemerkt hebben dat haar wangen met de levendigste verven gekleur waren. Zij kon het gezicht van Adolf niet verdragen zonder dat het rood der schaamte op haar voorhoofdklom. Ondanks haar koude droefheid klopte haar hart zo hevig en het bloed stroomde haar zo krachtig door de aderen dat zij ogenblikkelijk weder dus gewoon omachteld werd. Nu geleg zijn vrije roos de laden, de duidrupels bij de morgenson als diamanten glinsteren, want de tranen van het meisje rolden nog duurig over haar rijk gekleurde wangen. De ridder had sedert zijn wonden nog niet verstaanbaar gesproken, zelfs schenet dat hij de woorden die met hem toestuurde niet hoorde. Dit was echt er niet waar, wanneer machtelt hem in de eerste dagen zijn er ziekte vriendelijk toesprak met de woorden. Genees mijn arme Adolf, mijn lieve Adolf, want uw dood zou mij nog ongelukkiger op aarde maken. En meer andere gezichten die zij zonder achterdocht bij zijn bedsteden zuizde dan had Adolf dit allemaal wel gehoord en verstaan, al hoewel hem de macht om te spreken ontbrak. Gedurende de voorbijzijnde nacht was er een merkelijke verbetering in de toestand van Adolf om gegaan. De natuur, door de zoete woorden van macht tot geholpen, had hem, na langst rijden, een heilsame slaap verleend en uit dezelfde meer kracht een leven laten putten. De zucht die bij zijn ontwaken uit zijn borst opging, was luidig en langer dan de ademingen die zijn wonden hem immer had toegelaten. Zodra macht tot de drinkschaal van zijn mond had weggenomen, verbaasde zij niet weinig, want hij sprak met zwakken toch klare stem. O, edele maagd, o, mijn Engel bewaarder, ik dank de goede god dat hij mij zo dicht bij het graf gebracht heeft. Ben ik uw zorgwaardig, o, edelvrouw, dat uw doorlucht gehand mijn hoofd zo vriendelijk ondersteunt? Wees gebenen tijd om uw zorg voor een arme redig. Het meisje beefde bij het horen deze woorden. De moed begaf haar gans en wellicht zou deze aandondeling haar de spraak benomen hebben, in die andere doven gedachten dezelfde niet hadden verminderd. Meneer van Nieuwland spakt zij de ridder zachtjes toe. Gij hebt uw leven met mijn vader gewaagd en bijkans verloren. Gij bemind hem, gelijk ik hem bemin. Betuimt het mij dan niet, u mijn dankbaarheid te betonen en u als een broedig te bezorgen. Ho, zalig woord! Riep Adolf met al de kracht die hij haar kregen had. Uw broedig! Ho, jongvrouw, gij geneest mij met het enkel woord. Waarom mijn lichaam gans doorstoken zou ik echter niet sterven al voor mij gedaan? Oh, door luchtgedochter van mijn heer! Uw gebeden hebben zo gedurig in mijn oren gezongen. Uw troosende stem heeft mij het hart zo medigmaal versterkt. En het heeft mij in mijn pijnlijke sluimering toegeschenen dat een engel gods de dood van mijn bedsteden afkeerde. Een engel die mij het hoofd ondersteunde die mijn brandende dorst met medeleide laafde en mij onophoudelijk verzekerde dat ik niet zou sterven. Die engel alleen heeft mij gered, want mijn ziel woonde zo graag dicht bij hem. Zij zou het zwakke lichaam voorzeker verlaten hebben, in die de engel het had verlaten. Terwijl de ridder dit zegt staarde hij met lieftesblikken opmacht tot. De jonge maagd had de ogen reeds tweemaal opgeheven en werd er neergeslagen. In haar hart gandende de tonen van Adolf met een onbegrijplijke toverkracht. Want zij heigde snel en scheen bij een hevige zielstrijd te leiden. Meneer Adolf, zwijk ongotswill, riep zij. Gij zult u schade doen. Meester Rooghaard heeft gezegd dat men in uw kamer niet spreken mag. De engel die jij gezien hebt was meneer St. Michiel die ik voor u gebeden heb, opdat hij u kwam bijstaan. Ja, antwoordde Adolf. Ik geloof dat het een geestes hemels was. Maar nu heeft dit zalig verscheidsel mij nog niet begeven. Gij, oedelen machtelt, gij zei het die mijn ziel wederhouden hebt. Uw stem gehoord. Uw hand was het die mijn hoofd oplichtte. Gij hebt mij gelaafd en getroost. Ho, gij weet niet wat dankbaarheid voor u in mijn hart gegroeid is. Zo geven, god mij, eenmaal de gezonde uren weder, opdat ik uw hoge goedheid erkennen mogen. O, god, riep machtelt. Leg u hoofd neer, meneer. Ik bid u, spreek niet meer, want ik mag u niet aanhoren. Ik ga haastelijk uw goede zester Maria halen. Zij verblijde. Zij verlieet eriddig, en kwam enige ogenblikken daarna door Maria even gezeld in de kamer terug. Door het bijzijn haar hervriendin versterkt, was hij zo beschaamt niet meer. Echter bleef het rood op haar wangen. De blijdschap, welke zij over de gunstig haar toestand van Adolf gevoelde, was tegen haar dank op haar wezenstrekken en in haar gantse houding zichtbaar. Snellig en onrustiger waren haar bewegingen. Haar traan aan het vloeiden niet meer. En de trouwe vogel kreeg weder groter worden. Zodra ze met Maria in de kamer gekomen was, had zij de valk van de stoel op haar hand genomen en was met hem bij het bed van Adolf genaderd. Mijn waarde broedig, riep Maria, hem een zoen op zijn bleke wang geivende. Gij geneest. Nu zullen die nare dromen mij verlaten. Ho, ik ben zo blijden. Hoe tikwas heb ik bij uw bedsteden met bitter hartzeer gewint. Hoe tikwas heb ik gedacht dat gij sterven gingt. Maar nu verdwijnt wil gij drinken, mijn broedig? Nee, mijn goede Maria, antwoordde Adolf. Ik heb nooit in mijn ziekte dorst geleden. Die edelmoede gamachteld heeft mij zo zorgelijk gelaafd. Zo zal ook de eerste maal dat ik naar Sint Kruis mag gaan, mijn gebet de zegen gods over haar roepen, op dat nooit ramp haar mogen raken. Terwijl hij dit zegt, was magteld bezig met haar valk de pleide verbeteringen het oor te praten. De vogel, die zijn meesteres zo verrolijk schudden zijn federen, als of hij zich tot de jacht bereiden moest. Zie, mijn trouwe vogel, riep het meisje, terwijl ze de valk met het hoofd naar Adolf keerde. Zie, nu geneest meneer van Nieuwland, die wij zo lang sprakeloos hebben zien liggen. Nu mogen wij weder te samenspreken, en nu zullen wij niet altijd zo in het thuis terzitten. Tans verdwijnt onze vrees, en zo zullen misschien onze andere droevheden ook verdwijnen. Want nu ziet gij wel dat god goed en rechtvaardig is. Ja, mijn schoonhaaf enigd ook eenmaal de bitterig gevangenis van... Hier gevoelde machtelt dat zij iets zeggen ging, dat de zieke reder niet weten mocht. Hoe kort zij haar rede ook afbraak, klonk het woord gevangenis echter zeer vreemd in de oren van Adolf. De tranen, die hij bij zijn ontwaken op Smijsch's wangen bemerkt had, gaven hem een angstig voorgevoel. Wat zegt gij machtelt, riep hij? De gevangenis van wie? Gij weent? Hemel, wat zou u gebeurd zijn? Machtelt doorst niet antwoorden, maar Maria, die met meer voorzichtigheid begraafd was, bracht haar mond aan zijn oor en suiste. De gevangenis van Philippa, haar moei, spreekt haar niet meer van, want zij weent geduregelijk. In gebeterzijd zal ik straks in die meeste rooghaarten toelaat met u over gewicht gezaken handelen. Maar de jonge vrouw mag ons niet horen. Ook verwacht ik meester rooghaart. Nu, hou u stil, mijn broedig. Ik zal machtelt in een andere kamer leiden. De ridder plaatste zijn hoofd op het kussen en vijnste te rusten. Hierop keerde Maria zich tot machtelt en sprak. Mevrouw, het gelief u met mij te gaan, want meneer Adolf wil het slapen. Zijn dankbaarheid voor u doet hem te veel spreken. Daar het meisje niet beter wensen dan de kamer te verlaten met zij niet meer alleen met Adolf Dorst blijven, volgde zij gewillegaar vriendin. Een weinig hierna kwam de wound heel erg rooghaart aan het deur waar Maria bij haar broeder geleid. Wel, meneer Adolf, reprooghaart, terwijl hij hem de hand vatten. Het gaat goed, zie ik. Nu al afreest daarzijden, we zijn gered. Het is niet nodig dat ik u wonen op dit oogomelijk verbinden. Drink maar overvloedig van dit water en hou u zo beweegloos als jij kunt. In minder een maand zullen wij te samen een wandeling doen. Dit is mijn gissing. Nochtans kunnen onvoorzienen toevallen ons voor achter hem. Terwijl uw geest niet zo krank is als uw lichaam, laat ik toe dat jongvouw Maria u van de droven gebeurten is kennisgeven. Maak bid u, meneer Adolf, ontstel u niet te zeer en wees steeds bedaard. Maria had reeds twee stoelen bijgetrokken. Ze plaatsten zich met meester rooghaart bij het hoofd einde neer. De zieke ridder bezag hem met de grootste nieuwsgierigheid en merber was het op zijn gelaat dat hij zich reeds bij vooruitzicht bedroefde. Laat mij tot het einde spreken, brek mijn reden niet af en hou uw kluk mijn broedig. In de avond die u zo nootlottig was, riep onze graaf zijn getrouwen leenherend bijeen en verklaarde hen dat hij naar Frankrijk reizen wilde, om de koning Philippe Lebel te voet te vallen. Het werd al zo besloten en Guide van Vlaanderen vertrok met de edelen naar Compiègne. Maar daar gekomen zijnden werden zij allen in hechtenis genomen en nu is ons land onder Frans bestuur. Raul de Nestle beheerst Vlaanderen. De aandoening welke de ridder bij dit kort verhaal beving was zo hevig niet als men zou verwacht hebben. Zonder te antwoorden, scheen hij in een type bedenking verzonken. Is dit niet ongelukkig? Voeg Maria. O, grote God! Gam de adolf uit. Welke zoete zaligheid bewaart hij dan voor Guide dat hij zoveel verzoekingen op deze wereld moet doorstaan? Maar, zeg mij, Maria, is de leeuw van Vlaanderen ook gevangen? Ja, mijn broedig, meneer Roprecht van Betune zit de boers in Berrie gevangen. En meneer Willem, Theron, van al de edelen die met u bij de graaf waren is er slechts één dit toevlog lot ontkomen. En dit is geen andere dan de listige Didrik. Nu begrijp ik het afgebroken woord en de tranen daar ongelukken gemacht tot. Zonder vader, zonder huisgezin daven van Vlaanderen bij vreemden om onderstand te zoeken. Hoe pijnlijk! O, God, word mijn wonden nu! Hoe onverdragelijk dit ledekant! Mijn waardevriend Rogaard, oh, genees mij toch ras om gods wil dat ik ook iets doe voor diegene welke mij zo liefde rijk in mijn ziekte heeft bewaakt. Spaar geen geld, gebruik de kostelijkste kruiden, de edelste gesteenten opdat ik uit het bed komen mogen naar een nieuw land, antwoordde Rogaard. Het is niet mogelijk de heling uw wonden te verhaasten, de natuur moet immers tijd hebben om de gekutste delen weder te verenigen. Geduld en rust zullen u beter helpen dan kruiden en gesteenten. Maar dit is niet alles wat wij u zeggen wilden. Weet dan dat de Fransen overal meester zijn en dat zij hoe langer, hoe stouter worden. Tot hier toe hebben wij de jonge machtel aan hun kennis ontrokken, ontdekt worden. En het is denkelijk dat die arme jongvrouw dan ook aan Johanna van Navarre zal worden overgeleverd. O, god! riep Adolf uit. Geeft gelijk meester Rogaard. Ze zullen haar niet sparen. Maar wat zullen we doen? Hoe rampzalig lig ik je nu uit gestrekt terwijl zij mij een hulp nodig heeft. Ik weet een plaats, hernam Rogaard, waar machtel in veiligheid zijn zou. Ho, geredt mij uit de wanhoop. Noem toch rast deze plaats. Dunkt het u niet, Adolf, dat zij in het land van gulik bij haar neef Willem in alle gerustheid zou kunnen verblijven? De ridder versrikten zichtbaar bij deze vraag. Zou machtelt in een ander land een schuilplaats zoeken en hem verlaten. Dit gedacht beneebt zijn hart met knellen twee, terwijl spanne hij al zijn zielsvermogen in om een ander middel te vinden, dat haar zozeer van hem niet zou verwijderen. Wanneer hij hetzelfde meen een zoete uitdrukking over zijn aanzicht en haar antwoorden? Waarlijk, meester Rogaard, dit verblijf zou ten hoogste gunstig zijn. Maar volgens uw gezichten zijn de Franse benden over ganz Vlaanderen verspreid. Der halfen schijnt het mij zeer gevaarlijk voor een vrouw deze reis aan te nemen. Een geleide mag haar niet vergezellen, want dit waren nog erg. En zou ik jongvrouw machtelt alleen met enige dinaren laten gaan? Ho, nee, ik moet ze zozeer als mijn zaligheid bewaken. Want rubricht van betune zal mij eens zijn dochter weder eisen. Maar, meneer Adolf, laat mij toe het te zeggen dat jij de jongvrouw nog meer bloot stelt in die jij ze in Vlaanderen houdt. Want wie toch zal haar beschermen? Gij niet, gij kunt niet. De heren der stad zullen het ook niet doen. Zij zijn aan Frankrijk te zeer onderworpen. Wat zou de arme edelvrouw dan geworden indien zij door de Franse ontdekt werd? Ik heb haar beschermen reeds gevonden, antwoordde Adolf. Maria, wilt gij een knicht naar de deken der wolwevers zenden dat hij mij komen bezoeken? Meest rogaard, ik ben voornemens onze jonge edelvrouw onder de bescherming daar gemeente te stellen. Denkt gij niet dat dit een goede ingeving zij? Oh, ja, dit is geen slecht gedacht. Maar het zal u niet gelukken, want het focus op al wat zich edel noemt zeer verstoord, zij willen er geen zins van horen. En waarlijk, meneer Adolf, de meeste edelieden spannen met onze wijanden aan en willen de rechten de gemeente te niet doen. Dit kan maar in mijn voornemen niet stoeren, wees daarvan zeker, meester rogaard. Mijn vader heeft daar stad bruggen veel voorrechten door zijn tussenspraak verkregen en dit is de deken der wolwevers niet vergeten of zijn gezellen ook niet. Zo echter mijn pogingen niet gelukten zouden wij een veilig middel zoeken om de jonge vrouw naar het land van gulik te doen vervoeren. Naar het zijn ruim een half uur dit onderwerp gesproken hadden, kwam meester de konink, hoofddeken der wolwevers in de Kamer van Adolf. Een kolder van bruin wollen laken hing hem van de half tot aan de voeten. Dit kleedsel zonder sierraad of poortsels verschilde oneindig van de fraaie kleding daar edel in. Merkbaar was het dat de deken der wolwevers met inzicht alles weer verworpen had om zijn lage staat aan te tonen en alzo hoogmoed tegen hoogmoed te stellen. Want die wollen kolder dekte de machtigste man van Vlaanderen. Op zijn hoofd doeg hij een platte muts waaronder zijn haren een halve voet lang over zijn oren hingen. Een gordel brachten wij de vouwen van de kolder om zijn lenden en het gevist van een kruismes blonk aan zijn zijde. Daar hij een oog verloren had waren zijn wezenstrekken niet zeer aangenaam. Een bovenmatige bleekheid, benen gewangen en diepe rimpels op zijn voorhoofd gaven aan zijn gelaad een diepsinnig voorkomen. Gewoonlijk kon men in hem niets bespeuren dat hem van anderen mocht onderscheiden, maar zodra iets hem meer bekommerde of belangde werd zijn blik doordringend en levendig. Dan schoot een straal van vernuft en mannelijkheid uit het oog dat hem overig was en zijn houding werd trots en groot. Bij zijn inkomen bezag hij als een wantrouwende vos de personen die in de kamer waren, en wel bijzonderlijk meester rogaard, want hij bemerkte in hem meer listigheid dan in de anderen. Meester de Konink, sprak Adolf, gelief mij te naderen, ik heb je iets te verzoeken, dat ga je mij niet weigeren zult in die mijn hoop op je gegrond is. Maar jij moet mij eerst beloven, dat ga het geheim het welk ik u ga vertrouwen aan niemand zult ontdekken. De rechtvaardigheid en de gunst en des heren van Nieuwland zijn onder de wolwevers nog niet vergeten, antwoordde de Konink. Dins volgens mag u edelen op mij als op een dankbare dina rekenen. Nochtans beneer, in die nun verzoek met de rechten des volks en de gemeente strijdig is, zou ik u raden het geheim te bewaren, en mij niets te vragen. Zet het wanneer, riep Adolf enigszins verstoord, zet het wanneer, meester, hebben de heren van Nieuwland uw rechten verkort. Die taal hoont mij. Verschoon mij, meneer, in die mijn woorden u gehoond hebben, antwoordde de deken. Het is zo moeilijk, de goeden uit de kware te kennen, dat men zich met recht van allen mist trouwt. Veroorloof mij u een woord te vragen op dat alle twijfel in mij verdwijnen. Is uw edelen een leliaard? Zo straffen mij de heer met ongenestelijkheid, riep Adolf. Nee, meester de Konink, in mij klopt een hart dat de Fransen in het geheel niet gunstig is, want het verzoek dat ik u wilde doen was juist tegen hen. O, spreek dan vrijelijk, meneer, ik ben dienstvaardig. Wel nu, gij weet dat onze grafkweerde met al zijn edelen gevangen is. Maar er is iemand in Vlaanderen gebleven die nu van alle hulp en bijstand berooft het medeleide der Vlamingen om haar rampspoed en door luchtigheid verdient. Gij spreekt van jongvrouw Machtelt, de dochter van meneer van Betune, viel de Konink in. Hoe weet gij dit? Voeg Adolf verbaasd. Nog meer weet ik, meneer, gij hebt Machtelt zo geheimelijk niet in uw woning kunnen brengen dat de Konink het niet geeft, en zij zouden zelfs zonder mijn kennis niet verlaten hebben. Stel u echt gerust, want ik mag u edelen verzekeren dat weinig personen in bruggen dit geheim met mij bewust zijn. Gij bent wonderlijk meestig. Uw edelmoedigheid verzekert mij dat gij deze jonge dochter van de leeuw van Vlaanderen tegen het geweld ter Fransen zou beschermen in die het nodig waren. De Konink was een man uit het volk geboren, maar één dier zeldzame zielen die met verstand en vernufd begraafd als beheersers hun er tijdgenoten ter wereld komen. Zodra de jaren zijn bekwaamheden rijpgemaakt hadden, riep hij zijn broederen uit hun slaafse sluibering, deed hun de macht er samenspanningen begrijpen en stond met hen tegen de dwingelanden op. Deze wilde die ontwaking hun er voormalige slaven met geweld tegengaan, maar het was hun onmogelijk. De Konink had door zijn welsprekendheid de harten zijn er broederen zo groot gemaakt dat zij geen juk mee konden dragen. Wanneer zij echter somtijds door de wapenen overrompeld werden, bogen zij al een gehoorzaamlijk nek en de Konink feindt tijdelijk alsof hun de spraak of het verstand ontgaan waren. Maar Dan sliept de volst toch niet, want nadat hij de moed zijn er broederen weder in stilte had verstaald, weerpunt zij zich tegelijk tegen de beheersers op, en de gemeente raakte telkens haar banden kwijt. Al de staatkundige ontwerpen en zij zagen zich door hem al hun rechten op het volk ontroven, zonder dat zij zulks konden beletten. Met waarheid mag men zeggen dat de Konink één der grootste hervormers van de staatkundige betrekkingen tussen de Edelen en de gemeenten was. Ook bestonden de dromen van deze beroemde man alleenlijk in de grootmaking eens volks dat zo lang in de duisteren slavernij daar leen heren had gelegen. Wanneer Adel van Nieuwland de jongen machtelt onder zijn bescherming stelde, glimlacht hij van genoegen, want dit was een zegenpraal voor het volk dat haar vertegenwoordigde. Hij berekenende de voordelen welke de tegenwoordigheid daardoor luchtig maagd hem tot het uitvoeren van het grote verlossingsontwerp kon toebrengen. Meneer van Nieuwland antwoordde hij, uw vraag vereert mij grotelijks. Niets zal het tot het bewaren van zulk een edele spruit gespaard worden. Willen de gemeente nog meer gewicht verkrijgen, voegte hij er met inzicht bij. Het is echt ermogelijk dat zij van hier vervoerd worden. Eerlijk haar mogen er hulp komen. Dit gezegde verdrood Adel Seeg. Hij verstoond uit de woorden van de deken dat hij zich niet uit haar hart aan deze zaak wilde toewijden, en haar nam. Indien ga je ons niet met haar daad helpen kunt, verzoek ik u, meestig, dat jij mijn raad wat er best voor de bescherming der dochter van onze landheer kan gedaan worden. Het weversambacht is sterk genoeg om de edelvrouw voor al onheil te bewaren, antwoordde de koning met listigheid. Ik mag u verzekeren dat zij hierin bruggen, zo veilig als in Duitsland zou kunnen wonen, indien ik haar raadseer zijn mocht. Maar wie beledt u dit? Vroeg Adolf. O meneer, had het zijn geringen laat niet gegeven over zijn landfrouw te gebieden. Nochtans, zo zij zich volgens mijn begeerde geliefde te gedragen, zou ik voor haar verantwoordelijk blijven. Ik versta u inzicht niet wel, meestig. Wat zout hij van een jong vrouw eisen? Gij wilt ze toch niet in een andere plaats brengen. Ho, nee. Maar dat ze zich zonder mijn kennis niet in de straat begeven, en dat zij ook niet weigeren uit te gaan indien ik het nodig oordeel. Overigens zal het u vrijstaan met deze macht te onttrekken, zodra hij aan mijn recht zinnige gevoelens twijfelt. De welte koning in Vlaanderen voor één der verstandigste mannen gehouden werd, dacht Adolf dat zijn ijs op de voorzichtigheid gegond was, en stond hem daar halve alles toe wat hij vroeg, op voorwaarde dat hij persoonlijk voor de jong vrouw zou instaan. De deken verklaarder vervolgens dat hij de edele macht tot niet kende. Hierop werd zij door Maria in de kamer gebracht. De koning boog zich diep en zeer ootmoedig voor haar. Intussen bezag het meisje hem met verbaasdheid, want zij wist niet wie hij was. Terwijl hij in deze houding voor haar stond, hoorde men eensklaps een groot geras in de gang, alsof twee mensen bezig waren met kijven. Wacht dan, riep één van hen, dat ik ga vragen of hij mocht binnengaan. Wat, riep een andere stem met meer kracht. Wild gaat er beenhous uitsluiten, terwijl de wevers in zijn. Ras, maak u uit weg, of het zal u brouwen. De deur ging open, en een jongen man met sterke leden en fraaien gelaatstrekken trat in de kamer. De kolder als die van de koning, maar met meer smaak versierd was zijn kleedsel, en een groot kruismes hing aan zijn gordel. Op het oogomlijk dat hij in het vertrek stapte, wierp hij zijn blonden haren op de schouders, en bleef verbaasd bij de deur staan. Hij had gedacht dat hij de deken der wevers met enige gezellen zou gevonden hebben. Maar nu hij deze prachtige jongvrouw en de koning voor haar gebogen zag, wist hij niet wat er over te gissen. Echter liet hij zich hierdoor nog door de ondervraagende blikken uit ontstellen. Hij ontdekte zijn hoofd, boog zich haastiglijk voor al de bijzijnde personen, en ging recht bij de konink. Hem gemeenzaam op de schouderkloppende, riep hij. Wat duivel, meester Pieter, ik zoek wel eens twee uur na u. De ganze stad heb ik afgelopen en nergens kon ik u aantreffen. Maar jij weet niet wat er gaande is en wat tijdingen ik u breng. Wel, wat weet jij dan meester Breidel, volgde de konink met ongeduld. We zien mij toch zo stijf niet oog deken van de wolwevers, riep Jan Breidel, want hij weet wel dat ik van uw kattenblik niet bang ben. Maar dat is hetzelfde. Wel nu kon ik Philippe Lebel en de vervloekte Johanna van Navarre komen morgen te bruggen. En die schone heren van het magistraat hebben honderd wevers, veertig beenhouwers en ik weet niet hoeveel volk meer tot het maker van praalbogen van wagens en van schafotten gevraagd. En wat betuikt dit dan zo verwonderlijk dat hij u te barsten loopt? Hoe deken, wat betuikt dit? Meer dan gedenkt, want er is geen enkele beenhouwig die ergens handen wil aansteken en er staan 300 wevers voor het pand naar u te wachten. Wat mij aangaat, mijn armen moeten lambborden intien ik iets er te doen. De goede dag staan gereed, de messen zijn geslepen enzovoort. Gij weet wel deken van de wolwevers, wat dit onder mijn ambacht zeggen wil. De tegenwoordige personen luisterden met nieuwsgierigheid op de losse reden van de deken der beenhouwers. Zijn stem was aangenamen zoetluidend alhoewel zij de lave vrouwentoon niet bezat. De konink in zichzelf veroordelende dat het voornemen van Breidel schadelijk was, antwoorden. Meester Jan, ik ga met u uit. Wij zullen onder ons de nodige matenregelen beramen. Maar eerst moet gij deze edele vrouw voor de dochter van meneer Robrecht van Betuunen erkennen. Breidel weerp zich verbaasd voor machteld met de knieën ten gronden. Hier zijn ogen opwaarts tot haar en riep. O, mijn doorluchtgevrouw, vergeef mij de onbezonne woorden die ik onwetend voor u gesproken heb. De edele dochter van de leeuw, onze heer, neem het een laat niet ten kwade. Sta opmeester, antwoorden mag tot vriendelijk. U woorden hebben mij niet gehoond. Liefte tot het vaderland en haat tegen onze vijanden hebben u dezelfe ingeboezemd. Ik dank u om uw trouw. O, genadige gavin, hernaan Breidel opstaande. U edele kan niet geloven hoe neidig ik tegen snackers en lelyaarts ben. Mocht ik het leed dat het huis van Vlaanderen aangedaan is, vreken, ho, mocht ik. Maar die deken van de wolwevers houdt mij altijd tegen. Misschien heeft hij gelijk, want als het uitgesteld wordt, is het niet verloren. Nochtans kan ik mij moeilijk weder houden. Maar god geven mij andere gedachten of zij zal nooit haar hatelijk Frankrijk weder zien. Meestig, sprak mag tot, wilt hij mij iets beloven? Ik u iets beloven, edelvrouw. Hoe vriendelijk spreekt hij toch tot uw onwaardige dinaar. Een gedachte van u zijn mij een heilig gebot, odorluchtige jongvrouw. Wel, ik begeer dat jij de rust niet stooren terwijl uw nieuwe vorsten hier zijn zullen. Het zij zo, antwoordde Breidel met troefheid. Ik had liever gehoord dat uw edelen mijn arm en mijn mes geëist had. Maar wat niet is, mag komen. Dan boog hij nogmas zijn ene knie voor de jonge machtel en haar nam. Ik bid, ik smeek u, o, edel, dochter van de leeuw, dat jij uw dinaar Breidel niet vergeten, indien hij ooit moedige mannen nodig hebt. Het beinhouwers ambdacht zal zijn goede dag en messen ten uw en diensten geslepen houden. Het meisje verschrikte enigszins op die bloedige aanbieding waar de gelaadstrekker van de genen die ze haar deed behaagde haar zeer. Meester, antwoordde zij, ik zal mijn heer en vader indien God hem mijn weder geeft uw trouw kenbaar maken. Ik kan u slechts mijn dankbaarheid uitdrukken. Na deze woorden stond de deken der beinhouwers op en trok de koning met de arm voor het. Wanneer zij beide de Kamer en het huis van Nieuwland verlaten hadden, spraken de overblijvende personen nog lang over dit onverwachtbezoek. De twee dekens in de straat zijn de begon de koning. Meester Jan, jij weet dat de leeuw van Vlaanderen altijd de vriend des volks geweest is. Dins volgens is het onze plicht zijn dochter als een heiligdom te bewaken. Zwijg maar, antwoordde Breidel, de eerste Fransman die haar wat links beziet zal met mijn kruismes kennis maken. Maar meester Pieter, dat wij de poortes sloten en Johanna niet in de stad lieten, waren dat niet beter. Al de beinhouwers zijn gereed. De goede dag staan achter de deuren en op de eerste roep zijn de Lelya uitsnaar. Wacht u wel iets gewelders te ondernemen, haar vattet de koning. Zijn land heer met pracht in te halen is overal de gewoonte. Dit kan de gemeente niet oneren. Het is beter de macht tot gewicht haar pogingen te bewaren. Het vaderland is over dek met Franse en wel licht zouden wij tegen hen tekortschieten. Maar meester, dit duurt reed zo lang, had ons liever de knoop met een goed mes doorsnijden dan zo lange tijd te werken om hem los te maken. Gij verstaat mij wel. Oh ja, maar dit is niet goed gedacht. De voorzichtigheid Breidel is het krachtigste mes. Het staat wel langzaam, maar het wordt nooit bot en breekt ook niet. Wat wilt jij nu de poortes sluiten? Hiermee is er niets gewonnen. Luister, en houdt het u voor gezegd. Laat het onwedig stil ik eens wat afdrijven. Laat de krijgsknechten gedeeltelijk naar Frankrijk vertrekken. Geef de Fransen en Lelyaards wat toe op dat zij in hun waakzaamheid verslappen. Nee, viel Breidel in, dit mag niet zijn. Zij beginnen reed zo verwaand en zo dingend te worden. Zij roven de boeren van het vrije, verkrachtend maagden en vrouwen alsof wij hun slaven waren. Zoveel te beter, meester Jan. Zoveel te beter. Wat wil dat zeggen? Zameester, heb jij uw kolder omgekeerd en zou jij uw wosvormverstand willen gebruiken om ons te verraden? Ik weet niet, maar het schijnt mij dat jij terdegen naar de Lely begint te rieken. Dan moet de pest u besmetten indien dit waar is. Nee, nee, mijn vriend Jan. Overweeg met mij dat hoe meer zij de gemoederen verbitteren, hoe sneller de verlossing naakt, want indien zij hun daden bewimpelden en een rechtvaardigheid hersten, zou het volk onder het juk in slaap vallen en dan zou het gebouw onze vrijheid voor altijd in de grond zinken. Weet dat het Dwingelandij der Heren de vrijheid van het volk als een moedig uitbroeit. Nochtans, indien zij aan de voorrechten onze stad door te raken, zou ik de eerste zijn die u tot weerstand zou vermanen. Maar echt er nog niet de openbaar geweld. Er zijn andere wapenen die men met meer veiligheid kan gebruiken. Meestig, viel Jan Breidel uit, ik begrijp u, jij hebt altijd gelijk alsof uw woorden op percament geschreven stonden. Dit valt mij echt een zeer lastig die trotsen Fransen zo lang te dulden, want zo straf aan mijn god liever Saracens dan wals. Maar jij zegt het zeer wel, hoe meer een vorst zich opplaast, hoe gauwe hij barst. Ik moet het tegen dank bekennen, het verstand is bij de wevers. Wel, meester Breidel, zo ook is de onversaagdheid een heldenmoed onder de beenhouwers. En die wij deze twee deugten voorzichtigheid en moed, steeds bij alkander voegen, zullen de Fransen geen tijd hebben om de boeien aan onze voeten vast te maken. De deken der beenhouwers gaf door een heldere glimlach zijn blijtschap over deze loftuiting te kennen. Ja, antwoordde hij. Onder mijn ambacht zijn dappere mannen meester Pieter en de wallen zullen wel eens weten wanneer de pittere appel zal rijp zijn. Hoe zult hij de dochter van de leeuw onze heer aan de kennis der koningen onttrekken? Ik zal ze haar bij het zonnelicht zienlaten. Hoe dan, meester? De jongvrouw Machtelt en Johanna van Navara zienlaten? Gij feilt in uw oordeel. Ik geloof dat jij ergens een slag op het hoofd gekregen hebt. Nee, toch niet. Morgen bij de intrede de spreebende meesters zullen al de wolwevers onder de wapens zijn. De beenhouwers zult gij aanvoeren. Wat vermogen de wallen dan? Niets, dit weet gij. Wel nu, dan stel ik jongvrouw Machtelt voor aan dat Johanna van Navara haar wel bemerken. Meteen weet ik wat de koningin in haar boezem heeft en wat wij voor Machtelt te vrezen hebben. Juist, zo is het, meester Pieter. Gij hebt te veel verstand of de tover halen mij. Ik zal de dochter van de leeuw bewaken en ik wenste wel dat de Frans en haar beledigden. Want de vuisteren jeuken me geweldig. Maar heden moet ik nog enig hornveten seiselen gaan kopen. Dus heb gij er wacht over de jongen Gravin. Nu, wees maar bedaard, mijn vriend Jan en laat het bloed u niet te veel koken. Daar zijn we bij het pand van het weversambacht. Gelijk bereidel het gezicht had stonden er ontellijke wevers voor de deur. Allen hadden zij kolders en mutsen van dezelfde vorm als hun deken. Hier en daar stond de jongen gezel met lange haren en meer versierstels aan zijn klederen. Wees niet ver, want men gedoogd in het ambacht niet veel eidelheid. Jan Breidel sprak nog enige stille woorden met de koning en verlieed hem vergenoegd. Bij het naderen van hun deken openden de wevers hun scharen en ontdekten zij zich eerbiedelijk het hoofd. Ze gingen allen in het pand na hun meester. Einde van hoofdstuk 6 Hoogstuk 7 van de Leo van Vlaanderen Dit is een Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopname boren tot de publieke domijn. Voor m'n informatie of om je aan te melden als je wilgen gegaan naar Liepevoxt.org opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen Door Hendrik Konchans Hoogstuk 7 Ja, alles lachte en juicht op haar sreen. Bij elke stap kon zij op bloemen treen. Zij lastte vreugd op rijke zegenbogen. Zij zag voor haar de ridderen gebogen. En echter blonk de gramschap in haar ogen. Want bij die praal waar niets te ontbreken scheen ontbrak het hart. De stem des volks alleen. Jea breder voort. De Lelyaren hadden ongemene pogingen tot de versieringen der stad aangewend. Zij konden hierdoor hun nieuwe forst behagen en zijn gunst verkrijgen. Al de ambachtsgezellen waren tot het oprichter van praalbogen gebruikt geweest. Geld was er niet gespaard. De rijkste stoffen waren uit de winkels gehaald en voor de gevels ter huizen gangen. Mijn hattende velden een groot getal jonge bomen afgehakt om de straten als groene dreven te beplanten. Des anderen daar zo'n tien uur was alles vaardig. Op het midden der grote markt had het Timmermans abmacht een staat getroon van lazuur flueel verheven. Er waren zetels met gouden bordsels en gevochte kussens. Nevens dezelfde stonden twee kunstgezelbeelden. De vrede en de macht die met hun verenigde handen een kroon van lauwig en olijftakken boven het hoofd van Philippe Lebel en van Johanna van Navarre moesten rijken. Swerige behangsels waren om de troon geschikt en rijken ter pijten dektende markt tot op een zekere afstand. Bij de ingang der Steenstraat stonden vier in marme geschilderde voetsuilen en op ieder derzelfde een bazuimblazer als een faam engel gekleed met lange vleugelen en in purperend gewaad. Tegen de grote vleeshal bij het begin der Vrouwenstraat stonden een prachtige praalboog met gotische pijlers opgericht. Boven, tegen de kroon van het gewelf hing het warpe schild van Frankrijk op een purperen grond. Lager, tegen de twee pijlers hingen de schilden van Vlaanderen en van Brugge. Overal in de lijsten waren zinnenbeelden geschilderd om de vreemde meester te vlijen. Hier kroop Vlaanderens zwarte leeuw voor een leliebloem. Gins waren de stern des hemels door lelien vervaan en dergelijke laffe beeldingen meer die door de bastaard Vlamingen uitgevonden waren. In Dignan Breidel door de deken der wevers niet waren wederhouder geweest zouden die schandelijke schilderijen het volk niet langer verbitterd hebben maar nu verkopte hij zijn spijt en aanzag het alles met een somber geduld. De koning had hem doen begrijpen dat het ogenblik niet gekomen was. De Catalijnestraat was op haar gehele lengte met sneeuwit lijnwaad behangen. De huizen der lelijaren dogen verwelkomende jaarschriften. Op kleine vierkante standaard brandden allerlei reukwerk in prachtig gedreven vaten en jonge maagdekens verstrooiden de bladen der veldploemen op de straat. De Catalijne poort langs de welke de vorsten in stad treden moesten was van buiten met prachtige behangsels van kostelijks haar laken bekleed. Allegorische taverenen bespraken er de lof der vreemden en de lasterende leeuw, dit zegarijke teken van het voorgeslacht. Acht Engelen waren bedektelijk bij de poort op de wal geklommen om de welkom te blazen en de vorst aan te kondigen. Op de grote markt stonden de ambachten met een goede dag in diepe gelederen langs de huizen geschaard. De koning aan het hoofd der wevers had zijn rechtervleugel tegen de eiermarkt gevestigd. Preidel, met het ambacht der massecliers, bestond tegen de zijde der Steenstraat. Acht Engelen waren in minder scharen tegen de andere kant verdeeld. De ledenjaren en bijzonderste edelen der stad hadden zich onder de hal op een prachtig schavelte verenigd. De elf uur gaven de Engelen die op de wallen stonden het teken van de aankomst der Forsten en de koninklijke stoet kwam eindelijk langs de Catalijne poort in de stad. Vooruit renden vier wapenboden bel, hun meester, met gulden lelien op een blauw veld. Zij bliezen een zoetluidende tocht en bekoorden de aanhoorders door hun kundige samestemmingen. Twintig treden achter deze wapenboden kwam de koning Philippe Lebel op een hoge draver staatig aangestapt. Onder al de ridders die hem vergezelden was er geen Engelen die hem in schoonheid van gelaatstrekken te boven ging. Fijne zwarte haren roelden in twijfelachtige krullen op zijn schouders en streelden de zuiverste wangen welke ooit op een vrouwengelaat geblonken hadden. Een lichtbruinentint die op zijn gans wezen verspreid was, gaf vermankelijkheid en nadruk genoeg aan. Zij glimlach was zoet en zijn voorkomen zeer beminnelijk. Daarbij een hoge gestalte, welgemaakte leden en kundige houding maakten hem de volmaakste ridders zijn stijds. Hierom ook werd hij door gans Europa Lebel of de Schone genaamd. Zijn kleding was wel met goud en zilver door vrocht, maar echt er niet met versiersels overladen. Het was kennelijk dat de fijnste smaak en niet de verwaandheid zijn keus bestuurd had. De versilver de helm die op zijn hoofdblonk toeg een grote vederbos welke tot op de rug van zijn baard neerviel. Nevends hem reed het trotsen Johanna van Navara, zijn gemalin. Deze was op een wale hakkenij gezeten en gans met goud en gesteenten overdekt. Een lang rijkleed van gulden laken dat op de borst met een zilveren snoer toegeregen was, viel in zware vauwen tot beide aarde en glansde hevig met zijn duizend schitterende versiersels. Parlen en allerlei knopen en eikels van de kostelijkste stoffengevocht, hingen in overvloed op haar en op de hakkenij die deze schat er voerde. Hoogmoedig en verwaand was de borst in. Men kon op haar gelaad bemerken dat die zegenpralende intreden haar hart met de neide genoegen streelde. Zij smeed haar stijvenblikken met hoogboed en opgeblazenheid over het verwonnen volk, dat in de vensters op de pompen, ja, op de daken geklommen was om de stoet te kunnen aanschouwen. Aan de andere zijde dus konings reed Louis Hutte zijn zoon. Oudmoedig in zijn grootheid en goed van inborst was de jonge borst. Medeleide voor deze nieuwe onderdanen plonk op zijn gelaad en de ogen der burgers vonden steeds een minzame glimlach op zijn aanzicht. De goede hudanigheden en de deugten zijn vaders had hij zonder de hatelijke inborst zijn er moeder te hebben. Onmiddellijk na de koning kwamen enige schildknapen, of jongers en statjevers, dan een gehele stoetreders op het prachtigste uitgedost. Onder deze waren de heren Engarande Marigny, de Chatillon, de Sempol, de Nestle, de Nogaré en de Anderen. De koninklijke standaard en menigvuldige wimpels zwaaiden liefelijk boven de stoet der edele ridders. Nu volgden nog een hoop lijfwachten, allen te paard en wel bij de 300 sterk. Hun gans lichaam was van het hoofd tot de voeten met ijzer overdekt. Lange speeren staken 20 voet boven hun scharen uit. Ze hadden helmen, harnassen, wapenrokken, rondellen, bilplaten en ijzeren handschoenen. Hun zware paarden waren ook met ijzeren schutplaten bedekt. De burgers, die overal in menigte vergaderd waren, aanschouden dit gevaarten met een plechtig stilswijgen. Geen enkele welkomstgoed steeg uit de scharen en geen enkel teken van blijdschap als onderhand te vinden. Door deze koude ontvangst voelde Johanna van Avara zich grootlijks gehoond. Nog meer verbitterde zij, wanneer ze bemerkte dat veel ogen haar zonder eerbied bezagen en door een misprijzende dag hun haat voor haar te kennen gaven. Zodra de stoep bij de markt kwam, brachten de twee vaamengelen die op de voetsuilen stonden, hun bazuinen aan de mond en zondende welkomstgoed weer galmend over de plaats. Hierop hieven de heren van het magistraat met weinig andere Lelyaards ook aan met de roep. Frankrijk, Frankrijk, leven de koning, leven de koning in. De trotsen Johanna ontvlamden in een geraasernij wanneer geen enkele stem uit het volk of de ambachten hoorden opgaan. Al de burgers bleven beweegloos staan zonder een bewijs van eerbied of vrucht te geven. De toornige koningin verkopte haar spijt voor dit ogenblik en liet slechts op haar gelaat het diep misnoegen dat zij gevoelden blijken. Een weinig terzijde van de troon bevond zich een hoop edelvrouwen, allen gezeten op de vrijste hakkenij en die men beschouwen mocht. De koningin Johanna heerlijk te ontvangen haalde zij zich zo kostbaar met juwelen en schatten behangen en bedekt dat dit schemerend oog de glans haar kleding niet verdragen kon. Machteld, de schone jonge dochter van de Leo van Vlaanderen, stond vooraan en viel de eerste onder het gezicht ter koningin. Haar kledij bestond uit de volgende stukken. Een lange, puntige hoed van gele zijden op zijn gehele lengte met rood-fluële linten overvlochten, zwijden met losse zwier boven haar hoofd. Onder uit het hulsel viel een doek van het fijnste lijnwaad langs haar wangen over haar hals en schouders tot bij het midden van de rug. Boven uit de top haar kap aan een gouden knoop hing een doorschijnende sluig in de welke duizend grulden en zilveren stipjes gevocht waren en die op de rug der hakkenij volgens de bewegingen der jongvrouw heen en wederwapperde. Haar bovenkleed was op de borst open en liet een kurslijf van lazuur-fluël met zijn zilveren snoeren zien. Het daalde slechts tot aan de knieën en was van het kostelijkste gouden laken. Onder uit die bovenkoldig kwam een groen, satijn en samar die zo lang was dat de vauwen langs de zijde de hakkenij neerhingen en meermanende aarde raakten. Aardig was de weerglans van dit rijke kleedsel, want bij alle bewegingen veranderde het van toon en kleurig. Dan schen het door de zon verlicht als het fijnste goud met gele glans te blinken. Dan weder, werd het groen, dan weer blauw. Op de borst aan jonge edelvrouw waren twee einden van een kostelijk paarlensnoer zich verenigden, blonk een plaat van geslagen goud op de welke de zwarte leeuw van Vlaanderen kunstiglijk in gidssteen was gesneden. Een gordel ook met gouden schelpjes bedekt en waaraan zijden en zilveren fangensingen neep haar het middel met een slot van twee robijnen vast. De hakkenij die deze prachtige vrouw voerde, was ook op heel haar tuig met gouden en zilveren plaatjes en wachelende eikeltjes versierd. Men voeg je nu daarbij de reedsgekende schoonheid der gelaatstrekken en de zwierigheid der tengere leden van het meisje en men vormen zich een denkbeeld over de bevalligheid die haar dan omringde. Waarlijk zagen leek aan één die er nog ongeschapende wezens welke alle volmaaktheden in zich verenigen, en gelijk de vermeterde dichters soms een vrouw die haar verdroomen om in hun opgetogene ziel te liefkozen en te beminnen. Even zo kostelijk en zo prachtig waren de anderen bijzijnde vrouwen in verschillende stoffen en kleuren gekleed. De koningin van Davara kwam met de gantse stoet op een stille tred aangereden en wende de ogen met spijtige nieuwsgierigheid naar deze vrouwen die zozeer bij het zonnelicht glints hadden. Wanneer zij tot op een zekere afstand genaderd was, kwamen de edelvrouwen staatiglijk tot bij haar gereden en verwelkomden hun nieuwe vorsten met veel hoofdzuspreuken. De enige machtelt zweeg en bezacht Johanna met een stuursgelaat. Het was haar niet mogelijk die vrouw te heren welke haar vader in een kerker had toenwerpen. Het misnoegen was op haar wezen strakker zichtbaar en Johanna bedroog er zich ook niet over. Zij wierp haar trotsen blik in de ogen van machtelt en wilde het meisje voor haar scherp gezicht toen bukken, maar ze vergisten zich want de jongvrouw liet haar oogleden niet zakken en staarde met vierheid op de gram moedige koningin. Deze, al reeds om de ongewone pracht der edelvrouwen verstoord kon zich niet langer bedwingen. Met een zichtbare spijt draaide zij haar hakkenij om en riep terwijl ze nog eenmaal het hoofd tot de vrouwen keerde. Ziet, mijn heren, ik meende alleen koningin te zijn in Frankrijk maar mij denkt dat die van Vlaanderen die in onze gevangenissen liggen al te gader prinsen zijn want ik hun vrouwen al hier gekleed zie als koninginnen en prinsessen. Deze woorden had hij zo luid geroepen dat alle omstaande ridders, ja zelfs enige burgers dezelfe verstaan hadden. Zij voeg me een slecht verborgen ongenoegen aan de ridder die haar volgde. Maar meneer de Chatillon, wat is dit voor een trotsen jongvrouw die hier voor me staat? Ze draagten Leeuwen van Vlaanderen op de borst. Wat beduid dit? De Chatillon snade de dichter bij de koningin en antwoorde het is de dochter van meneer van Betune ze heet Machtelt bij deze woorden plaatste hij zijn vinger op de mond om de koningin tot feins rij en stilswijgen te raden. Zij, dit verstaande gaf haar toestemming door een glimlach te kennen. Een glimlach vol vrede valzheid en hatelijke veraakzucht. Wie op dit oogomelijk de deken der wevers beschoud had zou gezien hebben hoe stijf zijn enig oog op de koningin gerecht was. Geen rimpotje was op haar voorhoofd gekomen of verdwenen of de koning had het gevat en in zich heugen bewaard. Op haar ontstelde gelaadstrecken had haar haar toren, haar begeerte en haar aanslagen reeds gelezen. Reeds wist hij dat Chatillon de uitvoerder haar bevelen zijn zou. En hij bedacht ook op dit oogomelijk welke middelen er nodig waren om de list over het geweld die er vijandin te vereidelen. Port Hina stegen de vorsten van hun paarden en klommen op de troon die hun te midden der markt was opgericht. De schildjunkers en statjevers schaarden zich in twee rijen op de trappen. De edele ridders bleven de paarden om de stelling staan. Nadat iedereen de plaats die hem bestemd was genomen had, kwamen de heren wethouders met de maagdekens die de stad bruggen verbeelden moesten vooruit en boden de sleutels der poorten op een kostelijk fluwele kussen aan de vreemde vorsten. Terzelfde in die tijd bliezen de faamengelen nogmaals op hun bazuinen en de leliaarts riepen voor de tweede maal. Leven de koning! Leven de koning in! Een dode stilte was onder de burgers en het scheen dat zij zich als gevoelhoos hielten op dat men te beter hun misnoegen merken mocht. Hierin bereikten zij ten volle hun doel want Johanna overdacht reeds in haar gehoond gemoed hoe zij best deze oneerbiedige onderdaden zou kunnen straffen en vernederen. De koning, Philip Lebel van een zachtere inborstzijnde ontving de wethouders met de grootste goedwilligheid en beloofden voor de welvaart van Vlaanderen ten krachtigste bezorgde zullen zijn. Deze belofte was in Philip niet gevijnst. Hij was een edelmoedig vorst en eerlijk riddig en zou wel licht het geluk zijn er onderdaden, zowel in Frankrijk als in Vlaanderen teweeg gebracht hebben. Maar twee oorzaken van de doel dachten in hem zonder vrucht zijn. De eerste en ergste was de beheersing zijn er trotse vrouw Johanna. Deze wanneer Philip Lebel een goed voornemen had kwam als een boze geest hem tot kwaad aandrijven en dwong hem alle haar verdereffelijke inzichten goed te curen. De tweede oorzaak zijn er slechte daden was de verquesting die hem alle middelen of recht of onrecht deed gebruiken om het verspeelde geld doorander te vervangen. Nu vormde hij de enigste wensen voor de welvaart van Vlaanderen, maar wat kon het baten met Johanna van Auvara er iets anders over beschikt had. Na de sleutels afgeleverd waren, bleven de borsten nog enige tijd op de aanspraken der wethouders luisteren en kwamen eindelijk van de stelling. Ieder steeg tepaard en de stoet rende langzaam door de overige straten der stad, totdat ze eindelijk in het Prinsenhof gingen om er het middagmaal met de voornaamste heren en lelyaren te nemen. Terwijl keerden de ambachtgezellen naar hun huisgezinnen terug en het feest nam een einde. Desavonds, lange tijd na het vertrek daar gasten, was de koningin Johanna alleen met haar stadjever in de kamer waar zij slapen moest. Reeds had zijn goed gedeelte van het lastige plechtgewaad afgelegd en was nog bezig met zich van al haar juwelen te oploten. De driftige beweging haar handen en de spijtige uitdrukking haar wezenstrekken gaven het grootste ongeduld te kennen. De stadjever werd met pitsigheid toegesproken en alle haar daden met gramschap berispt en beknibbelt. Halsnoeren en oorbellen werden als nietswaardige voorwerpen hier of daar neergesmeten, terwijl morrenden spruiken zonder ophouden uit de mond der voorst invielen. Een witte nachtkolder aangetogen hebben liep zij in een diepe bedenking heen en weer in de kamer en liet niet de minste lust tot slapen blijken. Haar vlammende ogen daalden hals starre grond. De stadjever die aan deze vreemde gebaren niets verstond, naredde de voorstind met eerbiedige beleefdheid en vrog. Beliefd het u en mij zijn nog langer te waken en zal ik een grotere kandelaar met meer waslicht halen? Onstuimig antwoordde de koning in. Nee, er is licht genoeg. Gij verveelt mij door uw lastige vragen. Laat maar alleen. Vertrek, zeg ik u. Ga in de voorzaal en wacht mijn oom de chatillon. Hij komen spoedig. Ga! Terwijl de stadjever op die barse bevelen heen ging, plaatste Johanne zich bij een tafel en liet het hoofd op de hand neergaan. In deze gesteltenis bleef zij gedurende weinig ogenblikken aan de hoon die haar geschiet was denken. Opstaande wandelde ze met haast gesreden de kamer op en af en bewoog haar handen met velle gebaren. Eindelijk zwak zei met toffe stem. Hoe, een klein en nietig volksal mij, de voorstinder de kansen durven honen. Een trotse vrouw zal mij de ogen toen neerslaan. Hoon, lastig. Een traan van woede glimt op haar brandende wang. Zij richt het hoofd eensklaps op en lachte als een boze geest met vernijne gevreugde. Dan hernam zij. Oh, verwaande vlamingen! Gij kent Johanna van Navara nog niet. Gij weet niet hoe schrikkelijk haar vraag u treffen kan. Rust en slaapt zonder vrees in uw vermetelheid. Ik weet middelen om u te volteren. Wat traanen zult gij door mij storten? Wat bitterheid zal mijn hand u voorbereiden? Dan zult gij mijn macht kennen. Gij zult kruipen en bidden vermetelen laten. Maar ik zal u niet horen. Uw trotse hoofd en zal ik met pleidschap onder mijn voeten vertrappen. Nutteloos zult gij wenen en nutteloos zult gij klagen. Want Johanna van Navara is onverbiddelijk. Dit weet ik niet. Nu ontwaarden zij de stappen der staatjever in de doorgang. De onthoerde voor Stinn liep voor een spiegel en haar stelde haar gantse houding. Zij gaf aan haar gelaad een rustigeura uitdrukking en scheen in het geheel niet meer ontsteld. In de kunst der feinserij de grootste omdeug der vrouwen was Johanna van Navara volleerd. Weldra trotte Chatillon in de kamer en boog zijn ene knie voor de koningin. Sprak zij, hem met de hand oplichtende. Het schijnt dat jij mijn begeert en niet veelacht. Heb ik u niet voor tien uur ontboden. Het is waar, mevrouw, maar de koning mijn meester heeft mij tegen mijn dak bij ze gehouden. Ik bed u, geloof, ouderluchtig en niet dat ik op gloeiende kolen gestaan heb. Zo zeer verlangd ik uw konelijke begeert te voldoen. Uw genegenheid meneer is mij zeer aangenaam. Ook heb ik voorgenomen om uw goede diensten te belonen. Genadige vastin het is mij reeds een zo grote gunst uw majestijd te mogen volgen en dienen. Laat mij toe u overal te verzeilen. M'n ander mogen hogere ambte najagen. Voor mij uw lieflijke tegenwoordigheid is mijn grootste geluk. Ik vraag niets meer. De koningin grimlachtte en zag met misprijzen op de vleig. Want zij begreep hoe zeer zijn hart die woorden logende. Zij spakt met nadruk. En indien ik u het land van Vlaanderen ten leen wilde geven. De Chatillon die op zulke gift voor dit ogenblik niet gereken had, berouden zich zijn woorden. Hij wist in de eerste niet wat antwoorden. Zich echt er wel haast herstellende sprak hij. Indien het u majestijd geliefde mij met dit vertrouwen te vereren, zou ik het niet durven wagen uw konelijke wil niets meer zinste weer staan. Met dankbaarheid en onderwerping zou ik deze gunst ontvangen en uw groot moedige handen met eerbiedige liefde kussen. Hoor meneer de Chatillon, riep de koningin met ongeduld. Het lust mij nu niet uw hoffelijkheid op proef te stellen. Derhalve zal op mij meer behagen dat jij al die gemaakte spruiken achterlaat en met mij zonder bewimpeling spreekt. Want hij kunt niet zeggen dat ik niet beter weet. De koningin van Navarre niet overheerlijk onthaalt? Ik bid u, odoor luchtige nicht, laat dit bitter scherzen. Mij is de hoon die u geschiet is diep ter harte gegaan. Een slecht en verachtelijk volk heeft u in het aanzicht getrotst en uw waardigheid is miskend geweest. Maar bedroef u toch niet, want geen middelen ontbreken ons om die vermetelen onderdanen te temmen en te bedwingen. Kent jij uw nicht, meneer Chatillon? De ijversucht daar koningin van Navarre bekend? Waarlijk, Overstinn, de edelste en loflijkste ijversucht. Want wie een kroon draagt en dezelfde niet doet achten verdient ze niet langer. Iedereen bewondert met recht uw koninklijke inborst. Weet jij ook dat een geringe vraag mij niet vergenoegt? De straf daargene die mij gehoond hebben moet met mijn waardigheid in evenredigheid staan. Ik ben koningin en vrouw. Is u genoeg gezegd welke mij naar wensen jij zult te volbrengen hebben indien ik u als land vogt over Vlaanderen aanstil? Het is onnodig, mevrouw, dat u en majestijd zich langer hiermee de bezig houden. Wees verzekerd dat jij ten volle zult gevroken zijn. Bij licht zal ik uw begeert te boven gaan, want ik heb niet alleen uw hoon te vreken, maar ook de lastig welke der kroon van Frankrijk dagelijks onder dit koppig volk wordt aangedaan. Meneer Chatillon, laat de listigste staat kunde u leiden. Trek de strop niet ineens aan hun hals vast, maar benem hun de moed door trage vernedering. Beroef hen alles kunst van het geld dat hen tot weerstand aandrijft, en wanneer jij hen aan de ploeg zult gewend hebben, druk dan het je zo vast dat ik hun verslaafdheid als een zegenpraal mogen aanschouwen. Wees niet haastig, ik heb geduld genoeg wanneer het doel er beter kan door bereikt worden. Om spoediger te gelukken zal het raadzaam zijn, het gaat er zeker de konink van het dekenschap der wevers verwijderd en nimmer anderen dan Fransen of der zelfvrienden tot de machtgevende Amten toelaat. De Chatillon luisterde aandachtelijk op de Raad daar koningin, en verwonderde zich inderlijk over haar slimme staat kunde, terwijl zijn eigen vraag zucht hem tot boos aardige dwingelandij aanpoorden, verblijde hij zich grootlijks dat hij al dus zijn driften en de begeertes aan haar nichten mochten voldoen. Hij antwoordde met een zichtbare vreugd. Ik ontvang met erkentenis de eer die uw majestijd mij aandoet en zal niets verzuimen om als een getrouwen dinaag de raadmijner voor stint te volgen. Geliefd het u mij nog enige bevelen te geven? Deze vraag had de jonge machtelten doen. De Chatillon wist wel dat de jongvrouw de gramschap daar koningin op zich gehaald had, en kon daar halve wel gissen dat zij niet ongestraft mocht blijven. Johanna antwoordde. Ik geloof dat het niet onredelijk waren de dochter van meneer van Betune in Frankrijk te doen voeren, want zij heeft mede de Vlaamse koppigheid ingezogen. Het zal mij aangenaam zijn haar bij het hoofd te hebben. Hierover nu genoeg. Gij begrijpt mijn inzichten. Morgen vertrek ik uit dit vervloekte land, want te lang heb ik die laster verdragen. Roel de nestle volgt ons. Gij blijft als oppervoogd in Vlaanderen met de volmacht om het land naar uw wil en in getrouwigheid te bestieren. Of volgens de wil mij naar konertelijke nichten, viel de Chatillon vlijend in haar reden. Het zij zo, hernam Johanna. Ik verheug mij in uw goedwilligheid. 1200 ruiters zullen u bijblijven om uw bevelen te staven. Het gelieve uw edelen mij nu de nodige rust laten genieten. Ik wens u goede nacht, mijn schone oom. De goede engel bewaken uw majestijd, spakt de Chatillon zich buigende, en hiermede verliet hij de slaapkamer van de herpoes aardige vrouw. Einde van Hoogstuk 7 Hoogstuk 8 van de Leo van Vlaanderen Dit is een Liepevox-opname. Alle Liepevox-opname bijvoorbeeld tot het publieke domein. Formie informatie of om je aan te melden als verwillegig, ga naar liepenvox.org opname er Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Conchans. Hoogstuk 8 Die slavernij veracht kan ook de dood verachten. Pee van Duisen Herend der Wet hadden met de goedkeuring der Lelyaards over grote kosten tot de inhaling der Franse vorsten gedaan. Het oprichten van zeegebogen en praalschafotten met derzelfde nodige stoffen hadden de uitgaaf van veel geld veroorzaakt. Daarboven was aan ieder der lijfwacht en deskonings een goede maat best de wijn uitgedeeld. Met deze bekostigingen, door het bestuur bevolen waren en daarhalve ook uit de gemeenteschat met de grootste onverschilligheid aangezien. Al de praalsstukken waren reeds uit de weggeruimd, de Chatillon was te kortrijk en de intreden des vreemdemeesters bijkans vergeten, wanneerig des morgens om 10 uur een verkondiger voor het stadhuis Ter Puy verscheen en met enige basuinklanken het volk deed bijeenlopen. Zodra hij zich door genoeg aanhoorders omringt zag, trok hij een veel percament uit de schrijftas die aan zijn zijde ging en las met luiderstemmen. Het wordt aan ieder poorter komt gedaan op dat hij het weten dat de heren wethouders besloten hebben hetgene volgt. Dat er een buitengewone belasting is vastgesteld om de kosten bij de intreden van onze genadige vorst Philippe, koning van Frankrijk gedaan, te vergoeden. Dat ieder ingezeten uit der steden bruggen hier toe acht grote vlaams zal betalen zonder onderscheid van ouderdom en voor ieder hoofd. Dat er dinaren van de tol op zaterdag aanstaande vijfeningen aan de deuren zullen ontvangen. En dat de genen welke door list of geweld de betaling deze zetting zouden willen wijgeren, hier toe wettelijk door de heer Pallieu zullen gedwommen worden. De koning verstoond het nieuws met inig misnoegen. Zolk een gewichtige slag aan de voorrechten der gemeente toegebracht baarde hem het grootste misstrauwen. Hij zag in het gebot een voorteken der dwingelandij welke de edelen opnieuw onder het Frans bestuur over het volk wilde gebruiken en besloot die eerste poging door list of geweld te vereidelen. Alhoewel hij het slachtoffer zijn er vaderlands liefde woorden kon, met het vreemde leger nog in verlaanderen was, mocht dit voor uitzicht hem niet wederhouden, want hij haalt zich met ziel en lichaam aan het belang zijn er moederstad toegewijd. Op hetzelfde ogenblik deed hij de knap van het ambacht bij zijn groepen en gaf hem het volgende bevel. Ga spoedig bij al de meesters en verzoek hen in mijn naam onmiddellijk verlaten, want de zaak eist spoed. Het weverspand was een ruim gebouw met een ronde gevel. Een enkel groot venster waar boven de wapentekenen van het ambacht stonden bracht het licht langs de voorzijde op het eerste verdiep. Boven de wijde poort was Sint Jures met de draak kunstig in steen gepijteld. Voor het overige was de gevel van dit gesticht gering en zonder zuur. Het waren moeilijk geweest bij de zelfde teraden dat het rijkste ambacht van Vlaanderen had tot zijn verringen gebruikten, want veel daaromstaande huizen gingen het in pracht ver te boven. Niet tegenstaande dit gebouw in menige grote en kleine plaatsen verdeeld was, bleef er echt er niets ledig of ongebruikt. Op het tweede verdiep in een ruime kamer kwamen de proefstukken der vrijgezellen en meesters met de stalen van het kostelijkste laken dat ooit in bruggen gemaakt was, zien hangen. Hier nevens in een ander vertrek lagen al de werktuigen die de wevers, volders en ververs nodig naamaking tentoongesteld. Een derde verdrekk was de algemene bewaarplaats der plechtkledij en feestwapens van het ambacht. De grote vergadezaal der meesters lag voer aan de straat. Al de bewerkingen welke de wol moet ondergaan, van de schaapherder tot de wevig, van de verver tot de vreemde koopman die uit verren landen het Vlaams laken tegen goud kan verruilen, waren op de wanden in de gedaante van zwierige engeltjes afgebeeld. Enige eikentafels en vele tonnen op de arduinen vloer der zaal. Zes met flueel bekleden leunstoelen gaven te kennen dat de plaats der dekend zijn ouderlingen in de diepe van het vertrek beschikt was. Enige tijd na de uitzending van de knap waren er eens een groot getal wevers in de zaal verenigd. Met de hevigste drift spraken zij over de zaak die hij moest bezighouden en het grootste misnoegen was op hun wezenstrekken te lezen. Alwel de meesten in grammoedige woorden tegen de wethouders uitvielen waren er echter enigen die zich niet zeer tot oproer genegen tonen. Terwijl het getal der meesters steeds aangegroeide, kwam de koning in de zaal en stapte langzaam door zijn gezellen tot bij de grote zetel die hem bestemd was. De ouderlingen plaatsen zich nevens hem. De overgen bleven meest bij hun zetels rechtstaan, om op het rimpelig voorhoofd van een deken des te beter de zin zijn er hoogdravende woorden te kunnen vatten. Ze waren te samen zestig in getal. Zodra de koning de aandacht zijn gewend zag, bracht hij zijn hand met een krachtige baar vooruit en sprak. O, broeders, geef acht op mijn woorden, want de vijanden onze vrijheid, de vijanden onze wilvaart, smeden banden voor onze voeten. De wethouders en leliaarts hebben de vreemde meester door ongewone pracht gevleid. Ze hebben ons tot het oprichten van praalschafotten gedwoord, en nu eisen zij dat wij hun laffe verquistingen met het loon onze arbeids zouden betalen. Dit strijdt met de voerrechten der stad en is ambacht. Maar, hoop, broederen, verstaat mij wel en drinkt met mij in de toekomst. Zo wij ditmaal het willekeurig gehoorzamen, zal onze vrijheid welhuist onder de voet getrapt worden. Dit is de eerste poging, het eerste stuk van het slaven nuuk dat men ons op de nek wil drukken. De onthrouwen leliaarts, de edelen, die hun graaf, onze wettige meester, bij de vreemde gekerk had laten om ons des te gemakkelijker te kunnen verdrukken, hebben het zweet ons als aanschijns lang gedronken. Het volk heeft lang als verachtelijke lastdieren voor hen gezocht en gewerkt. Maar, ouwe bruggelingen, mijn stadgenoten, aan u is het gegeven geweest de straal des hemels eerst te ontvangen. Gij hebt eerst de keten losgebroken, groot en manhaftig hebt gij u uit de slavernij verheven, en in uw hoofden buigen zich niet meer voor dwingende meesters. Nu benijden de volken onze bloei, zij bewonderen onze grootheid. Is het dan niet onze plicht die vrijheid, welke ons het edelste wolk der wereld maakt, ongeschonden te bewaren. Ja, dit is een heilige plicht, en wie dezelf vergeet, is een lafaard die zijn waardigheid als mens miskent. Hij is slechts een slaaf, tot verachting geboren. Een wever, met name Bracos, die reeds tweemaal deken was geweest, vond van zijn zetel op, en hondder brak de redenvoering van de konink met de volgende woorden. Gij spreekt al het van slavernij en rechten, maar wie zegt ons dat de heren wethouders ons willen tekort doen? Is het niet beter dat men de acht groten betalen en de rust behouden, want je kunt het al voorzien, er zal bloed vergroten worden. Menigen van ons zullen de lijken hun kinderen of broeders te begraven hebben, en dit al om acht groten. In die men u geloven wilde, om met het schiet spoel te werken hebben. Maar ik hoop, dat er onder onze meesters meerwijze mannen zijn, die uw raad niet volgen zullen. Deze reden had onder de wevers de grootste ontsteltenis gebaard. Enigen, door geen klein getal, hadden door hun gebaren doen kennen dat zij in dit gevoel een deelden. De meesten waren over de uitval van Bracos misnocht. Met de diepste navorsing had de konink zijn oog op al de aanzichten gestuurd en zijn aanhangers geteld. Blijend was voor hem de overtuiging dat weinigen in de vrees zijn stegenstrevers deelden. Hij antwoorde, er staat uitdrukkelijk in de wet dat men geen nieuwe belastingen op het volk zal brengen zonder de zelfstoestemming. Wij betalen die vrijdom maar al te duur en het is niemand hoe verheven ook gegeven dezelfde krenken. Weliswaar dat voor een mens die niet ver in de toekomst ziet, acht groten ineens betaald niet die mij tot weerstand doen overhellen. Maar de voorrechten die ons ten borstweer tegen de heersucht der Lelyaarts verstreken, zouden wij die laten verderven? Nee. Dit waren een laffe, een zeer onvoorzichtige daad. Weet, mijn broederen, dat de vrijheid een tedere boom is die, zodra men in eenzijne takken afbreekt, vergaat en sterft. In dien gijden Lelyaarts al dus de boom laat snoeien, zullen zij ons wel haast de macht benemen om de verdoorde verdedigen. Het zij gezegd, wie een mannenhard heeft, betalen de acht groten niet. Wie het echte klauwwaartsbloed in zich voelt stromen, heffen de goede dag in de hoogte en verdedigen het recht des volks. De stemopneming beslissen erover, want mijn raad is geen bevel. Hierop hernam de wever die reeds gesproken had. Uw raad is een verdervelijke raad. Gij schept vermaken muiterijen en bloedstorting, omdat uw naam in die omwentelingen als aanleider mogen rondvliegen. Waren niet veel wijzer de Franse beheersing als getrouwen onderdaanen te dulden en al zo onze koophandel over de bodem van dit groot land uit te strekken. Ja, ik zeg het, de regering van Philippe Lebel zal onze welvaart vermederen en elk welpijnzend burger moet de Franse beheersing als een heil aanzien. Onze wethouders zijn achtbare en wijze heren. De grootste verbaasdheid deed zich onder de wevers op en Velens de grammoedigen of verachtende blikken op degenen die deze laverwoorden gesproken had. De konink ontvlamde in woede, want zijn volksliefde kende ging palen. Te meer daar hij een wever dus hoorde spreken scheen hem het gans ambacht er door onteeerd. Hoe, riep hij, is alle liefde tot vrijheid en vaderland in uw boezem gesmoord? Wilt gij uit dors naar goud de handen kussen die u de poeien aan de voeten doen? En zullen de naakomelingen zeggen bruggeningen het hoofd voor de vreemden en voor zijn slaven gebukt hebben? Nee, operoeders, leid het niet. Besmuur uw naam niet met die lastig. Laat vrij de verwijfde leleerts om rust en ongeld hun vrijheid de uiteemste verpannen. Wij blijven zuiver van schande en vlek. Het bloed der kinderen van het vrije bruggen stroomen nogmaals voor het recht. Zoveel te schooner prijkt de roodgepverfte standaard. Vroeger wordt het recht des volks bezegeld. Meester Brakels liet uim de konink de tijd niet om voor te gaan en spak. Ik herhal het, wat gij ook zeggen mocht. Het is ons geen schande onder een vreemde vorste staan. In tegendeel zouden we ons moeten verpleiden daar wij nu een deel van het grote Frankrijk uitmaken. Wat geeft het een handeldrijvende natie onder wie zij zich verrijkt? Het goud van maam is zo kostelijk als het onze. De vleugd is nu onderwegend en zijn reden kreeg geen antwoord. De konink zucht een luid en met pijnlijke aandoening. Oh, schande. Een leeliaard. Een basstaard heeft in het weverspand gesproken. Die vlek is onuitwisbaar. Een onstuimmige beweging liep onder de talrijke wevers en Velen stuurde een vlammend oog met bitter getoorn op meester Brakels. Eens klaps geren een stem onder hen op en de schil. onder ons, werd menig wel herhaald. De koning moest al de invloed welke hij op zijn makkers had om hen te stillen gebruiken, want menigen tonen zich tot gewelddadige negen. Meteen werd ervoor gesteld of men meester Brakels uit het ambachtbanne zou, dan of men hem tot een boete van veertig ponden was zou verwijzen. Terwijl de scriben met het opnemen der stemmen bezig was, stond Brakels zonder ontsteltenis voor de deken. Hij betrouwde zich op de genen die zijn eerste reda had er goed gekeurd, toch hij betroog zich grotelijks, want de naam Lelyaard, die door allen als een schandvlek was aanzien, had hem geen enkele vriend gelaten. Al de stemmingen doorgen het vond ons geballen, en de uitslag werd met een algemene toejuiging begroet. Nu ontvlamden de woede van de Lelyaard, scheldwoorden en bedreigingen tegen de koning vielen onstuimelijk uit zijn mond. De deken bleef met de grootste onverschilligheid in zijn stoel zitten en antwoorden niet op de lastringen zijn tegenstrevers. Hierop kwamen twee sterke gezellen, als deurwaarders aangesteld, bij de gebannene, en bevolen hem het pand op staande voeten verlaten. Hij, met bitter spijt vervuld, gehoorzaamde dit gepot, en liep vol vraag zich naar Johannes van Gistel, de grote tolmeestig, aan welke hij de tegenstand van de deken der wevers te kennen gaf. Pieter de Konink sprak nog lang met zijn makkers, om hen, ter verdediging, hun enrechten aan te moedigen. Nochtans begeerde hij niet dat zij oproermaken zouden, maar bevolgen dat ze zich met het weigeren der acht groten zouden vergenoegen, tot dat hij hen te wapen roepen zou. Hierna verlieten zij pand en sloegen elk de weg in die hen naar huis moest leiden. Pieter de Konink ging alleen en vol bedenken door de Oude Zakstraat, om zich bij zijn vriend Breidel te begeven. Hij verzocht de pogingen die de Lelyaard doen zouden, om hun heerschappij over het volk te herwinnen, en dacht aan de middelen die zijn broederen voor de slavernij moesten bewaren. Op het ogenblik, dat hij bijna aan de Beenhauerstraat gekomen was, werd hij door een tiental gewapende mannen omringt. Terwijl hij zich dus verrastziende staan bleef, kwam de heer Balju bij hem, en geboot hem zonder weerstand de dinaren der wet te volgen. Als een misdadige, werden hem de handen op de rug gebonden, en menig honend last er wordt werd aan toegestuurd. Dit alles verdoeg hij met het grootste geduld en zonder morren, want hij wist dat al het tegenstand hier nutteloos was. Hij liet zich tussen de Helmbijlen, de rechtstienaren, door vier of vijf straten heen leiden, en scheen geen acht op de verwonderingskreten van het volk te geven. Eindelijk bracht men hem in de opperzaal van het Prinsenhof. Hier waren de voornaamste Lelyaards met de wethouders erstad vereenigd. Johannes van Gistel, groot toolmeester, bekleed de voornaamste plaats onder hen, en was ook de warmste Frans gezinnen in Vlaanderen. Zodra hij de konink voor zich zag, sprak hij met toren een gestem. Hoe durft hij de overheid der wethouders miskennen, gij trotsepoortig? Ons is uw muiterij bekend, en het zal niet lang toeven of gij zult u ongehoorzaamheid aan een strop boeten. De konink antwoordde met bedaardheid. Mij is de vrijheid des volks dierbaarder dan het leven. Ik zal die schandelijke doodstraf zonder vrees onderstaan, want met mij sterft het volk toch niet. Er zijn nog mannen die het juk niet meer gewoond zijn. Dit is een droom, hernam van Gistel. Het rijk des volks is uit. Onder de beheersing der Fransen moet een onderdaan zijn heergehoorzamen. De voerrechten die gij met geweld aan zwakke vorsten heb ontrokken, zullen overzien en ingekort worden, want gij wordt al te hoofdvaardig op de gunsten die wij zelf u bewezen hebben, en gij staat als ondankbare en verachtelijke dinaren tegen ons op. Een straal van toren galmde in het enige oog van de koning. Verachtelijk, wil jij uit, dit weet God, wie van beide het volk of de verbastelende Lelyaarts verachtelijk zijn. Gij vergeet vaderland en eer om als lawaard de vreemde meester te strelen. Gij knielt met ootmoet voor een vorst die de ondergang van Vlaanderen gezoeren heeft. En waarom toch? Om uw dwingende heerschapij over het volk weer te krijgen. Uit baadzucht. Ho, dit gelukt niet, want wie de vruchten der vrijheid eens gesmaakt heeft, walgt van hun gunsten. Gij zit immers de slaven der uit Heemsen. En denkt gij dat de brugelingen de slaven van andere slaven zullen worden? Ho, gij vergist u, mijn heren. Mijn vaderland is groot geworden. Het volk heeft zijn waarde gekend en u is ijzere staf voor eeuwig ontvallen. Zwijg, gij op roeren gelaat, riep van Gistel. De vrijheid behoort u niet toe. Gij waard voor haar niet geschapen. Die vrijheid, antwoordde de koning, hebben wij met het zweet ons als aanschijns en het bloed onze aarderen gekocht. En gij zou dezelfde te niet doen. Van Gistel grimlacht er spotend op deze reden en haar nam. U woorden en bedreigingen zijn enkel rook deken. Wij zullen van de Franse benden gebruik maken om de vlerken van het wan gedroogd te korten. Andere wetten zullen de gemeente beheersen, want die koppigheid heeft lang genoeg geduurd. Wees zeker dat alles zowel ingeicht is dat bruggen met oudmoedigheid de nekstal buigen. En gij zult het zonnelicht niet meer zien. Dan verzellen u de vloek gods, gij Dwingaland, riep de deken der wevers. Gij schande van Vlaanderen, is graf uw vaderen niet in deze bodem gedolven. Rust hun heile gebeente niet in de schoot van het land, dat gij de vreemden verkoopt. O bas daart! Het nageslacht zal u doemen om uw laffe handel. En uw kinderen zullen uw vloek op de bladen der chronieken als een verlogening schrijven. Het is tijd dat uw belachelijke laststaal een einde nemen, viel van Gistel uit. Mannen, men werpen hem in de kerk er misdadigen tot dat de galgen hem ontvangen. Op dit bevel werd de koning van de trappen der zaal en in een onderaarts vertrek geleid. Een ijzeren gordel omwatte hem het middel en een keten boeide zijn linkervoet aan zijn rechterhand. Na hem het nodige brood en watergegeven was, werd de kerker toegesloten en hij bleef alleen in de duister verblijf zitten. De woorden van de tolmeester hadden hem de grootste doefheid gebaard, want de vrijheid zijn er geboorte stad was ernstig bedreigd. In zijn afwezen mochten de Lelyaarts wel gelukken met de Franse krijgsbenden de stad in te nemen en het gebouw waaraan hij zijn gans leven gewijd had te vernietigen. Dit was de volksvriend een schrikkelijk vooruitzicht. Wanneer hij soms zijn keten pijnlijk vrong en dit klinken, schenet hem dat hij zijn broederen al dus gebonden zag en dat de schandelijkste slavernij hun tendeel was gevallen. Dan blonk een pijnende traan op zijn wangen. De Lelyaarts had alszijdt lang onder hen een verradelijke aanslag ontworpen. Zij konden hun heerschapij in bruggen op geen vaste gronden vestigen, want daar al de porters gewapend waren was het niet mogelijk dezelfde tot het uitvoeren der bevelende dwingen. Zodra de wethouders het geweld tegen de burgerij gebruiken wilden, kwamen de schrikkelijke goede dag tevoorschijn en dan werden al hun pogingen nutteloos, want de ambachten waren te machtig. Om nu eens en voor al tijd die lastige hinderpaal uit de weg te ruimen waren de Lelyaarts met een landvocht de Châtillon overeengekomen dat men des anderen dages heel vroeg de burgerij zou overvallen en ontwapenen. De Châtillon moest op hetzelfde uur met 500 Franse ruiters voor de poorten staan. De koning alleen kon dit ontwerp hoe verholen ook ontdekken, want hij had geheimen middelen waarvan de Frans gezinnen te vergeefste springveren gezocht hadden. De deken der wevers was listiger dan zij allen. Dit wisten zij en hadden hem gevangen om al zo die vernuftige beschermer aan het volk te opdroven en hetzelfde hierdoor grotelijkst te verzwakken. Het geïnbraak als van de tegenstand der wevers had overgebracht diende hun slechts tot dekmantel. Na zij in dier voegen door laffe aanslagen de stadbruggen aan de geld zich ter vreemd en verkocht hadden, meenden zij te scheiden. Maar eensklapps vloog de deur de zaal met geweld open en een man drong met geweld door de duurwaarders. Hij naderde met trots een stap voor de wethouders en riep. De ambachten van bruggen beroepen u of hij de koning wil loslaten of niet. Verzint niet lang, ik raad het u. Meester Breido, antwoordde van Gistel, het is u niet geoorlofd in deze zaal te trainen, verlaat dezelfde spoedig. Ik vraag u, hernaam Jan Breido, of hij de deken der wevers wil loslaten. Van Gistel sprak zachtjes in het oor van een der wethouders en dan riep hij, wij antwoorden op de bedreigingen van een koppige laat met de straf die zij verdienen, dat men hem vangen. Dat men hem vangen, herhaalde Breido lachende. Wie zal mij vangen? Het zij u gewaarschoed, dat de gemeente zich met geweld van het prinsen of gaat meester maken, en dat het levend van u allen voor het levend van de deken der wevers verpant is. Gij zal straks een andere keer meer zien. De wijs van het lideken zal sterk veranderen. Dit verzeker ik u. In tussentijd waren enige wachten genaderd en handelde deken der beenhouwers bij de kraal gevat. Een andere ontvouwde reeds de korden die hij moesten Breidoel had zolang hij sprekende was, weinig acht op deze bereidingen gegeven. Maar zodra hij zijn gezicht van de Lelyaarts getrokken en op de wachtend gestuurd had, kwam een dof verzucht als het galoei van een stier uit zijn borst. Hij blikte met vlammende ogen op de genen die hem vangen moesten en riep. Denkt hij dat Jan Breidoel, dat een vrije beenhouwer van Brugge zich als een kalfbinden laat? Nee, bij alle Santen en Santinen, dit zal heden niet zijn. Op deze woorden, die hem met razende gramschap had uitgegand, sloeg hij de saltenier die hij bij zijn kolder vasthield, zo geweldig met zijn zware vuist op het hoofd, dat hij wankelen te gronden zeeg. Als een bliksem vloog hij door de verstomde wachten en smeedt er een goed getal op de vloerde zaal. Aan de deur gekomen zijn de, draaide hij zich om en schreeuwde hevig tegen de Lelyaarts. Gij zult het bezuren, gij snoedarts! Een mascakeer van Brugge, Binden! Ho, lastig! Ween, vervloekte Dwingelanden! Luistert, de trom der Beenhouwers slaat uw lijktocht! Nog langer had hij in zijn bedreigingen voortgegaan, maar nu kon hij zich niet meer tegen de bijgelopen wachten verdedigen en liep morrenden de trap af. Men hoorde op dit ogenblik een dof gerucht als een verre donder aan de andere zijde der stad Brommen. De Lelyaren verbleekten, want de vrees beving hen bij dit dreigend onwedig. Zij wilden echter hun gevangenen niet loslaten en schaarden meer wachten voor het hoofd om het tegen de aanval des volks te verdedigen. Ook deden ze zich tot bij hun woningen door kruisdieden vergezellend. Een uur hierna was de gantse stad in oproer. De noodklok werd geluid, de trommen der ambachten liepen door al de straten en een nagehuil, gelijk het ontsagelijk gebulder van de stormorkaan, hing boven de stad. Deuren en vensters waren gesloten en de woningen opende zich niet meer dan om de gewapende huisvader uit te laten. De menigvuldige honden belafden ijselijk, alsof zij de noodkreed verstaan hadden, en paarden hun ruwe stem met het geschreeuwen hun ervraak zuchtige meesters. Talrijke hopen volks liepen met onrustige sreden heen en wedig. De ene had een wapenknot, de andere een goede dag of een helmbel. Tussen de stromen en scharen komen met de been-houwers aan hun blinkende slachtbeilen gemakkelijk herkennen. De smelen met hun zware voorhamers op de schouders begaven zich ook naar de verzamelplaats bij het weverspand. Hier stonden reeds onttellijke ambachtsgezellen in geleden een vergaderd. Zij vermeerden steeds in getal, naarmate de aangekomen vrienden zich onder hun vendel schikten. Wanneer er hoop groot genoeg was, klom Jan Breidel op een wagen die zich bij geval ter plaatsen bevond en zwaaien zijn slachtbeil met schrikkelijke wendingen boven zijn hoofd. Man of een brugge, schreeuwde hij, het gaat er om leven en vrijheid. Wij zullen die verraders eens gaan leren hoe de bruggelingen geschoen zijn en of er wel een pond slavenvlees onder ons te vinden is. Al denken zij het. Meester de koning zit in de boeien. Ons bloed stroomen voor zijn verlossing. Dit is een plicht voor al de ambachten en een kermis voor de maskeliers. Gauw, de mouwen van de kolder opgestroopt. Terwijl het beenhouwers ambacht dit bevel uitvoerde, maakte hij zelf zijn spieren gearmen tot zijn schouders bloot en rip van de wagenspringende. Vooruit ten haal, haal de konink. Haal de konink, was de algemene roep. Vooruit, vooruit. De scharen liepen als de ronnende baren der woelende zeeën naar het Prinsenhof. Doodskreten en knarsend gekrijs van wapenen verzelden dit aakle gevaarten. Het geheel der mannen en het plaffen der honden mengden zich met het gebrom der klokken en het geraten der trommen. Het scheen dat een algemene, razenneide burgers bevangen had. Op het gezicht die de dolle mensen vlooden de wachten van het Prinsenhof langs alle zijde heen en lieten al dus het gebouw zonder tegenweer. Maar ze hadden zich niet allen door de vlucht kunnen redden, want er lagen in een ogenblik meer dan tien lijken op het voorplein van het hoofd. Onrustig en woedend als een getergde leeuw liep Breidel op de trappen en smeet een Frans Dinerg die hij in de gang vond van boven-Neden onder het volk. Het ongelukkige slachtoffer werd het de punten der goede dag ontvangen en woord met knotsen verplet. Weldra was het gantse hoofd met volk vervuld. Breidel had enige smeden tot zich geroepen en deed hun deuren der kerkers met geweld open slaan. Tot hun grote droefheid vonden zij dezelfde alle ledig en vervloekten met meer razenij dat ze de dood van de koning vreken zouden. Wanneer de wevers vernamen dat men hun deken nutteloos gezocht had, waren zij niet meer tegen te houden. In plaats van verder onderzoek naar hem te doen liepen ze bij hopen naar de woningen der voornaamste leeliaarts en braken alles in dezelfde aan stukken. Nochtans gelukte het hen niet een enkele leeliaart aan te treffen want dit bezoek was door hen voorzien geweest. Juist als Breidel met wanhoop en verraakzucht in de ziel het Prinsenhof Menen te verlaten, kwam er een oude grijze folder bij hem en spak. Meester Breidel, ga je zoek niet wel. Er is nog een kerk aan de andere kant van het gebouw. Een diepe keuil waarin ik ten tijde der grote moerle meië een jaar van mijn leven versleten heb. Kom, gelief mij te volgen. Na veel gangen door lopen te hebben, kwamen ze aan een kleine ijzere deur. De oude voldug nam een voerhamer uit de handen van de bijstaande smitsgast en brak het slot met weinig slagen aan stukken. Echter ging de deur niet open. De omgeduld vervoerd rukte Jan Breidel de hammer uit de hand van de voldug en sloeg zo geweldig tegen de deur dat al de hangsels tegelijk uit de muur sprongen. De deur gevallen zijnde kon men in de kerker zien. De koning stond in een hoek tegen de muur aan een zware ketengeboeid. Met driftige vreugd liep Jan Breidel tot hem en vloog zijn vriend als een weder gevonden broeder om de hals. Oh, meester, riep hij, hoe gelukkig is het uur voor mij. Ik wist niet dat ik u zo zeer beminne. Ik dank u, dappere vriend, was de koningsantwoord, terwijl hij de opgetogen beinhouder zijn zoom wedegaf. Ik wist wel dat jij mij niet in de kerker zou het gelaten hebben, want uw edele moed is mij te zeer bekend. Wie u gelijkt is een vlaming van de echte stam. Zicht dan naar de bijstaande ambassadekerende riep hij met een geestrift die de hart aan der aanhoorders hevig schokte. Oh, broederen, jij hebt mij heden van de dood verlost. Aan u mijn bloed, aan uw vrijheid, al mijn zilsvermogen. Aanziet mij niet meer als een deken, als een wever die onder u woont, maar als een man die voor God gezworen heeft, uw vrijheden tegen de vijand te beschermen. Dat de sombere gang in mijn gevangenis deze woorden als een onverbreekbare eet herhalen. Mijn bloed, mijn leven, mijn vrede aan mijn vaderland. De schreeuw, hel de konink, hel, hel! Verdoofde zijn stem, en gaam de lang in de kerkig. Van mond tot mond liep die schreeuw naar buiten, en Weldra hoorde mij niets anders meer in de gantse stad. Ja, zelfs de kinderen stamelden, hel de konink! De ijzeren gordel werd afgeveild, en de dekende erwevers kwam met Jan Breidel in het voorpoortaal van het Hof. Maar niet zo draa had het wachtende volk de poeien aan zijn handen en voeten bemerkt, of er kwamen razende moordkreten uit al de monden. Traanen van blijdschappen van woede lekten onder de aanschouwers, en de schreeuw, hel de konink, waarbij meer kracht aangeheven. Meteen liepen ontelbare wevers tot bij hun deken, en hieveden hem in hun vervoerdheid op de bebloede beukelaar van een geslachtenkrijgsknacht. Hoe sterk de deken ook tegen die eerbewijzing worstelde, moest hij echter dulden dat men hem in dier voegen zegenpraanen door al de straten der stad droeg. Verwonderend was die woelen getocht. Duizenden mensen met messen, bijlen, speeren, hamers, knotsen en andere gevaarlijke wapen liepen schreeuwend en als dol over de markt. Boven hun hoofden op de beukelaar zat de konink aan handen en voeten geboeid. Nevens hem gingen de beenhouwers met blote armen en blinkende bijlen. Wanneer dit al zo ruim een uur geduurd had, verzocht de konink de dekens en aanleiders de ambachten te spreken en gaf hem te kennen dat hij hen over een zaak van het grootste aanbelang voor de gemeente moest onderhouden. Hij volgen dienst volgens in de avond naar zijn woning te komen om de nodige maatregelen te beramen. Kort hierop bedankte hij het volk en geboten dat ze zich zouden gereed houden om ten alletijde te wapen te kunnen lopen. Na de boeien van zijn handen en voeten losgemaakt waren, werd hij door de toejuigingen der buggelingen tot aan de deur zijn er woning in de Wolstraat vergezeld. Einde van Hoogstuk 8