 Ito isang panimula at mapangahas na pagtatangka at pagbabahagi kaugnay ngugnayan ng socialize at sinig. Isay itong paglalakas loob dahil tanda-tanda ko pa ang aking karanasan sa sinig na nung kindergarten ako, umiiyaka ko pag nilalabas ng teacher yung cryola. Natatakot ako, parang hindi ko matanggap ang ginagawa ko. Kahit nung high school sa mga gawain sa home economics, mga kaklase ko na sa cross-stage na at mga tablecloth ang ginagawa, ako na sa tating pa. Kaya nung anayahan ako para sa pagbabahaging ito, ito ang mga naalala ko. Kaya may bahid na personal na paglalahan ang pagbabahagi sa araw na ito, ang aking paglalakbay sa socialohia at ang paglalakbay sa sinig. Pinakamahalagang salita dito yung act, yung paguugnay ng socialohia at sinig. Pangalwa, may pangambarin ako dahil may matingkad na pagatubili sa socialohia sa pagtingin o paggamit ng mga likhang sinig sa systematicong pananalixit. Pangunahin ang texto sa aming disciplina, bagay na kinakailangang usisain para sa isyong empirical na disciplina at lalo na para sa ating bayan na nakikita natin, lalo-lalo na sa kasalokuyan, na marami tayong mayaang bag sa larangang ito. Sa pagbabahaging ito, tinutukoy ko ang art o sinig, kaugnay ng visual methods in social research o yung tinatawag na pictorial representation, mga larawan, photos, film, pelikula o video. Paano malili nang ang mga ito tungo sa panlipo ng pananalixit? Pinapalagay na visual material is an integral part of the research process, whether as a form of data, a means of gathering data, or a means of presenting results. Ayun yan sa ilang dalubhasa sa visual methods. Bagaman at bunga ng iisang set of historical circumstances ang sosialuhiyat ang photography, halimbawa, nung mga 1830s ang sosialuhiyan ikon at ang image on a metal plate ay lumabas. May pag atubilipa rin sa disciplina sa paggami at ng mga larawan. Katakakamarahil yan dahil ang sociology at photography ay parehong paraan ng pagtingin, both are ways of seeing, both are ways of exploring society. At kahit pa may mahahalagang akdasi na Howard Becker, tulad ng photography and sociology at maging C. Pierre Bourdeau, outline of a sociological theory of art perception at yung kanilang the peasant in photography at maramirimeng mga edited books tungkol sa visual sociology tulad ng kila Douglas Harper at Susan Pink, hindi tulad sa antropolehiya, hindi pa matingkad ang pagamit ng visual methods sa sosialuhiya. Palagay ko ay dahil may kaugnayan ito sa kwantitatibong orientasyon ng aming larangan at maaring lalong higit dahil sa structural naorientasyon ito, sa mga pangmalawakang usapin hingil sa lipunan. Pero kung titing na natin sa lokal na kontexto, mayroong na unang komparatibong pag-aaral sinap Professor David Hingilsa Street Life of Manila, siya ang tumingin sa Maynila, at ganun din ibang mana naliksik sa Tokyo at New York, tinawag itong visual ethnography at pinangunahan ni Professor Hidito Shikato na makikita natin mamaya ay nagpanukalari ng isang pag-aaral para sa aming. Sa larangan naman ang mga dokyo, marahil kilalini ninyo si Rowena Gonzalez, yung kanilang selso at kora pinagmamalakin namin na isa siyang sociology graduate at ganun din si Ditsy Carolino. Paborito ko yung pelikulan niyang reales at minsan lang sila bata. Sa makikita natin dito yung potential ng visual method sa pagunawa ng ating lipunan, sobalit lalong nalun na marahil sa usapin ng pangaraw-araw na buhay. Mula sa aking takot sa Croyola at art classes at home economics. Pagsapit ng 1985 habang nagsasagawa ng graduate ang pag-aaral at siguro mahanap ng break, naku-tingting ko ang kamera at napukaw ang aking pansin ng larawan ng mga puno at parang hindi naman ako naiyak nun. Kung kayat mga puno sa campus ang aking pinagtuuna ng pansin, sobalit may isang kaibigan ang sinabing, winawala ko raw ang mga tao sa aking mga kuha. Sagot ko ay social na po yung larangan ko, nagbibraka ko sa pamamagitan ng pagkuha ng mga larawan. Kaya mga marahil ako na sa socialohia, sobalit may run ring bahagi ng aking katauhan na nagahanap ng ganoong expression marahil. Kaya noon para sa aking pagkuha ng mga larawan ay break o pahinga mula sa maraming tao sa socialohia. To yung mga ilang larawan nakuha namin, mga larawan na malapit sa faculty center kung saan kami na nalagi ng mahigit na 3 dikada. Hanggang sa, so may rung pagihivalay, nagawa'in sa aking pagihivalay na larangan sa paggitan ng socialohia at ng pagkuha ng mga larawan. Hanggang sa nagkaroon kami ng isang proyekto, inanyayahan kami ni Professor Hidita Shokato na sya rin nag-anyaya kaya Professor David ilang dikada nakakaraan para sa kanilang visual ethnography of street life. At ito naman ang pinagtuuna ng pansin ay mga magsasaka. Ang requirement ay kinakailangan may rung mga larawan na gagamitin yung mga mananaliksik. Kung kaya parang napilita nako na pagugnayin yung socialohia at saka yung pagkuha ng mga larawan. May pitong bansa nakasama dito sa pag-aaral na ito at isa yung Pilipinas, kasama ang Indonesia, Malaysia, Thailand, South Korea, China, Japan. At makikita natin yung paggamit ng mga larawan sa mga akdangito, sa paglilinang ng kuentong buhay ng mga magsasaka. Makikita natin yung daloy ng pananaliksik at yung nagbabagong ognaya ng mananaliksik at ng kalahok. Yung unang pagkikita namininatrini ang layo-layo ko sa kanya dahil nahihia ako masyadong maraming nakikita sa isang larawan. Kaya sa unang pakakataon ay di mo maintindihan ko ang pinukuhan mo ay sya o yung kanyang taniman. So balit unang pagpunta ko lang sa kanya na pan-sina na pukau na ng aking interest yung isang larawan sa labas ng kanyang pinto, sa loob ng kanyang pintoan, kung saan makikita natin ang larawan ng kanyang mga anak, ng kanyang nilang mag-asawa, ng diploma ng kanyang mga anak at ng bagong aning palay. So itong larawan na to ay naging gabay. Naging gabay ko sa pagunawa sa mundo ng babaing magsasaka ang mula sa pila laguna at iba-iba yung naging papel ng larawan. So halimbawa sa larawan na to, binibigyan ko siya ng copyan ng mga nakukuhan namin, ay nakikita niya na o siguro kaya naging konti yung ane kasi ang lalakino agawa sa paghitan ng eras. So na gagamit niya yan at nasabihan niya yung mga mag-eras lita niyo kasi nakita do sa literato. So isang papel ito ng paggamit ng literato na makatulong doon sa kanilang gawain. Isang karaniwang nakikita natin sa panahon ng anehan. Kahit nakonti yung ane, parang ansaya-saya pa rin. May ganung ritmo, may ganung kulay. At siguro kung sinusulad ko to, parang magtutuon lang ako doon sa ang lungkot dahil ko konti lang yung ane. Pero dahil may larawan, naalala ko yung sinabi ng isang naruo na kahit konti ang ane, parang masaya pa rin dahil anehan. At isang exena rin dito ay yung maninimot. Hindi siya bahagi nung nagtatrabaw sa pala pero kinukuhan niya yung mga naiwan, yung mga lisan at inaalis niya yung mga tuliapis at yun yung kanyang kinukuhat, inuwi. Kung wala ka sa larang at hindi ka kumukuhan ng mga literato, hindi mo tumapapansin. Pero dahil may rung pinapakita yung mga visual na imahen sa atin, tapag na sa larang. Eto rin, pamilyar sa ating exena na yan, sa highway. Sa tingin ko, may policy implications din yan kasi talagang dapat nakikita ng ating pamahalaan na hanggang sa kasalukuyan ay sa mga highway pa nagtutuyo ng pala ang ating mga magsasaka. Eto yung literato na to, halimbawa yan ng kinukunan ko yung mga reina at mga consorti. Nukinukunan ko yung literato, hindi ko napansina may isa palang prosesyon. Eto yung mga bata na naglalayo na maging reina sa kalaunan. Para siyang dalwang prosesyon. Hindi ko yung napansin nung kinukunang ng literato. So may iba pang imahen na nakikita tayo bata isa mga larang. Ong nai naman ng mundo ng kalahok, dahil binigyan ko sinatreening yung kopia ng mga literato ng Santa Cruzan, ang bilis niyang hinahanap yung mga literato o panahon pa to ng hindi pa digital nung mga nagpapakopia pa tayo ng mga larawan. Hinahanap niya ay yung mahal na birhen. So hinahanap niya yung mahal na birhen. Buti na lang may copy ako nung literato ng mahal na birhen. Eto rin, yung susunod na larawan ay sinukmani ang tawag namin dyan, Biko. Isa sa mga produkto nang gagaling sa mga palayan malagkit. Ano ko na yan? Personal kung pagnanais na makuna ng literato. Ok, itong susunod na larawan para ipakita na bagaman at itong exena na to yung ginamit sa pagunawa sa mundo ng kalahok dahil makapangyarihan yung visual images pinapakita ko rin na nagbabago. Kasi magiging impression na hindi nagbabago ko nyo yung nasa ding ding, nananatili sa atin yung. Pero nagbabago yan. Amapapang sinating na wala na yung mga diploma dito sa Kaliwa dahil tinukuhan na nung mga anak at nang kanilang mga asawat dinadala na sa kanilang bahay. So balit may mga bagay na hindi nananatili na ipaayos na ang bahay na ito mga hindi natinag dyan sa larawan na yan na yung larawan ng mag-asawa, nina-treening at nang kanyang kabiyak, yung sampung baga anak at siya kaya yung nanananalangin. So may nagbabago at may rung mga hindi nagbabago. Ang huling larawan mula sa pag-aaral na ito ay larawan nina-treening na hindi ko kuha. Sana kuha ko. Pero sa pagtatapos nung proyek ay tinalaga na professional photographer mula sa Singapore na Ameritano na tuturo ng fotografi at pumunta siya sa pitong bansa kinuna ng mga literato yung taniman at siya kaya yung mga mga mga sasaka. Mga 6 foot 5 6 feet 5 itong photographer na ito na tatakot siya na training sa kanyang kaya hindi siya pumapayag na makunan siya nung literato na hindi ako katabi. So katabi ako dyan sa kuha na yung pero kinrap ako. Bilang man na nalixic kailangan sabihin na ang literato na ito na sa tingin ko ay napakagandang literato nina-treening ay tuto sobalit narun ako sa tabi niya nung kuning niya at maaring hindi na ispong isipin na hindi ganyan kung di siya ganyan papalagay kung wala ako doon sa larangan. So bahagi rin yung ng mundo kanyang na iba bahagi natin. Ito yung libro na nabuo Rise in Asia, Lives of Seven Farmers ito yung kabuan ng akda na yan at may kopya sa main library at may kasama ang CD-ROM kung saan makikita natin yung gamit ng mga larawan sa pananalixic. Kahit na may ganong karanasan sa paguugnay ng sociologiya at nang sining o ng fotografiya ako after a few years na tinuturin ko na kailangan ko na may break So pinili ko maging break ay kumuha ko ng video of course. Nagin teacher ko si Fruto Corre sa video. At sa Black and White Photography sinajose at 14 at kasama namin nung si Rafi Lerma na naging kilalaka makailan dahil sa kanyang kuha Philippine Daily Enquirer nung July 24, 2016 yung kuha niya nila Genily Olyris at Michael Charon. At isang karanasan ito dahil nasa dark room kami at tinutulungan ako nirafila Lerma sa pagbroo juice at may nakita siyang isang larawan na ang liit-lit palang nung nakikita niya sabi niya. Mga maganda to. So ang liit-lit palang nung nakikita niya alang niya. Aking Lucky Shots nakuha ng panahon ng bagyo kasi nagkatao na binigyan kami instruction na kukuha ng literato sa labas, e bumabagyo sa pilitan talaga. So yan yung naging bahagi. Marahil Bonsud niyan pagkatapos ng bagyong Yolanda na nakakaantig yung mga nakita natin na balita natin dito sa Maynila. Ano yung maari mong magawa? So na isip namin na magpatuloy ng pagaaral ng Giel sa Kapaligiran at nagsumiti kami ng panaliksik sa Centro ng Wicang Filipino sa Kandelang Gawat sa Liksik kung saan lilinangin ang usapin ng Kapaligiran Kapaniwalaan at Kaun Laran at nakatao sa amin may kasabihin na para kang nang hahamit. So kasusumiti pa lamang namin ng proyekto ng yun para sa panaliksik dumaan ang bagyong blenda sa Timog Katagalugan so ito yung mga ilang literato na kuhan namin ng Julio 2014. At sobalit may matinding problema tayo sa paggamit ng Larawan paugnay ng mga sakunao ng mga disaster. Karaniwang mukha ng kahirapan ng nakikitan natin jahan etikal na consideration na kinakailangan natin bigyan ng pansin. So matingkad ngayon sa pamantasan at sa larangan ng panaliksik ang pagkakarawan ng mga institutional review boards para sa mga ganitong panaliksik. Dahil din sa mga larawa, nakikita natin yung mga effecto ng bagyong at ano yung mga salita na malilinang natin dito pero hindi mong sinasabi na sinalanta ng bagyong pero may mga ilangkuha kami na nakita namin parang ang masang kop na salita ay ibinalibag ibinalibag ng bagyong glenda ang timog katagalugan maraming literato na ganyan. Sobalit dahil mananaliksik sumang nakita yung mas malawak na anyo sa larangan ilang hakbang lang mula sa mga puno na ito na binalibag ay gulaklak ng rosas nakikita natin mga siguro mga walung hakbang mula sa punong ibinalibag maliit na puno ng rosas na mumulaklak pagkatapos ng bagyong ibig sabihin ay na survived na bagyong glenda mula sa singing ay nung magandang halimbawa na ugnayan ng singing at araling Pilipino at palagay ko, kilalanin nyo ang tutukuyin ko dahil sa kanyang akda ay professor Brenda Fajardo na inukit na kailamang bayan ng paite. Itinuturing ko ito na dahil mula sa singing at ibarin yung kanyang prespektivo sobalit malay sa kontexto ng bayan ng paite makikita natin yung mga galing liba na sa anking talento talaga ng mga tagaroon kung paano nagbabago-bago ang kanilang mga likha batay sa pagbabago sa physical at pang economic papaligiran para sa mga magaaral sa singing isang magandang halimbawa ito parang kabaliktaranong socialohiya at singing ito ay singing at araling Pilipunan sa ita ko ng ilang pagbabahagi kaog na'y ng pelikula at mga magaaral. Nagtuturo ako ng isang taon ng special topics in sociological methodology kung saan bahagi yung visual methods at miglakong sinabihan ng isang student paanoorin yung generaluna parang oh sa matagal na panahon ay nga yung lang ako binigyan ng assignment ng isang student at manuod ng generaluna kagad-kagad at nung panahon na yun ay hindi pa masyadong ang maraming nanonood tinangkilik ng maraming magaaral at nang ating maraming mamamayan ito natin makikita ng mapanood ko at may mga student na giyiakan natutua yung impact nag-resonate ito pala yung mag-resonate sa ating mga magaaral kung kaya hiniling namin manuf kami ng may kakilala at inanyayan hanaling siya sa isang pagbabahagi napakaraming tin-trabaho na ginawa para sa pelikula na yun sobali para sa amin yung makita na pag kasi may nagsasalita at may visual may presence na wala talaga sa teksto no, yun yung napakalaking bagay at yun yung nakakaantig ng mga kalooban pinanood kaya para nakakapanghinay ang kung yung sinusulat namin ay puro na sa teksto dahil hindi mo talaga siya maipahayag pinanood ko kahapun yung hermano puli dahil sa timong kadagalugan ang gustohan ko pinanood ko rin yung heli sa hiwagang hapis walung oras ang maganda ron naman mo yung pinagdaanan nung mga tauhan dahil sa walung oras pero talagang nakakapagod physically at saka yung mensahi pero yung resonance yun yung makikita natin yung effecto sa mga mananood binang paglalagom nung mga binahagi natin palagay ko yung kinakailangan maigpawan ang mga disciplina tungo sa isang integratibong pananaw mahalaga ang mga paksa na makukuhan natin mula sa kanluraning concepts yung iba'y sinasalin ito bilang concepto yung iba'y tiniting na nito tulad ni Professor Fajardo bilang mga lokal na mga salita at tinatawag natin na mga dalumat mahalaga rin yung kaparaanan ang mga talaga ang mga talaga mahalaga rin yung kaparaanan na nagougnay sa paksa at metodoluhiyan ng pag-aaral at yung paraan ng paglalahad ang pinapakita ng sinin at ng pelikula hindi maaring isan tabi ang usapin ng paglalahad ang kwento ni Natrinig ay kwento na kanyang nabasa at kanyang nakumentuhan at nakagalita na ko sa ilang pagkakamali ang petya ng kamataya ng kanyang yung maong asawa na na ilagay. Kariniwa natisimula tayo sa mga bagay na may kabuluhan umopunta tayo sa larangan upang usisain kung ano ang mga pangkahulogan ng mga tao sa kanilang kapaligiran at magkasama ay inuunawa natin kung ano ang may katuturan para sa mana nalixi at sa mga kalahok ang maaring yung tinatawag sa kanlura na pagchuchoria mula sa kung ano ang maysaysay sa ating sariling kontexto at mahalagang alalahanin ang sinabi ng ating mga bayani na may kaibahan ang nimning saliwanag Marani salamat sa inang lahat.