 Salam yazın ki, okuyal və ilişinin dəyəli dinləyiciləri, günümüz də səsəşən növbət-i marağlı yazını sizə təqdim edirik. 2013-ci ildə yazılmış bu aktua yazının müəllifi, əbülfəz Qurbanlıdır. Oktyabrani də Filharmoniya yaxıllığında kesildin kitab sərgisində Naşir Şahbaz Quduğunun çağrışı ilə müəllifi Steffan Essil ulan hiddətlənin kitabını aldım. Steffan Essil, Fransa Milli Müqavmət Şurası növbü, ikinci dünya müharibəsinin sonlarında Nassislər nəsiri, Birləşmiş Milliyətlər Təşkilatının İnsan Hakları Kamissiyası növbü, ümumdünləyə insan haqları bəyanıləməsinə hazırlayan onunkin əfərdən biri olum. Əvdə zari müharibəs samanı o, əvdə zari iləri müstəqilinə tərəfdər olum. Qoza yaşlarında qazada baş fərələrinə nəcandan şahidə olmaq üçün oraya ulanıb və qazalların az nəcandan hayatından şahid olum. Onun 2011-ci nil oktiyabrunda 90 yaşında nəşir olumuş, hiddətlənin kitabı ərab-baharı inglablarını baş fəvdi ölçələrdə 100 millərlə tirajda satılıb. Bizim ölkəmizdə böyük soqlub laqeydlərdir, bir canı vərdir. Hökmətlə-hökmətlik ətmək olmaz, şuarı ilə yaşayanlardır. Onların yanında əliyəvlər təngid etmək, küfr etməkçin bir şeydir. Hiddətlənin kitabı sanki bu çükləyin varlanıb. Növqələrin əmbisi laqeydliyik, mənlik deyil, mənə nə var deməkdir? Bu şəkildə davranmaqla insanlığın əsas tərkibisələrindən birini yitirmiş olursunuz. Bizim 85.5 əliyələb ömrünü ilham, əliyəv və fədə yetmək arasında olanların yaşıda olan azad insan Stefan Eslilisə deyir. Canızlara deyirəm, ətrafınıza bakın və hiddətinizi haqq qazandırmaq üçün kifayət qədər mövzut haqsıqsınız. Küzdü bir vətəndə şəkətində təkam verməyəmiz üçün, konkret hallara rəskəzəksiniz. Axtarın, taba zəxsınız. Böyük nifqələrinə rəğmən çox məzlum və sustum durumda olan biz azərbaycanlar üçün, bu çox vazib çağrışdır. Dözmək kimi xəstə bir hissi silib atmaq və etiraz etmək, hər şeyi dəyişdirmək naminə bu çağrış dinlənilməlidir. Sizin növbənizdir. Hiddətlənin siyasətçilər, ziyallar, iqsatsılar və bütün zəmiyyət təslin olmama aldı. Sizin hər birinizə hiddətlən məqsəbəbininizin olmasını arzulayram. Nasizmin məni hiddətləndirdiyiçin bir şey sizi hiddətləndirilsə, əqidəli, gücülü və arzıl olursunuz. Lâqiət çüklə Stefan Həstelinin hiddətləndirmək duyulsun özünə daşımadığı zə ən pis mövqidən Lâqiətlikdən imtınə etmədik sə biz çöçlü dəşikliklərə nail olab bilməyəcək. Hiddəti təhsilsiz, çası, mədəni və siyasi səviyyədən uza azərbaycanlara daşmalıyın. Hətçı olmasa Facebook-un bir milyonlu azərbaycanlı istifadəsinin yarısı, bir nisə yüzmini bu çağrışı eşitməlidir, indiki durumundan imtınə etməlidir. Yaxşı oldu ki, hiddətləndə uxuduqun bir hətləlik müddətdə Zek Lundunun Martin Idinli və Aydın Balaevin, Məhəməd Amin Rasulzada kitablarında uxuduq. Uxuduqca, hər iki əsərin əsas qəhrəmanlarının bir çeyfiyyəti xüsusi ilə mənə təhsiləndirdi, iradəlik ətiyyətli olmaq, səhmədə qatlaşmaq çeyfiyyətləri. Martin Idinli çox böyük çətinliklərlə yazar olmaq, öz əsərlərinə, o çirklərinə, hekəyələrinə, romanını nəşərtirmək üçün qınalara, bacıların ələrinin, sevgilisinin öznə uyğun bir iştab. Bu sənlik deyil kimi yoldan saptırmalarına, sevgilisinin evinə getmək üçün yəcana paltarı olan kastuyumunu qirov qoymasına, az qalmasına, ev sahibəsinin bəzən verdiyi az azır yeməklə mədəsini bir tihər doydurmasına. Borzlu olduğu dükansların növbəti dəfə borc ərzak almağına rətcav vermələrinə baxma yaraq, sonda ali məksərinin nəil olması, əsərlərinin nəşirlər tərəfindən böyük tərəblə qəbul olunması, tanınmış və pullu yazara çevirməsi, sadəcə qətiyyətliliyi zəhməti hesabına başlıdır. Azərbaycan xalq cumhuriyyətinin qurutsu məhəmət əmin rəs uğzadanın kənz yaşlarından ölüm günlə qədər bütün fəaliyyətini oxuduqca tarixin zamanın bütün əncərlərində qarşı daha bir böyük insan iradəsinin və zəhmətinin şahidi olursan, rəs uğzadanın hər mərhələdəki fəaliyyətində inanılmaz bir qətiyyətlilik görürsən. Laqid, ona əzəmlərə qarşı qəlbində ədəvət hissi olmayan bir xalqı hipdətləndirməyin yolu demokratik düşəcən üzülərinin, kənzlərinin qətiyyətli olmasından, böyük səhmətləri göze almasından kezir. Düzdür biz mövqələrindən doğrusundayıq. Prinsiklərə bağlıyı ismizdə rejime barışmaz bir his var, sadəcə bu bizim ismizdədik. Biz bunu başqalarına ötdərə bilmirik, çünki qətiyyətli deyilik, səhmətdən qorxunuq. Biz partiya istimai təşkilat üzüləri, mətbati istiləri, qeyri-hüçmət, təşkilatı təmsizləri bir çox hallarda yerimizə saydırıq. Biz özümüzdə bilmədən imitasi edirmiş kimi görülürük. Biz çöxdüd dəşiqlik üçün mümkün olanlara etməyə çox az vaxt enerji ayrıro. Mənzəmi barzənin ənsətin formaları, çükləvi aksiyalar və sıraların cənişləndirilməsidir. Fəaliyyətin başqa bütün formaları son nöqdə də təşkilatlanmağa və çükləvi ektras aksiyalarına gətirib ısıxarır. Məcəl biz çətin olan nöqdəya qədər olan mümkünləri edirik mi? O xumuru, o xudurlarımızı yazıya çevirmirik, yazdırılarımızı paylaşmırı, nüzakirə predmətlə çevirmirik, daha uca səslə danışmırı, bir tədibirimiz növbəti tədibirin başlandıcı olmağa vəzinə uzun müddətli fasləyə yaradır. Həgikətləri bildiğimiz halda onu informasiyağa az olan insanlara götürmürük. Kələcə çuburundan mübarizəya hobbi kimiyan aşırıq. Bu isə bizim çobut doğsa də mələyəm, avaracılığımızdan, şərəfli avaracılığımızdan doğur. Təksə yalansız yaşamak istəyimiz çıxış yolu deyil, qətiyyət və iradə də göstərmələyir. Karşı trəbdən kimsə bu yazıdan demokratik düşəcəni qurmalıcın istifadə etmək fikinə düşsə öncə düşünsün. O uğru, yaltak və karruksener kamandan arxasında sürünənlərdəndir.