 Cześć, bardzo miło, że jesteście tak tutaj licznie zgromadzeni, mimo dzisiejszego dnia i pory, jaką mamy i okoliczności, które poprzedzały ten dzień. Ja Wam opowiem dzisiaj troszkę właśnie o kontentie, o tym jak pisać. Byłem w zeszłym roku na WorldCamp, ja też miałem o tym prezentację, ale trochę z innej perspektywy. Dzisiaj bardziej spróbuję opowiadać o strukturze tworzenia różnego rodzaju tekstów. Wykorzystują schematy, które są obecne w dramacie, jako takim literackim, teatralnym. Ja nie jestem dramaturgiem, ani specjalistą od tego, ale zauważyłem, że są pewne elementy, które tam występują od setek lat. Ludzie je mieli z nimi styczność, kupowali je, tak powiem, docierały do nich, więc wydaje mi się, że moglibyśmy zastanowić się, czy niektóre z nich nie można było przenieść do naszych wpisów vlogowych, żeby one były w jakiś sposób usystematizowane, ale jednocześnie były bardziej atrakcyjne i docierały do naszych odbiorców. Ja trochę interesuję się copywritingiem z tego względu, właśnie taka moja prezentacja. Wcześniej zajmowałem się też marketingiem politycznym, dlatego dzisiaj mam ja on koszulę z podwiniętymi rękawami, nauczyłem się, że to dobrze wygląda. Świadczy o tym, że jestem pełen chęci do pracy z tymi rękawami, także tutaj wykorzystuję to dzisiaj w praktyce dobrze. To może przejdźmy do kluc całego, całej tej prezentacji. To jak tytuł wskazuje, dramatyzuj. Tutaj w tym kontekście nie chodzi mi o takie postrzeganie tego słowa potoczne, czyli w sensie przerysowywania pewnych sytuacji i wprowadzania jakby nasiłe emocji do czegoś. Bardziej mi chodzi o wykorzystanie właśnie tych schematów dostępnych w dramacie do tworzenia wpisów blogowych. Bo to jest takie właśnie powszechne rozumienie tego słowa, dramatyzuj. To tak, żeby było też fajnie ten tytuł całej prezentacji brzmiały. Będziemy właśnie mówić o dramacie. Dramat jest taką szczególną formą właściwie z rodzajem literackim jednym wstrzech oprócz epiki i liryki, który jest na pograniczu literatury i teatru. Dlatego właśnie te dzieła literackie potem są często przenoszone na scenę i odbywają się w formie przedstawień. I o tym będziemy dzisiaj tutaj rozmawiać. I tak jak tutaj zarazem informacje to często mówię się o dramacie, że on jest taką imitacją życia, że jest odbiciem ludzkiego życia. Wykorzystuje taką naszą naturalną potrzebę współczucia. Tylko ta potrzeba współczucia w dramacie musi być odpowiednio zbudowana, aby zaistniała. I właśnie o tym budowaniu będziemy dzisiaj rozmawiać o tym jak te poszczególne elementy akcji trzeba przedstawić, żeby to zaangażowanie i to współczucie w widzu czy w naszym czytelniku uzyskać. I tutaj właśnie jeśli chodzi o to co najważniejsze w tym dramacie, to chodzi mi o sam źródłosów tego słowa, bo wychodzi z greckiego słowa drama, która oznacza akcję działania. I właśnie o tej akcji działaniu dzisiaj bym chciałbym powiedzieć o obudowaniu struktury tej akcji, ale to w dalszej części prezentacji. Opowiadając dzisiaj o tym wszystkim, tutaj będę się właściwie w odnosiu do takich dwóch tradycji. Do starożytności, do Aristotelesa, który jako pierwszy zajął się w ogóle dramatem i jego budową. Także taką pierwszą koncepcję przedstawię na temat budowy dramatu. Ona była bardzo prosta, ponieważ Aristoteles po prostu powiedział całością jest to, co posiada początek, środek i koniec i właściwie tyle. Więc po prostu uznał, że jeżeli coś stanowi pełną całość, to musi mieć przynajmniej właściwie te trzy elementy. I tak samo pewnie jak byliście w szkole i pisaliście te pracowania, zawsze było początek rozwinięcie i zakończenie. Także to jest dziś przeniesienie tej tradycji, która sięga jeszcze czasu Parystotelesa. Potem Parystotelesie to się trochę zmieniło, bo ta jego koncepcja przetrwała jakieś 3-4 wieki. I pojawił się ktoś taki, jak Horacy, który wprowadził dodatkowe dwa elementy i właściwie to jest ten podział Aristotelesa, taka piramida, która też pokazuje, w jaki sposób ta akcja powinna rosnąć. Jeżeli ta linia idzie do góry, to znaczy, że ta akcja musi się w pewnym sensie rozwijać, aż dochodzi do pewnego środka do epitasis i potem ona spada i trzeba ją rozwiązać, doprowadzić do końca. To jest właśnie ten podział Aristotelesa. I tak samo, jeśli moglibyśmy to przenieść na nasze wpisy blogowe, jakby zastosować ten podział, to mamy właśnie trzy takie elementy, przesłankę, czyli właściwie ten element od którego zaczynamy nasz wpis, co z temat, to jest coś, co nas skłoniło do tego, żeby ten wpis rozpocząć, potem rozwijając go, argumentujemy, czyli rozwijamy tą akcję, pokazujemy właśnie te argumenty, tak szeroko pojęte tutaj, nie chodzi o takie argumenty, żeby kogoś przekonać do czegoś, ale ogólnie żeby rozwinąć tą akcję i potem zmierzamy do konkluzji, która stanowi jakby rozwiązanie tych wszystkich rzeczy, o których wcześniej mówiliśmy. I dalej sobie przejdziemy właśnie do tego choracego, który też w bardzo krótkich słowach powiedział, że sztuka nie powinna być ani krótsza, ani dłuższa niż pięć aktów. I on po prostu rozszerzył tą koncepcję Aristotelesa o dwa elementy i też w bardzo krótkich słowach ta jego koncepcja wygląda tutaj w ten sposób. On wprowadził tę strukturę pięci aktową w takim swoim dziele ars poetika i ta teoria ona przez jakiś czas istniała, potem została zapomniana i właściwie wróciła dopiero gdzieś czasach renesansu, czyli też w czasach, kiedy się odwoływano do tej struktury starożytnej i została potem też rozwinięta dalej w XVIII-XIX wieku, ale to o tym później i tam już bardziej tak praktycznie, jak to wyglądała, zaraz wam opowiem. Natomiast i ci chodzi o same akty. Akty to są właśnie te poszczególne elementy, które są wymienione. U Aristotelesa były to trzy części, chociaż nie nazywały ich aktami, jakby ten termin dopiero od choracego wszedł do użycia, natomiast można to potraktować właśnie jako, że Aristotelesowi też chodziło o te akty jako części dramatu. Jeśli chodzi o te części, to możemy się też nad nimi zastanowić, jakie one powinny posiadać cechy, bo jakby cała idea tego dramatu i trochę przypomina taki łańcuszek, że te poszczególne akty w jakiś sposób są zamknięte w sobie, budują pewną sytuację, natomiast już koniec pierwszego aktu musi być początkiem drugiego. To trochę właśnie jak w łańcuszku, że to gniwo, które łączy jeden akt z drugim, to właściwie w połowie jeszcze jest w tym akcie wcześniejszym, natomiast już w drugiej połowie jest rozpoczęciem kolejnego aktu, kolejnej części też naszego tekstu, jeżeli tego dniesiemy to. I te akty, one też są zbudowane z mniejszych elementów, są to sceny i w dramacie Scena to była taka sytuacja, która ograniczała się do danego zbioru osób. Jeżeli rozmawiały trzy osoby ze sobą to była jedna scena, natomiast jeśli wchodziła nowa osoba albo jakaś odchodziła, to właściwie kończyło scenę. I te sceny też w ramach swojej budowy powinny być zamknięte, natomiast jednocześnie tak, żeby one też między sobą się łączyły. I każda z tych scen powinna wprowadzać coś nowego do akcji i popychać tą akcję. One są właściwie takim motoryonapędowym, takimi mniejszymi trybami, które napędzają cały akt i przechodzą od aktu do kolejnego aktu. Jeszcze jeśli chodzi o same akty, czemu one służą, to po pierwsze właśnie porządkują nam całą akcję, potem wam pokażę funkcję poszczególnych tych aktów, bo każdy odpowiada za coś innego, ale rozpisując sobie nawet dany wpis blogowy, tworząc sobie taką pewną mapę, pewną tabelę, jeśli sobie ją uzupełnimy odpowiednio na tych pięciu elementach, te pięć elementów możemy podzielić co sobie na sceny, czyli na mniejsi elementy, to zbuduje nam się fajna struktura wpisów, w którym będziemy wiedzieć, że powiedzieliśmy wszystko, co na ten temat mogliśmy w tym wpisie zawrzeć i będzie on kompletny. I tak jak tutaj też wyczytałem, to było też takie postrzeganie tych aktów, że każdy akt jest takim małym organizmem, ale tak naprawdę funkcjonuje w dużym ekosystemie tych pięciu aktów następujących po sobie, żeby one mogły tworzyć całą historię. I to co ważne jeśli chodzi o akty, one też nie muszą być równej długości, to zależy od tego jaką funkcję ten akt ma spełniać, on ma trwać właściwie tylko tyle, żeby wypełnić daną funkcję. Tutaj one są jako takie równe elementy przedstawione na prezentacji, natomiast to nie znaczy, że one muszą być równej długości, jeśli chodzi o przedstawienie na scenie w teatrze, ale tak samo jeśli chodzi o długość tekstu naszego śród tytułu czy akapitu, bo to sobie możemy tak odnieść do wpisów blogowych, że te akty mogą tworzyć pewna strukturę śród tytułu w danym wpisie, natomiast te śród tytuły mogą się jeszcze dzielić na kolejne akapity, a te akapity można odnieść do scen. To jest takie praktyczne zastosowanie tej teorii we wpisach blogowych, tak myślę, że można by było sobie czasami nawet przejrzeć swoje wpisy, czy one gdzieś tak się nie układają. Byli dramaturycy, którzy bardzo się tej struktury trzymali i oni nawet robili w ten sposób, że każdy akt był podzielony na równą liczbę scen. To już było takie może wyzwanie dla nich i trochę sztuka dla sztuki, ale bywało tak, że jeżeli akt miał 5 scen, to każdy akt miał dokładnie tyle samo scen i tak był zbudowany. I teraz jeszcze jest taka jedna ciekawa rzecz, która występowała między aktami. Tutaj może bardziej w odniesieniu do teatru. Jeżeli był pierwszy akt, to wiadomo w teatrze jest kurtyna, ona opada, ona jest podnoszona i te momenty między właśnie podniesieniem a opadaniem kurtyny określały przerwy między aktami. I te przerwy miały trochę takie zastosowanie techniczne, ponieważ służyły scenografom do zmiany scenografii danego aktu. W pierwszym akcie siedziała na ulicy, to była inna scenografia, akt się kończył, kurtyna opadała, techniczni pracownicy sprzątali to, co mieli sprzątna, którzy zmieniali scenerię, bo na przykład kolejne akcie toczył zupełnie innym miejscu. To tak z technicznego punktu widzenia, natomiast te przerwy między aktami, te interwały miały też taką funkcję, że można było pominąć pewien okres w czasie. Jeżeli dany akt się kończył, powiedzmy, jakiegoś dnia, to wówczas można by było tak opowiedzieć, zasugerować, że po tej przerwie te akcje się przyniesie na przykład, nie wiem, oroch do przodu. I tego nie trzeba było pokazywać, można było ten element opuścić, tak że jeżeli była jakaś długą historia, to w tych interwałach, w tych przerwach można było zasugerować, że coś się wydarzyło, chociaż nie było pokazane na scenie. Tak samo starano się unikać jakichś drastycznych scen, które mogą być nieprzyjemne dla oka i wówczas ich nie przestawiać na scenie, natomiast sugerować, że one się odbyły między jednym aktem a drugim. Tak samo jeżeli będziemy to odnosić do wpisów blogowych, to też jeżeli opowiadamy jakąś dłuższą historię, jest jakiś czas, kiedy ta akcja właściwie się nie posuwa do przodu, jest mało ciekawa albo bardzo by nam wydużyła tekst. Możemy to opuścić właśnie w tym interwale, czyli w tym przerwie między śród tytułami tutaj tak naprawdę. Więc to jest też jakby taka praktyczny element, który możemy przenieść do naszych wpisów. Jeśli chodzi o dramat, to te interwiały też miały służyć takiemu odpoczynkowi, zarówno dla widza, który był poddany tej akcji, a ta akcja ciągle narastała. To napięcie ciągle rosło, rosło, rosło i w pewnym momencie wisk, gdyby był w tym napięciu dużej, to mógłby może nie wytrzymać, ale byłoby mu trudno odbierać tą sztukę, natomiast te akcje dawały taką ulgę. I to zarówno dla widza, jak i dla bohatera danej sceny, ponieważ on też idą za tą akcję, on musiał być coraz bardziej aktywny, coraz więcej siły wkładać w to swoje przedstawienie i mogłoby mu zabraknąć sił w tych momentach kulminacyjnych. Także to był też taki element tych przerz między aktami, żeby troszeczkę odpoczął, zarówno widzi, jak i sam bohater danego dramatu. I teraz pokażę wam coś takiego, co właściwie jest podsumowaniem i zaadaptowaniem tego, co wymyślił Choracy, czyli tej pięcioelementowej struktury. To jest taka piramida nazwana piramidą Freitag. To był taki dramaturg niemiecki, który ta benę ubrodził się w Kurszborku, ale Kurszbork wtedy był niepolski. I on opracował taką piramidę też zawalającą jakby pięć elementów, na której można budować opowieść. I ja tutaj naprawdę nie pokażę wam, bo nie wiem czy mógłbym pokazać, to musiałbym zapytać Tomka, reklamę piwa, która jest oparta o tą strukturę. Ale jak napiszecie do mnie albo gdzieś tam zapytacie, podeślę wam link do tej reklamy, ona się zawiera w jednej minucie, została zrobiona na Super Bowl w 2013 roku. Opowiada historię psa i konia, ich przyjaźni wzajemnej, jest zrobiona właśnie w oparciu o tą strukturę. I właściwie te pięć elementów zamknęło tam się w minucie, w minucie filmu. Wprawdzie film ten kosztował chyba 4 miliony dolarów, no ale używał tej struktury, także to nie jest tylko to, co występowało dziś w dramacie, ale już teraz jest ona wykorzystywana również w produkcjach reklamowych. Tak samo myślę, że może być wykorzystywana u nas we wpisach blogowych. I tak pokrótce, jest o tych pięć elementów, gdybyśmy sobie wzięli tutaj dół tej piramidy jako oś czasu, to wydawałobyście, że one są też takie symetryczne. Ale niekoniecznie ten punkt kulminacyjny, który jest pod numerem 3, on musi nastąpić w środku, na przykład jeśli dana sztuka trwa 2 godziny, to on musi po godzinie nastąpić. Niekoniecznie, to się może przesuwać, ale ta piramida jest taka foremna, to ładniej wygląda, więc tak ją tutaj wyrysowałem. I teraz pokrótce Wam opowiem te poszczególne elementy tej piramidy, co właściwie, jaką funkcję one pełnią i jak one prowadzą całą akcję. I zaczniemy właśnie od ekspozycji, od wprowadzenia. To jest taki element, który właściwie ma pokazać świat, który chcemy przestawić naszemu czternikowi. Czyli on musi określić miejsce akcji, czas akcji, przestawić bohaterów, którzy będą brać udział w danym miejscu. Musi pokazać scenerię, to bardziej w odniesieniu do dramatu, natomiast chodzi generalnie o umiejscowienie. Żeby w tym miejscu nasz odbiorca się dowiedział, gdzie się dana rzecz to, czy kto bierze udział w tej całej akcji i jaki właściwie jest problem. Tutaj się pojawia ten zarys tego problemu, który potem będzie powodował, że ta akcja się zawiąże i ona się będzie ciągle rozwijała, aż do tego punktu klobinacyjnego, do którego później dojdziemy. I bardzo ważne jest tutaj, przy planowaniu tego naszego wpisu, jeśli miałbym się do niego odnieść, że autor już w tym miejscu musi wiedzieć, o czym chce pisać i bardzo dobrze znać temat, już właściwie wiedzieć, jak on się skończy. Dlatego, że to, co tutaj napiszemy, zawrzemy jakby w tej części, to będzie później kontynuowane i tylko to może według tej teorii właśnie dramatu pojawić się jakby po tym punkcie kulminacyjnym. W punkcie kulminacyjnym, jeśli nie wprowadza nowych aktorów, nie wprowadza się nowych postaci, nowych wątków, tam wszystko się rozwiązuje. To skoro i tam właśnie wszystko następuje rozwiązanie tych wszystkich rzeczy, to tutaj musimy już sobie przemyśleć, co to są za elementy. Tak, żeby nam potem nie przypomniało się, że może o czymś jeszcze opowiemy, a tego nie było w ekspozycji. W ekspozycji musi się zawrzeć wszystko, wszystkie jakby takie zaczyny porobione, tych dalszych perypetii, dalszych naszych bohaterów. I właściwie taką funkcją tej części jest zdobycie uwagi, zdobycie uwagi naszego odbiorcy i zainteresowanie go tematem. Przestawienie postaci, zarysowanie tego problemu, który będzie dalej gdzieś narastał, prowadzi do punktu kulminacyjnego, to w tym momencie to jest właśnie główna cecha, czyli zdobycie uwagi naszego odbiorcy. I w tym momencie możemy wprowadzić też obietnica, która musi się spełnić. Jeżeli w tym momencie coś obiecamy naszemu odbiorcy, to musimy tak poprowadzić akcję, żeby ta obietnica na końcu została spełniona, żeby on nie czuł się zawiedziony. Generalnie, jakby biorąc pod uwagę całą strukturę dramatu, ona była bardzo logiczna. Bardzo dużą uwagę przywiązywano do tego, żeby szanowano inteligencję widza. To, co się wszystko działo, widz musiał rozumieć i jednocześnie nie mógł się czuć oszukany, że coś nie tak, jakiś element nie pasował do tego, a potem z tego elementu wyniknało coś innego. Bardzo dużą uwagę do tego przywiązywano i uważano, że odwołanie się do inteligencji widza sprawi, że wywoła się w nim współczucie i jakby zaangażuje się do odbioru danej treści. Tak, tutaj też się pojawiają życzenie i cele bohaterów i tutaj też się pojawia właśnie ta zapowiedź, że zaraz pojawi się coś, co będzie nam tą akcję rozwijać, czyli przechodzimy do następnego tego drugiego punktu rozwój akcji. I tutaj jeśli chodzi o granicę, bo na tej piramidzie ona jest tak bardzo sztywno podzielona, natomiast jeśli chodzi o granicę między aktami to też jest taka granica umowna, że w pewnym momencie wychodzimy z pierwszego aktu, wchodzimy w drugi, natomiast bardzo trudno jest określić taki moment stykowy właśnie tych dwóch elementów. To jest bardzo płynne i tak samo tutaj jest między aktem ekspozycji a rozwojem akcji i w tym momencie musi się pojawić, zawiązać się pewna intryga albo spisek, albo pojawić się pewna wola chęć działania. Może to takie trochę abstrakcyjne jest, ale na przykładzie może Romea Yuli, każdy pewnie zna tam, wskazuje się, że tą wolą, tym motywem, który napewnił całą akcję było to, że Romeo chciał iść na imprezę do tych kapuletów na bal, bo myślał, że tam będzie jego dawna miłość Rosalina i jakby ta chęć pójście na ten bal zawiązała całą akcję i spowodowała dalszy ciąg wydarzeń. I z drugiej strony to, co wprowadza tutaj dramatizm, to w tym samym czasie mniej więcej ojciec Julii obiecał Parysowi, czyli kolejnemu tam młodzieńcowej, który starał się o jej rękę, że za dwa lata, bo teraz Julia jest za młoda, ale za dwa lata oddaję mu córkę. Jakby zderzając te dwa, dwie rzeczy, czyli tą chęć, że on pójdzie na ten bal, zobaczy tą Julię, ale ta Julię już jest obiecana komuś innemu, to się robi pewien właśnie dramatizm i to, że ta akcja potem zacznie się komplikować. Tak, że jeżeli uda wam się wprowadzić takie dwa motywy, które wiadomo już albo jest podejrzenie, że one się w przyszłości zderzą i dojdzie do tego punktu kulminacyjnego, to bardzo fajnie. To wtedy na pewno ta Wasza treść będzie bardzo angażująca. I w tym momencie już publiczność tak jak wcześniej miała jakiś zaryz problemów, w tym jak w przypadku Roma i Julii już w ekspozycji wiedziała, że są dwa rody, które są skłosone między sobą, jest jakiś problem. Oni się nie lubią za bardzo i to może gdzieś tam stanowić zaczyn do następnych perypetii bohaterów. Natomiast już tutaj w tym momencie publiczność jest świadoma tego konfliktu, który jest. Czyli ten, gdzie wcześniej był zarysowany, on się teraz już właściwie przedstawia w całości i już wiemy, że jest konflikt i już nieunikniona jest to, że on będzie się dalej rozwijał. Jeśli chodzi o taką całościową funkcję tego etapu, to tu jest nią utrzymanie uwagi widza. Wcześniej musieliśmy zainteresować tego widza, przestawić mu jakiś świat, zaproponować jakąś historię. Tutaj musimy podtrzymać tę ciekawość, dlatego musimy rozwijać te wątki konfliktowe albo wprowadzać nawet dwa motywy, które będą w przyszłości dążyć do tego, że one się zderzą i jakaś tragedia nastąpi. Chociaż niekonieczne jest tragedia, ale to później ja powiem, bo to, o czym teraz mówimy, to jest bardziej... Współujemy się przykładem Remayuli, który jest tragedią. Równie dobrze, w drugiej stronie są komedie i one trochę inaczej toczy się w nich akcja, ale na tym samym schematzie jest oparta. Więc funkcją właśnie rozwoju akcji jest utrzymanie uwagi i ten rozwój akcji w końcu ma doprowadzić do punktu kulminacyjnego. I ten punkt kulminacyjny, on też bardzo trudno go jest go określić w czasie, kiedy on już następuje, a kiedy nie, ponieważ akcja musi być tak skonstruowana, że poszczególne sceny muszą powoli do tego punktu kulminacyjnego dochodzić. W przypadku Remayuli to też tam była taka sytuacja, że w sumie ten punkt kulminacyjny zaczął się od tego, że Romeo przez przypadek zabija Tybalta, czyli krewnego rodu kapuletów. Potem to w wyniku właśnie tego morderstwa musi się udać na emigrację, potem znowu wraca, zabija kolejnego, tym razem parysa. Więc jakby te akcje się ciągle nakręca, nakręca, nakręca i ten punkt kulminacyjny to jest punkt, w którym albo bohatera spotyka coś ważnego, coś co zmienia jego losy, albo podejmuje bardzo ważną decyzję, która te losy zmienia lub działa w sposób ważny. Też tak z takimi elementami czy takimi stwierdzieniami się spotkałem i ta zmiana powioduje właśnie to się odniosę do tragedii komedii zmiany. Jeżeli chodzi o dramat to było tak, że w dramacie jest w ten sposób, że od ekspozycji właściwie do punktu kulminacyjnemu bohaterowi wszystko się udaje. To jest fajnie, coraz tam lepiej, czyli on najpierw był nieszczęśliwie zakochany w Rosalinie, potem poznał Julię, zakochał się fajnie, spotkał się z nią, potem nawet udało im się potajemnie wziąć ślub, więc wszystko się jakby wszystko układało fajnie do tego momentu, natomiast w punkcie kulminacyjnym w sytuacji się totalnie odwraca. Czyli jak mu się wszystko udawało to teraz wszystko musi się zacznie walić na głowę. I to jest tragedia, natomiast w komedii jest odwrotnie. W komedii jest tak, że był sobie jakiś biedny bohater, ciągle mu nic nie szło, nic mu się nie udawało, spotykało go same zło rzeczy, ale dochodzi w punktu kulminacyjny, gdzie jego losy się odwracają. Czyli w drugą stronę wszystko się teraz dzieje, jeśli mu się nic nie udawało to teraz będzie lepiej, będzie mu się wszystko udawać i prowadzić do szczęśliwego zakończenia. Także tak może bardzo wielkim uproszczeniu, ale tak bym tutaj to odniósł do tragedii, komedii, co również możemy odjść naszych wpisów blogowych. Tak się zastanawiałem do czego można ich wykorzystać, może nie w każdym wpisie blogowym taką koncepcję można stosować, natomiast wydaje mi się, że fajnie takim elementem są takie elementy na naszej stronie, jak piszemy o nas, o naszej firmie. Jeżeli zastanawimy się nad tym, jak ta firma powstała, to na pewno to nie była jakaś łatwa historia, łatwa droga, one pewnie często gdzieś tam powstawały i spotykały na swojej drodze dużo przeszkód, więc zastanówcie się, czy w ten sposób właśnie nie można było powiedzieć historii waszej firmy, ubierając ją w ten schemat 5 elementowy, 5 aktowy, bo wydaje mi się, że to jest taki fajne miejsce, gdzie można ten schemat wykorzystać. Natomiast drugim takim też miejscem wydaje mi się, jeżeli robicie jakieś case study waszych projektów, opowiadajcie historię klienta, który cały czas mu coś nie szło, źle, wszystko w ogóle się waliło i przyszedł do was, wydaliście mu coś, produkt, usługę, która w ogóle zmieniła jego życie, nastąpił ten punkt kulminacyjny i potem wszystko się fajnie rozwiązało i doprowadziło do szczęścia jego końca. To są jakby takie dwa, dwie rzeczy, gdzie wydaje mi się, że fajnie można było zastosować ten model 5 aktowej sztuki, ale dobrze, idźmy dalej, jesteśmy na punkcie kulminacyjnym. Tutaj też znalazłem takie fajne określenie, że trudno jest ten punkt kulminacyjny określić i nazwano go tutaj, że to jest punkt kulminacyjny robot. Że ten punkt kulminacyjny jest na końcu początku i na początku końca, że to jest ten trudno go czasami upycić bardzo precyzyjnie, natomiast jeżeli coś kończy się początek, a zaczyna koniec, to jest właśnie punkt kulminacyjny, jakkolwiek to może abstrakcyjnie brzmieć. Dobrze, jesteśmy w tym punkcie kulminacyjnym, gdzie w ogóle w losy bohatera się odwraca, ma 180 stopni i teraz tak. I właściwie moglibyśmy na tym skończyć, ale w dramacie się na tym nie kończy, ponieważ dramat w tej części, w ekspozycji i w rozwoju akcji wprowadził bardzo dużo bohaterów, wątków, żeby podtrzymywać akcję. I teraz logicznie każde z tych wątków powinien się skończyć w rozwiązaniu akcji, czyli każdy powinien pójść do domu i jakby wszystko powinno być jasne. Czyli wszyscy bohaterami, którzy się tutaj znaleźli i ich perypetie powinny być w tym momencie rozwiązane, rozwiązuje się też konflikt, który właśnie był między bohaterem a antagonistą, czyli między bohaterem, właściwie tym światem, który był przeciwko Niemu i w tym momencie bohater albo wygrywa albo przegrywa. Jeżeli to jest tragedia to przegrywa, jeżeli to jest komedia to wygrywa, tak, pokrótce, więc odwracają się jego losy. Tutaj też można zastosować taki element jak moment zawieszenia, że właściwie wprowadzić widzę trochę w taką niewiedzej się i troszkę mu odroczyć ten czas poznania rozwiązania, żeby się zastanowić właściwie jak się to rozwiązało, czy na korzyść, czy na nie korzyść bohatera. I ta część ma za zadanie uporządkować całą akcję wszystkie wątki doprowadzić do końca i ona też musi wygasić emocje. Bo istotą dramatów są emocje, one są wprowadzane po to, żeby rozwijać akcję do tego punktu kulmacyjnego, natomiast to jest moment, kiedy te wszystkie emocje powinny powoli opadać i powinien widź wracać do tej stanu równowagi, żeby go nie zostawi z tymi rozbudowanymi emocjami. Tak, i tak jak wcześniej powiedziałem, nie pojawiają się żadne nowe fakty i nowe postaci. Wszystko, co było wcześniej przedstawione i w ekspozycji, potem się rozwijało w akcji, tutaj się kończy. To jest moment zamykania wszystkiego, zwijania całej akcji i nie wprowadzamy tutaj żadnych nowych elementów. I ten fragment całej akcji, czyli powiedzmy ten akt, ma ostatecznie doprowadzić do czegoś, co Aristoteles nazwał katastrofą, ale w takim sensie, że to może być katastrofa na dobrej, katastrofa na złe. Więc bardziej może tutaj takie słowo odpowiednio, to jest konkluzja. Ona ma doprowadzić właśnie do konkluzji zakończenia. Tu jest też takie słowo, które się stawa jako denuno, tak gdzieś wyczytałem. I to jest właśnie taka konkluzja zakończenia całej akcji. I ta konkluzja tutaj jest pewnym też murałem, ona może być pewną przestrogą. Ta opowieść, którą snujemy, całą akcję może doprowadzić do tego, żeby czegoś też nauczyć. Można to wykorzystywać w jakichś spisach blogowych, które są wpisami edukacyjnymi i w ten sposób opowiadać historię i w tym zakończeniu pokazywać właściwie po co opowiedzieliśmy tą historię i jaki jest morał z tej historii dla naszego odbiorcy. I tutaj też zdarza się czasami, że tego zakończenia nie ma. Jeżeli akcja się bardzo szybko i zaskakująco kończy, to czasami ten element jest też pomijany, również w dramacie. I to jest bardzo ważne, że trzeba się trzymać tej logiki. Tutaj wszystko musi się logicznie zakończyć, musi być to logiczny wynik wszystkiego, co wcześniej powstało. Jeżeli odchylimy się od tego logicznego wyniku, to może uleźć zniszczenie cała jedność akcji, która była wcześniej snuta. To też bardzo ważne było dla dramaturgów, żeby tej logiki się trzymać, logiki wydarzeń, logiki z całych relacji między bohaterami wcześniejszej części. I bardzo ważne, aby ta konkluzja, ona nie powinna dziwić i ona nie powinna być nagła. Nie może być coś takiego, że opowiadamy całą historię i nagle konkluzja jest zupełnie zaskoczenie. Przynajmniej w tym schematie, bo czasami zdarza się, że są takie teksty, które gdzieś na końcu zaskakują i to też jest jakiś efekt. Natomiast jeśli chodzi tutaj o ten schemat, to ona nie może zaskoczyć, nie może wydarzyć się sposób nagły. Ona musi ostatecznie wszystko zamknąć w jednoznaczny sposób, bez żadnych niedopowiedzeń. I tutaj też to jest taka zasada, skada stopniowania skutków, jakkolwiek ona brzmi, ale to mniej więcej się zamyka w tym, co do tej pory powiedziałem. I właściwie to zakończenie dzieje się wtedy, kiedy zainteresowanie i ciekawość widza ustają. W tym momencie wygaszamy już zainteresowanie, widza jego ciekawość, ona się kończy i tym samym kończy się, kończy się nasza historia i kończy się cały dramat. Dlatego warto sobie, mając jakiś pomysł na wpis, przemyśleć sobie władu tego schematu. Nawet bardzo na początku schemat, schematycznie, ale bardzo ogólnie. A potem gdzieś próbować uzupełniać ten cały schemat, wpisując, dodając nowe postaci, ale pamiętając, że te postaci wprowadzone w rozwinięciu akcji, one muszą gdzieś w zakończeniu akcji też się pojawić i losy muszą być rozwiązane, żeby uczyć się tej logiki tworzenia akcji i zaangażowanych treści w ten sposób. Więc ten model może nie zawsze i u każdego się sprawdzi, ale to jak wcześniej powiedziałem, jak gdzieś widzę w tych elementach, w których właśnie opowiadamy osobę, opowiadamy jakieś historie związane z firmą, tworzymy jakieś case study, czy też może piszemy jakieś wpisy edukacyjne i chcemy coś przekazać, jakiś moral w takiej ciekawszej, bardziej angażującej formie, to wydaje mi się, że ten schemat jest fajny do wykorzystania. Jeszcze tak na koniec, bo nie wiedziałem ile to mi zajmie, ale tutaj wymieniłem elementy dramatu, o to, co powiedziałem, to była właściwie struktura akcji, to była tylko jedna z części, o której można opowiadać, ale właściwie jest dużo rzeczy, które można sobie również zastanowić się, czy nie da się ich wykorzystać w jakiś sposób w wpisach blogowych. Są to motywy, toposy, postaci, przestrzeń, kompozycja. To może tak pokrótce, motyw to jest taka, jak to znalazłem, taki element pierwiastkowy danej historii. To jest taki temat na przykładzie, którego się opiera i nawet szukałem jakieś motywów i znalazłem listę 74 motywów literackich, ale nie drukowałem, bo dużo zajmowałem czasu, ale to są na przykład, nie wiem, w tych motywach, które znalazłem, jest motyw błota. Na motywie błota można zbudować historię. Motyw, tam nieszczęśliwej miłości, to wiadomo, motyw na przykład alkoholizmu, motyw biedy, motyw Boga również. Co są czasami, te motywy to jest jedno słowo, ale ona już może nam dać do myślenia, w jaki sposób możemy szukać tematów. Jeżeli chcielibyście też oprzeć się na dramacie i szukać już takich gotowych scenariuszy akcji, to jest też coś takiego, jak sytuacje dramatyczne. I tutaj ona już właściwie getę nad tym pracowała wcześniej Gozi, potem był taki jeden pan teraz wyleciał mi nazwisko, który opracował książkę, która nazywa się 36 sytuacji dramatycznych. I według niego, według jego analiz dramatów, które powstały do czasu, kiedy on żył, te wszystkie 36 sytuacji się powtarza. One są ugrywane w różny sposób, ale występują dokładnie te same postaci. One są bardzo ogólnie opisane, typu pobratyniec, zabija pobratyńca z miłości do tej trzeciej osoby. Powiedzmy, to są takie konstrukty. Bardzo ogólne i pewnie nie wszystkie do wykorzystania na blogu, tym bardziej, jak ktoś kogoś zabija, ale wydaje mi się, że też gdzieś tam można bardziej metaforycznie może przenieść. Jeżeli jakieś stare rozwiązanie technologiczne wypiera nowe, w pewnym sensie tam zabija unicystia, albo w inny sposób, to też wydaje mi się, że fajnie to można wykorzystać. Patrzę na zegarek, nie chcę przedłużać. Jeśli nie ma pytań, to bardzo Wam dziękuję za uwagę.