 Zes novellum van Marcellus Emans. Deze Librivox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. De liefde is geen devendoos kleinoot, dat de eigenaar in zijn hart veilig bewarend kan om het er nu en dan uit voor de dag te halen. Wanneer hij lust gevoelt, zich in de aanblik ervan te verlustigen. Evenals, voor al wat leeft, is voor haar geen stilstand mogelijk. Zodra zij niet meer hoger streeft, zinkt zij aanstondst terug en bereikt, dikwerf niet eenmaal de spits waarop zij zich een ogenblik zou kunnen staan dehouden. George was een verstandig man, wiens koele redenering, aanstond seegevierde, wanneer het de hartstocht aan nieuwe prikkels ontbak. Geen aandrif zijn er natuur, was machtig genoeg om zich als die onweerstaanbare ernst aan hem op te dringen, die geen afgronden ziet, geen woestijnen vreescht, maar recht op het doel aanstuurt en bereikt of vergaapt. Hij was tevreden over zijn bedachtzaamheid, die hem elk bindend woord bij tijds had doen terughouden en hem niet noodzaakten, een overelde belofte te verbreken. Hij begon te overwegen hoe zijn menselijke plicht hem voorschreef danst te handelen. Die plicht was echter niet consequent in zijn voorschriften. Zolang George in Hannah slechts een vrouw had gezien, die enige bekoorlijkheden bezat, had zijn plicht gevoel hem volstrekt niet verboden, die nauwontloken bloesums af te plukken. Nu zij echter zijn beschermelingen was geworden, herbiedigde hij het wezen dat hem dankbaarheid was verschuldigd. Was zij bij hem, dan dwebte hij met het offer van geheel leven dat hij aan haar voeten wilde leggen. Was hij alleen, dan zag hij in dat zijn moeder en de maatschappij veel grotere aanspraken op zijn toewijding konden doen gelden. Zodra zijn geestrift opbruisten, werd haar ongemarneerdheid aangeboren gratie. Haar onbeschaafdheid, naiviteit, haar domheid, heerlijke eenvoud, zonk het schuim weer een een, dan was het hem. Niet alleen duidelijk dat hij hogere eisen stillend kon, maar zag hij, het even zonder klaar in hoe weinig waarborgen voorbij de geluk een verbindenis met Hannah aanbieden kon. De slotzon van al die wijverlingen was een besluit dat verstand en gevoel tegelijk moest bevredigen en dat gelijk alle halfheden geen van beiden voldeed. Hij nam zich voor te vertrekken en af te wachten of na een afwezigheid van drie maanden zijn genegenheid voor Hannah nog groot genoeg zou zijn om hem naar een blijvende verbindenis te doen verlangen. Van al dat strijden wist Hannah niets. Haar schreef het ontwakend gevoel met machtige hand de wet voor. En terwijl zij blindelingsgehoorzaamde wende zij niet eenmaal een poging aan die meester te vragen wie hij was en wat hij wilde. Zij zorgde voor den man die zijn beschermende hand over haar uitgestrekt hield en dat zorgen was haar een wilde. Zoals haar leven er nog genen had gekend. Spoedig wist zij te ontdekken wat hem smaakte of aangenaam was. En met een listigheid die zelfs de slimme tante niet door zich slaagde zij er bijna altijd in hem de geliefkoos de gerechten te brengen en zijn grieven uit een weg te ruimen. Voor zover dat in Legendo mogelijk was. Zo was haar leven van arm en ledig, rijk en vol geworden. De behoefte om te zorgen die vrouwen welust welke na den dood haar moeder geen doel meer had gevonden, herleefde met nieuwe kracht. Zij begreep het nauwelijks meer dat er zeven jaren sinds die dag voorbij waren gesneld. Want in haar ontwikkeling sloot zich het heden onmiddellijk bij dat ogenblik aan. Dat er iets bijzonders tussen Hannah en de jonge reiziger bestond, was aan de scherpe blik der tante niet ontsnapt. Van welke aard, echter, hun verhouding was, begreep zij niet er stond. Even min, was het haar in de beginnend duidelijk op welke wijze zij er partij van zou kunnen trekken. Tot mocht toe hadden haar aanslagen die tegen de onnozelheid de reiziger zware gericht. Schipbroek geleden op Hannah's hartstarigheid. Toen dus, George, over zijn tijd bleef het geen alleen om de wille van haar niet gebeurend kon, schemerde haar onmiddellijk een langduriger en zeker de rente voor die zij van deze neiging zou kunnen trekken. Om gewissheid te krijgen bespielen zij het tweetal met de grootste zorgvuldigheid. Het raampje in de deur van de restaurant beweest daarbij uitstekende diensten. Veel zag of hoorde zij eventueel niet, want door George erbiediging van zijn beschermelingen en Hannah's naieve ingetogenheid beheelt hun omgang een karakter van broederlijke genegenheid en zusterlijke vertrouwelijkheid. Dat aan de oude tante soms teveel naar haar zin te vermoeden overliet. Dan ging zij in zichzelf brommend naar het buffet terug en weerheelt tot grote verbazing de gasten in het café het gewone aantal geld worden waarmee de Hannah voor de dag geroepen werd als de bediening wat drukdreigde te worden. Toch slaagde zij erin uit hun blik een handdruk en een tederwoord genoegzame zekerheid te krijgen om haar plan te kunnen maken. Het kwam er nu op aan haar broeder over te halen. Dit was gemakkelijker gewild dan gedaan of schoon, dans, geheel onder de invloed van zijn zuster geraakt, toen Hannah's vader haar in de grond van zijn hart een grenzenloze verachting toe. Evenals zij wilde hij van Hannah voordeel trekken, maar hij was toch vader genoeg om de dwang te verafschuwen waardoor zij niet ophield hem aan te sporen. Hij liep in haar gareel, maar elke zweepslag prikkelde hem slechts tot verzet. En het deed hem goed wanneer hij haar zijn wal ging kontoonen. Van zijn standpunt was het een ondankbaarheid van zijn dochter dat zij hem niet vrijwillig de schoonheid vergold waarmede hij haar bedeeld en de zorgen die zij als kind genoten had. Zij had zijn brood en bracht hem geen stuiver op waarvoor hij drank ontkopen. Toen zijn zuster met haar nieuw plan voor de dag kwam, droeg het zijn voorkomen goedkeuring weg. Zij had van een nuchter ogenblik gebruik gemaakt, op zijn gevoel gewerkt en denkbeeld van een rijke voornamen schoonzone lachte hem toe. Het ongeluk wilde echter dat hij elke avond wanneer hij enigszins opgewonden naar huis terugkeerde de nieuwe combinatie gladvergeten was. Dan schold hij op Hannah en schreeuwde dat zij zich gebruiken liet, maar het geld achterhield. Tante had soms de grootste moeite om hem te beletten de beide gelieven te gaan verrassen die, zoals zij zich plastisch uitdrukten, de gouden eieren wel vanzelf zouden leggen indien hij er hun den tijd maar toe liet. Op zekere avond bleken, haren scherp zinnigste reddeneringen en krachtigste argumenten vruchteloos te zijn. De waard van het huisje waarin haar broeder elke avond het gezelschap ontmoeten dat hem trouw in zijn uitspattingen bij stond had geweigerd te schenken voordat hij zijn aanzienlijke rekening althans voor de helft zou hebben aangezuiverd. Woedend over deze behandeling die hij ene belediging noemde was hij tamelijk onzeker reeds op de benen naar huis terugkeerd. Nauwelijks had hij de drempel van het hotel overschreden of hij vroeg naar Hannah zijn zuster troonde hem haar zitkamer binnen en trachtte hem daar tot kant te brengen. Het laatste bleek dit maar onmogelijk te zijn want hij hield niet op met de roepen zij zal hier komen, zeg ik je, het is mijn kind mijn dochter ik mag met haar doen wat ik wil, aan niemand ben ik regenschap beschuldig aan niemand versta je aan niemand, maar je zult alles door je drift bederven ik heb wat bederven, wat is er hier nog te bederven alles heb je mij afgenomen, het huis is van jou, het brood dat ik eet is van jou het hemt dat ik aan mijn lijf draag is van jou daarom zeg ik je dat zij hier komen zal, want zij is van mij en ik mag met haar doen wat ik wil wat wil je dan toch, ik wil haar zeggen dat zij een dievege is dat zij mij haar oude vader bestilt het is haar schuld dat ik arm ben en geen borrel meer betalen kan wanneer ik verdriet heb, dat wil ik haar zeggen heeft zij niet alles aan mij te danken en wat doet zij, voor haar oude vader het neide gekregen, heeft zij ooit een stuiver verdiend laat zij hier komen, god voor het tommen of ik ga zelf naar haar toe, heb toch een paar dagen nog geduld dan laat zij hier komen als je nu stil blijft, heb ik een mooi plan, luister als zij er maar eenmaal de smaak van heeft weggekregen, zullen wij haar wel wijf welke hel heeft jou uitgebruikt Hannah is mijn kind verstuien ik mag met haar doen wat ik wil maar jij zult van haar afblijven ik ben een ongelukkig mens die door iedereen bestolen wordt maar als de duivel mij halen komt dan neemt hij jou toch nog eerst mee en nu uit de weg laat mij los nee, je zult niet gaan laat mij los, vervloek de feeks je zult niet gaan, antwoorden de oude die tussen de deur en haar broeder ingeklemmt zich met haar magerarmen als een poliep aan de dronkaart vastklampte een ogenblik worstelden zij maar de grote, brede man beheelt zelfs in zijn dronkenschap de overhand met een krachtige rug en de niet minder krachtige uitroep dat de hel je opslokken weerp hij de oude tegen de grond trok de deur open en strompelde den gang binnen in den restaurant, de zater George en Hannah als naar gewoonte, bij een klein petroleumlampje in een vertrouwelijk gesprek verdiept met het hoofd in de hand geleund haar geliefkoosde houding staarde zij hem aan en genoot zij de wegslepende muziek van het vriendelijk mannenwoord en hij zag het niet meer dan haar zwarte jurk van onderen begon te glimmen dat zij geen enkel gaafkledingstuk aan het lijf had als zijn blik de sierlijke bogen van haar zwarte wenkbrouwen gevolgd was verdwaalde hij in de diepte van haar donkere oog een zalige dronkenschap benevelde zijn brein hij vergat zelfs de ellende van het hotel waaruit hij niet meer scheiden kon toen de deur plotseling werd open gerukt ontstelde Hannah het meest ter stond sprong zij op haar vader tegemoet als wilde zij met haar lichaam het gevaar dat zij voorzag van George hoofd weren de oude richtte echter ter stond het woord tot George aha mooie meneer kom nu maar over de brug dat je er lang genoeg pret van hebt gehad man wat wil je ik wil duiten en veel ook je hebt mijn dochter verleid en als ik wilde zou ik je voor het gerecht kunnen brengen want ik mag met mijn dochter doen wat ik wil maar jij niet jij mag niet met je dochter doen wat je wilt en als er iemand voor het gerecht komen moet dan zal jij het zelf wezen ik mag niet met mijn dochter doen wat ik wil zegt dat nog eens en zo waar als God leeft ik zal je fijne mond openbreken dat je je eigen vervroekte leugens weer opvreet spreek als je het hart hebt Hannah's angst was ten top gestegen in godsnaam antwoord niet riep zij George toe terwijl zij pogde haar vader te omhelzen die haar telkens van zich afstoten George achte haar woorden niet haar tegenwoordigheid prikkelde in tegendeel zijn toren jij mishandelt je dochter en lendeling en daarvan zijn zoveel bewijzen aanwezig dat het mij maar een enkel woord kosten zou om je morgen naar de gevangenis te doen verhuizen wat zegt de melkmel naar de gevangenis ik of vader donder op zeg ik je kom over met je duiter lieve jongen of ik sla je hersens in als jij mijn huis als een bordeel gebruikt dan zal die ook betalen in hemelsnaam vader wegkrengen met deze woorden nam hij Hannah's beide armen in één zijn er grote handen samen en weerpaart tegen een stoel aan op de grond nu was George zijn woorden niet langer meester met één sprong stond hij voor de breed geschoudelde man en op hetzelfde ogenblik kwam zijn vuist met zulke kracht op dienst voor of neder dat hij met een godverdomme wachelend achterover viel duizelend door haar val tracht de Hannah op te staan toen twee armen haar middel omklemden en twee warme lippen zich op haar mond drukten een ongekende gloed stroomde eens klaps door haar aderen zij voelde dat zij haar bezinning verloor toen sloten zich haar ogen haar borst heigde naar adem haar hoofd zonk achterover zij droomde een bangedroom het sloeg elf uur de nacht was kil en somber zware wolken dreven staatig over de hoge toppen de populieren die spookachtig heen en weer bezwieten al zwart te schimmen zich aftekend tegen het donkergrooswerk een vochtige wind rukte de bloes en blaadjes de linden af en joeg ze naar de natte geboden neer wijde fijne motregen ze langzaam doorweekte en tot een glibberer vloerkleed vastkleefde in het stationsgebouw ontwaakte de dragers die zich op de houten banken hadden uitgestrekt uit hun doffen sluimer toen de eerste vreesachtige reizigers een groot half uur voordemtijd zich kwamen overtuigen dat de schuifraampjes en de wachtkamers nog minstens 10 minuten gesloten zouden blijven ook de chandarmen daagde op met zijn bredens teken en het kleine regenmanteltje waarop duizenden kleine droppels glinstroden daar ging, één schlaps aan het andere eind van de laan een deur open van het kleine hotel in de breder stroomlicht die naar buiten viel verschenen drie donkere gedaanten eerst een drager met een koffer op de rug toen een gestalte in een lange mantel gehuld en tenslotte een tweede eveneens met een mantelomhangen die in de duisternis weinig van de vorige verschillen alle drie gingen recht op het station aan maar toen de drager binnenwas bleef de tweede plotseling stilstaan dat de laatste haar had ingehaald een ogenblik schenen zij samen te beraadslagen daarna gingen zij op een grote lindeboom toe die enigszins ter zijde stond van de weg in de schaduw van de zware stam en zijn licht gebladerte bleef de tweede achter terwijl de ander zich naar binnen begaf en de drager betaalde die de koffer inmiddels op de weegschaal had doen plaatsen het flickerlicht van een gasflam die de tocht heen en weer jaagt herkennen wij George zodra Hannah tot zichzelf voorkomende haar vader roerloos op de grond gezien had en haar tante naast hem neergekneeld jammerend hij is dood oh mijn god hij is dood moordenaar dat zal je voor de justitie de verantwoorden hebben had zij begrepen welk gevaar George boven het hoofding zet was zij uit zijn armen opgespongen vlucht had zij hem toegeroepen neem de een of andere trein die vannacht doorkomt maar ga van hier ins hemels naam ga van hier nee Hannah had hij geantwoord ik wil niet vluchten ik kan je niet hulpenloos in de handen van die twee ellendige wezens achterlaten oh mijn god zij zullen u vermoorden ga ik smeek er u om kind weet je dan niet dat ik je lief heb toen waren de lange wimpers over de donkere ogen neergezonken een ogenblik had zij gewijveld overweldigd door liefde en angst en nou hoorbaar als een beschaamd kind dat een gestrengermeester om vergeving vraagt had zij gestameld ga en neem mijn mede terwijl de oude dronkaart weer tot zichzelf kwam had zijn zuster geweigerd George rekening op te maken hij had haar het geld voor de voeten geworpen een groot half uur moesten zij op de trein wachten in die tijd kon er veel gebeuren waar zou hij het meisje verbergen wat zou hij zeggen als men hem de politie na zond beide vragen had hij Hannah voorgelegd maar zij had niets geantwoord zij behoorde zichzelf er niet meer toe zij kon niet meer beslissen wat haar beleefde te doen als een hond had zij zich aan George voeten neergelegd buiten hem bestond er niets geen vijand die zij vreesde geen vriend dien zij die vat hij moest gebieden en wat hij geboot zou zij doen waren het ook dat hij haar gelasten zich onder een aansnelende locomotief te werpen hij was haar meester haar god George begreep haar niet en schreef die besluitenloosheid aan angstoen inderdaad was hij zelf veel angstiger dan zij in elke schin die uit het donker opdoemde meende hij een politie die naar te zien door de oude tante op hem afgezonden Hannah moest verborgen worden maar waar de wachtkamers waren nog niet geopend in de buffetzaal durfde hij haar niet te brengen uit vrees dat een der bedienden haar herkennen zou het veiligst was het nog buiten in de schaduw van een boom en daar stond het arme kind nu geduldig te wachten ongevoelig voor koude en vocht haar warme liefde in het hart haar oog onbeweegelijk op het station gericht waar George wanneer hij zich onbespied zag een snelle blik door één daar fensters weer op om zich te overtuigen dat de donkere gedaante onopgemerkt hem wachten voller en voller stroomde het gebouw de bel luidde de bureau's werden geopend en in een lange rij aan ingeschaard drongen de reizigers langs het schuifraam heen de koffers werden neergeschmakt gewogen, beplakt en naar buiten gewenteld rijtuigen en omniebussen heelde voor de ingang stil loken motieven vloot en dreunden langs het perron angster monster de George elke nieuwe aangekomenen die zich enige oog omlikken met zenuwachtige drift haasten om met plotselingen kalmte op een bank neer te zinken zodra hij zijn kaartje gekocht en zij goed aangegeven had toen de wachtkamers geopend en de reizigers op vertoon hun billetten er binnen gelaten waren werd het lediger in het voorhuis en rustiger in zijn gemoet hij verliet echter de vensters niet waardoor hij de linden kon zien die handen beschutten nog tien minuten zou de trein uitblijven nog tien minuten moest hij heen en weder lopen en schijnbaar alle aanplak billetten bestuderend in zenuwachtige spanning doorbrengen dat zijn buit hem ontroofd worden zou en de behaalde zegenpraal waarop hij zo trots was hem in een gevangenis zou doen belanden eventueel was er in dit gevaar tegelijkertijd een prikkel gelegen die zijn liefde een verhoogde bekoorlijkheid gaf hij meende het recht te hebben zichzelf een brevet van moed uit te reiken dat hem althans in zijn eigen ogen tot de helpt maakte van een gevaarlijk avontuur terwijl Hannah zich zonder nadenken in de volheid haar liefde gegeven had mede gesleept door een gevoel dat haar geheel beheerste bleef hij juist genoeg meester van zichzelf en genoeg kenne van zijn gevoelens om het gevaar van de ontvoering ener minderjarige en het genot ene overwinning op een vrouwenhard in al hun volheid in te zien en de savoreren eindelijk verkonderde een lange, schelle fluit gevolgd door een tweede geluid dat de trein naderde ter stond haalde George Hannah uit haar schuilhoek tevoorschijn de hand die hij aangreep was ijskoud zo snel mogelijk eilden zij de wachtkamers binnen de dwarrende mensen menigde door een coupé eerste klasse binnen dat de conducteur wiens hand een 2 franc stuk had gevoeld bereid willig achter hen sloot de portieren werden toegeslagen de locomotief vloot een schok deelde zich van wagen aan wagen mee nu geleden lichten van het station langzaam voorbij de rode en groene zijnlantaarnes volgden spoediger het eerste gevaar was doorstaan toen zonk Hannah's hoofd tegen de schouder van de geliefde neer en fluisterde zij voor het eerst George 7 weken lang hadden de beide geliefden door België rondgesworven 7 weken waren George al de wellest genoot enel toewijding die zich in ware aanbidding oplosten het gevaar verhoogde er de becorring van en het was alsof hij begreep dat die voortdurende prikkel hem onombeerlijk werd zonder dat enig teken zijn vrees voor vervolging wettig de vermindelde hij de voorzorging niet waarmee hij steeds zijn spoortrachten te verbergen na 7 weken rondreisend in allerlei richtingen feinsten zij in de wachtkamers nog immer alkander niet te kennen en liet hij haar Dickweg zelf verplaatsnemen naar een tussenstation waar hij in de gelegenheid zou zijn zich opnieuw van een kaartje te voorzien soms vond hij het nodig haar in een andere klasse te laten reizen en in de hotels gaf hij telkens verschillende namen op had hij Hannah's vader goed genoeg gekend om te begrijpen dat de dronkaart in één zijn natureure gebouwen waarschijnlijk besloten had zijn ondanbaar kind te vloeken maar niet te vervolgen had hij kunnen inzien dat Sman's laatste overblijfsel van vader liefde zich moest doen gelden wanneer de lage hebsucht zijn haar zuster zich al te sterk uiten dan zou hij zijn menigvuldige voorzorgen misschien toch genomen hebben omdat zij nodig waren voor zijn avontuur nodig zelfs voor het bestaan zijn er liefde voor Hannah waren die 7 weken meer geweest dan enkel genot hoe machtig haar genieten ook was na zoveel jaren van doffe berusting zij scheen te ontwaken uit een lange diepe slaap evenals in het noorden na een eindeloze winter in weinige dagen haar doodse sneeuwkleed voor het van leventintelend lente tapijt plaatsmaakt als of de natuur zich haast dan verslaapend tijd in te halen zodoor gloeide haar borst een rijke levenslust die in enkele weken het werk volbracht van jaren zij leefde dubbel zij zag, zij hoorde zij onthield met zijn snelheid een helderheid die weergaloos waren zonder een kenner te wezen wist George de schoonheden van de beelden de kunsten genoegzaam op prijs te stellen om niet zonder vrucht steden en landen eenvoudig door te trekken in Hannah vond hij een sluimerend schoonheidsgevoel dat slechts een wenk van de geliefde behoefde om te ontwaken misschien zou het velen zien haar zelfstandiger en oorspronkelijker in haar oordeel gemaakt hebben dan hij die te veel gelezen had om niet veel te hebben overgenomen doch de vrouw verlogende ook hier en niet en als George sprak had het orakel de waarheid verkondigd waarvoor haar ongekunstelde maar tevens ongewapende mening zo gaarneboog met een takt die alleen een vrouw bezitten kan had zij spoedig de kloven tussen George en haar gepeld en naar middelen omgezien die aan te vullen was het haar reeds welke woning duidelijk geworden dat kleding en manieren spraak en gewoonte die man tot een wezenstempelden dat ver boven haar stond eerst toen George haar in een beter gewaad had gestoken toen zij zich wat het uiterlijk aangin zijn er waardig naast hem zag had zij begrepen welk een duizender lijk kleinigheden zij door een onafgebroken ook een oplettendheid te verbeteren zou hebben om haar afgot geen dagelijkse ergenis te geven voor die moeilijke taak was zij niet teruggedeinst zij had haar rouwheid afgelegd zij had zijn spraak nagebootst zij had rechts en links met een ongelooflijke opmerkingschave van iedereen geprofiteerd wie haar het laatst in Legerdo had gezien zou moeite gehad hebben haar na zeven weken te herkennen indien hij niet in de slanke gedaante de ruwe maar edel gevormde handen en het zuiverovale kopje met de grote donkere ogen reeds de schets had gezien van het tans bijna voltooiden beeld ook haar schroehijd was verdwenen en zij was vrolijker geworden al bleef er een waas van treurigheid in het gazellen oog liggen dat haar allerlief stond zodra uit haar duidelijk was geworden dat George haar al zijn levensgezellin niet als een dienstbare beschouwde had zij begrepen dat het hem gelukkig moest maken haar nu en dan een wens te vol doen daarom had zij de stille onderworpenheid van de eerste dag gaan de weg afgelegd en het een paar malen gewaagd met een voorzoek voor de dag te komen altijd begon dit met de woorden wat zou je ervan denken als wij eens zag zij eenmaal dat de geliefde al een ander plan gevormd had dan was zij ter stond bereid te antwoorden goed beschouwd heb je gelijk indien zij niet reeds vooruit zijn wil geraden en tot de haren gemaakt had op die wijze hadden zij meer dan 7 weken lang een bestaan genoten dat zich als het boekket van een lang bewaarde wijn bedwelmend uit het werkelijk leven ontwikkelde en hun niet vermoedend deed dat er een zware doosum op de bodem van het rijk gekleurd vocht was neergeslagen in Brussel had George om niet in het oog te vallen een appartement genomen in een achterstraat het bestond uit een grote zitkamer aan straat met balkon waarop een achterkamer uit kwam die zij tot slaapvertrek in richten en een kleinere zijkamer eveneens aan straat gelegen waarin zij ontbeten en hij gewoon was te lezen en brieven te schrijven Hannah vond deze woning prachtig hier voel ik mij een deftige dame riep zij wel 100 mal uit en vergat nooit erbij te voegen zeg het mij altijd wanneer ik iets doe dat niet aan een deftige dame past in het begin was George verrukt over die naiviteit vooral op het balkon zat zijn garen het mensige wemel aan haar voeten verveelde haar nooit George was minder met zijn woning ingenomen hij had het bij zijn moeder te goed gehad om op ten duur vrede te kunnen hebben met een eigenaardigen schiek van een appartement meublee inderde de stijloosheid van stoelen en tafels die uit verschillende boedels opgekocht nooit bestemd waren geweest tot zulke een broederlijk samen zijn de verkleurde randen de kanapes de verschoten vlekken in het tapijt en de wankelende poten de tafels waren hem elke dag zoveel doornen in het oog die een zeer nadeligen invloed op zijn humeur uit oefenden door de grote winkelstraten behoorde tot Hannah's geliefkoosde uitspanningen of schoon zij nooit iets vroeg kwam zij zelden met ledige handen thuis George schepte er te veel genoeg in haar iets te zien uitzoeken dat hij haar wensen niet in de sprekende ogen te lezen zocht alleen haar gemeenzaamheid met winkeljevrouwen hinderde hem dikwels wanneer hij haar daarover berispte hoe moet ik dan met haar spreken, placht zij te zeggen het zijn immers ook fatsoenlijke mensen van één deze wandelingen terugkerend was hij bezig een brief te lezen terwijl Hannah een dasje bewonderde dat haar goede smaak alles sinds eer aan deed voordat Spiegel bevestigde zij het rode lint om haar iets wat mageren halst dreek zij het zeerlijk strikje glad dat op de zwarte japon zij droeg nog immer met voorliefde donkere kleuren, froodelijk uitkwam en haar allerliefst kleden toen alles naar haar zin geplooid en geschikt was wenden zij zich naar George om volgens gewoonte zijn bewondering te genieten waarmee hij steeds zeergril was reeds stond zij vlak voor hem toen zij van de sombere uitdrukking schrok die zijn gewone glimlach verving hij zag haar niet eenmaal aan maar staarde naar de grond terwijl zijn hand onwillekeurig de brief samen vormelde die hij zo event gelezen had George wat is er welke verschrikkelijke tijding heeft die brief gebracht niets kind, niets van belang één mijn vrienden is onverwacht naar de oost vertrokken het spijt mij dat geen afscheid van hem heb kunnen nemen onwaarheid sprak hij niet maar even min deelde hij de gehele waarheid aan hand aan mede de tijding aangaande zijn vriend stond inderdaad in de brief toch hij verzweeg dat zijn moeder hem vroeg wanneer hij naar huis weerkeerde en wat hem toch zolang in België ophield die vraag had hem eens klaps naar Den Haag teruggevoerd in gedachten had hij de oude vrouw teruggezien die hem wachten zijn vrienden en al wat hem eenmaal dierbaar was in zijn rustig zorgeloos leven hij had zijn boekenkast zijn platen en alle meubels weer aan schout waaraan hij was gehecht hij had het goede huiselijk etend geproefd op de witte zijn partij gespeeld in het bos den woensdagavond genoten en het was een onaangenaamte moeder geworden in de vreemde stad alle ontbeeringen van het reisleven drukte hem als een velkleed dat hij niet afschudde kon op de schouders hij voelde zich verlaten aan de zijde ene vrouw die geen lid zijn de familie kende niets van zijn leven afwist en een herinnering aan hotelkost en hotelstof met zich bracht die alle levens vreugde in hem dreigde te verstikken dit alles kon Hannah op zijn gelaad natuurlijk niet lezen want over zijn vorige leven hadden zij even min als over de toekomst ooit een woord gewisseld hij had haar in de welgemene verzekering gegeven dat hij haar trouwen zou en in die verzekering had zij te gemakkelijker bewust als zij begreep om te zijn die naast hem paste ze treivelde dus niet aan de waarheid van zijn woorden maar de vermoedens, onder drukken die zijn ernstige blik op eenmaal een haar gemoet had opgewekt dit was haar even min mogelijk allerlei vragen die zij reed zo vaak aan zichzelf nog nooit aan den geliefd had durven voorleggen traalden haar met nieuwe kracht voor de geest en zo kwam het zij zonder schijnbare aanleiding op eenszijde zou je moeder ook veel van mij houden natuurlijk mijn liefste antwoorde George, terwijl hij enigszins verlegen met zijn horloge ketting speelde toen hij voelde dat Hannah's grote ogen voresend op hem bleven rusten beide zwegen een poos George haalde de toegevouwen brief uit zijn zak en begon die te herlezen Hannah was de eerste die versprak en als zij eens niet van mij hield of als uw vrienden mij eens verachten omdat ik geen voorname dame ben dan zou ik tot hen allen zeggen dat zij mijn eerste en andere vrouw moet het tonen die even goed is als jij en mij eventueel lief heeft voordat zij het wagen iemand te veroordelen die zij niet kennen maar wees gerust dat zal nooit gebeuren en al gebeurde het dan zal er toch wel op de wereld een plekje te vinden zijn maar wij al kan er kunnen lief hebben zonder dat iemand ontstoort met deze woorden sprong George op en sloot Hannah in zijn armen hij had haar diep in de donkere ogen gekeken en de oude geest drift was opeens herleefd met volle teugen genoot hij zijn enthousiasme dat er nu heerlijker toeschijn dan alle lauwe overdenkingen van zo even en krachtig genoeg om een mensenleven te duren in Handelsgemoet Echter had een pijnlijk voorgevoeling wortelgeschoten en of schoon zij de zaligheid van zijn kus genoot en zelf nauwelijks wist wat zij vreesde haar gerustheid was heen mond op mond klemden zij zich aan alkanden vast en er was iets angstig in die omhelzing dat aan hun tederheid een laatste prikkel schonk een luid dikken op de deur Jochem uitelkanders armen voordat George Antré kon roepen werd de deur half geopend en geleurden een paar donkere ogen naar binnen hij is het klonk het luid en drie jonge lieden van George leeftijd drongen het vertrek binnen verbaasd riep hij hun namen uit van Nijpel Breekoord hij had drie zijn er vrienden herkent ze drukten hem de hand en maakten linkse buigingen voor Hannah van Nijpel, een mager, zwart mannetje met afhangende schouders wiens omhoog gekuld kneveltje en keuren gescheiding midden op het voorhoofd bewezen welke hoge dunk hun eigenaar van de uitwerking zijn religaamelijke schoonhelen koestelde vertelde aanstond met een vloed van woorden hoe hij een uur geleden van Ferris George in de straten had herkend hij was hem toen gevolgd en had hem hier zien binnengaan de bleke, baardeloze Breekoord wiens vierkant voorhoofd in tegenspraak scheen met zijn iets wat fletsenblauwe ogen weerp ondertussen schuinen blikken op Hannah en lachte sarcastisch toen Raymond de rood haarige grappenmaker hem iets in het oor verluisterde een weinig van de oude schuilheid scheen op Hannah's gelaad terug te komen toen zij de zonderlinge begroting van George vrienden tracht de beantwoorden nog was van Nijpals verhaal niet een einde toen Raymond hem in de reden viel je bent gesnapt oude maar ik maak je mijn compliment zij ziet er snoeperig uit jij bent toch een geluksvogel voor George naar het hoofd hij zocht naar een antwoord toen Raymond tegen Hannah vervolgde maar dan Foussavey de tournée Notre-Amy du Chimende u behoeft tegen mij geen Franse te spreken meneer ik ben in Maastricht geboren luid gelach van Breekoord en van Nijpals Raymond liet zich echter nog niet uit het veld slaan hij behoemde er zich immer op hij zo goed wist om te springen met dergelijke dames des te beter ik ben ook geen held in het Frans ik wilde dus zeggen dat u onze vriend van Doerhoven nu viel George hem in de reden zwijg totdat je weet tegen wie je spreekt ik heb je nog niet voorgesteld en wat je denkt is enigszins bezijde de waarheid van Nijpals en Breekoord keken verwonderd en zwegen die zijn toestand onaangenaam vond waagde een poging zeggen doorheen te slaan met een eiligheid is het dan nog nodig dat ik kennis maak met ene van ons allen nichten ik zeg je zwijg klonkt ernstig antwoord Breekoord kwam tussen beide ik stel voor mijn heren dat wij dit gesprek afbreken George is ons een verklaring schuldig gaat ons samen in de vrij proventie gaan eten dan kunnen wij die zaak afhandelen George weer op een blik op Hannah dien zijn beantwoorden met de verzekering dat hij zich om haar niet bekommeren moest in dien hij lust had met zijn vrienden mede te gaan waarom zou u het niet meegaan vroeg haar van Nijpel u is immers niet bang als vrouw alleen wij kunnen anders ook een paar dames opscharren vroeg de reemann erbij de kleine Georgine van het Alcazar slaat nooit een welgemengde uitnodiging af als er wat bij te verdienen valt u kent haar immers zij speelt nu en dan voor cupidoo zij heeft een allerliefs moedervlekje dat echter alleen zichtbaar is voor ingewijden George beefde van verontwaardiging hij was voelend op zichzelf omdat hij zich bedwingend kon maar hij bedwoong zich toch doodsbleek was Hannah van haar stoel opgestaan zij had alles begrepen geen der vrienden keurde zij meer een blikwaardig maar bij de deur wenden zij zich om en zeiden tot George ik zal te huis blijven een ogenblik van stil te volgden op dit plotslinkvertrek Ieder was verlegen met zijn figuur George niet het minst nog was hij de eerste die weer sprak hij begreep dat zijn vrienden een opheldering van hem wachten het spijt me dat je onverwachte bezoek mij de gelegenheid benomen heeft je in te lichte aantgaande een zeer bijzondere verhouding waarin ik tot een vrouw sta die je ongepaste aardigheden diep hebben gegriefd ik ben overtuigd dat je voorzichtiger gesproken zou hebben in die je alles geweten had zij doet pardonné Ribremon uit laat ons herstellen wat nog te herstellen is zijde van Nijmple indien wij van Doorhoven uitnodigen met ons te eten zal hij gelegenheid hebben ons volkomen op de hoogte te brengen van zijn avontuur ik stel dus voor dat wij hem gezamenlijk smeken ons middagmaal door zijn tegenwoordigheid en daar het de laatste dag van ons mag hij niet wijgeren George had grote lust de uitnodiging aan te nemen maar Hannah sta mij toe even naar Hannah te gaan zien indien zij het zich erg aantrekt ga ik niet mee toen George de slaapkamer binnen trat waarin Hannah de wijk genomen had vond hij haar met gevouwenhanden in een leuningstoel gezeten recht voor zich uit de grond staarmt zwijgend kustte hij haar op het voorhoofd zij geef zijn hand en drukte die aan haar lippen Hannah, mijn vrienden gaan morgen heen ze hebben niet goed begrepen hoe, wie dat wij al kan er lief hebben het is beter dat zij alles weten daarom wilde ik met hem gaan en hun vanavond de gehele geschiedenis vertellen is het je erg onaangenaam één avond alleen te blijven ik vind immers alles goed wat jij goed vindt er was niets verwijtend in de toon waarop zij dit zeiden je begrijpt, het is in ons beide belang ik zal aan den portier zeggen dat hij een diner voor je laat halen oh nee mijn beste ik heb niets nodig je moet toch iets eten als ik honger krijg kan ik het immers nog bestellen beloof mij dat je alles bestellen zult waarin je mijn lust gevoelt wees niet te beschrijden dat is in het geheel niet nodig ik beloof het je, tot vanavond dan tot vanavond, beste beste George op weg naar de restaurant roerden niemand de zaak aan George had te veel te vragen en zijn vrienden handen hem te veel nieuwtjes mede te delen er was zoveel in de residentie voor gevallen waarvan hij ten ene male ontkundig was hij voelde zich vervreemd onaan genaam aan aantafel bleef het gesprek geruime tijd over dezelfde onderwerpen lopen zonder dat handa's naam werd genoemd aanvangelijk dat George niet meer aan de beloofde verklaring later voelde hij zich niet in de goede stemming om over haar te spreken hij had meer dan ooit behoefte aan een zekere opwinding die hij tans door de wijn zocht te verkrijgen eindelijk begon hij zijn verhaal het begin was koel genoeg de feiten kon hij mede delen maar de eerste indruk weer te geven die in handa's verschijning op hem had gemaakt scheen hem een onmogelijkheid toe ja hij vroeg zichzelfs af of die indruk inderdaad zo sterk geweest was en of niet de verveling van de reis het gebrek aan andere indrukken veel hadden bijgedragen tot het gevoel dat hem toen zo geheel had beheerst van Nijpel kwam het te hulp zijn droge opmerking dat Hannah haar spel met hem gespeeld had prikkelde zijn eerzucht toen kwam er gloed in zijn beschrijving toen vond hij krachtiger attiectiva en rijkere beelden toen begon hij zelfs kleine karakteristieke feiten in te schuiven die van de waarheid slechts het coloriet bezaten woorden die hij had te zeggen kwamen hem voor een geest mishandelingen die hij veronderstelde zag hij nu duidelijk voor zich en er was in de gehele geschiedenis toch zoveel dat men voelen maar niet onder woorden brengen kon dat die overdreven lijnen hem waardelijk onombele toeschemmen om aan zijn vrienden een juiste voorstelling van het gebeurde bij te brengen het romantische van het avontuur bekoorde hem meer dan ooit een geestrift voor zijn mooie daad herleefde met nieuwe kracht zelfopoffering tral, eeuwige liefde glansten hem met een stralen kans omgevend verblindend in de ogen een dichtelijk vuur ontgeloed in zijn brein hij geloofde als de kunstenaar in de beelden zijn fantasie kalm lieten zijn vrienden hem uitspreken het verhaal boeiede hem zodra het een engde was dat is waardig wel een bon fortuit maar hoe kom je nu van haar af ja, viel van Nijpel in daar zit de moeilijkheid en als je de raad van een vriend wil aannemen wacht er dan niet te lang mede zolang jij de toestand meester bent is er nog geen gevaar bij de zaak maar zit je eenmaal onder de plak van zo'n vrouw dan ben je verloren voor ontwaardigd stoofjoers op wou je dan denken dat ik een vrouw die alles voor mij verlaten heeft die behalve mij niets in de wereld bezit op straat zou kunnen zetten en aan haar lot overlaten maar wat wil je dan doen mijn waarde vervolgen van Nijpel je kunt haar toch niet trouwen stel je eens voor wat je moeder zeggen zou wanneer je haar als schoonloogte voorstelde de verleide dochter van een dronken herbergier ik zou ze liefst een hoeren noemen riep George Driftig uit het onderscheid is zo heel groot niet voeg de breekwoord op langzamen snijden de toon in wanneer zij zich aan een sergeant verslingerd had zou je haar het aankijken niet waardig achter hebben is hij dan zoveel beter nu zij de slimheid heeft gehad in de armend van meneer van Doerhove neer te vallen wel zeker zijn remon lachend nu is zijn rondband held in die worden Trof and George als dolk steken hij had behoefte zijn ergernis lucht te geven als jouw koude ziel niet voelen kan wat liefde is als jij het fatsoen van een vrouw afweegt naar de wieg waarin zij bij haar geboorte werd neergelegd als jij meent dat al wat beneden je is instant te koop moet zijn en weggesmeten kan worden wanneer het betaald is dan beklaag ik de vrouw die er zich eenmaal op zal kunnen beromen jouw hart te bezitten er was iets bombasters in die woorden George was zijn vuur niet langermeester met kunstmatig vuur is dit dikwerf het geval Brekord was echter op zijn beurt geërgerd en spaarde zijn vriend even min toen hij antwoordde dat ik haar nooit eerst tot mijn metresse maken zal het zij ik ze in een paleis of in een kroeg aantreff en ik verzeker je dat ik onverschillig of zij mijn metresse of mijn wettige echtgenote is van mijn vrienden eerbied zal vergen voor het wezen dat ik waardig heb gekeurd mij als levensgezellin ter zijde te staan Raymond oordeelde het nodig met een aardigheid tussen beide te komen hij had door dit middel meer dan eens twisten gestilt mijn heren ik stel voordat wij alvorens verder te gaan in ons debat over de vrouwen eerst een overplengen aan de weduwe klico als ingewijde in de geheimen van het huurlijks leven zal zij ons misschien een middel ingreven om dit mal evenvriend schappelijk te eindigen als het begonnen is leven de weduwe allen stemden lachend in leven de weduwe a propos van een weduwe had Raymond bovendien een uittreksel daar chroniek skandaleuze van de laatste weken mede te delen dat allen bijzonder veel belang inboezemde dit leidde het gesprek voor geruime tijd en het tegenovergestelde richting uit het ene verhaal volgde uit het andere men schreeuwde doorlkander doosten en vergadhana van Nijpel voerde eindelijk de aandacht weer naar het oude onderwerp terug hij stelde er een eer in als redder van George te kunnen poseren en had Reeds op een middel gepijnst om zijn vriend het onzinigen van zijn gedrag te doen inzien gemoedelijk een ernstig sprak hij hem nu aan horens doorhoeven ik ben niet van plan als ze de meeste op te treden maar toch ook niet dat je mij eens zou kunnen zeggen je had mij moeten waarschuwen want op dat ogenblik was ik niet in staat de dingen kalm in te zien je laat je door het gevoel meeslepen door dat kind uit de handen van een ontaarde vader te redden heb je haar een grote weldaad bewezen laat het nu ook genoeg zijn zij kan toch niet vergen dat je om haarend wil je gehele leven op den nest hoop werpt George was al merkbaar kalmer geworden hij antwoordde tansbedaard alles goed gerenneerd maar ik kan niet van haar af dat hangt maar van je wil af met geld is veel goed te maken de stille breekwoord achter het ogenblik gunstig om ook een duit in het zakje te werpen en zijde even langzaam als altijd doe je het niet dan zal je het volgende zien gebeuren de toestemming van den vader dat wil je krijgen zo'n man is de koop in den hagechter kun je niet gaan wonen blijven ook sommige vrienden je groeten als zij je met die vrouw ontmoeten niemand zal de dochter van een kroeghouder bij zich ontvangen ga je naar een andere Hollandse stad waar je nog onbekend bent dan volgt het gerucht je op de hielen en wordt ook daar het leven je onmogelijk gemaakt het enige wat je dus overblijft te verlaten je carrière verwel te zeggen je vrienden te laten lopen en misschien je moeder nooit weer te zien let wel dat ik nog onderstel dat deze uit zwakheid in je huwelijk heeft toegestemd indien je nu meent dat je Hanna gelukkig zult kunnen maken door haar het voortdurend bewijst te leveren dat zij de enige hindapaal is voor jou geluk dan is het mij wel er lag te veel waarheid in die woorden opgesloten dat zij niet zwaar als lood en koud als sneeuw op Georges luchtige lichtbekoulende geestrift zou de neder vallen van Nijpel memerkte dit en voegde er nog bij als ik in jouw plaats waren begon ik met Hanna dit alles uit te leggen indien zij zoveel verstand bezit als jij zegt moet zij de waarheid ervan inzien vervolgens zou ik ongeveer het volgende aan den vaders schrijven je dochter is bij mij je kunt haar terugkrijgen op voorwaarden dat je haar nooit meer mishandelt vervolg je die voorwaarden dan zal ik je totdat zij trouwt elke maand 100 gulden uitbetalen zodra zij zich echt er beklaag trek ik niet alleen mijn 100 gulden in maar stel bovendien de politie in kennis van je vroeger gedrag mij denkt op die manier is iedereen tevreden gesteld en aan Hanna kan je bovendien nog een geschenk geven dit middel geen chores nu werkelijk het enige dat in de gegeven omstandigheden overbleef hij was overtuigd maar zich gewonnen geven nadat hij nog even te voren zo krachtig een geheel tegenovergesteld gevoelen had verdedigd dit was hem onmogelijk in een laatste flickering van geestrift sloeg hij met de vuist op tafel en riep uit al verging ook de gehele wereld ik zal Hanna niet alleen laten staan als dat waar is stel ik voor dat wij naar het Alcazar gaan wat geven ze daar? lapetit marier einde van opname 2 zes novellen van Marcellus Emans deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders zes novellen van Marcellus Emans opname 3 een avontuur deel 3 de volgende morgen eerst laat op reeds in het Alcazar had zich ten vorige avond ene ontevredenheid van een meester gemaakt die naar een uitweg zocht toen hij van zijn vrienden laat in de nacht afscheid nam had hij de indruk gekregen hij al wat hem dierbaar was geweest in zijn vorige leven verwelzijden om een onverkwikkelijk bestaan van saaiheid en ontbeering te beginnen hij had behoefte aan emotie maar elk zijn aandoeningen was een bal gelijk die met te weinig kracht tegen een stijle hoogte opgeworpen altijd weer terug valt in de telkens afgematteren hand dit mal was de bal onderweg door de wereldwijsheid zijn er vrienden heen gerold en zo bevlekt naar beneden gekomen dat hij het niet waagde hem weer op te vatten thuis aangekomen had hij Hannah nog opgevonden dit had zijn ontstemming verergerd in een witpenwaar dat haar alle bekoorlijk stond haar donkere haar in een netje opgenomen dat met een roodstrikje boven op het hoofd gesloten had zij geduldig zijn terugkomst afgewacht verdiept in de beschouwing zijn een fotografie wat moet dat beduiden nog niet naar bed ik had geen slaap en wilde je toch groene nacht zeggen dwaarzijd indien wij getrouwd waren en in den haar gewoonden zou ik minstens enige nachten per week zo laat thuis komen zou je dan telkens op willen blijven die vraag geen antwoord gegeven en dat had hem gehinderd omdat hij zijn ongelijk voelde een ogenblik later was hij dus voort gegaan met knorm liefde is goed en toewijding is mooi maar al heeft hij zijn grenzen en door zulke overdrijving kan de beste bedoeling lastig worden heb je gegeten nee, waarom niet moet je als een bakerkind gevoerd worden wederom had Hannah niet geantwoord om haar best niet te begrijpen maar het was zo duidelijk zwijgend had zij hem aangezien terwijl hij zich zonder meer een woord te spreken uitkleden toen had zij zich insgelijks te bed begeven de gesloten ogen naar de wand gekeerd en gepoogd in te slapen de volgende morgen stelde zij veel oprekening van het dineen met zijn vrienden en meende zij hoe het goed zou doen zij had zich daarom ter ston netjes aangekleed en schoeg hem naar het ontbijt voor een half uurtje in het park te gaan dit kwam echter niet met zijn plannen overeen hij wilde alleen zijn onmogelijk, lieve kind ik moet naar de post en heb ook nog andere commissies te doen bovendien met zulke toilet kan je zorgens niet op straat komen er is iets verschrikkelijk burgerlijks duurende zucht naar opschik ik weet niet hoe het komt maar je ziet er altijd uit als een opgederkte pop iedereen kan zo zien dat je niet gewend bent zulke klederen te dragen je bent ook te voorzichtig voor je goed je mist dat zekere lesse allé waraan men de fatsoenlijke vrouw herkent wij moeten daar eens ene verandering in zoeken te brengen tot straks dus er rijkte zij in de hand ze had gemeent zich ook smorgend smooi te moeten maken wanneer zij met haar chores uit ging chores voelde dat hij vreed was geweest maar hij maakte zich diets dat dit noodzakelijk was in gegeven omstandigheden op de trap kwam hij de portier tegen die hem een kaartje overhandigde Eugène Poiré professor de violon de eigenaar had reeds meer malen pogingen aan gewend om meneer alleen te kunnen spreken maar altijd was meneer uit geweest of had de portier geen kans gezien hem het kaartje te geven zonder dat m'n vrouw er iets van bemerkte Monsieur Poiré wachtte dans in een kamer van de antresol die toevallig ledig stond in die meneer hem dus een ogenblikte woord wilde staan verzocht hij hem al daar binnen te gaan George kende niemand in Brussel en had zelfs nooit de naam van Poiré horen noemen de kamer binnentredend bevond hij zich tegenover een man van ongeveer 30 jaren indien het lange haar niet een muzikant had verraden zouden de blondenbaard en de bril aan het Duitse professor hebben doen denken Poiré was echter belg en zoals hij daar stond mededeelden solo violist van het theater de laminair George nodigde hem uit te gaan zitten hij is geen zeer verlegen te zijn en zijden niets terwijl hij zenuwachtig zijn rechterhandschoen half uit hok mag ik de reden weten van uw bezoek meneer Poiré, sta mij toen meneer vooraf uw toegevendheid in te roepen de zaak waarover ik u kom spreken is van zulk een tederenaard dat zij u on aangenaam moet aandoen ja, misschien beledigend toeschijnen, beledigend helaas, ja ik heb ook lang geaarzaald alvorens, ik tot deze stap overging maar ik kan niet anders handelen wat ik u binnen mag wees duidelijker voor oorlog mij, nog slechts u de verzekering te geven dat mijn bedoelingen goed en ernstig zijn dat ik bij rij ben al de gevolgend van mijn handelswijze te dragen en niet alleen mijzelf het recht ontzeg de heftigste uitdrukkingen uw verontwaardiging kwalijk te nemen maar mijn blindelings aan uw beslissing over mijn voorstel onderwerp het betreft dus een voorstel zij hier de zaak ik woon hier vlak tegenover de dag zelf van uw aankomst bemerkte ik op uw balkon een vrouwelijke gestalte zich regenschap te geven van een indruk is zeer moeilijk nog moeilijker is het dien te beschrijven ik moet mij dus vergenoegen met u te zeggen dat ik soms uurend lang voor mijn venster te wachten ik heb zelfs een les verschikt omdat zij geregeld tegen 11 uur haar kijkje neemt in de drukke straat duidt het mij niet oevel dat ik inlichting een omtrend uurzorg te krijgen en toen een gevolg die mij zo diep had getroffen zeer nog eens mocht vertonen George vond zijn bezoeker bijzonder da's op die wijze zag ik haar enige malen en elke keer schoon ik mij wederom nieuwe moed uren lang mijn venster niet te verlaten ik heb zelfs een les verschikt om zoog te krijgen en toen een gerucht vond nam waaruit de gedachte voortsproot die meid zee dat niet meer verlaten heeft ik zal genootzaakt zijn u dat gerucht mede te delen George maakte een beweging van ongeduld men vermoedt dat u niet gehoed is en waaruit maakt men dit op uit duizenden relay kleinigheden uur uit eendopende manieren uw geheel verschillende omgang met de bediende van spreken indien evenwel het geruch toch onwaar mocht zijn het is waar ga voort als het u belieft ik voor mij vond bovendien een teken dat mij af toen de toeschijn het is onnodig daarover in tegendeel wees zo goed mij ook dat mede te delen ik hoorde bij toeveel van de wasvrouw dat het verschil in kwaliteit van uw beide goed een bijzonder groot verschil instand aanduiden wekerlang had hij op maatregelen gezonden om zijn spoor te verbergen en iedereen te misleiden om het trend zijn verhoudend tot Hannah des niet min was een man die niets met de politie te maken had binnen weinige dagen achter zijn geheim gekomen en was er misschien slechts 1 woord van Hannah's vader nodig om hem te stond in verzekerde bewaring te doen nemen Poiré zag hem naar zijn bekenten is een ogenblikvraagend aan maar ging teken op George Gelap bemerkte van den toren hij wachtende was ging hij al dus voort deze zeker hij bracht mij op de gedachte dat u misschien niet altijd met haar samen blijven zou meneer ik bed u laat mij tans uitspreken ik weet te goed hoeveel het meisje van uw hout om het dwaze plant te kunnen koesteren mij tussen u beide te plaatsen zolang zij bij u is zal ik mij met de gedachte dat zij gelukkig is moeten en kunnen troosten u echter eenmaal bezwarend worden en zou het dan te veel gevergd wezen indien ik u gezocht mij voor uw scheiding in de gelegenheid te willen stellen kennis met haar te maken pijnlijk deden deze woorden George aan maar als een belediging troffen zij hem niet hij wilde Poiré's bedoeling volkomen kennen en vroeg daarom wat is dan uw plan? dat zal van haar afhangen en indien zij wel niet ongenegen waren natuurlijk haar te trouwen er lag geen bijbedoeling in die woorden George vond de man zodwaas niet meer hij voelde zelfs dat de moeterman brak de violist in het aangezicht te zien Poiré ging dus voort zou ik op mijn voorstel uw antwoord mogen weten meneer Poiré het voorstel is niet van dienhard dat ik het met een ja of nee ogenblikkelijk beantwoorden kan maar denken wees al goed overmorgen op hetzelfde uur terug te komen indien dit u schikt of anders ik had dat uw vrije meneer ik begrijp dat u over mijn voorstel nadenken moet tot wederzins dus tot wederzins zodra Poiré vertrokken was snel de George naar buiten hij hoopte er moeten verzamelen om de blik uit Hannah's donkere oog te kunnen verdragen toen George eerst tegen het etensuur terug keerde maar opgeruimde dan ooit zij had zich verweten dat haar gedrag niet lief was geweest jegens de man aan wie zij zoveel te danken had uit een onnadenkend woord en een onbetekenend feit had zij schanderlijke gevolgtrekkingen gemaakt zij meende zelfs dat zij een boosheid had getoond die niet alleen aan George onaan genaame ogenblikken had bezorgd maar misschien wel de aandleiding was geweest dat hij haar enigszins koel had bejegend zo iets mocht niet weer voorkomen dat had zij zich ernstig voorgenomen en zij was tevreden over dit besluit zodra de aangebeden man binnen trat vloog zij op en film om de hals aan George kwam die liefdesbetuiging zeer ongelegen haar strakke terughouding van den vorige avond zou het hem zoveel gemakkelijker gemaakt hebben om trenten plannen van Poiré in te lichten hij moest haar over dat bezoek spreken toch toen zij hem de armen om den hals sloeg het kopje tegen zijn schoudofleide en weer opsprong om zingend door de kamers te vladderen toen zij zeiden dat zij hem nooit nooit genoeg dankbaar zou kunnen zijn voor haar heerlijk leven toen was hij niet in staat meer den naam Poiré over zijn lippen te brengen of schoon hij het nog nooit zo diep had gevoeld dat de liefde van dit naieve kind een blok aan zijn been was geworden waarvan hij bijna wanhoopte zich te kunnen bevrijden de volgende dag kwam hij niet verder wel honderd maal nam hij zich voor het gesprek op de violist te brengen en telkens ontstond hem weer de moed de dag brak aan waarop genen om antwoord zou komen en nog was Hanna van alles onkundig het ontbijt liep ten einde en hij zweeg een wandeling door het park volgden en van bank tot bank van straat tot straat verschoef hij een mededeling die zijn tong weigende uit te spreken zij kwamen thuis en nog had hij met geen woord van de zaak gerept toen liet hij in de haast drie kwartier voordat Poiré komen zou hem door de partier een briefje brengen dat de beden inhield zijn bezoek nog twee dagen uit te stellen het was of dit een moed gaf zodra de brief vertocken was zocht hij Hanna op die in de balkondkamer bezig was zijn handschoenen te verstellen hij behoefde haar er nooit opmerksaam op te maken dat er iets aan zijn goed ontbrak niets omging haar zorgende blik en voor de geliefde werkzaam te kunnen zijn was nog immer haar grootste genot het hinderde hem wel dat zij juist nu tenzijnen behoeven bezig was maar een langer uitstel was niet mogelijk zij moest zelf beslissen en het was niet te veel wanneer hij haar daartoe twee dagen tijd liet hij sprak dus maar in den aanvang met een zenuwachtige trilling in zijn stem Hanna zij zag hem met haar grote ogen vol vertrouwen aan om door te kunnen spreken moest hij zich afwinden en achter haar stoel gaan staan met beide handen op de leuning steunend ging hij toen voort de gedachte is wel eens bij mij opgekomen dat je een beter lot verdient dan ik je met de beste wil van de wereld geefen kan source zij sprak zijn naam bijna lachend uit en keek weder op haar werk neer ik vrees dat ik je tenslotte ongelukkig zal moeten maken hoe is het mogelijk zulke dwaarze gedachten in je opkomen hier vlak tegenover woont een man op wie je aanblik zulke indruk heeft gemaakt dat hij een genegenheid voor je heeft opgevald die hij wilde zeggen die de mijne ver overtreft maar zijn idelheid gedoogde niet dat hij die overtuiging uitsprak daarom besloot hij die mij met bewondering en achting heeft vervuld arme man antwoorden zij bijna onverschillig die man heeft mij bekend welke liefde hij voor je koestert en verzocht kennis met je te mogen maken en wat heb je wel geantwoord vroeg zij nog altijd zonder op te zien en met een onerdenkende lach die voor het laatst George Beine de moed benam zijn verhaal te eindigen hij had nog juist kracht genoeg haar toe te vluisteren dat hij over morgen terugkomen zou het werk ontgelipte Hannah's hand er was iets waanzinnigs in haar ogen toen zij plotseling opstomt zich omwende en George recht in het aangezicht zag de glimlach welke de gehele morgen om haar fijn moontje had gespeeld stierf weg onder de pijnlijke trek die de bittere ernst eens klaps diep in het marmerbleek gelaten groefde zij had een vreselijk vondingsgehoord door haar brein konden dan omvang niet van beseffen haar oog had het medezaal hoofd aan schout en zij voelde dat haar hartslag vervrouwde dat het schrikbaar het monster haar tot steen zou verstijven doen geen woord brachten haar lippermeer uit een paar seconden slechts staarde zij George track aan toen deed zij twee snelle sreden naar de zijkamer ging binnen en wierp de deur achter zich toe onmiddellijk sprong George haar na maar te vergeefs, de deur was op slot hij eilde naar de gangdeur eveneens gesloten hij bondste op de deur riep smeekte, dreigde alles bleef stil Hannah, het is immers alles voor je geluk ik heb niets beslist je zult zelf bepalen wat er gebeuren moet als je bij mij blijven wilt zal niemand je van mij afscheuren maar doe open antwoord tenminste laten wij samen overleggen wat er geschieden zal spreek of ik trap de deur in ik wil weten wat je doet in hemelsnaam, doe open geen antwoord toen trachtte hij door het sleutel gehad te kijken maar de sleutel stakker in hij legde het oor aan het slot maar geen zucht verstoorde de doodse stilte nu een zweegij stil met ingehoude adem dan weer schreeuwde en tierde hij als een radeloze het was alles vergeefs de avond viel en hij had nog geen geluid gehoord zonder aan eten te denken bleef hij als een hond voor de deur wachten dreigend en smekend roepend en jammerend totdat zijn schorre keel bijna geen geluid meer voortbrengen kon daar binnen bleef het zo stil als slagger en lijk toen de nacht aanbrak dacht hij eraan de kamer te laten openbreken maar hij durfde niet het denkbeeld van zelfmoord kwam hem voor de geest en onwillekeurig week hij naar het andere einde van het vertrek terug op een stoel voor de deur proogde hij te slapen maar de vreselijkste hallucinaties jugen hem elk ogenblik overruimt hij zag de deur opengaan en een witte gedaante aan het kort tegen de muur hangen glasig staarden han haar grote ogen hem aan hij sprong van zijn stoel op en bemerkte dat hij gedroomd had de stilte daar binnen was in den zwijgende nacht nog ijzingwekkender dan ooit nauwelijks weer half ingesluimerd meende hij haar langzaam te zien binnen treden recht op hem aan zij legde de hand op zijn schouder en hij wist dat ze dood was ze zag hem aan en hij had geen macht zich te verroeren ontwaakte hij eindelijk met een kreeg van afgrijzen dan klopte zijn hart als of het barsten zou en de duisteren is schijnste hem aan als ware er een her van spokend verborgen in elke hoek van het vertrek eindelijk brak de morgen aan vaal en nuchter het bleke schijnsel dat door de gordijnen dron vond hem nog immer voor de deur opwacht met toen hij op stond knikte zijn knien en stuisde het in zijn oor in den spiegel zag hij dat zijn haar verwilderd was en zijn ogen rood opgelopen hij voelde zich ziek als had hij den hele lange nacht met vrienden verbrast en in den armen van een deren den zwaren morgens slaapgenoten wederom wende hij dezelfde pogingen aan iets van Hannah te vernemen en wederom bleef alles vruchteloos uur aan uur bracht hij voor de kamer door in een toestand van machteloze rasernij afgewisseld door de diepe neerslachtigheid van het berouw geen geluid verriet dat zich daar binnen nog een levend wezen bevinden kon in de naamiddag begon hij een gevoel van flouten in de maag te ondervinden dat hem noodzaakte naar een dichtbij gelegen restaurant te snullen bij zijn vertrek sloot hij alle deuren toe toen hij terug kwam was alles nog even stil eerst tegen acht uren hoorde hij enige druis god dank zij leefde dus nog indien zij even wel juist bezig waren de hand aan zichzelf te slaan dat denkbeeld deed hem weer achteruit springen om de deur in te trappen toen zij langzaam opend ging en Hannah verscheen zij was het inderdaad geen spooksel bedroog zijn oog en toch week hij stap voor stap terug hij had zelfs de kracht niet zijn blik af te wenden of neer te slaan Hannah's donker oog beheerste hem met onweerstaanbare macht hij moest haar aanstaan hij moest zien hoe diep haar ogen door kleine kringen omschalioed in het lijk bleek gelaat waarom weggezonken hoe haar slanke gestalten maagende geworden sching maar vierder tegelijk hoe zij met een majestijd waarvoor zijn knie dreigde neer te zinken op een toetrad en vorm bleef staan den blik vol weemoes trak op zijn gelaat gevestigd spreken kon hij niet een ijzeren greep klemde hem de keel toe een loodsware last lag op zijn hart hij voelde zich schuldig en vorm stond zijn rechter het zachte tengere kind het beeld der liefde den edelste vrouwelijke toewijding zij stak hem de hand toe hij legde er de zijnen zwijgend in nog immer had zij geen woord gesproken maar George strak aangestaard als wilde zij de geliefde trekken waarvan zij wel draa voor altijd scheiden zou zo diep mogelijk in haar geheugen prenten George voelde het bitteren verwijt van die blik en toch lag er alleen liefde in want al wat haar ziel aan liefde bezat stroomde hem toe in die laatste straal uit haar zonnig oog en een warme druk waarmee haar kleine hand de zijnen omklemde nou merkbaar zwoegde haar boezem iets vochtersblonk in haar oog de bangestrijd was uitgestreden het besluit stond vast in de moedengesiel toen sprak zij het vondens uit en haar stem beefde niet zij had dezelf beheersing in een zware school geleerd vergeef mij George zo zeiden zij dat ik een oog omlijk aan je goede bedoeling heb kunnen twijfelen ik dank je voor al wat je voor mij gedaan hebt ik ben gelukkig geweest misschien worden er weinig mensen zo gelukkig als ik en alles, alles heb ik alleen aan jou te danken nooit zal ik dit vergeten wij kunnen niet samen blijven ik heb dit overdacht en ik zie het nu duidelijk in ik zal gaan en met die woorden nam Hannah afscheid van het geluk met die woorden overden zij hem in eens in de vrijwillige vernietiging van al wat haar dierba was de hele schat van toewijding die ze aan zijn voeten had neergelegd om te samen in lange wellust te genieten nog een oog omlijk zag zij hem aan met die grenzeloze tedigheid waarvan hij al de wilde had gekend toen liet haar hand de zijne los en viel slaap langs het lichaam nedig langzaam wende zij het hoofd af en ging terug naar de kamer waarin zij het bang Getsemanee had doorleefd bij de deur keerden zij zich nog eenmaal om en zij de zacht laat mij wat eten brengen bijna onhoorbaar voegden zij erbij morgen kan hij komen Schors was niet tegenwoordig geweest bij het onderhoud dat Hannah aan Poiré had toegestaan en den uitslag ervan kon hij slechts raden den vioolist er naar te vragen schaamde hij zich en tegenover Hannah had hij alle moed verloren zodra zij had ingezien dat de verbindenis met die man het enige middel was om Schors van haar te bevrijden zonder dat zijn geweten zich bezwaard zou achten behoefde zij nog slechtste zekerheid dat Poiré haar niet mishandelend zou van het ogenblik dus dat zij hem als een goed hartig mens leerden kennen die het eerlijk met haar meende had zij zich met hem verbondend geacht en was Schors haar vreemd geworden in de kleine zijkamer sliep zij alleen en bracht zij de dag in eenzaamheid door geen woord, geen gebaar herinnerde meer aan de band die zij verwillig had verbroken Schors huisde in de twee andere vertrekken niet minder eenzaam dan zij en als de veroordeelde die de uitvoering van zijn vondens verbijdt onkundig van al wat er voor viel 10 lange dagen bracht hij al daardoor en in die tijd werd hem de waarheid van Goethe's woord duidelijk Deem is er slecht in zijn er hout der in zijn eigen boesen shout als de duiker in het meer daalde hij diep in zijn boezem af en hij zag het duidelijk hoe de schone toverwereld die hij als knap door het heldere water had menen te ontdekken slechts een harde kale rotsgrond was al wat hem edel en groots had toegeschenen verdween als het parelens schuim van een gistende drank en wat er overbleef was een schraal zuurvocht een mengsel van verwende onbeduidendheid en klein geestige zwakte had hij met Hannah's liefde een vreedaardig spel gedreven wel boete hij er zwaar voor in de 10 dagen van pijnlijke zelfbespiegeling eindelijk kwam Phoré hem de tijding brengen dat alles in orde was en het huurlijk overmorgen gesloten zou worden hij voegde er een beden van Hannah bij die zij ondanks al zijn vertogen geweigd had zelf aan George te doen zij verzocht hem als getuigen erbij tegenwoordig te willen zijn Gaarne had George dit verzoek afgeslagen maar hij meende er geen recht toe te hebben de taak werd hem in zoverre verlicht als het huurlijk niet kerkelijk voor tocken zou worden de burgelijke formaliteit grijpt minder aan toch had hij het gevoel dat zijn handtekening een doodvonders bekachtigde van het stadhuis reden zij gezamenlijk naar het station de Hollandse trein vertrok het eerst het gesprek in de wachtkamer was van een pijnlijke gedwonheid bij den wagon staande naar mijn staamlend afscheid en drukte pooré hem de hand Hannah rijdte hem de haren niet vreesde zij een laatste zwak ogenblik eindelijk klonk het aan voortuur en werd het teken tot vertrekken gegeven de locomotief vloot en de trein wilde voort uit het raampje weer bij Hannah een laatste blik toe zij wuifde even met de hand en toen was alles voorbij de trein joeg verder en George viel in de kussens neer een bitterer vloed van tranen brak uit zijn ogen los antwerpen was achter de rug Roosendaal snelde voorbij de eerste verschrikkelijke aandoening bedaarde zijn blik ruste op vaderlandse bodem dat was dus het land waarnaar zijn hart verlangt had hoe door, hoe treurig, hoe verlaten kwam het voor binnen weinige uren zou hij te huis zijn in zijn kamer bij zijn vrienden bij zijn moeder hoe klein, hoe onbeduidend hoe saai, scheen hem al dat geluk toe waarvoor hij Hannah's liefd had prijs gegeven ja, was het niet als of hij zilderde voor de blik zijn er moeder als of hij haar kus zou afweren en haar tegen roepen uw kind is een ellendeling veracht hem hij had het zo gewild hij had zijn eigen weg gebakend en met beklemd gemoed keerde hij terug van de reis die hem geschronken had wat hij het vuurigst verlangde een avontuur 16 jaren waren er voor lopen sedert een dag waarop George Hannah voor het laatst had gezien 16 jaren lang had hij tijd gehad om te beseffen hoe juist de blik was geweest die hij toen in zijn binnenste had geworpen de doorre bodem die hij in zijn gemoed ontwaard had toen de nevels van eidelheid en jeugdige geestrift waren opgetrokken was hij met afgeiselijke waarheid van tinte voor ogen blijven staan wel had de ploeg van het verstand ermee dogenloos zijn diepe voren ingetrokken maar nergens was een korl hardstocht verborgen geweest die de kracht bezat zich tot bloem en vrucht te zetten hij had zich in de armen dermaatschappij geworpen en zijn eerzucht was even al zijn liefde bezweken in de dagelijkse strijd tegen niet tegeden de gemaksucht had gezegervierd en hij had zich uit het openbaar leven teruggetrokken naar huiselijk geluk had hij verlangt de handen uitgestrekt maar zijn hart had hem de liefde geweigerd het verstand smoorde langzamerhand elke kim van geestrift daarom had hij van het leven tenslotte alleen de gemakkelijke voldoening zijn er behoefte begeerd en zonder weerstand te bieden het hoofd gebogen toen de vatsigheid hem het slaven juk de gewoonten op de schouders legde 16 jaren lang had hij niets van Hanna vernomen wanneer hij aan haar dacht was het hem of hij zich een boeiend verhaal herinnerde dat hij lang geleden had gelezen voor het eerst zag hij tans het bekende handschrift weer zij schreef hem dat haar man een aanstelling in Bordeaux had gekregen daar het niet waarschijnlijk was dat zij op hun leeftijd nog dik werf van woonplaatshoudend veranderen had zij haar verlangend te kennen gegeven George nog eenmaal voor hun vertrek te zien Poiré had daarin toegestempt en er een klein uitstapje naar Amsterdam mede verbonden al daar had zij zijn adres vernomen morgen tegen half 12 uur hoopte zij in Den Haag aan te komen inderdangbaar zou zij George zijn indien hij haar wilde ontvangen mocht hem dit echter om de een of andere reden minder aangenaam zijn dan verzocht zij hem zich niet te huis te melden zij zou niet verder aandringen het had nauwelijks 11 uur geslagen toen George het station binnen ging enige minuten later lag Hannah's hand in de zijne zij was erg veranderd de fijne trekken waren groven geworden uit het tengere kind was een gezette vrouw gegroeid in wie het overgeerft burgerlijke karakter dat nergens meer een tegenwicht vond in al zijn volheid tot ontwikkeling was gekomen de sprekende bruine ogen waren onbeteekender van uitdrukking geworden slechts nu en dan herinnerde zij aan lang verleden dagen wanneer een blik vol moeder trots voor een ogenblik de gewone uitdrukking van melancholieke berusting overwon een zoon van 10 jaren haar sprekend evenbeeld was Tans haar dierbaarste bezitting toen George haar uitnodigde op zijn kamer het tweede ontbijt te komen gebruiken vroeg zijn vergunning den kleine George te mogen mededemen Poiré had enthakt een noodzakelijk bezoek voor te wenden en beloofde zijn vrouw en kind te komen halen niet de minste gedwongenheid was in Hannah's houding te bespuren toen zijn neas haar zoon George aanzat openhartig schetste zij hem het tafereel van haar tegenwoordig geluk dat haar genegenheid voor Poiré zulke geheel ander karakter droeg dan de liefde die zij eertijds voor George had gekoesterd versweeg zij zij wist het eigenlijk zelf niet want nadat zij eenmaal dienst had zo diep mogelijk in haar hart verborgen had was het haar immer als zijn eerste plicht tegenover Poiré voorgekomen er nooit meer ogen heen te wenden uit het beeld echter dat zij van haar trouwen liefde volle echtgenoot ontwerp sprak zulke innige waardering zulke kalmvertrouwen dat George gemoed van ongekende tevredenheid werd vervuld nu zij hem het zelf verwijt benam dat hij haar ongelukkig zou hebben gemaakt slechts één wolk was over de klare hemel van hun huwelijksvreden heen gedreven de dood van hun eerste kind zij had er zich te sterk er door gehecht aan het tweede dat haar werd geboren Poiré had er niets op tegen gehad dat de eerste zoon George heette zou toen hij gestorven was en zij aarzelde dezelfde gunst voor de andere te vragen had zijn goed hart haar zwijgende wens verstaan en daarom werd dezelfde naam aan de tweede geschonken dit was de enige toespeling die zij op hun vroegere verhouding maakte ook George zweeg over de oude tijd de gehele dag brachten zij samen door toen het middagmaal was afgelopen vergezelde hij hen naar de laatste trein en terwijl de wagon reeds aan het rollen was drukte hij haar nog eenmaal de hand wel zeker tans voor het allerlaatst langs daar de George de weggeleidende trein na en luisterde hij naar het uitstervend reinen toen hij zich eindelijk omwende weende hij niet gelijk 16 jaar geleden maar drukte hij stijf de hand tegen het hart als wilde hij er het beetje gevoel verpletterm dat nooit mag er genoeg was geweest tot een hartstocht te rijpen en toch de kracht bezeten had hem tot een levenslang de kwelling te zijn einde van een avontuur einde van opname 3 opname ze zocht het steeds te vermijden zelf de burgemeester het teekopje over te rijken omdat hij de gewone te had zijn dunne, klamme vingers bij het aanvatten op de haren te drukken ook nu wilde hij de hulp van de rivier die naast haar zat in roepen kamper was echt er op zijn hoede geweest en had zijn lange armen langs de jonge Perre uitgestrekt om dit hoffelijk dienstbedoen te voorkomen die kleine zegenpraal stemde hem zo verholijk dat hij de vraag niet weer houden kon wanneer komen we bij jou vrouw teedrinken, rivier Perre kleurde en antwoorden verlegen Prosse Marie, il faut être de hij haalt het bij die woorden niet gewaagd becht daar aan te zien maar de burgemeester was minder beschroomd toen hij met een helaas ja, zijn blik van de strakke bleke wandel heen naar zijn levendig roze rood vrouwtje liet glijden het kwam hem even wel raadzaam voor het onderwerp niet verder uit te werken daarom maakte hij plotseling de opmerking dat het in een warme zomer gelijk de juist voorbij gesnelden een groot genot was zoek een reuzachtige beukenboom te hebben, welke de zonnestraden onderschept en avonds een gezellige zitplaats aanbied mijn vrouw denkt er anders over merkte wandel hem op, terwijl hem met zijn handen in de zakken de benen recht uitgestrekt diep in zijn matten tuinstool wegzunk zonder zijn ogen van de donkere huisgang af te wenden houdt u zoveel van warmte mevrouw kamper pogte die vraag op een betekenisvolle toon uit te spreken die voor Bertha niet verloren ging en er ging vier opnieuw een kleur deed krijgen ze houdt ervan omdat ik er niet van houd antwoordde wandel hem voor zijn vrouw maar ze deed alsof ze hem niet hoorde en zei de vriendelijk burgemeester, warmte gaat bij mij boven alles eventueel had ik die beukenboom nog meer omdat hij onze kamer zo zomer maakt dat ik dikwerf schrijm moet zonder te weten waarom en bovendien zo kil dat ik geregeld eens per maand verkouden ben maar mijn man wil van geen omhakken horen hij tacht zich elke maand het genot te verschaffen u te kunnen oppassen wandel hem zweeg en plukte aan zijn blonden bakkebaarden zonder het hoofd te verroeren of een spier van zijn uitdrukkingloos gelaten te vertrekken houdt u dat inderdaad voor de reden vroeg Bertha met een lachje dat een opmerksame toeschouwig stot tot nadenkoud kunnen geven op een dubbelzinnig antwoord te bedenken op zijn gewone saaie toon constateerde hij een feit en daarmee moest het dan ook uit zijn mijn zenuwen hebben behoefte aan rust ik kan dat schellen licht niet verdragen het was werkelijk uit de burgemeester kende de gepensioneerde luiterland te goed om niet te weten hoeveer hij gaan kon bovendien genoot hij van het half medeleidend half verachtend glimlachje dat Bertha hem toeweerp hij als een confidence opnam Perrin, die zij ook met een snelle blik had vereerd, bekroop voor de honderdste maal de lust om zijn gasteer een oorveeg toe te dienen met de verklaring dat hij een beul was voor de engel die het geluk hem in de armen had geworpen maar even als de 99 vorige keren smoorde hij zijn woede in de warme thee en verdiepte zich in de onmogelijkheid dat hij zelf eens met de luiterland van rol zou kunnen verwisselen allen zwegen enige ogenblikken stil wandel heen staarde in de gang de givier draaide aan zijn blond kneveltje en de burgemeester die nooit de persoon aanzag met wie hij sprak begluerde Bertha die de drie kopjes nogmaals met suiker bedeelde onbeweegelijk strekte de beuk zijn brede kroon boven hun hoofden uit in de zoelen septemberavond zond het insluimeren dorp hun uit de verte zijn laatste zuchten toe langzamerhand bereikte een verwijdend geringel hun oren en dofgerol van wielen waarduidelijkig en toen knalde er een zweepsslag door de lucht de diligence komt laat aan, merkte de givier op ik ben nu scherig om zijn nieuwe huur er te zien zei de Bertha neer wat anders grond de luiterland en op iets luiderteoen ging hij voort toen ik ervan sprak een kamer te verhuuren aan een jongens schildig die mij door een vriend werd aanbevolen heb je een gezicht getrokken dat ze onrecht op jouw hoofd alleen was neergekomen de eerste huur er was nauwelijks in huis of je gebruikte de man als boodschap lopen en nu zie je al met nieuwsgierigheid naar de tweede uit ja, die schilders zijn gevaarlijke mensen voegde de burgemeester in met een glimlach op zijn ongezonde rood- en grijsgemarmende wangen die aan een beet in een onrijpe appel deed denken maar iedereen zou nieuwsgierig zijn in die hij alles wist wat ik omtrend gehoord heb bevat er die mededelingen geheimen, mevrouw oh, nebergemeester de goede gefokke heeft geen geheimhouding verlangt voor iets wat in Den Haag algemeen bekend is aha, de nieuwe commensaal is dus een hagenaar de vriend voor wie fokke een kamer heeft gevraagd heet Upbergen twee jaren lang is hij verloofd geweest met een zeer mooi meisje dat echter altijd zwak schijnt geweest te zijn aan de tering gestorvenis na de beschrijving van fokke te oordelen werd wel zelden een vrouw bemind als deze verschrikkelijk moet Upbergen zich haar dood hebben aangetrokken hij wilde van niets en van niemand weten aan schilderen dacht hij niet meer zijn beste vrienden vermeed hij pijnzend voor zich uit te zitten staren was zijn enige bezigheid met dat al heeft hij een aardige schep geld van haar geerft dit vergeet je erbij te zeggen viel wandel heen waarin de reden de burgemeester grenste zonder op te zien maar Bertagin voort zijn somberheid nam zo toe dat men voor krankzinnigheid vreesde de gehele zomer duurde dit al dus voort totdat na lang binnen en smeken hij er nu in togestemd heeft met zijn schilderkist ene gedagen hier te komen doorbrengen zijn vrienden menen dat alleen afleiding en werkzaamheid hem weer kunnen genezen een echte roman helpt dus zeiden de burgemeester de gevier merkten aan dat er meer roman helden op de wereld rondlopen dan de meeste mensen vermoeden en werd voordat woordje van pas door een dankbare blik uit Bertag's helderblauwe ogen beloond kamper meende juist een doelmatige replik gevonden te hebben toen wandel hem op zijn droogste toon opmerkte er is anders nogal wat toenodig om Bertag's belangstelling gaande te maken onzeker over geen hatelijke bedoeling in die woorden liggen kon vergenoegde kamper zich nu met een kwaad aardig aantrekend van zijn mondhoeken waarvan echter de luitenand niets bemerkte opeens ontwaarde hij aan het andere eind van de donkere gang waar nog steeds zijn dromerig staarende ogen heengerigd bleven een bleek schijnzel stemmen weer klonken in het voorhuis de schilders waren aangekomen ter stond spronk Bertag op om de nieuwe huurder te gemoeten gaan toen een mannenstem uit gang riep is het geoorloofd bij het wijf van het licht van het drie telkaarsen die naast Bertag's T-Service stonden herkende de gasten het zwart behaard gelaad van de schilder Fokke en toen wandelheims bevelend, kom buiten hem de gevraagde vergunning had verstrekt werden zij ook zijn vriend Upergen gewaar Bertag en Tony weer punnokander een onderzoekende blik toe blijkbaar had Fokke bij haar nieuwsgierigheid gaande gemaakt in het halfdonkig schelen te nieuw aangekomen het ontgaan dat mevrouw wandelheim een beweging maakte maar zich plotseling weer hield van zijn kant bepaalde hij zich tot twee koele buigingen een tegenover Bertag, de andere voor de drie overigen bestemt Fokke drukte onder het voorstellen allen de hand en ging toen naast Givir zitten aan wie hij zijn bewondering voor de zeldzaam schone najaarsavond te kennen gaf willen niet een oogomlijk plaatsnemen meneer Upergen, voeg Bertag met een zekere schruchtigheid die haar allerliefst stond, maar die de burgemeester een ogen vond meneer verlangt zeker eerst zijn kamer te zien je moest meneer de wegwijzen, Bertag de luitenand die zich zonder een voet te verzetten, recht had opgericht zakte weer in zijn zetel neer Bertag was er iets voor uit gegaan naar de deur toen Fokke tussen beide kwam nee lieve mevrouw dat kan ik niet dulden u heeft gasten die uw gezelschap natuurlijk niet willen missen terwijl ik immers als huisvriend mij het recht mag aanmatigen Tony naar boven te geleiden ik weet waar licht te vinden is ik ga zorgen dat hij zijn voeten veegt en het koffertje zullen wij samen naar boven dragen zonder de trap te beschadigen wees gerust ik maak garen van uw vriendelijkheid gebruik Fokke hoewel meneer Upergen mij wel zeer onbeleefd zal noemen volstrekt niet mevrouw indien hier iemand onbeleefd is ben ik het die u zo laat kom lastig vallen wij zien u straks toch nog hier natuurlijk viel Fokke in Upergen voeg erbij indien wij u niet stooren in tegendeel tot straks dus de beide schilders verdwenen in huis en de griever merkten aan dat die Fokke wel wat zwaar op de hand was met zijn dienstbetoningen in de gang zonden een drie tal kopere blakers op een eikenhout geschilderd tafeltje mevrouw Wandelheim heeft u nog geen handigheid geleerd, zei de Upergen toen zijn vriend naar Lucifer zoekende een der blakers afstoten die rinkelend over de stenen rolden doodspang dat zij het gehoord zou hebben, straks Fokke haastig ligt aan om te zien of er niets gebroken was gelukkig was alles heel gebleven en verscheen Bertha niet om de onhandigen te beknoren op het bovenportaal legt hij uit waarom zij niet naast Toekander zouden wonen Wandelheim en zijn vrouw hadden hun slaapkamer aan de voorkant op het zuiden daar aan grensde een klein vertrek waarin hij Tony een kijkje kon vergunnen het dient de hoofdzakelijk tot het bergplaats van porcelijn, glaswerk kledingstukken, linen en andere huiselijke benodigdheden die in een paar hoge, ouderwetse kasten waren weggesloten maar het hoekje tussen het venster en gegrendelde zijdeur had Bertha min of meer als boedwaar ingericht tegen de deur zond een kanapé van sterk verschoten gele zijden aan de overzijde een nagemaakt ebbenhouten schrijftafeltje overladen met porcelijne beeldjes, vergrulde kandelaardjes en vaasjes van glas op de tafel voor de kanapé lag een onvoldooit tapesseriewerk en tegen het raam stond een blinkende naaiemachine Focke deelde nu aan zijn vriend mede dat die zijdeur voor namelijk hem maar toegebracht had de aangrenzende kamer voor zichzelf te houden het was zulke genot naast het aardige vrouwtje te wonen dat hem met haar blauwe oogjes zo onderstaanbaar aantrok hij hoorde haar in en uitgaan kon zelfs haar zuchten onderscheiden en was altijd dadelijk bij de hand over het een of ander hulp nodig had bovendien had hij uppergen het beste licht willen geven en daarom een kamer aan de overkant op het noorden voor hem gevraagd met een sleutel die aan een haak hing maakte hij de deur open en ging zijn vriend met licht voor eenvoudig maar netjes, zei de Focke en die loftuiting was verdiend veel meubelen stonden er niet een ijzerenledekant een bruine laadtafel met kopere knoppen die een paar vazen met papieren bloemen droog een wastafel met een ronspiegeltje voorzien een mahonihoude tafel en drie stoeltjes van weensfabrikaat toch alles verriet een zorgende hand en men voelde dat het hier niet nodig zou zijn het licht uit de blazen al voor ons de lakens van het bed op te slaan Focke noemde elk stuk bij zijn naam als het zijn vriend nooit een meubel gezien ten slotte overtuigde hij zich dat er water in de lampet kan was trok het gordijn op en schoof het raam omhoog Tony schrok van de donkere achtergrond waarop zijn blik stuiten zodra het lichte kattoen naar boven rimpelde hij had een heldere hemel met duizenden sterren verwacht en op het sluimerend aardrijk de grimlichtjes van hirenhuizen en hofsteden in plaats daarvan strakte een zware beuk zijn dicht hoofdak voor het venster uit en het schijnzelderkaarsvlam dat de voorste blader en rossig tinte verdiepte nog het duister van de zware kroon hij verbeelde zich dat over de stille tevredenheid van zijn kamer was uitgespannen een sombere wolk die hem met uitzicht in de vrije natuur versperde het denkbeeld beangstigde hem dat er geen zonnestraal op zijn vloerspelen zou want zijn ziel verlangde naar licht en zijn oog naar de eindeloze verte kijk toch eens naar buiten Tony de kaarsen flickeren door het groen heen de beuk lijkt wel een kerstboom die nog niet geheel is aangestoken toen Tony het hoofd naar buiten stak zag hij inderdaad een paar gouden stan door het geblader te heenflonken het werd een donkere gloed langs de gepleisterde muur naar bovenkroop tot dicht aan zijn venster de avond was zoel en stil levens zat genoten macht gebeuken woon die laatste wilde hij droomde van de vuurige liefkozingen darlenten en van een langzame verzadiging in de gloeiende zomernacht en toen een diepe zucht van het stervend leven suizend voorbij snelde zag Tony een siddering door de bladeren gaan slaaptronken knikten zij en onder het insluimeren zonden zij hem hun laatste kussen toe bedwelmend kill waren Berta niet juist bezig geweest met het afwassen van het tea-service dan hadden beide schilders elk woord kunnen verstaan dat beneden gesproken werd Tans kon Focke alleen de verschillende stemmen onderscheiden en maakte hij daarop verluisterend zijn vriend opmerkzaam hoor, dat is de gevier een eil waar een goed hartig kereltje natuurlijk is hij een vereerder van m'n vrouw Wandelheim er is niemand die aan haar betovering ontkomt en toch is zij niet coquette zij het behoefte aan wat aanbidding en haar lame man behandelt haar als een dienstmijd ja, erger dan dat, want de dienstmijd zal al lang weggelopen zijn in een zaad moeten verduren wat zijn vrouw met engelen geduld verdraagt luister, dat is zijn geluid heb je ooit neurkig als luisterland van de cavalerie heeft hij bij de grote manoeuvres zijn been gebroken door een val van het paard toen dit hersteld was, maar stijf bleef heeft er zijn persioen genomen en is hier gaan wonen waar hij voor weinig geld dit huis kon krijgen dat niemand kopen wilde omdat het lager dan de straatweg letterlijk in een molras ligt of dat ongezond is voor zijn vrouw kan hem niet schelen misschien is het hem wel aangenaam terwijl zij hard werkt omdat ze te weinig bediening heeft doet hij niets dan op de sociëteit Luyeren zich beklagen dat hij geen geld genoeg heeft en wel een gunstig zijn van iedereen die meer bezit de stem die je nu hoort is die van de burgemeester Kampig een man die zich met al zijn geld hier begraven heeft omdat hij zijn rijke in die vrouw nergens durft vertonen weinigen hebben haar ooit gezien baan praatjes dat zij in een boom zit haar zwarte meid bijt van haar vingers eet enzovoort ontbreekt het natuurlijk niet ondertussen vervolgt Kampig maar mijn vrouw wandel hem met zijn laffe aardigheden en dubbelzinnige complimentjes luister maar beneden klonk het nu duidelijk ik heb nog nooit zo'n verf smeerder benij het lieve mevrouw maar dan zou ik er haast toe komen zodra ons huis wordt opgemaakt neem ik bij u mijn intrek of worden hier alleen artisten geduld iemand die het zo goed gewend is als u burgemeester zouden wij niet durven ontvangen, luidt het antwoord hoor je wel, vervolgte Fokke dat ze hem terugwijst zo gaat het altijd toch ondertussen heeft hij haar in opspraak gebracht en wordt er zelfs beweerd dat hij zijn zin welk hegen zal in die haar maar lang genoeg aanhoudt die dat beweren kennen haar niet want ze is een engel van reinheid en het is haar man zelf die de burgemeester aanhaalt die onverschillige kwel geeft zegt altijd wat kan het mij schelen hij doet het om haar te sarren wel overduigt dat hij niet ongerust behoeft te zijn hoor hoe verodig ze lacht altijd opgeruimd en toch heeft zij meer reden om te schrijen dan om verodigd te zijn maar zij heeft wilskracht, het liever wijfje ziet ze er niet allerliefst uit we bergen die tot nog toe zwijgend geluisterd had moest tans voor zijn mening uitkomen hij deed het met een rondborstig nee dat Fokke met een verbaaste blik beantwoorde en ging toen voor het in de eerste plaats houdt ik niet van zo'n lichtblond haag en zulke schelblauwe ogen vervolgens heb ik een afkeer van een wipneus en ten slotte heeft zij iets overdreven innemens dat mij tegenstaat voor mij zijn die helderblauwe ogen en die korreblonde locken juist haar grootste bekoorlijkheden en wat dat aardige neusje aangaat want het is waarder te klein om haar aanwijkingen op te mogen maken je verwerkt ook alles wat geen antieke schoonheid is en bijna had hij erbij gevoegd jouw meisje was toch ook geen model maar hij zweeg nog bij tijds zijn goed hart verboot hem zijn vriend een pijnlijk ogenblik te bezorgen bovendien vervolgde u bergen moet ik je een bekend tenis doen uit je schrijven dat je hier een beetje de wetter speelde heb ik dadelijk een ongunstige mening van mijn vrouw wandel hem opgevat dat je verliefd bent op elk lief meisje en mooi vrouwtje dat je tegenkomt weet ik maar ditmaal ben je verder gegaan dan ooit en daarvan geef ik haar de schuld indien zij behoeft heeft aan aanbidding zoals jij dat noemt dan kan zij haar man daarom vragen en zo deze wijge het zal zij er wel naar gemaakt hebben daar komt er mee dogenloos en rechter weer voor de dag riep vokker lachend uit kato de sensor ja voor al die gelen van getrouwde vrouwen ben ik inderdaad zonder mededogen stil viel vokker hem in de reden, spreek zo luid niet ze kunnen beneden alles verstaan laat ons dan ook naar beneden gaan besloot de verantwaardigde schilder het was het even min dat wij beluisteren als dat wij beluisterd worden daarbij komt het dat het hier om aangenaam keel is en terwijl hij zo sprekend het fenstersloot kon hij een ridding niet weer houden beneden vonden zij de beide gasten nog aanwezig Berta had het teeservies weggezet en was juist hingegaan om wijn te haren vokker vloog aanstond de donkere achterkamer binnen waarin hij wist dat hij haar hervinden zou bebergen nam tussen wandel hem en de burgemeester plaats binnen weinige minuten kwam Berta de gang wederuit, een vierkantblad met kleine en grote glazen draagende vokker volgde, beladen met een caraf water, een suikerpot een fles wijn en een fles konjak voedra wandel hemend perren hun gok hadden bereid en vokker vergunning had gekregen namens de gastrouw zijn vriend, de burgemeester en zichzelf een van wijn te voorzien zette ubergen die tegenover Berta zat uit de gesprek voort dat hij met haar luidenand had aangevangen, het liep over de toekomst getremmedelijn welke het dorp met Arnhem zou verbinden vokker droor op aan dat zijn nieuwe gastvrouw niet te lang buiten zou blijven, de avonden begonnen al koud te worden en onder zulke grote bomen moest mensen avonds niet te laat blijven zitten lachend verzekerde Berta dat zijn niets van de koude voelden en gelukkig een gezondheid van ijzig en staal had zij legte een sterke klemtoon op dit gelukkig de burgemeester die in hekel aan vokker had omdat hij bij m'n vrouw Wandelheim in gunst scheen te zijn zijde daarop ik hecht volstrekt niet aan de ongezondheid van het zitten onder de bomen en Wandelheim blijkt mijn gevoel te delen want anders zou hij zijn vrouw er niet aan bloot stellen, niet waag para de givier geloofde er niets van waar een beschuldiging tegen zijn gastheer uit te spreken durfde hij niet en daarom gaf hij de burgemeester gelijk die woorden waren de aanleiding tot een gedachte wisseling tussen de burgemeester en vokker over de uitwaasmingen der bomen en de samenstelling van de damkring daar geen van beiden van het onderwerp ooit enige studie had gemaakt kon hun gesprek niet heel belangrijks opleveren dit was echt er niet de enige reden waarom Bertha in het geheel niet toe luisterde bij het rostgeschemer ligt er drie kaarsen dat grillig geswevende schaduwen in de diepte van ieders gelaadstrek aan toverde was al haar aandacht op Uppergen gevestigd die haar van zijn kant met geen blik vereerde ze zag scherp maar hij zat ver van haar af en de vlammen flickerde haar in de ogen wel onderscheiden zij zijn donkere knevel die over de mondhoek een treurig neer hing als waren hij van slawische oorsprong ook zag zij de gehele vorm van zijn iets wat vierkant hoofd duidelijk tegen de donkere helemaal afgetwikend maar aan blijvende uitdrukking kon zij niet vatten en nadat zij hem lang en scherp had begluurd verviel zij in een dromerig staren de meester niet onging is u dat niet met mij eens mevrouw wandel heen die bij plotseling uit perte schrok op het horen van haar naam en kleurde een weinig terwijl zij antwoorden vergeef me burgemeester wat ik een ogenblik met mijn gedachte was afgedwaald mijn zwak hoofd kon uw diepzinnige redaneringen niet volgen vokken dan aanstond haar partij een goede les die waarder kregen burgemeester we zijn erg onbeleefd geweest door over onderwerpen te spreken en mevrouw natuurlijk geen belang kunnen inboezemen meneer de schilder je doet mevrouw wandel heen onrecht aan als je meent dat de onderwerpen bestaan waarvan er geen verstand heeft ik wet dat de oorzaak van haar afdwaling in een nog diepzinnigere kwestie dan de onzicht gezocht moet worden kamper gaf deze woorden met stemverheffing uitgesproken bepaaldelijk met het oog op uppergend de beste maar deze luisterde niet toe wandel heen had hem naar zijn leven gevraagd daarom gedeeltelijk uit reactie tegen focus mening werd hij meer en meer voor de man ingenomen evenwel na een lange uitwijding over zijn richting in de kunst was het hem eensklapps of er een kelle adentocht uit de beukenboom neerdaalde hij huiverde per te bemerkte het en zeiden mij denkt hoe moest er naar binnen gaan meneer uppergend krijgt het koud mevrouw ik wil niet de oorzaak zijn dat het gezelschap vroeger opbreekt dan het u aangenaam is waarg waarschijnlijk heet de avond lucht mij een weinig aan na de lange warme reis maar dat is nu alweer er voorbij nee meneer uppergend ik sta erop dat we naar binnen gaan als u een ziek werd zou het mooie naaia voorbij gaan zonder dat u iets had gewerkt terwijl uw vriend natuurlijk even eens te huis zou moeten blijven om u op te passen dat alles mag niet gebeuren u ziet meneer uppergend dat mevrouw wandel heen uit liefde tot de kunst de naag onder haar bijzondere hoede neemt merkte de burgemeester aan op een toon die kwaadaardig genoeg klonk of schoon aan hem vergeefs sarcastisch poogte te maken ik ben mevrouw wandel heen voor haar goede bedoelingen dankbaar antwoordde Tony zo droog dat het zelfste luidt een antrof die onder het opstaan hem toevoegde het scheidt u niet te bevallen door een vrouw beschermd te worden je hebt gelijk mede schuldig houdt de vrouwen op een afstand en hij stoot aan terwijl hij een glimlach van vergenoegen nauwelijks bedwingen kon Focke stoot in het voorbij gaan zijn vriend tegen de arm en bij ijveren zich per taar behulpzaam te zijn door het overdragen van stoelen, glasen en flessen in zijn onhandige ijver liet hij als gewoonlijk een paar glazen vallen en brak er zelfs een dat hij beloofde door een ander te zullen vervangen nog een oogomelijk zat het gezelschap binnen bij dezelfde kaarsen bijeen aanstaand, altijd bereid voor een woord of wenk op te vliegen het bergen zover mogelijk van haar verwijderd, zich uitsluitend met de luitenand of de burgemeester onhoudend het gesprek flotte echter niet meer en Berters verrolijkheid die jaar in het begin van de avond zo menig schetsend woord op de lippen had gebracht had plaatsgemaakt voor een stroeven ernstigheid die het kleine mondje gesloten hield en zelfs de blonden wenkbrauwen met een paar diepe plooien boven het iets wat dikke wipneusje op de taam trok wel deed Fokker zijn best om haar zwarte gedachten te verdrijven en voeg hij zelfs fluisterend of ze verdriet had maar zij maakte zich met een kort antwoord van hem af stond op en gaf daardoor het teken tot verdrekken toen de burgemeester haar met een innemende glimlach voor het vriendelijk onthaal dankte viel het uppergen op dat zij onvergelijkelijk mooie handjes had kamper wist het reeds en hield haar blanke vingers over het fluwele vel heen- en wederstreek paraan was er ook van overtuigd en kreeg een kleur toen hij de tweede handdruk mocht genieten zodra echter de beide heren vertrokken waren en uppergen met een enkel woord de gastrouw bedankte en goede nacht wensde rijkte zij haar hand aan Fokker toe en bepaalde zich tegenover Tony tot een coole buiging die niet minder cool beantwoord werd de schilders verlieten te samen het vertrek boven gekomen ging Fokker de kamer van zijn vriend binnen deed de deur achter zich toe en weerp hem met zenuwachtige haast de volgende woording werd aangezicht hoorst Tony indien het soms je plan is, mevrouw Wandelhimm zo grof te blijven behandelen als je vanavond hebt gedaan dan zal het mij aangenaam zijn met een jaar zoveel mogelijk ontwijkt en nooit meer gebruik maakt van een vriendelijke uitnodiging die zij je uit goed hartigheid doet ik verlang niets liever waarde vriend om te schilderen en van de natuur te genieten ben ik hier gekomen met de mensen van het huis heb ik alleen in zoveren te doen als ik hun de kamerhuur betaal op vrij wijn maak ik geen aanspraak goedenacht met een harde slag viel de deur achter Fokker toe einde van opname 4