 Nung 2009 naman, halang walaong ginagawa, nandatrabaho lang, mihambro din kasi ako na isang media arm na progressive CPAT sinapatriotiko. So gumagawa ako ng mga mixing videos, advocacy videos. At the time, tinanong ako ng Kodaho Productions, isa rin progressive media firm na media group. Kung gusto ko na gumawa ng docu patungkol sa isang mass-leaders, isang series of project yun, lima na mass-leaders, pistol na rung patungkol sa sino pa, at may isa lang na babae dun sa series na yun. At yun ay sinanay maming, si Carmen Dionida. Gusto nila ay babae yung gumawa ng docu. Niko kilala sinanay maming at that time. Pero mukhang, it was such an honor dahil, mukhang gusto ng gusto ng lahat ang mga tao, mahal na mahal ng lahat sinanay maming. Sabe ko, sige gagawin ko to, gagawin ko to. Malang budget halos dahil na, it was a, walang budget. So nagsimula ako mag-shoot gamit yung sariling gamit lang din. Yung gamit ko nga na yung camera ko from my thesis pa. So meram din ang mga cameras pa mula sa iba mga kaibigan ganyan. Sinundan ko sinanay maming sa mga rally dahil kilala siya bilang magaling magsalita pag nasa entablado. Makit magaling dahil, wala siyang preno. Yung kanyang mga sinasabe ay galing sa kanya, hindi walang intervention na nang pagiging polite o pagiging politically correct. Na yun, actually ang problema sa kanya doin, minsan ang kilo sa na masyadong minsan na pepper ng mga curse words yung speeches tinanay maming. So yun muna, yung unang taon, hagan dalawang taon, lagi-lagi ay sinusundan ko lang siya sa mga rally. Sinushoot ko siya. Matanda na sinanay maming, 83 na nung nagsimula ako mag-shoot. Pero patuloy pa rin siya sa paglakan sa mga rally. Sumasama pa rin siya, nashut ko pa rin siya with her trademark, gali-traged while speaking and you will really listen, you will really look at her and feel what she's saying. Pero bilang filmmaker, documentary filmmaker, na alam ko na yung lahat na mga yun ay planado na. Yun ay mga ready na statements ninyanay maming, na ready yun ay shoot, ready yun ay document. At bilang doki filmmaker ay I need to go more under that ready facade. Dahil yung tutoong tao ay nandun sa ready na ipakita ng mga tao. Meron tayong pinapakita at meron mga nakatago, at yung mga nakatago na nandun yung tutoong kwento. Napalam ko kay nanyi maming na pwadi po bang ishoot kita sa bahay mo. Nung unang taon palang, dahil tatlung taon kung shunut yung nanyi maming, sabi niya ayoko, hindi ako welcome sa bahay ni nanyi maming. Which was understandable because I was a stranger and I respected that because yun nandapat mo yung gawin. You ask permission and if they don't give you permission, you accept that. So patuloy ako sa pag-shoot. Hindi ko in-edit dahil alam kung wala pang kwento. Merong mga materialas pero walang kwento. After the third year, nagpaalam ako ulit at pumayag na si nanyi maming. At that time ay alam ko na ako anong kulang ng pelikula. Nalatag ko na yung pelikula with all the materials that I had. And I only wanted this sequence wherein I shoot nanyi maming inside her house. Alam ng lahat na si nanyi maming ay victim ng domestic abuse. Nabi nububug siya ng asawa niya. At alam kung yun yung kwento niya at pwadi kung maikabit yun sa kanyang ginagawa, sa kanyang galit na nanghikita sa kalsada. So when I ask again, lahat ito may intervention sa group ni nanyi maming which is kadamay. Laging kadamay mo na yung tinatanong ko, pwadi ko bang mag-shoot ulit sa bahay nila? Mag-shoot sa bahay ni nanyi maming. Pumayag na si nanyi. Deng say ako, pumask ako. At nalaman ko kung bakit? Bahil patay na yung asawa niya. Wala na yung asawa niya dun sa bahay. So may kita mo dun sa pelikula na kung saan datang nakahiga yung asawa niya merong mga chok marks na cross. Tapos din ano nung ko sinan ay patung ko sa kanyang asawa kung paano siya, how she was abused for years and wala siyang ma-puntahan dahil ang sabi ng mga polis ay issue yan ng mag-asawa. Ang sabi ng tata niya ay yun yung isasawa ka. Asaba ng kanyang asawa ay asawa ka, babay ka. Ikaw yung magluluto para sa akin, napot may pagkain lagi sa bahay pag uwi ko. Kung hindi ay mag-agalit siya. Yun si nanyi maming, yun yung kanyang kwento na later on, nakilala niya itong grupo ng mga babay ka-babaihan. At nalaman niya na hindi iyon yung dapat natanggapin na sistema. Na may choice yung babay na hindi tanggapin yun. From there, nalaman niya na may choice ang mga mahihirap na hindi iyon ang tanggapin na sistema. Na hindi ka ilangan na mga mahihirap ay maghirap lamang habang buhay. So, it was simplifying. Simplifying ang ginawa ko lang ay simplifying yung pinakastoryan ni nanyi maming na inugat ko lang kung saan galing yung galit niya. At kung gano ka, ka-simple nga yung pinagmumulan ng kanyang galit. At kung bakit siya, kung bakit maraming, mahal na mahal si nanyi maming dahil sa galing ng kanyang pagsalita. Dahil ang lahat ng kanyang mga sinasabi sa entablado ay mula sa kanyang sariling ka ranasan. All those years, trying to understand why as a woman, as an urban poor, hindi siya makalagpas, makalpas sa kanyang kalagayan. So after that, after shooting na sa bay na yan, nakuha ko yung kwento, nakuha ko yung pinaka core ng pelikula. And I edited. And then I gave the film for online color grading and sound engineering to the same team na gumawa nung war to tender thing. Dahil ginagawa ko sila halos magkasabay. Tapos ayun, masaya ako sa nakita ko yung kwento. Hindi siya, ibang iba siya dun sa kinagawa ko war to tender thing na poetic. Sinanay mameng, sumun na ako sa kanyang kwento, kung siyuno siya na, simple siya na, simple siyang paghaya ng sit down interviews, tapos yung kasaisayan ng kanyang pagikibaka. At I think yun din yung pinaka strength nung doku na yun. Yung simple siya at claro, clear in what it wants to say, which is this, there is this woman, she's 84 years old and she keeps on fighting for the rights of women and the urban poor. Dahil yun yung kanyang kinamulatan na ayaw niya, na ganoon ang mangyari sa kanyang mga apo dahil na nalinga siya. Yun yung nanyi mameng. Ang naging challenge dito ay wala ng funding at nagmigiram lang ako sa mga kaibigan even if it was commissioned by Kodaw hindi rin na maganda yung kanilang camera gears. So I wanted a cinematographer, I know that cinema, unang naikita yun ay yung na sa loob ng apat na corner ng screen. So it has to be good, so I borrowed from friends yung cameras nila, tapos all throughout yung mga, kaya ibat-ibang mga kan, ibat-ibang quality ng film kumakita ninyo na mga shots, tapos inedit ko nalang sila sa dulo. Isang kawan din challenge ay yung kainan ay mameng, yung ayaw niyo mo na akong she did not trust me na koan naman talaga. That's the process, it's part of the process na talaga hindi ka talaga mo na itatrust ng yung subject sino ka ba? Stranger ka eh? Kaya nga ang document, it takes time dahil kasama dyan yung paghimok dun sa subject mo na may integridad ka, na gagamitin mo ang story nila, hindi para sa iyo lamang kundi para sa kanila. Ethics, ethical filmmaking. So part lang ng process yung hindi mo na pangapayik sinanay mameng na pumasak ako sa kanyang bahay. Manibandon ay wala na naging problema, para sakin ay madaling nagawa itong nani mameng, matagal lang bagi din ang processo. Umpisang ko nyo sa pagkabata. Bata pa ko kasi nga ang tatay ko ang trabaho, clear lang, malita nga sa hod nila, isang pukami magkakapatin. Sobrang hirap din namin. Kaya ang ginagawa ng nani ko nagluluto siya ng mga bibingka, niluluto nga yan. Ang ginagawa naman namin. Ako'n tagal ako, sabi ko nga bakit gamon ang buhay namin. Kahit ang nang trabaho nga binang tatay ko, at kahit nang hirap ng patitindang ginagawa namin, namin. Na-lupang yan, ay ang pinigbegay sa mamamayayaman. Pero natin karabihin ang naniyanay, isang maalab na pagbate sa lahat ng mga nari rito. Ako si nana'y mami. Mamaya pa alas boss ang Senai Kiril sa Corona Ligoria. Forty-two years na ako sa Kilosan. Ang Presidente ang inabot ko. Kaya, salabinta ko nyan, wala nangyari. Napat pananagotin. Si Gloria pananagotin. Panahon ni Gloria, nga galit-nagalit sa kanya, kapa niya malit na babay. Although magkaibat ang magkaibang kanilang paninindigan, na kontra talaga sa Administration ng panahon niya. Isang panandang batu matibay na paninindigan laban sa Rehming U.S. Arroyo. Gloria, makapal ang muka Borongo. Gloria, makapal ang muka arito. Ino'on, panahon ni Erap kasama rin ako lumalaban kontra Erap. Siya kasamin, ginaman namin siya tinatawag sumasama siya talaga sa amin. Tapos, kadang kasama siya umakapa sa akin at nanay ang tavog sa akin. Tapos itong nulay sabi na nai, alam mo sabi ino'n, tutuparing ko lahat yung mga sinasabi mo sa mga speech mo tutuparing ko. Kingpinan natin matib. Wag sabi beg, gawin mo, ipakita mo para maniwala ako. Ngayon, kung magagawa mo, asahan mo, ipagtatanggol ka namin. Wala anong nagawa niya, wala rin, pinahilapan pa niya kami naloo. I recognize that making any such call was a lapse in judgment. Naang-e-ang asya sinalanta ng bagong tsunami. Sabi ko, gawawa naman ng asya. Pero tayo mas gawawa, matagal na tayo sinasalanta, kaya lang hindi tsunami. Tsunano ang diya sa malakan niyang nagpasa na kami kaya lang wala naman ding ginawa ang ating Korte Suprema. Ang nangyari pa, kilan lamang hinuli si Gloria, kilan lamang ikinulong. At hindi pa mas usabing talagang nakakulung si Gloria. Ang ganda pa nang kanyang katayuan sa kulungan. Naming tagahang ayan si Kamameng kasi nga, pag nagsalita yan, sincero at talagang galing sa kanyang puso. At parang masinggan ang bibig niya, pag nagumpisa ng magtalong pati. Tingko yung tuloy-tuloy nang mabilis ngunit malina o ang isang mahusay na katangingan ang tagapagsalita. Paggamat mabilis, ibig sa mabilis din ang daloy, ng kanyang pag-iisip, mas kisaganyang sa kanyang idad ngayon, 84 na siya. Mga kasama tungkulin natin mga karapatan at ang kalayaan ng ating bayan. Kaya mga... Aka batayan, apakapayak ang mga panana dito ang ginagamit niya. Madaling na unawaan ng masa itang kita mo sa katauhan niya, sa kabuan niya apang siya nagsasalita na sa ibabaw ng intablado na wanang kagatul-gatul sa pagkat galing sa damdamin niya mismo yung sinasabi niya at first-hand karanasahan ng kanyang ikinukwento at hindi lang nababasa sa Jaryo. In 1941, nandito na, ang U.S. ang hapong diya sa... nanunood ako, sabi nga nung mga kapit bahay namin matatanda. Hoy, bakit na nanunood? Gapain, nahaalis ako. Hindi ako mahalis nanunood ako. Kwiwala kami ang kakainin. Ang gagawin ko, magahanap ako ng mga inisan, pinipitas ko yung mga halaman ang gabi yung putul kyan. Lalaga ko namin yung nang kinakainamin. Meron ako yung pinasok dyan sa garden ng date, sabi garden ng hapong yun. Ang hapong may iingay, na rin ikaw yung iingay. Sabi, ay may hapong nagahanap ako ng tataguan, iwala akong matataguan. Nakakita ako ng drum. Kinig nang ko, walang lamang pumasok ako sa love ng drum. Ginanong ko yung takit. Dahandahan kung ito na asyintakit, tapo sumili pa ko. Sabi, wala, siguro nang mamahingan na, tumalu na ko. Tumakboko, yung pala, may nakakita, sabi ako sa ilalim ng ano. Hapong nandyan, bakit naglalaban sila, hindi nang mga kami dapat kasama dyan. Tapo, sabi ako, kilang baka alistong mga hapong nature ito, kasi endang niyang nakamatay. Na-inabutang ko, si Kesson, pakatapos na napalit si Usmenya, tapos laurel, si Makapagal, magsaisay, tapos, nang babet, si Garcia, tapos, yung Gloria, nakalimuntang ko na yung iba. Nyan, si Marcos, isa kaya, labintat ng Presidente na yung, labintat ng, wala, wala pa rin nang niya yun. Wala, at, lalo, itong mga huling Presidente nito, nasunod-sunod, mas lalong sumili, ang kalagayang ng Mamamayans. Narinigin sinabi ni Tenoy, Abnoy, Sintu-sintu, na, pasabugin niya lahat ang community. Aba, bakit niya, bakit niya gagawin niyo? May karapatang ba siya, para pasabugin ang mga communityan? Anong karapatang niya? Dapat ang pasabugin, ang malakan niya ang kasama siya. Mga Presidente na huling ang puhupon papayaman lang, ayang apag naglalap ako yung bang gumadans ay sabi, oh, ang tindi ng galit mo sa damita. Mula, Presidente, hanggang, hanggang kung siya, walang nagbigay sa atin, kahit isang perang butas, para makapagpatayo tayo bahay. Pero sinisira nila, ng walang pasang tako. Merong ba silang bigay sa atin? At saka ito, Pilipina si Duit, Pilipina stong Pilipin, tayo atin nito. 1551 basakalagit na ang 15. Ito nung lugar nito, ididimulis, dahil ito rawo, ay dibilin ng lasal. Ang ginamakod, kinawag po lahat yung nga tao rito, lalo na yung mga kababayag. Wala kayong tokomento, para magpapatunay na sa inyo ito. Hindi nga may alis dito. Hindi nga may alis dito. Magpapatunay, merong ba kayong katibayaan? Merong ba kayong tokomento? Malis ka na. Papatunay na sa inyo ito. Malis ka na. Pupurtik na. Namin ang lugar namin, para hindi kami wan. Malis. 1946, sinabi na ang Pilipinas ay mayro ng kalayaan, binigyan na ng kalayaan, pero asan yung kalayaan ayon. Ang tingin ko tayo, ay talagang, hanggang ayon, ay habok pa tayo nang U.S. Kasi ang lahat ng mga patakaran natin dito, ay nang gagali-tutus lahat ng U.S. at siyang sinusubod ng ating gubernon. Dailang gubernon natin mga kasama, ay hindi nagilinkod sa ating mga mga mayan. Dailang lamang ang pinagilinko ang lamang niya, ayong e-interest ng mga iilay na gaharing uri. Kaya wala natayin landas pan tatahakin, kung di lumabam. Organisay natin yung kapua natin kabataan. Umulat natin sila. Merong kabataan na nagpungta dito, nag-recruit din siya. Nagtayo sila ng organisasyon yung kadena. Para yun sa mga kabataan, yung isang anak ko kumasok sa kadena. Lahat din ang paglarali, pag-me-meeting kasama siya at ang kung hindi nang ayawang ayawang ayawang ayawang ayawang ang tuto upa, sila dito sila nag-me-meeting sa bahay namin. Ay tayo, ay pantay-pantay. Namin ako. Na yung kadena ay sa mahan lamang punang kabataan, magtanda na po ayaw. Namin ako. Ay ay ayawang ayawang. Ladara na sa kunding ladara, sa kunding ang hirap. Sa pag-usokin ma-langang pukamang dahilan ang kairapan natin. Pumayad naman sila. Pag-me-raali, ang ginagawa ko doon ako naunahan. Ang gagawin naman nito mga kasama, itatabuy ako sa likod. Pag-dagin dito sa likod, magkapaalamakon sa katagnyurte kailang ha. Mahahanap lang ako ng CR. Kasi kailang mapako, ano, gusto kumag CR. Pero ang gaya ko, pag-alisk ko doon sa ano, iikutang kong ganyan, doon din ako sa harap. Ang gaysan, ano, na itayo yung yung sama ka na 1983 yun, sumamanap sa ano. Pula na kung naglalaba, may dumating dito, na isang, nagigad na rin siyang babae, sabi nyo sa akin. Anong traba ko mo? Sabi ko wala, maglaba lang. Sabi na, ano ba sa tingin mo, ang nangyayaring ngayon sa ating yung kalakaran ng ating dibir. Kuntin to na po ba kayo sa patakaran ang gobierno natin ngayon? Ay, ay one. Basta ngalab ko, nakakaran sa akong nang nirat. Kuntin to na po ba kayo ating buhay ngayon? Sino ba ang kuntin to di po? Sabi ko, kami dahat nito sa lugar metro, hindi kami kuntin to sa aming kalagayan. Kaya lang, wala kami magawa. Sabi nyo ngayon, sabi nyo ngayon, kung gusto mo, ang papaya ka, magkaroon tayo ng pag-meeting, tawagin mo yung mga kababaiyan yung sabi ko. Kaya noon, naulgani sa kami, nilang ngayon ng sama na. Nagawa ko, nagulgani sa ako sa iba tibaan lugar, inuulgani sa ko, yung mga kababaiyan. At, pinapalewan, ang lakong, ang karapatan ng mga kababaiyan. Siguro, naging bahagi siya ng sama ka na, mga 1984-85 na, at doon ko talaga siya, unang nakilale, talagang nanaimaming na talaga siya sa, sa aming. Nung maging bahagi, si nanaimaming ng sama ka na, malinawa, malino na yung daladalang orientasyon ng organizasyon, at si nanaimaming ay napakagandang leader, leader kababaiyan, na from the ranks talaga, no? Internalized niya, na ilalapat niya, kung ano, ang mga tama, mga vastong pangtugon sa mga problema ng mga maralita, sa padkat siya mismo nakaranas na mga yan. Ma-personal yan, ma-politikal, ma-pakikilaban sa estado, alam ni ka mame. Si nanaimaming ay isang ukain na, ehemplo ng kumpapanong isang tunay na militanting leader, masa, ay sinasabuhay ang simpling pamamuhay at masikhay na pakikibaka. At malinaw sa kanya, ang kahalagahan ng pagbubuo at pagpapalakas ng batayang aliansa, ng Urimangagawat, magkasaka, ng pagsusulong para maipatupad ang isang tunay na reform masalupat pambal sa industrialization. Na kung magbaranggay chairman, magbaranggay gagawad, sabi na, sabi na, bakit ayaw mo? Ayaw ko, gagamitin ang akong gobyerno hod na. Congress o, sa labas ng sa kalsada? Sa kalsada na. Sa loob. Nakapukala na. Sa labas lang. Kasama ng mga lumalaman. Tornal ng house of representatives sa mga interpilations, sa mga interventions, sa ipang dibate, dalo na kapagka na kasalang, ang mga anti-mama, ang mga panukalang batas, ang politiso-tineso, astiho sa kongpreso. At malamang, narinig din natin ang malakas natinig ng pagtutul mo ka-mame. Ketantiyang ko, nagilbubu ko, ay blad ako. May atraitis. Mayro na kung at enlarge mo nila. Paglal. Paglal. O nang makayangan nagtatakay ang mga kasama, lalo na pagnukasalita ako ng galit-nagalita ko. Adi, ay nung dinin nung gamut. Aduk na wala, lala nga kung keren, di ako nakakainin nung gamut. Ay nung gamut, nang saba wala, ay wala nung lang. Ilang ang gamut ko. Pag ako na sarali, pag ako naglalakad, pag-remdan ko, malusuga ko. Wala ako lang mga sakit. Pero pag nang dito ako sa bahay, parang hindi naku makakatayo, parang mahina-mahina na ako. Kaya ayaw ko rito. Hindi gaw siya sakin, kasi nagpakitan man siya nang mabait. Ayun. Nang pakasal kami. Pero after after two months, yan dumabas na ng natural. Tamad maghanap buhay. Saka na bubububub. Ang kuchara. Asa nang kuchara? Nung siya sa aming naglalagay. Nagpahayag siya sakin na gusto niya ako, niligawa niya ako. Ay kasi nang nagpakitan nang mabait. Kaya sinagot ko naman, tapos pinakasal kami na nang tatay ko. Ang mga trabao niya talaga sa construction, naantay pa niya, na unitay mo kanyang kontratista bago siya nagtatrabaho. Pagsinyon doon siya nang kontratista niya mga two months lang wala na. Kaya ninyagawa ko, naglalabada ako, para makatulong. Nakakasig pag inuman lang, naging pagpintun sa barcada, pag uwi, pagtatan mo nung kung mga mula mo. Pagwala, sabihin ko, wala pa magahanap pa. Naggagalit na mumurahin ako. Tapos, pagsinagong bakit inuman kung mura nga wala pa magahanap pa. Iyan, bumut nungin ako. Tadal na ako din, bumut, na yun, hindi naman nakakahiwala, kasi nung mga panahon na yun, ang pinairal pa, yung ang kastila, hindi ka pwede makipalihulay sa asawa mo. Na yun, pag nagusungbo sa mga polis, ang sinisabi, ah, ako yung wala ka nung pakayalam. Ang din ako, sabi ko sa kanyang, mabuti pa, maghubalay tayong, uwi ako sa aming. Pagdating ko sa aming, nagsabi ako sa tatay kung ano, doon mo naku kasi ano, para makapagpahing ako kasi, napapabid ako sa pamambangsa, sa pangkaka, pumag niyang ang tatay ko. Tapos, dumating siya, pakalipas sa isang lingo, dumating, sabi sa tatay ko. Tay, magsasama na kamunit, nung mong sasama kami, ganun pa ubitan din ang gawa, hanggang sa anong, mapunta ko ng, bago ko na punta nang sasama ka na, umatendin mo ako, naging bahabi, ako ng organizasyon ng simbakan. Tapos, naging kursilista ako, kumakanta ako sa choir, ng kursilyo, sa simbakan. Pag nagta-practice kami, pupunta siya din sa bakuran, nung sasama ko, sasama ko sa kursilyo. Tapos, mungurahin kami, kalo, mga kursilist ang pancit, magsilayas na kayujang, ang gino ako, napahia ako din sa kasama, dahil bahay nila, kung panggila yung, napahia ako. Ang gino ako, umari ako. Kag-uikul, dahil doon ako dumaan, sa kabilang pinto, hindi niya ako nakita, kumuha ako ng itak. Tapos, nabul ko siya, nakita niya ngayon, dalakong itak, nagkatakbo, nagtago, yung pala pumanik siya doon, sa bahay ng tiyahin niya, kapatid ng tatay niya, nagtago doon, hanap ako ng hanap, dalakong itak, kagang papatayin ko, matindi na ang galit mo. Dito siya dahil natutulog, dahil ito, hindi peto, nga ginagawang iskinita, bukas peto, meron siya ang papa, dyan siya natutulog. Ako naman, doon sa itaas, kaya hindi kami naguusap, kasi sinabi mo na sa kanya, mula nung ako, masama sa mga organizasyon, sinabi mo sa kanya, magmula ngayon, wala na tayong paksailaman. Since 1970, hindi na kami naguusap, ang anak ko, nabukal, tuto, ang aking mga apo, meron, labin lima lahat, itong bahay niya ito, siya ang gumawa, sabagay, yung iban itong materialis niya ito, siya ang bumili, pero ang karamihan, galing sa mga kapating ko, kaya ayaw niyang malis, at ang sinasabi nga niya, hindi na siya pwedeng umalis, dahil hindi niya pwedeng iban ang pamilya niya, sabo ano hindi mo pwedeng iban ang pamilya mo, ay ginawa mo na sakin niya, ng babaek sa naglaki, hindi mo pa pwedeng iwanan. Alagang matindi ang gali ko, matindi ang gali ko, na mati niya siya, hindi ko siya sinulit, hindi ako sumama sa sinintero sa paglili. Landin ako sa atas, sila ako ginagawa, nakakapulang ako sa atas, hindi ko pinansin yung iyaka niya, hanggang siya na ibuksong si Jensa Simbakan, wala, hindi nilibeng, malami nagtatano sa aking mga kasamahan, ay nung naram lang, hindi ka nalulong ko, wala ako naram lang mga kahitano, parang wala rin. Hindi hindi ko, puminsan nga, pag naglalakad ako, makakakita ko na, ngayon matatanda na, pero mag-akay-akay panang ka, sabi ko, hindi ko man lang naranal sa niyang ganyang kahit minsan. Yun na sinasabi niya, mahal niya ako, pero ang tanong ko, kung mahal ako, bakit ako sinasaktan? Kung ako talagang mahal, bakit ako sinasaktan? Sinasabi niya, mahal niya ako, pero bakit ako sinasaktan? Ang iniisip pa rin, sa aking wala na yung, wala na siya, pero ang iniisip to, yung nangyari sa mga mamamayan, na ang kadalasan, sinasaktan, pinapatay, na iisip to rin yung nangyari sa kinun na sinasaktan ako. At suminsan, dinabanta na kung papatayin ako, kaya sa'y sabi, sa'yag na yung patayin mo ko, tig na natin kung magagawa. Yung laging na sa isip ko. Ito kasi, ito galing sa, anong, sa Kadamay, para sa pagliling Good Girl sa log ng sampong taon sa Kadamay. Ito, ang naghandog naman ito, yung International Women's o, ano, Association, yung IWA, dun sa Kesson City, dinawa. Ito naman, handog ng Gabela, nung panahon na, nung mag-birthday si Gabela. Ano naman ako, kaya lang, kuminsan nga, yung iisip ko, ayoko yung tagang pinaparangala ako. Dahil, parang, iisip ko, para naman ako, nagyayabang, ayoko. Kumaarilan, gusto ko sabihin sa mga kasama. Kog na ninyo kung parangalang, dahil hindi naman ako, tunay na bayani. Para sa aking, ang bayani, yung talagang lumalaban, yung na sabi maan, lumalaban. Hindi yung katrulad ko, na lang di dito lang ako, nagsalita, di mong punay yung pero hindi, hindi ko masasabin, kabaya niyan yun. Ang bayani, yung talagang lumalaban, na sabi maan, lumalaban para sa, yung pagtatangbal sa sang bayanan. Hindi ka ilangan yung, lalabang ka ngayon, magrarali ka yung nilipasang isang lingo, dalawan, lingo, isang moan, bago ulit magrarali, hindi ganun. Di kalo, hula ko sa mga nagbapar ngayon, lalimahing mula sa gablahi, ang papakapong punay na itali. Love you. Kabaya. Parang anga, lemakas ay, yung iba, ang gusto, miss, well do. Sino sa'yong masakanda, ang pakiki-paglaban para sa bayan, hindi ka ilangan bayaran. Dahil, kapag nag-tagumpay tayo, lahat tayo, kasama sa tagumpay, lahat tayo, makikinabang, makikin mga kamay, at may magtuturo sa aking kong pano umawak ng sanggata, pano magpatutok. Nag-tutul lahat halos, nag-ugutong. Hindi kwan yung pag-agutong ng tao, nag-ugutong tayo bakit, dahil din sa ating gobierno, yung paman malakat ng gobierno natin. Ngayon kung yan, ang gobierno natin, ay susupili natin, ipagdatanggol natin, yung karapatan natin, kabuhaya natin, hindi nakakalamansik nila natin. May isama kahit saan, nag-ugutisala ng akong lumalap, ang ula kang may isa-sama, sabi kong hindi na tayo dapat matakot, baka talang ang pinatakong tayo, hindi ako matatanglahan na tayo. May isik ko lang, kung ako kaya inmawala, meron pa kaya kung apu, puanak na ang tapatulong, ang asimulang punat. 1-2-3! Alamat na kailangang ilahad, na natin magagap na ito ay, alamat lamong kabulaan ng dapat natin magagap, upang may lahad ang tiyak na, kabulaan itang mahirap, ay nag-ihira, ang sabi sila-raway, saksakan ang tamaan, at silang mga-gutong, batulin kasi likasi aman, ay hindi rau sa pa, salang alamat, pawang kabula ang masang karamihan, tanda lang pasasanang ilang, at saka-gutuman, ng miliyon alamat, na kailangang ilahad, na natin magagap na ito ay, alamat lamong kabulaan ng