 Hoofdstuk 6 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in vertaling van Margareta Meibol. Hoofdstuk 6 in de regen. Dit was de eerste regendag op deze reis. Zolang de wilde gansen in de omtrek van het vond meer gebleven waren, hadden ze mooi weer gehad. Maar op dezelfde dag dat ze de tocht naar het Noorden ondernamen begonnen te regenen. En urenlang moest de jongen op de rug van de gansen zitten doornat en bibberend van de kou. Die morgen, toen ze uit trokken, was het helder en stil geweest. De wilde gansen had een hoog in de lucht gevlogen. Gelijkmatig en zonder haast. In strenge volgoorden met Aka aan het hoofd en de overige in twee schuinenlijnen achter haar aan. Zij hadden zich geen tijd gegund om ondeugende dingen te roepen tegen de dieren op het veld. Maar omdat ze zich toch niet helemaal stil konden houden, zongen ze, onophoudelijk, op de maat van hun wiekenslagen, hun gewoon lokgroep. Waar ben je? Hier ben ik. Waar ben je? Hier ben ik. Alle namedeel aan dit aanhoudend groep. En ze hadden het alleen afgebroken om de witte ganserik, de wegmerken, te wijzen, waarna ze hun koers richten. Op deze reis bestonden die merken uit israle heuvels van Lindorotsaas, het buiten Overschollem, de kerktoren van Christianstad en het Koningsparlijs van Bekaskoch op de Smalle Landtom, tussen het Meer van Opmana en het Iveumeer en de stijlhelling van de Rijersberg. Het was een eentonige reis geweest en toen de regenwolken zich begonnen te vertonen, vond de jongen dat een heel pretje. Vroeger, toen hij de regenwolken alleen van beneden af had gezien, had hij altijd gevonden dat zij grijs en vervelend waren. Maar het was heel wat anders nu hij er middenin was. Nu zag hij duidelijk dat de wolken reuzachtige vrachtwagens waren, die door de lucht reden met hemelhoge ladingen. Sommige waren met geweldige grote, grauwe zakken geladen, andere met tonnen die zo groot waren dat ze een heel meer konden bevatten en andere met grote schalen en flesen die tot een duizeling wekkende hoogte waren opgestapeld. En toen er zoveel waren voorgereden dat ze een hele ruimte vulden, was het alsof iemand een zijn gegeven had. En toen begon opeens uit al die schalen, tonnen, flesen en zakken het water over de aarde neer te stromen. Op hetzelfde oogomlik dat de eerste lente buien op het veld neerkletterden, werden er zulke vreugde kreten aangeheven door alle vogeltjes in bosjes en hagen dat de hele lucht ervan weer klonk en de jongen hoog van zijn plaats opsprong. Nu krijgen we regen. De regen brengt ons de lente en de lente geeft ons bloemen en groene bladen. Groene bladen geven ons rupsen en insecten. Rupsen en insecten geven ons eten. Veel en goed eten is het beste wat er is, zongen de vogeltjes. Ook de wilde gansen waren blij met de regen die de planten uit hun slaap wekte en gaten maakte in het ijsdak op de meren. Zij konden zich niet meer zo ernstig houden als tot nu toe en begonnen een vrolige roep in de omtrek uit te zenden. Toen ze over de grote aardappellanden vlogen, die er zoveel zijn in de buurt van Christianstad en die nog kaal en zwart waren, riepen ze, wordt wakker en voer wat uit. Hier komt iets wat je roept. Nu zijn jullie lang genoeg luig geweest. Als ze mensen zagen, die hart liepen om uit de regen te komen, zeiden ze vermanend, waarom hebben jullie zo'n haast? Zien jullie niet dat het stoeten en pannenkoeken regent? Er was een grote dikke wolk die zich snel naar het Noordenvoort bewoog en vlak achter de gansen aankwam. Zij schenen zich te verbeelden dat zij de wolk voortrokken en toen ze beneden zich grote tuinen zagen, riepen ze heel trots. Hier komen we met anemonen. Hier komen we met appel en kersenbloezems. Hier komen we met erten en bonen en rapen en kol. Wie wat hebben wil, moet maar aanpakken. Wie wat hebben wil, moet maar aanpakken. Zo had het geklonken, terwijl de eerste buien vielen en alle nog blij waren met de regen. Maar toen die de hele middag doorging, werden de gansen ongeduldig en riepen tegen de doorste geborsten om het meer van iveu, hebben jullie nu nog niet haast genoeg? Hebben jullie nu nog niet haast genoeg? De hemel werd steeds grijzer en de zon verboor zich zo goed dat niemand begrijpen kon waar ze toch zat. De regen viel dichter, sloeg zwaar tegen de vleugels en vond zijn weg tussen de vette buitenveren tot op het lichaam. De aarde lag in een nevel van regendamp. Meer en bergen en bossen liepen in elkaar in eindeloze verwarring en de wegmerken waren bijna niet te zien. De tocht ging al langzamer, het blijde roepen verstomde en de jongen voelde de kou steeds scherper. Maar nog had hij moed gehouden, zolang hij door de lucht gereden had. En smiddags, toen ze neergestreken waren, onder een klein dwergachtig dennetje, midden in een groot moeras waar alles nat en alles koud was, waar sommige hoogtetjes met sneeuw waren bedekt en andere kaal uit een plas, halfgesmolten ijs opstaken, had hij zich ook niet moedeloos gevoeld. Maar hij had vrolijk rondgelopen en naar bevroren bossbessen gezocht. Maar toen kwam de avond en het werd zo donker dat niet één zulke ogen als hij had, erdoor konden kijken en het woeste veld werd griezelig en akelig. De jongen lag ingestopt onder de vleugels van de ganserik, maar hij kon niet slapen omdat hij zo koud en zo nat was. En hij hoorde zoveel geritzel en geruis en sluipende stappen en dreigende stemmen. Hij werd zo bang dat hij niet wist waar hij heen moest. Hij moest ergens wezen waar hij vuur en licht vond, als hij niet sterven zou van angst. Als ik het nu in zwaagde naar de mensen te gaan voor deze ene nacht, dacht de jongen, alleen maar zo dat ik even bij een vuur kon zitten en een hapje eten, ik kon immers naar de wilde gansen terug gaan voorzondsopgang. Hij kroop onder de gansen vleugel uit en liet zich op de grond geleiden. Hij maakte de ganserik niet wakker en ook de andere gansen niet. Maar sloop zagjes en ongemerkt voort over het moeras. Hij wist niet recht waar in de wereld hij toch was of het in Skane in Smaland was. Maar vlak voor hij in het moeras gekomen was, had hij een groot dorp gezien en daar ging hij nu op af. Het duurde ook niet lang eer hij de weg vond. En al gauw was hij in de dorpstraat die lang en met bomen beplant was. En waren aan beide zijden hoeven lagen. De jongen was in een van de grote kerkbuurtend gekomen, zo als er zoveel zijn, hoger op het land, maar die men in het geheel niet vindt, te vlakten. De woonhuizen waren van hout en heel zeerlijk gebouwd. De meesten hadden gevels en voorgevels, met uitgesneden lijsten versierd en serres met hier en daar gekleurde ruiten. De muren waren beschilderd met lichte oliverf. Deuren en vensterkozijnen waren schelblauw en groen, of nu en dan zelfs rood. Terwijl die jongen de huizen liep te bekijken, hoorde hij heel op de weg de mensen in de warme kamers praten en lachen. De woorden kon hij niet onderscheiden, maar hij vond het prettig weer mensen stemmen te horen. Ik zou willen eens willen weten wat ze zouden zeggen als ik aanklopte en vroeg om binnengelaten te worden. Dacht hij, dat was juist wat hij van plan geweest was te doen, maar nu was zijn angst over, nu hij de verlichte venster zag. In plaats daarvan voelde hij opnieuw de schuwheid die altijd over hem kwam als hij in de nabijheid van mensen was. Ik zal nog eerst het dorp eens bekijken, dacht hij, voor ik iemand vraag of ik binnen mag komen. Aan één van de huizen was een balcon. En juist toen de jongen voorbij kwam, werden de balcon deuren open gezet. En een geel achter ligt, viel naar buiten door fijne dunne gordijnen. Toen kwam het mooie, jonge vrouw naar buiten en leunde over het hek. Het regend, nu komt de lente gauw, zei ze. Toen de jongen haar zag, werd hij wonderlijk beklemd. Hij had al willen schrijven. Voor het eerst maakte hij hem een beetje onrustig, dat hij zich buiten de mensenwereld gezet had. Kortenaar kwam hij voorbij een winkel. Buiten de winkel stond een rode zijmachine. Hij bleef staan en bekeek die en koop eindelijk op de bok en ging daar zitten. Toen hij daar zat, klapte hij met de tong en deed als of hij reed. Hij dacht eraan hoe prettig het wezen moest, met zo'n mooie machine over een akker te rijden. Een ogenblik had hij vergeten hoe het met hem was gesteld. Maar toen dacht hij eraan en sprong van de machine op de grond. Hij werd steeds onrustiger. Hij, die altijd onder de dieren leven moest, zou toch wel veel missen, mensen waren toch heel bijzonder en heel knap. Hij ging voorbij het postkantoor en dacht toen aan al die couranten die daar die dag waren aangekomen met berichten uit alle oorden van de wereld. Hij zag de apotheek en de dokterswoning en dacht erover hoe de macht van de mensen zo groot was dat ze konden strijden tegen ziekte en dood. Hij kwam bij de kerk en hij dacht eraan dat de mensen die gebouwd hadden omdat ze daar wilden horen spreken van een wereld bovendie waarin ze leefden van god en opstanding en eeuwig leven. En hoe langer hij daar liep, hoe meer hij van de mensen ging houden. Zo zijn kinderen, ze denken niet verder dan hun neus lang is. Dat wat het dichtst erbij is, willen ze dadelijk hebben zonder er om te geven wat het hun kosten kan. Niels Holgersson had niet geweten wat hij verloor. Toen hij verkozen had een kabouter te blijven. Maar nu werd hij er vreselijk bang voor dat hij nooit meer zou worden zoals hij wezen moest. Wat in de wereld moest hij toch beginnen om weer een mens te worden. Dat zou hij heel graag willen weten. Hij kroop op een stoep, ging daar zitten midden in de stortregen en pijnste. Hij zat daar een uur, twee uren en dacht na zo dat zijn hoofd er pijn van deed. Maar hij was en bleef evenwijs. Het was als of de gedachten allemaal rondrijden in zijn hoofd. Hoe langer hij daar zat, hoe onmogelijk er een temp voor kwam een oplossing te vinden. Dit is zeker veel te moeilijk voor iemand die zo weinig heeft geleerd als ik dacht hij eindelijk. Het zal wel zo lopen dat ik toch bij de mensen terugkomen moet. Ik zal het aan de dominee en de dokter en de meester en aan de anderen moeten vragen die geleerd zijn en raad kunnen weten voor een geval als dit. Ja, dat nam hij zich voor goud te doen. En hij stond op en schudde zich want hij was zo nat als een poedelhond die aan het zwemmen was geweest. Juist op dat ogenblik zag hij een grote el die kwam aanvliegen en neerstreek op een van de bomen aan de kant van de Dorpstraat. En dadelijk daarop begon een katel die onder de lijst van een tak zat, zich te bewegen en riep kiviet kiviet. Ben je weer thuis Moeras El? Hoe heb je het in het buitenland gehad? Heel goed, dankjewel katel, zei de Moeras El. Is er hier wat bijzonders gebeurd, terwijl ik weg was? Niet hier in bleking, Moeras El, maar in het skane is het gebeurd dat een jongen door een kabouter is betoverd en zo klein gemaakt als een ekhorn en later is hij naar Lapland gereist, met een tamagans. Dat is een merkwaardig bericht, een merkwaardig bericht. Kan hij nooit weer een mens worden, katel? Kan hij nooit weer een mens worden? Dat is een geheim, Moeras El, maar jij mag het toch wel weten. De kabouter heeft gezegd dat als de jongen op die tamagans rik past, zodat hij ongedeerd weer thuis komt en verder, katel, verder, verder, vlieg met me mee naar de kerk door een Moeras El. Dan zal ik je alles vertellen. Ik ben bang dat er hier iemand in de straat is die ons beluistert en toen vlogen de uilen weg, maar de jongen gooiden zijn muts hoog op in de lucht, als ik maar op de gans rik pas, zodat hij heel thuis komt, dan mag ik weer een mens worden. Hoera, hoera, dan mag ik weer een mens worden, hij riep hoera, zo hard dat het dan wonder was dat niemand in de huizen hem hoorde, maar dat deed niemand en hij liep, zo hard zijn benen hem dragen konden, terug naar de wilde gans in het natte Moeras. Einde van hoofdstuk 6. Hoogstuk 7 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons, Wonderbare Reis door Selmar Lagerlöf, in de vertaling van Margarita Meibon. Hoogstuk 7 bij de beek van Ronnebí. Nog de wilde gansen, nog Smerre had gedacht dat ze elkaar ooit weer zouden ontmoeten, nadat ze uit Skane waren heen gegaan, maar nu liep het zo dat de wilde gansen hun weg over bleeking namen, en daar was Smerre de Vos ook heen gegaan. Hij had zich tot niet toe in het noorden van die streek opgehouden, en daar had hij nog geen parken van buitens, of hertentkampen, vol herten en lekkere jonge reën gevonden. Hij was meer uit zijn humeur dan hij zeggen kon. Op een middag, dat Smerre in een eenzaam bosland in Mellabicht, niet ver van de beek van Ronnebí Rondswerf. Zag hij een vlucht wilde gansen door de lucht vliegen. Hij merkte dadelijk op dat één van de gansen wit was, en toen wist hij met wie hij te doen had. Smerre begon onmiddelijk op de gansen te jagen. Evenzer uitlust in een goed maal, als om zich op hem te vreken voor al het verdriet dat ze hem hadden bezorgd. Hij zag dat ze naar het oosten gingen, tot ze aan de beek van Ronnebí kwamen, toen veranderde ze van richting en vloge naar het zuiden. Hij begreep dat ze van plan waren een slaaplaats aan de kant van de beek uit te zoeken. En hij dacht dat hij wel een paar van hen zonder bijzonder veel moeite zou kunnen pakken. Maar toen Smerre eindelijk de plaat zag waar de gansen nere streken waren, merkte hij dat ze die zo goed gekozen hadden dat hij niet bij hen kon komen. De beek van Ronnebí is in waarschijn geen grote indrukwekkende stroom, maar toch wordt ze veel besproken om haar mooie oevers. Op verschrijdende plaatsen drengt ze door tussen steile bergwanden die loodrecht uit het water opkomen en helemaal begroeid zijn met kampafouli en wilde rozen, met hagedoren en els, met vogelkers en wilgen. En er is niet veel dat prettiger is op een mooie zomerdag dan op dat kleine donkere beekje te roeien en naar boven te zien, naar al dat zachte groen dat zich vasthaakt aan de ruwe bergwanden. Maar toen de wilde gansen en Smerre bij de beek kwamen, was het koud, bui en glenteweer. Alle bomen stonden kaal en er was zeker niemand die er ook maar een ogenblik over dacht of de oevers mooi of lelijk waren. De wilde gansen waren blij dat ze onderaan zo'n steile bergwand, een smal reepje, zand hadden ontdekt, juist zo groot dat ze er een plaatsje op konden vinden. Voor zich hadden zij de bruisende beek die woest en sterk was, nu de sneeuw begon te smelten. Achter zich een onbeklimbare rotswand, terwijl neerhangen te takken en verborgen. Zekonden had niet beter hebben. De gansen, sleepend spoedig in, maar de jongen deed geen oog dicht. Zo draan de zon onder was, werd hij bang voor het donker en het woesteveld en verlangde hij naar mensen. Zoals hij nu onder de vleugel van de ganselig ingestopt kon hij niets zien en maar slecht horen. En als de ganserik iets kwaats over kwam, was hij niet in staat hem te redden. Geruizen gekletterd, hoorde hij van alle kanten. En er kwam zo'n grote onrust over hem, dat hij onder de vleugel uitkwam en op het veld ging zitten naast de gansen. Smeren stond op de bergtop, ver weg uit het zicht. Deze vervolging, hier, kun je even goed laten, zei hij in zichzelf. Je kunt zo steile berg niet opklouteren. Je kunt in zo'n woeste stroom niet zwemmen. En onderaan de berg is er geen streepje land dat je naar die slaaplaats brengend kan. Die gansen daar zijn je te slim af. Probeer maar nooit meer op ze te jagen, maar smeren. Als alvossen had moeite een voornemen op te geven en hij ging daarom aan de uiterste kant van de berg liggen en wende de ogen niet van de wilde gansen af. Terwijl hij ze daar zo lachte bekijken, dacht hij aan al het kwaad dat ze hem gedaan hadden. Ja, het was om hem dat hij uit Skarnen verbannen was. En naar het armoedige bleking had moeite vluchten. Hij wond zich zo op terwijl hij daar lag, dat hij die wilde gansen den dood toe wensten. Al zou hij ze dan ook zelf niet op mogen eten. Toen smeresboosheid zo geweldig er geworden was, hoorde hij geritsel in een grote spar die dichtbij hem stond. En hij zag een eekhoorn uit de boom komen, hevig achtervolgd door een martig. Geen van hen merkte smeren en hij zat stil na de jacht te kijken die voortging van boom tot boom. Hij keek naar de eekhoorn die zich tussen de takken zo vlug voortbewoog als of hij vliegend kon. Hij keek naar de martig die wel niet een evenknappe klautraar was als de eekhoorn, maar toch even zeker op en neer langs de boomstammensprong als of hij op rechte bospaden liep. Kon ik maar half zo goed klimmen als hij daar dacht de voz. Dan zouden die daar beneden niet lang zo rustig slapen. Zodra de eekhoorn gevangen en de jachten einde was, ging smeren naar de martig toe. Maar bleef op twee stappen afstand staan, ondertonen dat hij niet van plan was hem zijn buit te ontroven. Hij groeten de martig heel vriendelijk en feliciteerde hem met zijn vangst. Smeren wist zijn woorden goed te kiezen, zoals alfossen. De martig daarin tegen, die er met zijn lang slank lichaam, zijn fijne kop, zijn zachtvel en de lichtbruine vlek aan zijn hals. Als een klein prachtdiertje uitziet, is toch eigenlijk maar een ruwe bosbewoner. En hij antwoorden bijna niet. Het verbaasd me zij smeren, dat zo'n jager als jij zich met de jacht op eekhoorns vergenoegd. Als er zoveel edeler wild in je bereik is, hier hield hij op en wachten op antwoord. Maar toen de martig heel onbeschaamde gezichten tegen hem trok, ging hij voort. Het is toch niet mogelijk dat je de wilde gansen niet hebt gezien, die hieronder tegen de berg want staan. Of ben je niet zo flink in het klimmen, dat je beneden bij hen kunt komen. Deze keer hoefde hij niet op antwoord te wachten. Heb je wilde gansen gezien? Riep hij blazend. Waar staan die? Zeg het dadelijk, of ik bijtje de stort af. Nou nou, denk erom dat ik één zo groot ben als jij en wees een beetje beleefd. Ik wil niets liever dan je de wilde gansen wijzen. In het volgend oogomlik was de mart erop weg, de helling op. En terwijl smeren ernaar zat te kijken hoe zijn slagachter lichaam van tak tot tak voortbewoog. Dacht hij, die mooie boomjager heeft het vreedste hart in het hele bos. Ik denk dat de wilde gansen het aan mij te danken hebben als ze in een bloepat wakker worden. Maar juist toen smeren verwachten, de doodskreed van de gansen te horen, zag hij de mart er van een tak vallen en in de beek neerploffen, zodat het water hoog opspatte. Dadelijk daarop hoorde hij harde vleugels, luidkleppen en alle gansen vloogend snel op. Smeren wilde eerst de gansen na vliegen, maar er was zoveel lange te horen hoe ze gered werden dat hij bleef zitten tot de mart er weer naar boven kwam klauteren. De stumper was druipnat en bleef nu en dan staan om de kop met de voorpoten te vrijven. Dacht ik het niet dat je een stoffel was en in de beek zou rollen, zij smeren verachtelijk. Ik heb niets stoffelig gescedaan. Je hoeft niet zo te bromen, zei de marter. Ik zat al op één van de onderste takken en dacht erover hoe ik een hele massa gansen zou verscheuren toen een klein dwergje niet groter dan een eekhoorn op vloog en me met zo'n kracht en steen naar het hoofd gooide dat ik in het water viel en Erik er weer uit kon kruipen, de marter hoefde niet verder te vertellen. Er was niemand die naar hem luisterde. Smeren was al lang weg de gansen achterna. Intussen was Aka naar het zuiden gevlogen om een nieuwe slaaplaats te zoeken. Er was nog een klein beetje daglicht en bovendien stond de halve maan hoog aan de hemel zodat ze enigszins zien kon. Gelukkig was ze goed thuis in die streek omdat het al meer dan eens gebeurd was dat ze door de wind bleeking ingedreven was. Als ze in het voorjaar over de oceerijsde ze volgde de beek zoals ze die als een zwarte glansende slang kon zien slingeren door het in maandicht badende landschap. Zo kwam ze heel tot Dupavours waar de beek zich eerst verbergt in een onderaardse bedding en dan helder en door schijnend als of ze van glas was zich neerstort in een nauwe kloof en zich op de bodem daarvan stuk slaat in glinstrunde droppels en rondwiedend schuim. Onderaan die witte waterval lagen enkele stenen, waardoor het water als een woestestroom heen bruiste en hier streek akka neer. Dit was ook weer een goede slaaplaats, vooral zo laat op de avond als de mensen niet meer in beweging waren. Terwijl de zononderging hadden de ganzen daar niet kunnen neerstreiken, want Dupavours ligt niet in een woesternij, aan de ene kant van de waterval ligt een papierfabriek en aan de andere kant die stijl is en met bomen begroeid ligt het park van Dupadal, maar steeds mensen rondzwerven op de gladden en stijle paden om te genieten van de wildestroom die bruisend in de kloof valt. Het ging hier precies als op de vorige plaats. Geen van de reizigers dacht er ook maar een ogenblik aan dat ze op een mooie en zeer beroemde plek waren. Ze dachten nog zeker meer aan dat het griezelig en gevaarlijk was op gladden, natte stenen midden in een donderende waterval te staan slapen, maar ze moesten immers blij zijn als ze veilig verroofdieren waren. De ganzen vielend gauw in slaap, maar de jongen had geen rust. Hij zat naast hen om op de ganzen rik te passen. Na een poos kwam Smirre naar de oever van de beek gesprongen. Hij kreeg dadelijk de ganzen in het oog die daar in de bruisende maalstroom stonden en begreep dat hij ook nu niet bij hen kon komen, maar hij wilde ze toch niet verlaten. Hij bleef aan de oever naar hen zitten kijken. Hij voelde zich erg vernederd en vond dat zijn eer als jager op het spel stond. Op één zag hij een otter uit het schuimende water komen met een vis in de bek. Smirre ging hem tegemoet, maar bleef op twee stappen afstand van hem staan om te tonen dat hij hem zijn jachtbuik niet wou afnemen. Je bent toch een rare snaak dat je je vergenoegd met visten vangen, als er volop wilde ganzen op de stenen staan, zei Smirre. Hij was zo in vuur dat hij de tijd niet nam om zijn woorden zo goed te kiezen als hij gewoondelijk deed. De otter keerde niet eens zijn kop naar het water. Hij was een landloper, als alle otters. Hij had dikwijls in het vondmeer gevist en kende Smirre de voss wel. Ik weet wel hoe jij het aanlegt om een forealmachtig te worden Smirre, zei hij. Oh, ben jij het grippen, zei Smirre, en was blij omdat hij wist dat deze otter een kloek en knap zwemmer was. Ik wil wel geloven dat je niet naar de wilde ganzen wilde kijken als je niet in staat bent ze te bereiken, maar de otter die zwemvliesen tussen de tenen had een stevend staart die zo goed als een roeriem was en een pels voor vocht onderdringbaar wilde het niet op zich laten zitten, dat er een stroom was die hij niet aandurvde. Hij keerde zich naar het water en zodra hij de wilde ganzen in het oog kreeg, vierp hij de vis weg en sprong van de stijle helling in de rivier. Als het wat verder in de lente was geweest, zodat de nacht te galen in het park van Dupadal geweest waren, zouden ze later vele nachten hebben gezongen van de strijd van grippen met de stroom, want de otter werd dikwijls door de golven meegerupt, de rivier af, maar hij werkte zich telkens weer naar boven, hij zwom voort in de dijning, hij kroop over stenen en kwam langzamerhand dichter bij de wilde ganzen. Het was een gevaarlijke tocht, welwaard, om door de nacht te galen bezongen te worden. Smirre volgde zijn weg met de ogen, zo goed hij kon. Eindelijk zag hij dat de otter bezig was naar de wilde ganzen te klimmen, maar juist toen klonk er een woeste schende schreeuw. De otter storten achterover in het water en werd weggerukt, als of hij een blind jongkartje was geweest. Onmiddellijk daarna klatten de ganzen hard met de vleugels, ze vlogen op en weg om een andere slaaplaats te zoeken. De otter kwam gauw weer aan dand, hij zei niets en begon zijn ene voorpoot te likken. Toen Smirre hem bespotten, omdat zijn tocht mislukt was, barste hij je uit. Het komt niet doordat ik niet goed zwemmen kan Smirre. Ik was tot vlakbij de ganzen gekomen en zou juist bij hen aan de lamp klimmen, toen een dwergje kwam aanspringen en me op mijn poot sloeg met een scherp ijzer. Dat deed zo'n pijn dat ik mijn houl vast verloer en toen pakte de stromen. Hij hoefde niet verder te vertellen. Smirre was al lang weg, de ganzen achterna. Opnieuw moesten Aka en haar troep dus uit op een nachtelijke tocht. Gelukkig was de maan nog niet onder en met behulp van haar licht gelukte het de leidste ganz een van de andere slaaplaatsen te vinden, die zij daar in de buurt kende. Ze volgde de glans in de rivier weer naar het zuiden, over het buiten van Dupadal en over de donkere daken en witte watervallen van Ronnebi, zweef tussen voort zonder neer te strijken. Maar een eind wegs, ten zuiden van de stad niet ver van de zee ligt het sanatorium van Ronnebi, met zijn badhuis en bronhuis, met een groot hotel en zomerwoningen voor badgasten. Dit alles staat een hele winter leeg en verlaten wat alle vogels wel weten, en talrijk zijn de vogelfluchten die bij harde storm, beschutting zoeken, op de balkons en in de veranda's van de verlaten gebouwen. Heer streken de wilde ganzen neer op een balkon en als gewoonlijk sliepen ze gauw in. De jongen daar het tegen kon niet slapen omdat hij niet onder de vleugel van de ganzerik kon kruipen. Het balkon lag op het zuiden, zodat de jongen het gezicht op de zee had. En omdat hij niet kon slapen, zat hij erna te kijken hoe mooi het was als in bleking zee en land elkaar ontmoeten, want zie eens, zee en land kunnen elkaar ontmoeten op zoveel verschillende manieren. Op veel plaatsen komt het land naar beneden bij de zee met vlakken, hier en daar knobbelige velden, en de zee komt bij het land met stuifzand dat het opdrijft in hopende wallen. Het is alsof ze zo'n hekel aan elkaar hebben dat ze alleen het lelijkste willen laten zien wat ze hebben, maar het kan ook gebeuren dat het land als het beneden bij de zee komt een muur van bergen opwerpt als of de zee iets gevaarlijks was. En als het land zo doet, gaat de zee daar tegen op imboze branding en zweet en brult en slaat tegen de klippen en ziet er uit als of ze de bergen van het land kort en klein wil scheuren, maar in bleking gaat het heel anders toe als land en zee elkaar ontmoeten. Daar splijt het land zich in kapen en eilanden en eilandjes, en de zee verdeelt zich in fiorts en baien en inhammen. En misschien komt het wel hierdoor dat alles eruit ziet als of hier land en zee elkaar in vreugde en eendracht tegemoet komen. Denk nu allereerst aan de zee. Heel in de verte ligt ze doods en leeg en groot en doet niets dan haar grauwe golven voortrollen. Als ze in de buurt van het land komt, ontmoet ze de eerste klip. Die neemt ze gauw in bezit. Trek er al het groen af en maakt haar evenkaal en gauw als ze zelf is. Dan ontmoet ze weer een klip. Daar gaat het ook zo mee. En nog een, ja, daar gaat het ook zo mee. Die wordt uitgekleed en uitgeplunderd als of ze in roovenschande gevallen was. Maar dan komen de klippen in al dichter rijen en dan begrijpt de zee zeker dat het land haar zijn kleinste kinderen tegemoet zijn om haar tot zachtheid te bewegen. Ze wordt ook vriendelijker hoe verder ze naar binnen komt. Stuwt haar golven minder hoog op, dempt haar stormen. Laat groen zitten in barsten en spleeten en verdeeld zich in kleine baanen en inhammen. En wordt eindelijk dicht bij het land zo weinig gevaarlijk dat kleine bootjes zich op haar water wagen. Ze kan zeker zichzelf niet herkennen. Zo licht en vriendelijk is ze geworden en denk dan aan het land. Dat licht daar eentonig en is bijna overal hetzelfde. Het bestaat uit vlakke akkers met hier en daar een beuken haag ertussen of ook uit ver uitgestrekte bergterassen met bosbegroeid. Het ziet er uit als of het enkel denkt aan haver en rapen en aardappelen en sparren en dennen. Dan komt een bij die ver in het land insnijdt. Daar geeft het niets om. Maar het zet die af met berk en els, precies als of het een gewoon zoetwatermeertje was. Dan komt er nog een bij aan. Ook daar maakt het land geen complimenten mee. Die wordt ook bekleed als de eerste. Maar dan komen de fiorts en breken in en maken zich breder. Ze spleiten het veld en de bossen en zo doen de moet het land ze wel opmerken. Ik geloof dat de zee zelf daar aankomt, zegt het land. En dan begint het zich op te sieren. Het bekrant zich met bloemen, rijst en daalt in heuvels en dalen en gooit eilanden uit in de zee. Het wil niet meer weten van sparren en dennen, maar gooit ze weg als ouderdaagse kleren en prongt met grote eikenbomen en linden en castanjes en met bloeiendevelden vol groen kruid. En wordt zo mooi als een park op een landgoed. En als het de zee ontmoet, is het zo veranderd dat het zichzelf niet meer herkent. Dit alles kan men nu niet goed zien voor het zomerwoord. Maar de jongen merkte toch hoe zacht en vriendelijk de natuur was. En hij begon zich rustiger te voelen dan in het begin van de nacht. Toen hoorde hij opeens een sterk en aaklige hel vanuit het park bij het badhuis. En toen hij opstond zag hij een fos in de bleke maanden schijn op de grond onder het Balkon staan, want Smeren was de ganzen weer nagelopen. Maar toen hij de plaats had gevonden waar ze nu waren, had hij begrepen dat het nu onmogelijk was ze om er maar enigszins naar buiten komen. En toen had hij niet kunnen laten te huilen van ergendis. Toen de fos zo helde, werd de oude acker de leidste gans wakker. En hoewel ze bijna niet zien kon, meenden ze toch die stem te herkennen. Ben jij daar buiten in de nacht Smeren? Vroeg ze. Ja, zei Smeren. Ik ben het. En nu wil ik eens vragen wat jullie ganzen van de nacht zegt, den ik jullie bezorgd heb. Meen je daarmee dat je ons de martyr en de otter achterna gezonden hebt voor elkaar weer? Een goede daad moet mij niet ontkennen, zei Smeren. Jullie het eens met mij het ganzen spelletje gespeeld. Nu heb ik met jullie het fossenspelletje gedaan. En ik ben niets van plan daarmee op te houden, zolang er nog maar één van jullie in het leven is. Al zou ik jullie ook door het hele land heen vervolgen. Je moest er eens over nadenken Smeren, of dat goed is van jou. Die gewapend is met tanden en klauwen, om ons op die manier te vervolgen. Wij, die weerloos zijn, zei Aka. Smeren vond dat Aka bangs ging te zijn. En hij zei snel, als jij Aka, die een duimelot daar, die me nu zo dikwils heeft tegengewerkt, pak een wild en naar beneden gooien, dan beloof ik vrede met je te sluiten. Ik zal je dan nooit meer vervolgen en ook niet weer bij je horen. Duimelot kan ik je niet geven, zei Aka, van de jongste tot de oudste hebben we graag eens levend voor hem over. Als jullie zoveel van hem houden, zei Smeren, dan beloof ik je dat hij de eerste van jullie zijn zal, op wie ik vraag nemen zal. Aka antwoordde niet meer. En nadat Smeren nog een paar keer geheld had, werd alles stil. De jongen bleef wakker liggen. Nu kwam het door wat Aka tegen de Vos had gezegd, dat hij niet slapen kon. Nooit had hij gedacht dat hij zo iets groots zou horen, dat iemand zijn leven voor hem wilde wagen. Van dat ogenblik af kon men niet meer van Niels Holgerson zeggen, dat hij van niemand hield. Einde van hoofdstuk 7. Hoofdstuk 8 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in vertaling van Margerita Mayboom. Hoofdstuk 8, Carls Kroona. Het was een avond in Carls Kroona en de Maanscheen. Het was mooi en stil weer, maar vroeger op den dag had het gestormd en geregend en de mensen meende zeker dat het onweer nog voortdoerde, want bijna niemand waagde zich nog op straat. Terwijl de stad daar zo verlaten lag kwam een Aka en haar troep over Veemum en Ponderhulm op haar aanvliegen. Ze waren er in de late avond op uit om zich een veilige slaaplaats tussen de klippen te zoeken. Ze konden niet aan land blijven, omdat ze, waar ze ook neerstreken, door Smerre de Vos gestoord werden. Toen u, de jongen, hoog in de lucht voortreed en naar de zee en de klippenkeek die zich voor hem uitstrekten, vond hij dat alles er zo wonderlijk en spookachtig uitzag. De hemel was niet langer blauw, maar welfde zich boven hem als een koepel van groenglas. De zee was melkwit, zover hij zien kon. Rollde zij haar witte golfjes met silveren glans op de toppen. Midden, in al dat witte, lagen kolzwart de vele klippenijlanden. Of ze groot of klein waren, vlak als wij landen, of vol klippen, ze waren even zwart. Ja, zelfs de woonhuizen, de kerken en windmolens, die gewonelijk wit of rood waren, tekenden zich zwart af op de groen en hemel. De jongen vond dat het was als of de aarde onder hem verwisseld geworden en hij in een andere wereld gekomen was. Hij nam zich voor, zich deze nacht een slapper te houden en niet bang te worden. Maar toen kreeg hij iets te zien, dat hem hever verschrikte. Het was een hoog, rotsachtig eiland, met grote, kante geblokken bedekt en tussen de zwarte blokken glinst erden plekken helder, schitterend goud. Hij kon niet laten aan de maagelsteen bij Hexen, Ljungby, te denken, die de Hexen soms op hoge gouden zuilen omhoogheffen en hij vroeg zich verwonderd af of hier iets dagelijks was. Maar die stenen en dat goud waren nog zo erg niet, als er maar niet zoveel ondieren in het water rond op het eiland gelegen hadden. Het leken wel haaien en walvissen en andere dieren, maar de jongen begreep dat het de zeespoken waren, die zich om het eiland hadden verzameld en van plan waren aan landen klouteren, om met de landspoken die daar woonden te vechten en die op het land woonden, waren zeker bang, want hij zag hoe een grote reus die op het hoogste punt van het eiland stond, de armen omhooghief, als in wanhoop, over al het ongeluk dat over hem en zijn eiland zou komen. De jongen was niet weinig verschikt toen hij merkte dat Acca juist boven dat eiland ging neerdalen. Nee, goeie hemel, daar moeten we toch niet neerstrijken, zei hij, maar de ganzen bleven dalen en Al Gauw was de jongen er verbaasd over, dat hij zo verkeerd had kunnen zien. De grote steenblokken waren ten eerste niets anders dan huizen. Het hele eiland was een stad en de schitterende gouden plekken waren lantaarens en rijen verlichte vensters. De reus die op het hoogste punt van het eiland stond en de arme opstak was een kerk met twee schuine torens en alle zeespoken en ondieren die hij had menen te zien, waren allerlei boten en vaartuigen die om het eiland voor ankelagen. Aan de zijde van het vaste land waren de meeste roeiboten en zelfsloepen en kleine kuststoombootjes, maar aan de kant van de zee lagen gepanselde vaartuigen, sommige breed met reuzachtige dikken naar achteren hellende schoorstenen, andere lang en smal en zo gevormd dat ze door het water moesten kunnen glijden als vissen. Wat zou dat wel voor een stad zijn? Ja, daar zou de jongen wel achter komen, want hij zag veel oorlogsschepen. Hij had zijn hele leven plezier in schepen gehad, hoewel hij nooit met anderen had te maken gehad dan met de galijen die hij in de sloot langs de weg had laten varen. Hij wist toch wel dat die stad, waar zoveel oorlogsschepen lagen, ging andere dan Karls Krona kon wezen. De grootvader van de jongen was een oude marine-matroos geweest en zolang hij leefde, had hij elke dag van Karls Krona verteld, van de grote oorlogswerf en van alles wat daar in de stad te zien was. Hier voelde de jongen zich helemaal thuis en hij was er blij om, dat hij nu dat alles waarvan hij zoveel had gehoord te zien zou krijgen. Maar hij zag maar flauw de omtrekken van de toren en de vestingen die de ingang van de haven afsloten. En van de vele gebouwen op de werf, eer Aka, op een van de platte daken neerstreek, dat was wel een veilige plaats voor wie tegen een fos beschermd wou zijn. En de jongen dacht erover of hij niet voor die ene nacht onder de vleugel van de Ganserik kon kruipen. Ja, dat kon hij zeker wel. Het zou goed voor hem zijn, een beetje te slapen. Hij zou dan proberen wat meer van de werf en de schepen te zien als het licht werd. De jongen vond zelf dat het vreemd was dat hij zich niet steel houden kon en tot de volgende morgen wachten voor hij de schepen ging zien. Hij had zeker nog geen vijf minuten geslapen voor hij onder de vleugel uitgeleed en langs de bliksemafleider en de grootpijpen naar beneden op de grond klauterde. Hij stond al gauw op een grote markt die voor de kerk lag. Die was met ronde steenen bestraat en voor hem even moeilijk te begaan als voor een volwassenen een ongelijk weiland. Zij die in het woesteveld wonen of ver weg op het land voelen zich altijd angstig als ze in een stad komen waar de huizen recht en stijf staan en de straten open liggen zodat ieder kan zien wie daar loopt. Zo ging het ook met de jongen toen hij op de grote markt in Karlskrona stond en naar de Duitse kerk en het raadhuis en de grote kerk zag van waar hij zo pas naar beneden was geklommen. Wensde hij zich weer boven bij de Gansen. Gelukkig was de markt helemaal leeg. Er was geen mens als men ten minste het standbeeld niet meer rekende. Dat op een hoog voetstuk stond. De jongen keek lang naar het standbeeld dat een grote grove man voorstelde met een drie kanten hoed op. Een lange rok, korte broek en zware schoenen aan en hij dacht er over wie het wel wezen zou. Hij heelt een lange stok in de hand en zag eruit als of hij die ook wel wist te gebruiken want hij had een geweldig streng gezicht met een grote krommeneus en een lelijke mond. Wat heeft die hanglip daar te maken? Zijde jongen eindelijk. Hij had zichzelf nooit zo klein en akelen gevoeld als die avond. Hij probeerde zich moed in te spreken met een parmantig woord. Later dacht hij niet meer aan het standbeeld, maar liep een brede straat in die naar zee leidde. Maar hij had nog niet lang gelopen toen hij iets achter zich hoorde. Achter hem liep iemand die met zware voeten op de stenen standte en op de grond stoten met een ijzerbeslagen stok. Dat klonk als of de grote bronzenman van de markt aan het wandelen was gegaan. De jongen luisterde naar die stappen terwijl hij de straat uitholde en hij werd er al meer van overtuigd dat het de bronzenman was. De grond dreundde en de huizen schudden. Het kon niemand anders wezen dan hij die zo zwaar liep. En de jongen werd bang toen hij dacht aan wat hij zo pas tegen hem had gezegd. Hij durfde niet om te kijken, om te zien of hij het werkelijk was. Hij gaat misschien maar wandelen voor zijn plezier, dacht de jongen. Hij kan toch niet boos op me zijn. Om, wat ik gezegd heb, dat was helemaal zo niet bedoeld. In plaats van recht door te gaan en te proberen op de werf te komen, sloeg de jongen een straat in, die naar het Oosten liep. Hij wilde allereerst wegkomen van wie daar achter hem liep. Maar al dadelijk hoorde hij dat de bronzenman dezelfde straat insloeg en de jongen werd zo bang dat hij helemaal niet wist wat hij beginnen moest en wat was het moeilijk scheldplaatsen te vinden in een stad waar alle poorten gesloten waren. Toen zag hij aan zijn rechterhand een oude houten kerk die een eind van de straat midden in een grootplantsoen lag. Hij bedacht zich geen ogenblik, maar liep zo hard hij kon naar de kerk. Als ik daar maar komen kan, dan ben ik zeker tegen alle kwaadbeschut, meende hij. Terwijl hij voortholde zag hij in eens een man die op een pad stond en hem wenkte, dat is zeker iemand die mij helpen wil, dacht de jongen. Hij werd inderblij en liep gauw naar die kant. Hij was werkelijk zo bang dat het hard hem in de borst bonsde. Maar toen hij bij de man kwam, die aan de kant van het pad op een paaltje stond, was hij helemaal verbluft. Het kan toch niet geweest zijn, die mewenkte, dacht hij, want hij zag dat de hele man van hout was. Hij bleef hem aanstaand kijken. Het was een grove man met korte benen en een breed blozend gezicht, glans en zwart haar en een volle zwarte baard. Op het hoofd had hij een zwarte houten hoed, om het lichaam, een bruine houten rok, om het midden een zwarte houten sherp, om de benen een weide, grijze houten korte broek en houten kousen en aan de voeten zwarte houten korte rijglaarzen. Hij was pas geschilderd en gevernist, zodat hij glom en blonk in de manen schijnt. En dat droeg er zeker wel toe bij, om hem zo'n goedig uiterlijk te geven dat de jongen hem dadelijk vertrouwen. In de linkerhand hield hij een houten bord en daarop last die jongen. Ik vraag u nederig, al is mijn stem op zwak, kom, leg een penning neer, maar neem mijn hoed dan af. O, zo! De man was dus een armenbus. De jongen voelde zich in de war gebracht. Hij had verwacht dat het iets heel bijzonders zou zijn. En nu herinnerde hij zich dat zijn grootvader, ook over die houten man, daar had gesproken en gezegd had, dat alle kinderen in Karlskrona zoveel van hem hielden. En dat was zeker wel waar, want hij had ook moeite om van die houten man weg te gaan. Hij had zoiets ouderwets over zich. Dat men kon denken dat hij wel honderd jaar oud was. En tegelijkertijd zag hij er zo sterk, embars en levenslustig uit, precies zoals men zich kon voorstellen dat de mensen vroeger deden. De jongen vond het zo aardig naar de houten man te kijken, dat hij de ander waarvoor hij was weggelopen helemaal vergat. Maar nu hoorde hij hem weer. Hij kwam de straat uit en het kerkplein op. Hij kwam hierheen. Waar moest de jongen toch blijven? Op datzelfde ogenblik zag hij hoe de houten man zich naar hem neerboog en zijn grote brede handuitstak. Het was onmogelijk iets anders dan goed van hem te denken en de jongen stond met een sprong op de hand. En de houten man lichte hem op naar zijn hoed en stopte hem daaronder. Juist was de jongen verstopt en juist had de houten man zijn arm weer op de rechte plaats gebracht. Of de bronzen man stond voor hem en stooten zijn stok op de grond. Zodat de houten man op zijn voetstuk schudde. Toen zei de bronzen man met sterke, klankvolle stem wat ben jij voor een snuiter. De arm van de houten man ging snel naar boven, zodat het oude hout kraakte en hij tikte aan zijn hoed. Terwijl hij antwoorden, rozenbom met permissie uw majestijd. Eens, opperbootsman, op het linie schip, driestheid, naam bij een dienstijd kerkwachter aan de Admiraliteitskerk, eindelijk in hout gesneden en op het kerkplein neergezet als armenbus. Een schok ging de jongen door de leden, toen hij hoorde dat de houten man zei uw majestijd, want nu hij er over nadacht, wist hij dat het standbeeld op de markt de man voorstelde die de stad gesticht had. Het was dus niemand minder dan Karel XI, waar hij tegen zijn zin mee te doen gekregen had. Je antwoord flink, zei de bronzen man. Kun je me nu ook zeggen, of je een dwergje gezien hebt, dat hier van nacht rondloopt in de stad. Dat is een brutale rekel en als ik hem maar te pakkend krijg zal ik hem wel mooren sleren en bij die woorden stoot hij zijn stok weer op de grond en zag er vreselijk boos uit. Met uw verlof, uw majestijd, ik heb hem gezien, zei de houten man en de jongen werd zo bang dat hij begon te beven onder de hoed en hij keek naar de bronzen man door een spleetje in het hout. Maar hij werd weer kalm toen de houten man voortging, maar uw majestijd is op het verkeerde spoor. Dat dwergje was zeker van plan naar de werf te lopen en zich daar te verstoppen. Denk je dat, Rosenbom? Ja, blijf dan niet langer daar zo stil op je paal staan, maar kom met me mee en help me hem zoeken. Vier ogen zien meer dan twee, Rosenbom. Maar de houten man antwoorden met jammerende stem, ik smeek u. Aller onderdanigst, te mogen blijven staan waar ik sta, ik zie er fris en glimmend uit door de werf, maar ik ben oud en vermollemd en kan het niet verdragen met te bewegen. De bronzen man hoorde zeker niet tot de mensen die graag tegengesproken worden. Wat zijn dat voor manieren? Wil je? Willens meegaan, Rosenbom, en hij hief zijn lange stok op en gaf de ander een klinkende klap op zijn schouder. Zie je wel dat je nog wat verdragen kunt, Rosenbom? Toon braken ze op en gingen groot en geweldig door de straten van Karls Corona tot ze aan een houten poort kwamen, aan de ingang van de werf. naar buiten liep een van de marine matrozen op wacht, maar de bronzen man liep hem voorbij en trapte de poort open zonder dat de matroos er iets om gaf, zodra ze op de werf gekomen waren, zagen ze een uitgestrekte haven voor zich, door stijgers in verschillende afdelingen verdeeld. In de havenbascense lagen oorlogs schepen en zagen ervan dichtbij groter en verschrikkelijker uit dan toen de jongen ze van bovenaf zag. Het was toch nog niet zo verkeerd dat ik ze voor zee spoken hield, dacht hij. Waar vind je het het beste om met zoekend te beginnen, Rosenbom, zei de bronzen man, zo'n klein ding als hij zou zich wel het beste in de modelzaal kunnen verstoppen, antwoorde de houten man. Op een smaller strookland die zich links van de poort langs de hele haven tot aan zee toe uitstrekte, lagen ouderwetse gebouwen. De bronzen man ging naar een huis met lage muren, kleine vensters en een groot dak. Hij stooten met zijn stok tegen de deur, zodat hij opensprong en liep met harde stappen een trap met uitgesleed treden op. Toen kwamen zij in een grote zaal die vol getakelde en getuigde schepen was. De jongen begreep, ook zonder dat men het hem zei, dat het de modellen waren van de vaartuigen die voor rekening van de zweetsen marine gebouwd waren. Daar waren verschillende soorten van vaartuigen. Er waren oude linieschepen met kanonnen aan weerskanten, met hoge getouwen voor en achter de masten met een warmwinkel van zeilen en touwen bezwaard. Er waren kleine bootjes voor de vaart tussen de klippen, met roeibanken langs de kanten. Er waren kanonneerskloepen, zonder dek en rijk vergoelde vergatten, de modellen van de schepen die koningen voor hun reizen hadden gebruikt. Eindelijk waren er ook de zware, brede panscherschepen met een toren en kanonnen op de dek die tegenwoordig in gebruik zijn en smallig glimmende torpedobootjes die op lange slankenvissen leken. Toen de jongen doordat alles heen gedragen werd, was hij steeds meer verbaasd dat zulke grote en mooie schepen hier in Zweden gebouwd zijn, sprak hij. Hij had tijd genoeg alles daar binnen te bekijken, want toen de bronzenman de modellen zag, vergat hij het andere. Hij bekeek ze allemaal van de eerste tot de laatste en vroeg naar alles wat hij opmerkte. En Rosenbaum, de opperbootsman van de Driestijd, vertelde wat hij wist van de bouwmeesters van de schepen en van wie ze gecommandeerd hadden en hoe het met hen gegaan was. Hij vertelde van alle beroemde zeehelden tot 189, want verder was hij er niet bij geweest. Hij en de bronzenman vonden allebei de oude mooie houten schepen de beste van de nieuwe panscherschepen. Schenen ze niet zo heel veel verstand te hebben. Ik merk wel dat je niets weet van dat nieuwe hier, zei de bronzenman. Laat we daarom liever naar wat anders gaan kijken, want hier heb ik plezier in Rosenbaum. Nu scheen hij opgehouden te hebben naar de jongen te zoeken en Niels voelde zich kalm en veilig daaronder de houten hoed. Toen wandelden de beide mannen door de grote gebouwen, de zeilmakerij, de ankersmederij, de machine en timmerwerkplaatsen. Ze zagen de kranen en dokken, de grote magazijnen, de artillerieafdeling, het thuighuis, de lange touwslagerij en het grote verlaten dok dat in de rots was uitgehouden. Ze liepen de stijgers op waar de oorlogsschepen gingen aan boord en bekeken ze als twee oude zeerobben, bewonderden en keurden af, prezen en ergerden zich. De jongen zat veilig onder de houten hoed en hoorde er van spreken hoe er gewerkt en gezoekt was om al die vloten uit te rusten die van hier waren uitgezonden. Hij hoorde hoe leven en bezittingen waren gewaagd, de laatste penning geofferd om oorlogsschepen te bouwen, hoe bekwamen mannen al hun krachten hadden ingespannen om die vaartuigen zo goed mogelijk te maken en te verbeteren. Die ter verdediging van het vaderland moest te dienen. Het kan niet ontkend worden dat de jonge een paar maal de tranen in de ogen kreeg toen hij over dat alles hoorde praten. Uit allerlaatst gingen zij naar een open plaats waar de galioenfiguren van oude linieschepen stonden uitgestald en iets wonderlijkers had de jongen nog nooit gezien want die beelden hadden ongelooflijk indrukwekkende, schrik aan jagende gezichten. Ze waren groot, zagen redapper en woest uit vol van dezelfde vierengeest die de grote schepen hadden uitgerust. Ze waren van een andere tijd dan de zijnen. Hij had een gevoel dat hij in elkaar kromp toen ze daar voor hem stonden. Maar toen ze daar kwamen, zei de bronzenman tegen de houten, neem je goed af, rozebom, voor hen die hier staan. Zij zijn allemaal in de strijd voor het vaderland geweest. En rozebom had vergeten waarom ze die wandeling begonnen waren, even goed als de bronzenman. Zonder zich te bedenken, nam hij zijn houten hoed af en riep. Ik neem de hoed af voor hem die de haven grof en de werf stichtte en de vloot vernieuwde voor de koning die dit alles schiep. Dank je, rozebom. Dat is mooi gezegd, je bent een beste kerel. Maar wat is dat nu, rozebom? Want daar stond Niels Holgerson, midden op de kale schedel van rozenbom. Maar nu was hij niet bang meer. Hij nam zijn witte muts af en zwijde die hoog in de lucht en riep, hoera, voor jou langlip. De bronzenman stoot er met zijn stok hard op de grond. Maar de jongen kwam nooit te weten wat hij van het plan was te doen, want nu ging de zon op en meteen verdwenen ze allebei de bronzen en de houtenman, alsof ze uit damp bestonden. Terwijl hij nog daarin stond te kijken, vlogen de wilde gansen op van de kerktoren en zweefden heen en weer over de stad. Opeens kregen ze Niels Holgerson in het oog en toen schoten grote witte uit de wolken neer om hem te halen. Einde van hoofdstuk 8. Hoogstuk 9 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margarita Meiboom. Hoogstuk 9. De Reis naar Ulland. De volgende morgen vlogen de wilde gansen naar een rots eiland om te grazen. Daar ontmoeten ze een troepje grijze gansen die heel verwonderd waren ze te zien, omdat ze heel goed wisten dat hun verwanten de wilde gansen liefst over het binnenland vliegen. Ze waren nieuwsgierig en fragsiek en waren niet eer te vreden voor de wilde gansen van de vervolging van Smerre de Vos hadden verteld. Toen ze hun verhaal hadden gedaan, zei een grijze gans die even oud en wijsgeen als Aka zelf dat was een groot ongeluk voor u dat de Vos in zijn eigen land vogelvrij verklaard werd. Hij zal zeker zijn woord houden en u tot in Lapland vervolgen. Als ik in uw plaats was zou ik niet naar het noorden over Smaland gaan, maar de buitenweg nemen over Ulland, zodat hij helemaal uw spoor bijster wordt. Om hem goed in de wart te brengen moest u een paar dagen op de zuidelijke spits van Ulland blijven. Daar zult u goed eten en goed gezelschap vinden. Ik geloof niet dat u er spijt van hebben zult als u die weg neemt. Dat was werkelijk een wijzerraad en de wilde gansen besloten die te volgen. Zodra zij verzadigd waren, begonnen zij de tocht naar Ulland. Geen van hen was daar vroeger geweest, maar de grijze gans had hun goede kentekenen voor de weg aangegeven. Ze hadden maar recht naar het zuiden te vliegen tot ze de grote vogels doet ontmoeten die buiten langs de kust van Bleking ging. Al de vogels die hun winter verblijf bij de Noordzee hadden en nu op weg waren naar Vindland en Rusland, vlogen daar langs en ze waren allen gewoon op Ulland neer te strijken om daar te rusten. De wilde gansen zouden aan gidsen geen gebrek hebben. Die dag was het volkomen stil en warm als op een zomerdag het beste weer dat men zich voor een zee-rijs denken kan. Het enige wat een beetje onrust gaf was dat het niet helemaal helder was. De hemel was grijs en gedekt. Heer en daar dreven geweldige wolkmassa's die tot aan de horizoneringen en het uitzicht verhinderten. Toen de reizigers buiten de klippen waren gekomen, strekte de zee zich zo even en spiegelglat uit dat de jongen toen hij naar beneden keek meende dat het water verdwenen was. Er was geen aarde meer onder hem. Hij had niets dan lucht en wolken om zich heen. Hij werd helemaal duizelig en klemde zich nog angstiger aan de gansen rugvast dan hij de eerste keer had gedaan. Het was als of hij zich onmogelijk vast zou kunnen houden, maar de een of andere kant uitvallen Het werd nog erger toen ze aan de grote vogelstoet kwamen waarvan de grijze gans had gesproken. Werkelijk kwam de ene vlucht naar de andere aanvliegen, allen in dezelfde richting. Het was als volgden ze een gebaande weg. Het waren eenden en grijze gansen, zwarte waterhonders en duikerhonders, duikel eenden en peilstaarten, duikelgansen en zilverhonders, strandexters en waterhonders. Maar toen nu de jongen zich veroverboog en die kant uitkeek zag hij de hele vogelstoet spiegelen in het water. Hij was zo soezig dat hij niet begreep hoe dat kwam. Hij meende dat alle vogels met de buik naar boven vloog hem. Hij was daar toch niet erg verbaasd over, want hij wist zelf niet wat boven en wat beneden was. De vogels waren heel moe en verlangde verder te komen. Niemand van hen schreeuwde of zij een grappig woordje en dat maakte dat alles er zo wonderlijk, onwerkelijk uitzag. Stel je voor dat we van de aarde weggevlogen zijn, zei hij in zichzelf. Stel je voor dat we bezig zijn naar de hemel te gaan. Hij zag niets dan wolken en vogels om zich heen en hij begon het waarschijnlijk te vinden dat ze naar de hemel vloog hem. Hij werd blij en vroeg zich af wat hij daar wel te zien zou krijgen. De duizeligheid ging opeens over. Hij vond het zo heerlijk te denken dat hij naar de hemel ging en de aarde verliet. Maar opeens hoorde hij een paar knallende schoten en zag enige witte rookseltjes opstijgen. Onder de vogels ontstond onrust en rumoer. Schutters, schutters, schutters in boten, riepen ze, vlieg hoog, vlieg weg. Toen zag de jongen eindelijk dat ze nog steeds over de zee vlogen en dat ze in het geheel niet in de hemel waren. Kleine boten lagen in een lange rij en ze waren vol schutters die schot op schot losten. De eerste groepen vogels hadden hen niet bij tijdsgemerkt. Ze hadden te lagen vlogen. Verschijnende donkere lichamen zonken meer in zee en bij elk die viel, hieven de levenden lange jammerkreten aan. Het was vreemd voor hem die zich zo pas ver in de hemel droomde met zulk een schrik en knallende weer tot zichzelf te komen. Aka schoot omhoog zo snel ze kon en daarna vloog de troep weg met de grootst mogelijke snelheid. De wilde ganzen kwamen dan ook omgedeerd weg, maar de jongen kon maar niet van zijn verbazing bekomen. Stel je voor dat iemand kon schieten op Aka en Ijski en Kaksi op de Ganserik en de anderen. De mensen hadden toch geen begrip van wat ze deden. Zo ging de tocht weer voort door de stille lucht en alles was doodstil als te voeren. Alleen enkele, afgematte vogels, riepen nu en dan, zijn we er gauw. Weet jullie wel, zeker, dat we op de goede weg zijn en dan antwoorden zij, die voor aanvlogen, we vliegen recht op Eurland aan, recht op Eurland. De wilde eenden waren moe en de duikel eenden draaiden om hen heen. Haast je, zo niet, riepende eenden, toen jullie eet alles op voor wij eraan toe zijn. Er is genoeg voor jullie en voor ons antwoorden de duikel eenden. Eer ze nog zover gekomen waren dat ze Eurland zagen kwam een flauwintje hun tegemoet. Dat bracht iets mee dat op geweldige massa's witte rookleek als of er ergens een grote brand was. Toen de vogels de eerste witte warrelwolken zagen aanrollen, werden ze bang en vlogend sneller. Maar dat witte dat op rookleek stroomde al dichter voort. En eindelijk omringde het hen helemaal. Het had geen scherpe lucht. Het was niet donker en droog, maar wit en vochtig. De jonge begrepel gauw dat het niet anders dan mist was. Toen de mist zo dicht was dat men geen stap voor zich uit kon zien, begonnen de vogels zich aan te stellen als echt dwazen. Allen, die tot nu toe zo orderlijk hadden meegevlogen, begonnen in de mist te spelen. Zij vlogen heen en weer om elkaar in de war te brengen. Pas op, riepen zij, jullie vliegen maar aldoor in de ronde. Keert toch ins hemelsnaam om. Zo komen jullie nooit op Eurland. Allen wist in heel goed waar het lag, maar ze deden hun best elkaar het spoor bijsterk te maken. Kijk nu, die peil staat ineens. Klonk het in de nevel. Jullie gaan naar de Noordzee terug. Pas op, grijze gansen, riep iemand, van een andere kant. Als jullie zo voortgaat, kom je nog in rugen. Er was, zoals we al zeiden, geen gevaar dat de vogels die gewoon waren deze weg te nemen, zich de verkeerde kant uit zouden laten locken. Maar zij, die het moeilijk hadden, dat waren de wilde gansen. De boosdoenders merken dat zij niet zeker van de weg waren, en deden al wat zij konden om hen in de war te brengen. Waar moet jullie heen, vrienden, riepen zwaan? Hij kwam recht op hakken af en zag er medeleidend en ernstig uit. Wij moeten al Eurland, maar we zijn er nog nooit geweest, zei Akka. Ze meende dat dit een vogel was om te vertrouwen. Dat is toch te erg, zei de zwaan. Dan hebben ze jullie in de war gebracht. Je bent op weg naar Bleking. Kom nu mee. Ik zal die weer in de goede richting brengen. En toen vloog hij met hen weg. En toen hij hen zover van de grote trek weggebracht had, dat zij geen roepen meer hoorden, verdween hij in de mist. Nu vloogen ze een poos op goed geluk rond. Naarlijks was het hun gelukt, de vogels terug te vinden, of een eend kwam op hen aan. Het is het beste dat jullie op het water gaan liggen, tot de mist is opgetrokken, zei de eend. Men kan wel zien dat jullie niet aan het reizen gewend zijn. Het scheelde niet veel, of de rekels hadden akkasif gemaakt. Voor zover de jongen het begreep, vloogen de wilde gansen lang in een kring rond. Pas toch op, zie jullie niet, dat jullie op en neer vliegt, riep een duikel eend, terwijl hij hen vlucht voorbij vloog. De jongen greep onwille keurig de ganserik om de hals. Daar was hij nu al door bank voor geweest. Niemand kan zeggen hoe ze vooruit zouden zijn gekomen, als ze niet een dof rollendschot hadden gehoord. Heel in de verte. Toen strikte Aka de hals uit, klap wiekte luid en vloog voort in een vliegende vaart. De grijze eenden hadden haar juist gezegd dat zij niet moesten neerstrijken op de zuidelijke spits van Eurland, omdat daar een groot kanon stond, waarmee de mensen gewoon waren op de nevel te schieten. Nu kende zij de richting, en nu zou niemand in de wereld er haar meer van afbrengen. De Zuidpunt van Eurland. Op het zuidelijk gedeelte van Eurland ligt een oude koningshoever die ottenbie heet. Dat is een groot landgoed dat zich dwars over het eiland uitstreekt, van het ene strand naar het andere. En het is al daarom beroemd, omdat grote kudde herten er altijd een toevlucht gezocht hebben. Omstreek 1600, toen de koningen gewoon waren naar Eurland te gaan om te jagen, was het hele landgoed niet anders dan een groot hertenpark. Omstreek 1700 vond men daar een paardenfokkerij, waar edele rasppaarden werden gefokkt, en een schapenfokkerij, waar vele honderde schapen gehouden werden. In onze dagen vindt men bij ottenbie geen vol bloedspaarden of schapen meer. In plaats daarvan leven er grote troepen, jonge paarden, die bij de Zweedse kavalerie moeten worden gebruikt. In het gehele land is zeker geen hoeven die beter voor herten geschikt is. Langs de Oostkust ligt de oude schapenwij, die een kwartmel lang is, de grootste wijde op heel Eurland, waar de dieren kunnen grazen en spelen en zich evenvrij bewegen als op de woestenvelden. En daar is het beroemde bos van ottenbie, met de honderdjarige eiken die schaduw voor de zon geven en beschutting voor de scherpen Eurlands wind. En dan moet men de lange muur van ottenbie niet vergeten die van het ene strand naar het andere loopt en ottenbie van het overige eiland afscheid. Zodat de herten kunnen weten hoe ver de oude koningshoeven loopt en er op passend kunnen dat ze niet op een andere veld komen waar ze niet zo veilig zijn. Maar niet alleen tammerdieren zijn er veel op Eurland. Men zou bijna denken dat wilde en tammerdieren op een oud-kroondomijn erop konden rekenen, daar goed verzorgd en beschermd te zijn. En dat ze er daarom in zulke grote troepen komen. Behalve dat daar nog herten van de oude stam zijn overgebleven en dat hazen en berg eenden en patrijzen er graag wonen, is daar in de lente en in de nazomer een rustplaats voor vele duizenden trekvogels. Vooral aan de moerasige oostkust onder de schapenwij strijkende trekvogels neer om te grazen en te rusten. Toen de wilde ganzen en Niels Holgersen eindelijk op Eurland waren aangeland, strijken zij als alle andere neer op het strand bij de schapenwij. Dicht lag de mist over het eiland, zoals vroeger over de zee. Maar de jongen was toch verbaasd over al de vogels die hij onderscheidend kon. Alleen maar op het kleine stukje van het strand dat hij kon overzien. Het was een laag zandig strand met stenen en waterplasjes en een massa aangespoeld zeewier. Als de jongen had mogen kiezen zou hij er nooit aan gedacht hebben daar neer te strijken. Maar de vogels vonden het daar zeker een echt paradijs. Eenden en grijze ganzen liepen te grazen op de wijn. Dichter bij het water sprongen houtsnippen en andere strandvogels rond. De duikel eenden lagen op zee te vissen, maar het meeste leven en beweging was er op de lange zeewierbanken aan de kust. Daar stonden de vogels dicht op elkaar en vergasten zich aan larven die daarin eindeloze massas wezen moesten, want nooit hoorde men klachten over gebrek aan voedsel. Verre weg de meesten moesten verder en waren alleen neer gestreken om te rusten. En zo gauw de leider van een trop meende dat zijn camaraden zich voldoende versterkt hadden, zei hij, zijn jullie nu klaar, dan gaan we verder. Nee, wacht nog even, wacht wat. We hebben nog lang niet genoeg, zei zijn reisgezelschap. Je denkt toch niet dat ik van plan ben jullie te laten eten tot je zoveel gegeten hebt dat je je niet meer kunt bewegen, zei de leider, klapten met de vleugels en vloog op, maar het gebeurde meer dan eens dat hij moest terugkomen, omdat hij de anderen niet bewegen kon om mee te gaan. Buiten de verste zeewierbanken lag een troep zwanen. Zij hadden geen zin om aan land te gaan, maar rusten door te liggen wiegelen op het water. Nu en dan staken zij de halzen onder de waterspiegel en haalden voedsel op van de bodem van de zee. Als zij iets heel lekkers gepakt hadden, gaven ze luide kreten die al stoten op de trompet klonken. Toen de jongen hoorde dat er zwanen op het ondiepe water lagen ging hij gauw naar de zeewierbanken, want hij had nog nooit wilde zwanen van dichtbij gezien. Het liep hem mee, zodat hij vlak bij hen kwam. De jongen was de enige niet die de wilde zwanen had gehoord. Wilde en grijzigansen, eenden en duikelenden, zwommen naar de banken, vormden een kring om de zwanen heen en staarde ze aan. De zwanen zetten hun veren op, hieven hun vleugels als zijlen omhoog en staken de halzen recht naar boven. Nu en dan zwom één van hen naar een gans of een duikel eent, en zij een paar woorden. En dan was het als of de aangesprokenen nauwelijks de snavel durfde opheffen om te antwoorden, maar daar was ook een klein duikel eentje. Een kleine zwarte deug niet, die al die prachtige manieren niet uit kon staan. Hij doog heel snel weg en verdween onder de waterspiegel. Onmiddellijk daarna sreewde een van de zwanen en zom zo gauw weg dat het waterschuimde. Toen hield hij stil en begon er weer majestuweus uit te zien, maar kort daarop sreewde een andere en toen sreewde een derde. Nu kon het duikel eentje het niet langer onder water uithouden, maar verscheen aan de oppervlakte, klein en zwart en ondeugend als hij was. De zwanen vlogen op hem af, maar toen ze zagen wat het voerenpeuter was keerden ze knorrig om, als of ze het beneden hun waardigheid achter met hem te kibbelen. Maar het duikel eentje dook opnieuw onder en beet ze in de poten. Dat deed zeker pijn, maar het ergste was dat ze hun waardigheid niet op konden houden. Op eens maakte ze er een eind aan. Ze begonnen met hun vleugels in de lucht te slaan, tot het dreunde kwamen een heel eind als het ware springende vooruit over het water. Kregen eindelijk lucht genoeg onder de vleugels en vlogen op. Toen ze weg waren, lieten ze een grote leegte achter. En zij, die eerst plezier hadden gehad in de aanvallen van het duikel eentje, berispten hem nu om zijn onbeschaandheid. De jonge ging weer naar het land. Daar bleef hij toezien hoe de snippen speelden. Zij leken op hele kleine kraanvogels. Hadden ook dat kleine lichaampje, die hoge poten, lange halzen en lichte, zwevende bewegingen. Alleen waren ze niet gereis, maar bruin. Ze stonden in een lange rij op strand, waar de golven het bespoelden. Zodra een golf aankwam, sprong de hele rij achteruit. Zodra die terug leed, volgden ze haar na. En zo gingen ze urenlang door. De mooiste van alle vogels waren de berg eenden. Ze waren zeker verwand aan de gewone eenden, want ze hadden evenals deze een zwaar gezet lichaam, een brede snavel en zwempoten. Maar ze waren veel sierlijker. Hun veren waren wit, maar om de hals hadden zij een brede gele band. De vleugels speelden in groen, rood en zwart. De vleugelpunten waren zwart. De kop was zwart groen. En had een weerschijn als zijde. Zodra een paar van hen zich aan het strand vertoonden, zeiden de andere vogels, kijk die eens, die hebben slag zich op te tooien. Als ze niet zo mooi waren, zouden ze hun nesten niet in de grond hoeven te maken, maar konden boven in het daglicht wonen, zoals alle anderen. Zijde een bruine wijftjesgas eent. Ze kunnen zich uitsloven zoveel ze willen, maar ze kunnen er toch niet behoorlijk uitzien met zo'n neus als zij hebben. Zijn grijze gans. En dat was werkelijk waar. De berg eenden hadden een grote knoest op de wortel van hun snavel, die een erg lelijk maakte. Binnen het strand vloog een meewen, een zeeswaluwen, heen en weer over het water en visten. Wat is dat voor vis die je ophaalt, volgen wilde gans? Dat zijn stekelbaarsen, eulansen stekelbaarsen. Dat is de beste vis in de wereld, zei een meeuw. Wil je niet eens proeven? En hij vloog naar de gans toe met een mond vol van de kleine visjes en wilde er haar van geven. O, voei, men je, dat ik zulke vuiligheid eten wil, zei de wilde gans. De volgende morgen was het nog altijd evenmistig. De wilde gansen gingen naar de wijden om te grazen, maar de jongen ging naar het strand om mosselen te zoeken. Er waren er genoeg en toen hij eraan dacht dat hij de volgende dag misschien op een plaats zou wezen waar hij in het geheel geen eten kon krijgen, besloot hij te proberen een zakje te maken dat hij vol mosselen kon doen. Hij vond op de wijn oud rietgras dat sterk en thai was en daarvan begon hij een ranzel te vlechten. Daar had hij verschrijnende urenwerk aan, maar hij was er toch heel blij mee toen hij afwas. Tegen de middag kwamen alle wilde gansen aanvliegen en vroegen hem of hij de witte ganserik ook gezien had. Nee, hij is niet bij mij geweest, zei de jongen. Hij was een ogenblik geleden nog bij ons zei Akka, maar nu weten we niet waar hij is. De jongen vloog op en werd vreselijk bang. Hij vroeg of er zich ook een vos of arend vertoond had of dat er mens in de buurt gezien was, maar niemand had iets gevaarlijks gemerkt. De ganserik was zeker alleen maar in de mist verdwaald, maar het was voor de jongen al even ongelukkig op welke manier de ganserik ook weggeraakt was en hij ging dadelijk op weg om hem te zoeken. De mist beschermde hem zodat hij ongezien overal rond kon dopen, maar liep letten hem ook te zien. Hij liep hard naar het zuiden langs de kust, heel tot aan de vuurtoren en het mistcanon aan de uiterste spits van het eiland. Overal was hetzelfde volge gewemel, maar geen ganserik. Hij waagde zich tot bij de hoever van Ottenby en hij doorzocht al de oude uitgeholde eiken één voor één, maar hij vond geen spoor van de ganserik. Hij zocht tot de donker begon te worden. Toen moest hij terug naar het strand, aan de oostzijde van het eiland. Hij liep met zware stappen en was heel somber. Hij wist niet wat er van hem woorden moest als hij de ganserik niet vinden kon. Er was niemand die hij minder kon missen, maar toen hij over de schapen wij liep. Wat was dat voor een groot wit ding dat hem tegemoet kwam als dat de ganserik niet was? Hij was voldkomen ongedeerd en heel blij dat hij eindelijk zijn weg naar de anderen terug had kunnen vinden. De mist had hem zo soezig in het hoofd gemaakt dat hij op de grote wij de hele dag had rondgelopen. De jongen sloeg in zijn blijtschap de armen om zijn hals en smeekte hem voorzichtig te zijn en niet van de andere weg te gaan. En dat beloofde hij stellig nooit meer te doen. Nee, nooit meer. Maar de volgende morgen toen de jongen langs het strand liep en mosselen zocht kwamen de ganser weer aan en vroegen hem of hij de ganserik ook had gezien. Nee, dat had hij zeker niet. Zo was de ganserik nu weer weg. Hij was zeker weer in de mist verdwaald, zoals de vorige dag. De jongen liep doodverschikt weg en begon te zoeken. Hij vond een plaats waar de muur van Ottobie zo afgebrokkeld was dat hij er over kon klouten. Later liep hij rond, beneden aan het strand, dat langzamerhand breder werd. En eindelijk zo groot was dat er plaats was voor akkers en velden en boerenplaatsen. Hij zocht bovenop het platte hoogland, dat midden op het eiland lag, waar geen andere gebouwen dan windmodens waren. En waar de plantengroei op de bodem zo dun was dat de witte kalkgrond erdoor schijnt. Maar de ganserik kon hij niet vinden. En toen het tegen de avond liep en hij weer naar het strand terug ging, kon hij niet anders denken dan dat zijn reiskameraat weg was. Hij was zo moedeloos dat hij niet wist wat te beginnen. Hij was alweer over de muur gekomen. Toen hij in steen hoorde vallen, vlak bij hem. Toen hij zich omkeerde om te zien wat het was, meende hij iets te onderscheiden dat zich bewoog op een steenhoop die vlak tegen de muur lag. Hij sloop dichterbij en zag toen de witte ganserik aankomen tegen de steenhoop op, met moeite verschijnen en lange wortelfezels in de bek meeslepend. De ganserik zag de jongen niet en deze riep hem ook niet, maar meende dat het zaak was eerst te onderzoeken waarom de ganserik keer op keer verdween. Hij kwam de reden daarvan ook te weten. Bovenop de steenhoop lag een jongen grijze gans die een uitroep van vreugd liet horen toen de ganserik kwam. De jongen sloot naderbij zodat hij kon horen wat ze zeiden en wist toen al gauw dat de grijze gans de ene vleugel had beschadigd zodat ze niet vliegend kon en dat haar troep was weggevlogen en haar alleen had achtergelaten. Ze was op het punt van honger te sterven toen de witte ganserik de vorige dag haar had horen roepen en gezocht had. Tot hij haar vond, sinds die tijd had hij haar eten gebracht. Ze hadden allebei gehoopt dat ze beter zou worden, voor hij van het eiland weg zou gaan. Maar ze kon nog niet vliegend of lopen. Ze was daar heel bedroefd om maar hij troost haar en zei dat hij nog lang niet op rij zou gaan. Eindelijk zei hij haar goedenacht en beloofde dat hij de volgende dag zou terugkomen. De jongen liet de ganserik heen gaan en zodra hij weg was, sloop hij op zijn beurt de steenhoop op. Hij was boos omdat hij bedrogen was en nu wou hij die gans daar vertellen dat de ganserik van hem was. Hij moest de jongen naar Lapland brengen en er was geen sprake van dat hij hier kon blijven om haar. Maar toen hij het jonge gansje van dichtbij zag begreep hij waarom de ganserik haar twee dagen lang eten had gebracht en waarom hij er niet over had willen spreken dat hij haar hielp. Ze had een beelderig kopje. Haren veren waren zo zacht als zijden en haar ogen zacht en smekend. Toen ze de jongen zag wilden ze weglopen maar haar linker vleugel was uit het lid en sleepte over de grond zodat hij haar hinderde bij al haar bewegingen. Je hoeft niet bang voor me te wezen zei de jongen en keek lang zo boos niet als hij van plan was te doen. Ik ben duimelot. De reiskameraat van Maarten ganserik ging hij voort en hij wist niet wat hij zegt en zou. Er kan soms iets aan dieren zijn dat ons wel wonder doet vragen wat het toch voor soort wezen zijn. Men is bijna bang dat het betoverde mensen zijn. Zo iets had die jonge grijze gans. Zodra duimelot zei wie hij was, boog zei de hals heel gracieus voor hem en zei met een stem zo mooi dat die jonge niet kon geloven dat het een gans was die sprak. Ik ben heel blij dat je hier gekomen bent om het te helpen. De witte ganserik heeft me gezegd dat niemand zo goed en zo verstandig is als jij. Ze zei dat met zoveel waardigheid dat de jonge heel verlegen werd. Dat kan geen gans wezen, dacht hij. Dat is zeker een betoverde prinses. Hij kreeg grote lust haar te helpen en stak zijn kleine handjes onder de veren om aan het vleugelbeen te voelen. Het been was niet gebroken maar het gelid was niet in orde. Hij voelde een lege holte in het gelid. Pas nu op zei, nam het been vast tussen de vingers en zette het weer in waar het moest wezen. Hij deed het heel vlug en goed in aanmerking genomen dat het voor het eerst was dat hij zo iets probeerde maar het moest wel heel veel pijn gedaan hebben want de arme jonge gans gaf een enkele harde gil en toen zonk ze neer tussen de stenen zonder een teken van leven te geven. De jongen schrikte ontzettend. Hij had haar willen helpen en nu was ze dood. Hij was met één sprong van de steenhoop af en liep hard weg. Hij had een gevoel als of hij een mens had vermoord. De volgende morgen was het helder. De mist was opgetrokken en Aka zei dat ze nu de reis moesten voortzetten. Al waren bereid om op weg te gaan maar de witte ganserik maakte bezwaren. De jongen begreep dat hij niet van de grijze gans weg wilde gaan maar Aka hoorde niet naar hem en vertrok. De jongen sprong op de rug van de ganserik en de witte volgde de troep hoewel langzaam en met tegenzin. De jongen was heel blij dat ze van het eiland weg zouden komen. Hij had berouw over de grijze gans en had de ganserik niet willen zeggen hoe het was gegaan toen hij haar had willen genezen. Het was maar het beste als Maarten, de ganserik, dat nooit te weten kwam, dacht hij. Hij was er toch verwonderd over dat de witte het hart had van de grijze gans weg te gaan. Maar plotseling keerde de ganserik om. De gedachte aan de jonge gans werd hem te machtig. Het moest met de reis naar Lapland maar gaan, zoals het kon. Hij kon niet met de anderen meegaan. Als hij wist dat zij daar ziek en alleen achterbleef en moest doodhongeren. Met een paar vleugelslagen was hij bij de steenhoop. Maar daar lag geen jonge gans tussen de stenen. Don't je? Don't je? Waar ben je? Rite ganserik. De vos is zeker hier geweest en heeft haar meegenomen, dacht de jongen. Maar op hetzelfde ogenblik hoorde hij een mooie stem antwoorden. Hier ben ik ganserik. Hier ben ik. Ik heb maar even een bad genomen. En uit het water dood de kleine grijze gans op. Fris en gezond en vertelde dat duimelot haar vleugel weer in het lid getrokken had. En dat ze helemaal beter was en klaar om mee te gaan. De waterdroppels rolden als parlen over haar zijachtige veren, waarover een mooie weerschein lag. En duimelot dacht weer dat ze een echt prinsesje was. Einde van hoofdstuk 9. Hoogstuk 10 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Niels Holgersons, Wonderbare Reis door Selma Lagerduff, in de vertaling van Margarita Mayboom. Hoogstuk 10. De Grote Vlinders. De gansen vlogen voort in de lengte van het lange eiland dat beneden hen duidelijk te zien was. De jongen voelden zich opgeruimd en blij op die tocht. Hij was nu even tevreden en ver genoegd als hij de vorige dag somber en gedrukt was geweest toen hij daar beneden op het eiland had rondgesworven en naar de Ganserik gezocht. Hij zag nu dat het binnenste gedeelte van het eiland uit een kale hoogvlakte bestond met een brede kring goed en vruchtbaar land langs de kusten en hij begon te begrijpen wat hij de vorige avond had gehoord. Hij had juist zitten rusten bij een van de vele windmolens die op de hoogvlakte stonden toen er een paar schaapherders aankwamen met hun honden en een grote kuddeschapen. De jongen was niet bang geworden want hij zat goed onder de trap naar de moden maar nu was het zo gegaan dat de herders juist op diezelfde trap waren komen zitten en de jongen konden dus niet anders dan daar stil blijven. De ene herder was jong en zag er heel gewoon uit maar de andere was een wonderlijke oude man. Zijn lichaam was groot en benig maar zijn hoofd was klein en hij had iets fijn en zacht in zijn gezicht. Het was als of dat lichaam en dat gezicht in het geheel niet bij elkaar pasten. Hij zat een poosteel in de nevel te staren met een paar onbeschrijflijk moederogen. Toen begon hij te spreken met zijn kameraat die brood en kaas uit een zakje haalde en zijn avondmaal hield. Hij antwoorde bijna niet maar luisterde heel geduldig als of hij dacht ik zal je het genoegen wel doen je een beetje te laten praten nu zal ik je eens wat vertellen Erik zei de oude herder. Ik heb bedacht dat vroeger toen mensen en dieren zoveel groter waren dan ze nu zijn de vleugels zeker ook ontzettend groot werden en eens was er een vlinder die meile lang was en vleugels had zo breed als meren de vleugels waren blauw en glinsterend zilverkleurig en zo mooi dat als die vlinder rond vloog alle dieren hem nakeken hij had natuurlijk dat gebrek dat hij te groot was zijn vleugels konden hem bijna niet dragen maar het zou wel goed zijn gegaan als hij maar zo wijs geweest was zich boven het lamp te houden maar dat was hij niet hij vloog heel tot bovende oc en hij was nog niet ver gekomen voor de storm hem tegemoet kwam en aan zijn vleugels begon te trekken ja je kunt wel begrijpen Erik hoe het gaan moest toen de oc storm teren vlinder vleugels ging hanteren het duurde niet lang oorsen waren uitgerukt en weggeblazen en toen viel natuurlijk de armen vlinder in zee eerst werd hij op de golven heen en weer gegooid en toen stranden hij op een paar klippen aan de kust van smaland en daar bleef hij liggen zo groot en lang als hij was nu verbeeld ik me Erik dat als de vlinder op het land als blijven liggen hij gauw vergaan en uit elkaar gevallen zou zijn maar omdat hij in zee viel werd hij met kalp door trokken en zo hard als steen je weet wel dat we steen aan het strand gevonden hebben die niet anders dan voor harde larven waren en nu geloof ik dat het met het grote vlinder lichaam op dezelfde manier ging ik geloof dat het aan lange smallen klip werd toen het daar in de oc lag geloof je dat ook niet hij hield op en wachtte op antwoord de andere knikte hem toe en zij ga nu maar door zodat ik horend kan waar je heen wilt let nu goed op Erik dit eiland hier waar jij en ik op wonen is niet anders dan het oude vlinder lichaam als je even nadenkt merk je dat dit eiland een vlinder is naar het noorden kun je het smalle borstuk zien en de ronde kop en naar het zuiden zie je het achterlijf dat eerst breed uitloopt dan smaller wordt en in een scherpe punt eindigt hier hield hij nog eens op en keek zijn kameraad aan wat gespannen om er achter te komen hoe die zijn bewering op zou nemen maar de jonge man had kalm door en knikte weer als of hij hem aanmoedigde door te gaan zodra de vlinder in een kalksteenklip was veranderd kwamen allerlei zaden van planten en bomen aanzweven met de wind en wilden er wortel op schieten maar het was moeilijk voor hem zich vast te hechten op de kalig laddenberg het duurde lang eerder iets anders dan weer kon groeien toon kwamen het hondskruid het zonnekruid en de wilde rozen maar nog tot nu toe is er niet zoveel planten groei op alvaart dat de berg heel verborgen is hier en daar schijnt hij er door en niemand kan eraan denken hier te ploegen of te zaaien omdat de aardlaag zo dun is maar als je nu aaneemt dat alvaart en de oude kastelen die daaromheen liggen door het vlinder lichaam zijn gevormd dan zou je kunnen vragen waar het land dat beneden langs de kastelen ligt vandaan gekomen is ja dat is het juist zijde ander die rust erdoor bleef eten dat zou ik wel willen weten je moet niet vergeten dat eurland al heel wat jaren in zee heeft gelegen en in die tijd heeft alles wat op de golven ronddrijft weer en zand en slakken er zich omheen verzamelt en is blijven liggen en toen zijn steenen en gruis neergekomen van het oude kasteel in het oosten en van dat in het westen zo heeft het eiland brede stranden gekregen waar rozen en bloemen en bomen kunnen groeien hier boven op de harde rug van de vlinder lopen alleen schapen en koeien en kleine paarden hier wonen enkel kievieten en pluvieren en hier zijn geen andere gebouwen dan windmolens en een paar armoedige schuren waar wij herders inkruipen maar daar beneden op het strand liggen grote boeren dorp en kerken en pastorieën en groepen vissers hutten en een hele stad hij zag een andere vraag aan die was nu klaar met eten en knoopte zijn broodzakje dicht ik zou wel eens willen weten wat je bedoelt met dit alles zei hij ja dat is het maar wat ik weten wel zei de herder en hij sprak zo zacht dat het bijna vluisteren werd en staarde in de nevel met zijn kleine ogen die moest genet te zijn van het uitkijken naar alles wat er niet is ik zou alleen dit willen weten of de boeren die in de rondgebouwde hoeven daar onder de kastelen wonen of de vissers die de vissen uit de zee halen of de kooplieden in borglom of de badgasten die hier elke zomer komen of de reizigers die rond wandelen in de ruïne van het kasteel op borglom of de jagers die in de herfst hier komen om patrijzen te schieten of de schilders die hier op alvaret de schapen in de windmolen zitten schilderen ik zou willen weten of één van hen het begrijpt dat dit eiland hier een vlinder is geweest die heeft rondgevlogen met grote glansende vleugels oh ja zei de jonge herder plotseling dat moet wel iemand van hen begrepen hebben die op een avond aan de kant van het kasteel heeft gezeten en de nacht te galen heeft horend slaan in de bosrijkevelden en die heeft uitgezien over het kalmersond hij heeft wel gemerkt dat dit eiland niet kan zijn ontstaan als alle andere ik zou hen willen vragen ging de oude voort of niet één van hen heeft verlangt vleugels aan de windmolens te geven zo groot dat ze het hele eiland konden opheffen uit de zee en het laten vliegen als een vlinder onder de vlinders het is best mogelijk dat er wat van aan is wat je zegt zei de jongeman want in de zomernachten als de hemel zich hoog en open welft boven het eiland heb ik soms gevonden dat het was als of het uit de zee wel opkomen en weg vliegen maar nu de oude man de jonge herder eindelijk tot spreken had gebracht luisterde hij niet lang naar hem ik zou willen weten zij hij nog zachter of iemand kan verklaren waarom er zo'n sterk verlangen hierboven op al waar het woont ik heb het levenslang elke dag gevoeld en ik geloof dat het over iedereen moet komen die hier ontswerft ik zou willen weten of niemand anders heeft begrepen dat al dat smachtend verlangen daarvan komt dat het hele eiland een vlinder is die naar zijn vleugels verlangt einde van hoofdstuk 10