 Deel vier van taverelen uit Italië door Charles Dickens. Deze LibriVox-opname is vrij van hoteursrechten, opname door Marcel Kunders, van Avignon naar Genois. Toen de Hex de Oebliet had getoongt, gevoelden zij dat haar grote slag geslagen was. Zij liet het luik knarsend vallen en stond er bovenop, met haar armen in de zijden en vervaarlijk snuivenden. Toen wij de plaats verlieten vergezelde ik haar naar haar woning, die in de buiteste poort van het front was, om in een kleine geschiedenis van het gebouw te kopen. Haar kroeg, een donkervertrek door kleine raampjes verlicht, zonk in de dikke muur, in het verzachte licht en met een schoorsteen gelijkende naar die ene smitse het kleine bufetje bij de deur, met flessen, kruiken en glazen erop, het keukend gereedschap en de kledingstukken langs de muren en een vrouw van een nuchter voorkomen. Zij moest een leven leiden, gelijk zortig met dat van de heks, die aan de deur breiden, het zachen volkomen uit als een schilderij van ostaden. Ik wandelde de buitenzijde van het gebouw rond, in een soort van droom en had echter het bekoorlijke gevoel dat ik er uit ontwaakt was, waarvan het licht dat in de gewelven nederviel mij de verzekering had gegeven. De bovenmatige dikte en duizelende hoogte der muren, de verbazende sterkte der stevige torens, de grote uitgestrektheid van het gebouw, zijn reuzachtige evenredighedem, gevronst voorkomen en barbaarse onregelmatigheid, baaren ontsach en verbazing, de herinnering van de tegenstrijdige doeleinden, waartoe het voorheen werd gebruikt, ene ontembare Fortress, een wilderig paleis, ene verschrikkelijke gevangenis, ene plaats van marteling, het hofder inquisitie, op één en dezelfde tijd, een huis van verstijnen en gevechten, van godsdienst en bloed, maakt elke steen van zijn verbazend hoge gedaamte vreesbaarend en belangwekkend tevens, en deelt ene nieuwe betekenis mede aan het on overeenkomstige daarvan, icon echter, toen, en nog lang na de hand, aan niets anders denken, dan aan de zon in de hoden, dat het paleis was verlaagd tot ene slenter plaats van luidruchtige soldaten en gedwongen was hun ruwe taal en gemeene vloeken ter rugte kaatsen, en toe te laten dat hun ne kledingen uit zijne morse geramen vladderden, was ene germate ene vernedering van zijn vorige staat, en tevens iets genoegenbaarens, maar het dag ligt in de cellen en de hemel tot dak van zijne aan de vreedheid gewijden vertrekken, dit was de storing en de nederlaag ervan. Indien ik het had, zien in Vlamstaam, van de gracht tot aan de wal, dan zou ik hebben gevoeld dat niet dit ligt, even min als het ligt van al het vuur, dat er brandd, het derwijze kon verwoesten als de zonnestralen in zijne geheimen raadkamers en kerkers. Alvorens, dit pauzelijk paleis te verlaten wil ik uit de korte beschrijving zo even door mij vermeld ene kleine geschiedenis mededelen, geheel geschikt voor het gebouw en in verbandstaande met het wedervaar ervan. Een oude overlevering bericht dat in 1441 een neef van Pierre de Lute, de pauzelijke legaat, een verre gaande belediging deed, aan enige voorname dames van Avignon, weer betrekkingen om zich te vreken, de jongtman vatten en schrikkelijk vermingten. Gedeurende enige jaren begroef de legaat zijn afraak in zijn eigen boezem, maar had niettemin besloten zich die eindelijk te verschaffen. Na een en lange tijd verloop deed hij zelfs de eerste stappen tot een voorkomen verzoening en toen de schijnbare oprechtheid ervan de zegen had behaald, nodigde hij zekere gezinnen, gehele gezinnen welke hij wilde verdelgen tot een luisterrijk gastmaal in dit paleis. Het gastmaal werd gekruid door de grootste vrolijkheid, maar de maatregelen van de legaat waren wel getroffen. Toen het nagerecht op tafel stond, kwam de portier binnen, met het bericht dat een vreemd gezand om een buitengewoon gehoor verzocht. De legaat, die voor een ogenblik verlof van zijn gasten nam, verwijderde zich door zijn ambtenaren gevolgd worden. Weinige ogenblikken later waren 500 personen in as verkeerd, doordien met de gehele vleugel des gebouws met een verschrikkelijke ontploffing in de lucht had doen springen. Na het bezichtigen der kerken, ik wilde juist nu niet met kerken lastig vallen, verelieten wij Avignon in de namendag om de zeer sterke hitte, warende wegen, buiten de stadsmuren, bezaaid met mensen, die op elk beschaduwd plekje vastsliepen of met werkeloze groepen tussen slapen en waken in waren en daar wachten tot de zon laag genoeg zou zijn gedaald om tussen de verzengde bomen en op de stuivende weg te kunnen kegelen. De oogst was hier iets binnengehaald en mel eezels en paarden waren bezig het korm in de velden uit te treden. Tegen donker kwamen wij in een woeste en heuvelachtige streek die eens door struikroofers berucht was en trokken langzaam tegen ene stijle hoogte op. Al dus gingen we voort tot zavonds elf uur toen wij stil hielden in de stad Eix op twee stations van Marseille om er nachts verblijf te houden. Het logement waarvan al de zondenschermen en blinden gesloten waren om er licht en hitte buiten te houden was de volgende morgen aangenaam en luchtig en de stad was zeer zindelijk maar zo heet en zo bovenmatig schitterend van licht dat toen ik de smiddags uit ging het juist was als ofnend plotseling uit ene donkere kamer in een vel brandend vuurkeek. De lucht was zo helder dat verafgelegen heuvels en rotsachtige punten slecht zijn uurgaan schenen terwijl de stad in mijn bereik met een soort van blauwachtig waas tussen mij en haar gloeiend geleek en een heetend gloed uit haar oppervlakte sching te verspreiden wij verlieten deze stad tegen de avond en begraven ons op weg naar Marseille het was een stoffige weg de huizen waren alle gesloten en de wijngaarden wit bestofen bijna aan alle deuren der boerenhutten waren vrouwen bezig met uien in aarde komen te schillen en voor het avondmaal in schijfjes te snijden dit hadden zij ook de vorige avond langs de gehele weg van Avignon gedaan wij trokken langs één of twee schaduwrijke sombere kastelen met bomen omgegeven en met koele waterkommen versierd die destemeer indruk maakten uit hoofden van de grote schaarsheid van dergelijke verblijfplaatsen langs de weg die wij hadden afgelegd toen wij Marseille nadelden begon de weg bedekt te worden met lieden in hun feestgevaat gedost voor de herbergen waren enigen bezig met roken, drinken, dam- en kaartspel en eens met dansen maar stof, stof, overal stof wij gingen verder door een en lange verstroaide vuile voorstand proopvol van mensen links lachen naakt gloeiend stuk rond waarop de buitenplaatsen der kooplieden van Marseille altijd verblindend wit dooral kamder en zonder de minste regelmaat opgehoopt zijn achter, voor, zijgevels en daken naar alles treken van het compas totdat wij ten laatste in de stad kwamen ik was daar twee of drie malen na de hand invraai en in slecht weder en ik vrees dat er geen twijfel bestaat of het is ene morsige en onaan gename plaats maar het uitzicht van de versterkte hoogten op de schone Middelandssezee met haar bevallige rotsen en eilanden is aller verrukkelijkst deze hoogten zijn een wenselijke afzondering plaats om minder schilderachtige redenen om eenemengeling van onaan genaan rikende dampen te ontvluchten die voor duurend opstijgen uit een haven volsteelstaand water en besmet met het ging talloze schepen met allerhandeladingen gewijgaat hadden in te nemen wat mij warm weder in de hoogste graad te vreesen is daar waren vreemde zeliden van alle natzien op straat met rode hemden, blauwe hemden gesteven hemden, taankleurige hemden en oranjekleurige hemden met rode mutsen, blauwe mutsen groenemutsen, zware baarden en baardeloos met Turkse tulbanden, glimmende Engelse hoeden en napolitaanse hoofdeksels daar waren stedelingen groepsgewijs op het voetpadzittende of zich voor luchtende op de daken hunne huizen of de nauwste en minst luchtige boulevaars op en neer wandelende en daar waren hopen volks van geringer klassen die er trots uitsagen en gedurig de weg versperden te midden van al dat geraas en ophoer stond het krankzinnigen gesticht een laag, samengedrongen en lendengebouw dat recht op de straat uitsag zonder de minste beschutting of voorhof waar, snaatrunde krankzinnige mannen en vrouwen door geroesde staven omlaag naar de gapende aangesichten staarden terwijl de zon met vierheid in hunne kleine cellen schuin invallende hunne hersenen schenen te verdrogen en te pijnigen evenals werden ze door een koppel honden nagezeten wij waren tamelijk wel gehuisvest in het hotel de paradie dat in een nauwe straat stond waarin zeer hoge huizen waren er tegenover was een kapperswinkel voor een raam twee levensgrote wassen damesbeelden tentoonstellende die heen en weder draaiden het ging de kappers zelf zo verrukte dat hij en zijn huisgezin in armstoelen en luchtige kleed midden op de straat zaten zich met ene luiewaardigheid verheugende in de voldoening der voorbijgangers het huisgezin had zich ter ruste begeven toen wij te middennacht naar bed gingen maar de kapper een gezet man met lakendse muilen zat er nog met zijn voeten recht voor hem uitgestoken en kon klaarblijkelijk niet verdragen dat men de blinden sloot de volgende dag gingen we naar de haven de leelinen van alle natiën bezig waren te ontschepen en ladingen van alle soort in te nemen vruchten wijnen olie zijden volle fluvelenstoffen en alle soort koopmanschoedrum uit het groot aantal vrolijke boodjes eenkiezende wat zijlen had welke gestreep waren op ene wijze die voor het oog bevallig was roi de wijweg onder de achterstevens van grote schepen onder touwen en kettingen tegen en onder andere boten en veel te dicht langs de boorden van andere schepen die met sinaasappelen bevracht waren naar de Marie-Antoinette een nette stoomboot naar Genua bestemt liggende aan de ingang de haven langzamerhand kwam het rijtuig die loggen kleinigheid van het pantechnion op een platbompt vaartuig op gekke wijze langs Boord Lichem tegen alles aanstopende en aanleiding gevende tot een wonderbaarlijk aantal vloeken en gezichtsverdragingen tegen vijf uur stongden wij naar de Rui-Mesee het schip was uiterst zinderlijk normaal tijden werden opgedist onder een zeil op dek de nacht was kalm en helder de rustige schoonheid van de zee en van de hemel onuitsprekelijk wij rijsten de volgende morgen vroegtijdig naar Nissa af en voeren bijna de gehele nacht langs de kust tot op enige meilen de cornies weg waarover later nader voor drie uur hadden wij genua in het gezicht en het waarnemen der langzame ontwikkeling van deze prachtige amphitheaters gewijze gebouwde stad terrassen op terrassen tuin op tuin paleis op paleis heuvel op heuvel hield ons genoeg bezig tot wij de trotsen haven waren binnen gevaren na ons hier buiten gewoon verwonder te hebben over enige capucinermondeken die het wegen van hout op de werfgadesloegen vertrokken wij naar Albarro een paar meilen verder waar wij een huis hadden gehuurd onze weg voerde ons door de voortnaamste straten maar niet door Strada Nuova of Strada Balbi die de beroemde straten der paleisen zijn nemer in mijn leven was ik meer teleurgesteld de wonderbare nieuwheid van alles de ongewone reuk de onverklaarbare morsegheid hoewel men het voor de zindelijkse stad van Italihout de verwarde mengeling van smeren gehuizen het ene boven op het andere gebouwt die stegen vuiler en nauwer dan die in Sanjil of het vroegere Parijs waarin en waaruit geen landlopers kwamen maar wel gekleden vooral hem met witte sluijers en grote wajers heen en weder gingen het volstrekt gemis van gelijkenis in enig woonhuis of winkel of muur of stijl maar met iets dat ik ooit vorige gezien had en de ondmoedigende vuilheid het ongemak en verval verbaasde mij ten hoogste ik verviel in een treurige mijmering mij is bewust dat ik koortsachtig en verwart gedroomd heb van heiligen en madonna's in hun nissen aan de hoeken der straten van een groot aantal monneken en soldaten van grote rode gordijnen die voor de deuren der kerken vladden van altijd berg op te gaan en toch iedere nieuwe straat en steeg steeds te zien reizen van fruitstaletjes met verse citroenen en oranje appelen die aanvesttoenen van wijngaard ranken hingen van een wachthuis en een ophalbrug en van poortladen en verkopers van ijswater met hunne kleine staletjes aan de kant van het kanaalzittende en dit is alles wat mij bewust is tot dat ik nedegezet werd op een funzig aaklig met onkruid begroeidplein voor een soort van rood gevangenhuis en men tot mij zeiden dat ik daar woonde weinig dacht ik die dag dat ik ooit gehechtheid zo gevoelen voor de stenen zelfs in de straten van Genwa en met liefde terugblikken naar die stad uit hoofden van de menigte gelukkige en rustige uren maar dit zijn mijn eerste indrukken eerlijk teneden gesteld en hoe ze veranderden zal ik ook mededelen laat aan stans ademhalen naar deze lang gerekte dagreis einde van deel 4 deel 5 van taferelen uit italië door Charles Dickens deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org opname door Marcel Koenders de eerste indruk van een dagelijke plaats als Albaro de voorstad van Genwa waar ik mijn tans neergezet heb moest natuurlijk volgens mijn wijze van zien droever en teleurstellend zijn het vereist een weinig tijd en gewoonte om de neerslachtigheid te overwinnen die in het begin gevoeld wordt en het gevolg is van een zodaanige verwaarlozing en van een dergelijk lichtvoorzuin nieuwheid die iedereen behaagt bevalt mij buitengemeen ik word niet licht mistroostig als ik de middelen bezit mijn eigen denkbeelden en bezigheden te volgen en ik vermeen dat ik een bijzondere aandacht heb om mij naar de omstandigheden maar tot nog toe zwerf ik rond in alle hoekjes en gaartjes der nabioschap in een voortdurende staat van verwondering en keer ik naar mijn villa terug de villa Bak Nerello de naam klinkt romantisch maar signor Bak Nerello is een slachter uit de nabijheid dan heb ik genoeg te doen om over mijn nieuw opgedane ondervinding te pijnzen en haar zeer tot mijn eigen vermaak te vergelijken met mijn verwachtingen totdat ik wederdoelend ga de villa Bak Nerello of het rode gevangenhuis ene veel juistere uitdrukking voor het huis is zo prachtig gelegen als men zich slechts verbeelden kan in haar nabijheid bevindt zich de trotse golf van Genua en de donkerblauwe Middellandszee oude verlaten monsterachtige huizen en paleizen zijn overal verspreid hoge bergen weer toppen zich dikwerf in de wolken verschuilen en weer sterke voorten in de hoogte tegen hun ruwe hellingen aanleunen zijn ter linkerzijde in de nabijheid en voor u van de muren van het lusthuis tot aan de vervallekapel die zich de vieren schilden achter gerotsen aan de oever der Zeeverheft zijn groene wijngaarden waar gij de gehele dag kunt wandelen gedeeltelijk in de schaduw en zover uw oog rijkt slechts truiventrossen ziet die over de smalle paden heen om een ruwladwerk geslingerd zijn van dit eenzame plekje lopen zulke smalle paden dat wij bij het Tolkantoor aankomende bevonden dat de Lieden de maat genomen hadden van het smalste van alle en wachtende waren om ze met deze breedte van het rijtuig te vergelijken de plechtigheid de volvoerd op straat terwijl wij in angstige verwachting erbij stonden het schilden wel niet veel maar er bestond ene mogelijkheid en meer niet zoals ik alle dagen herinnerd word door het beschouwen der verschillende grote gaten welke het rijtuig aan weerzijden in de muur stoten toen het ertussen door trok men heeft mij verhaald dat wij gelukkiger zijn dan ene bejaarde dame welke niet lang geleden een lusthuis in deze streken huurde en in ene steeg met haar rijtuig bleef vastzitten en daar het onmogelijk was een der portier om te openen was zij verplicht zich te onderwerpen aan de onwaardige behandeling door een der kleine raampjes aan de vorenzijden getrokken te worden evenals een harde kein wanneer gij die novus tegen doorzijt dan komt gij aan ene gewelfde poort onvollkomen gesloten door een oud verroest hek mijn hek aan dit verroeste oude hek prijkt ene schel waar aan gij zolang kunt trekken als gij wilt en waarop niemand u zal antwoorden daar zij volstrekt niet met het huis in verband staat maar daar is nog een oude verroeste koper ook vrij slecht vastgemaakt zodat hij rond glipt wanneer gij hem aanraakt en als gij de slag ervan leert en lang genoeg klopt komt er iemand de brave courier komt en laat u in gij betreet een klein vruchtbaar tuintje geheel verwilderd en vol omkruid van hier neemt de wijngaard een aanvang ga het door loop in ene vierkante zaal als een kelder klim ene gescheurde marmere trap op en treed in ene verschrikkelijk een grote kamer met ene gewelfde zoldering en gewitte muren bijna als ene grote kapel van metodistum dat is de sala zij heeft vijf ramen en vijf deuren en is verseerd met schilderijen welke de schilderij opknappers zouden doen watertanden die in London als een uithangbord ene schilderij ophangen welke verdeeld is evenals de dood en de dame bovenaan de oude balade en u altijd in een staat van onzekerheid laat of de kundige professor de ene helft schoon of de andere heeft smeren gemaakt het ameubelement van deze sala is een soort van rode gebloemde stof al de stoelen zijn onverschuifbaar en de sofa weegt verschrijdende tonnelasten op dezelfde verdieping en in deze kamer uitkomende bevinden zich de eetzaal de receptiezaal en verschillende slaapkamers elk met eenmenigde deuren en vensters voorzien boven zijn verschrijdende andere naakte kamers en ene keuken en beneden is een ongeveer en beneden is een andere keuken welke met alle soorten van vreemdaardige inrichtingen voorzien om houtskolen te branden er uitziet als het laboratorium een schijkkundigen er zijn ook nogens een halfdozijn kleine kamers waar de bedienden gedurende deze warme julidagen de hitte van het vuur kunnen ontvluchten en waar de brave courier de ganze avond alle soorten van muziekinstrumenten van zijn eigen maaksel bespeeld het is een zo oud verstrooit, spookachtig weergalment onvriendelijk kaalhuis als ik ooit de voren gezien of gedroomd heb vanuit de receptiezaal komt men op een klein met weinranken bedekte ras onder dit terras en in de zijde van de kleine tuin vormende bevindt zich voor een stalwas het istans een koestal en er staan 3 koeien in zodat wij emmers vol verse melk krijgen daar er geen wijland in de nabijheid is komen ze nooit uit de stal maar liggen steeds neer en doen zich er goed aan de wijngaardbladen de maakte italiaanse koeien de gehele dag het doltje het zoeten niets doen genietende ze staan onder het opzicht van een oudman antonio genaamd en van zijn zoon die beiden daar slapen beiden van door de zon verbrand met blote beden en voeten die elke hemd en ene broek dragen en een rode gordel om het lijf hebben en reliek of gewijde amulet evenals de boom uit een 3 koningenkoek om de hals hebben hangen de oude man verlangend mij tot het katholieke geloof over te halen en preek mij dikwelst voor des avonds zitten wij somtijds op een steen bij de deur ene omgekeerde herhaling van Robinson Cruisoway en vrijdag geefende en gewoondelijk verhaalt hij te bevorderen een uittreksel de geschiedenis van Sint-Peters voornamelijk zo geloof ik wegens het onuitsprekelijk genoeg hem dat hij smaakt in zijn nabootsing van de haam het uitzicht zoals ik reed vroeger zeide maar op de dag moet men de zondenschermen gesloten houden anders zou de zon uw razet maken en als de zon ondergaat moet hij al de ramen sluiten of de muskieten zouden u in de verzoeking brengen een zelfmoord te begaan omstreegs deze tijd van het jaar en het gewijnig van het inwendige der huizen wat de vliegen betreft geeft hem niet om even zo min om de vlooien die een verschrikkelijke omvangt bezitten en wie een getal legio is en die het koetshuis zo daarnig bevolken dat ik dagelijks verwacht het rijtig vanzelf uitgaan door myriaden opgetuigde vlooien getrokken de ratten worden op een aangename wijze verdreven door benden maagere katten die in de tuin tot dit doeleimde rondswerven om de hagen dissen bekommert zich natuurlijk niemand zij spelen in de zon en bijten niet de kleine schorpioenen vallen alleen wat nieuwsgierig de torren komen wat laat en zijn nog niet verschenen de kikforsen zijn gezelschap in de gronden van de naast gelegen villa is er een voorraad van en als het avond is geworden zou men denken dat gehele hopen vrouwspersonen met klakken aan de voeten zonder een oogelijk op te houden op een vochtige steenplafijsel heen en weer gingen juist zulke geraas maken zij de vervallend kapel aan de schilderachtigen en schone zeeover was vroeger aan Sint Johannes een hopige wijt ik geloof er bestaat een overlevering dat de beenderen van Sint Johannes daar met verschillende plechtigheden ontvangen zijn geworden toen zij het eerst naar Genua werden gevoerd want Genua bezit ze totheden nog als een buitengewone storm op zee heerst worden zij naar buiten gebracht en aan het onstuimige weder vertoomt dat zij onmisbaar doen bedaar hem uit hoofden deze betrekking tussen Sint Johannes en de stad worden een aantal lieden geringere klassen Giovanni Battista Johannes de doper genaamd dit laatste woord wordt in het genuees patois volkstaal Baciccia uitgesproken evenals iemand dynist het klinkt een vreemdeling vrijzonderling in de oren op zon- en feestdagen wanneer er veel volk op de beenis hen elkander Baciccia te horen toeroepen de smallen lanen lopen op grote vilaas uit weer muren buiten muren bedoel ik beschilderd zijn met alle soorten van onderwerpen treurige en heilige maar uit weder en de zeelucht hebben ze bijna uitgewist en zij zien er uit als de ingang der volkseltuinen op een zonnige dag de voorpleinen deze lusthuizen zijn met gras en onkruid begroeid allerlei afzichtelijke vlakken bedekkende voetstukken de standbeelden als waren zij door ene huidziekte aangetast de buitenhekken zijn verroest en de ijzerend traalis van de onderste vensters zijn alle op het punt van naar beneden te storten het brandhout een zalen bewaard waar misschien de kostbaarste schatten kunnen zijn opgehoopt de watervallen zijn uitgedroogd en verstopt fontijnen te dommelig om het water op te spuiten en te lui om het te doen neervallen herinneren zich nog juist stemming om in haar slaap de nabuurschap vochtig te maken en de sirocco wind waar je dikwijls dagen achtereen over al deze zaken evenals over een reuzachtige uitgedovende oven voor enige tijd had er een feestdag plaats ter ere de heilige maagd toen de jongen Lieden uit de nabuurschap bij de één of andere optocht groene ranken en wijngaardbladen hebben gedragen zich bij hopen in het vocht der vruchtbaden het zag er zeer wonderlijk en aardig uit hoewel ik bekennend moet dat ik die op die tijd niets van het feest wist dacht en er bijna zeker van was dat die ranken hun dezelfde dienst moesten doen als aan de paarden namelijk de vliegen van het lijf te houden spoedig daarop was er een andere feestdag ter ere dan Zekere Sint Nazaro een van de jongen Lieden van Albarro bracht kort nadat wij ontbeten hadden twee grote ruikers en naar boven komende in de grote sala boot hij zelf ze aan dit was ene beleefde wijzer om een bijdrage te verzoeken ten einde om kosten te bestrijden van enige muziek ter ere van de heilige ik herinner mij niet meer wat wij gaven maar zijn afgezand vertrok wel voldaan des avonds ten zes uur gingen wij naar de kerk dicht in de buurt een zeer zwerige plaats geheel behangen met vestoenen en schitterende draperien en van het altar tot de hoofd in gang opgeproppt met vrouwen die allen zaten zij dragen hier geen mutsen maar alleen een lange witte sluier de met zero genaamd en het was de luchtigste vrolijkst uitzien de schaar welke ik immer zag over het algemeen zijn de jonge meisjes niet vrij maar zij bezitten ene statige houding en vertonen in haar manieren en in het omsland haar sluiers veel aangeboren bevalligheid en sierlijkheid de mannen aanwezig maar niet veel en enkele van hen lagen geknield in de zijvleugels waar iedereen over hen struikelde tallozen wascaarsen branden in de kerk de kleinere stukjes zilver en tin aan de heiligen vooral in het halsnoer van de heilige maagd glinsterend de priesters zaten om het hoofd al daar het orgelspeel de lustig op en een welbezet orkest deed hetzelfde terwijl een orkestmeester in een kleine gallerij er vlak tegenover met ene rolpapier op de voor hem bestemde muzieklesenaar hamerde en een tenoor die volstrekt genestem had begon te zingen het orkest speelde deze het orgel geen wijs de zanger koos ene derde en de ongelukkige orkestmeester sloeg en sloeg en zwaaide zijn rol naar een hem eigen stelsel klaarblijkelijk wel voldaan over de gehele uitvoering ik heb nooit een dergelijk van geluid gehoord al die tijd was het smoor warm de mannen met de rode mutsen en wijde buizen die over hun de schouders hangen zij trekken ze nooit aan gingen zodra zij de kerk uit waren aan het kegelen en het kopen van lekkernijen wanneer een zestal een spel geëinderd had kwamen zij onder de zijvleugels kruisten zich met wijwater knielden voor een oogomelijk neder en gingen dan weder naar buiten om een spelletje te kegelen zij zijn daarin bijzonder handig en zullen in de metstenen bezij de laden en straten op de roeste grond die voor dat doel het minst geschikt is met eventueel nauwkeurigheid spelen als op een miljard maar het meest geliefkoosde spel is het volkspel de mora dat zij met een verwonderend zwaardige ijver doorspelen zij alles zullen zetten wat zij bezitten het is een allerverdervelijkst dobbelspel dat genen andere hulpmiddelen behoeft dan de tien vingers die altijd ik bedoel er ging kwinkslag mee bij de hand zijn twee mannen spelen te samen de één noem de getal stel het hoogste tien hij duit aan wat gedeelte hij ervan wil door drie vier of vijf vingers in de hoogte te steken en zijn het tegenpartij moet op hetzelfde ogenblik op goed geluk af zonder naar zijn hand te zien zoveel vingers uitsteken als daardoor juist het onbrekende moet worden aangevuld hun ogen en handen worden hier aan zo gewend en bewegen zich met zulk een wonderlijke snelheid dat een oningewijd toeschouwer het vrij moeilijk zo niet onmogelijk zou vinden de voortgang van het spel na te gaan de ingewijden echter waarvan er altijd één met geestdrift beziel de troep toeziet verslinden het met de hevigste gretigheid en daar er altijd enigen bereid zijn zich als kampvechters op te werpen bij één of ander verschil dat tamelijk dikwijls het geval is zo is het doorgaans een zeer voedige zaak het is nooit het stilste spel ter wereld want de getallen worden altijd met ene luiden sterke stem uitgeroepen en volgen alkander zo spoedig op als zij geteld kunnen worden wanneer jij op een feestavond aan uw venster staat of in de tuin wandelt of over straat gaat of slentert op enig bekoorlijk plekje in de nabijheid der stap zult hij dit spel tegelijk aan de gang horen in een reeks van wijnhuizen of wanneer jij het oog over enige wandel plaatsen van wijngaarden dat wijden of welke hoek geook omslaat stuitgen op een hoopje spelers die luidkils schreven het is opmerkenswaardig dat de meeste mensen zekere geneigdheid hebben een bijzonder getal vaker dan één ander te noemen en de ijver met welke twee scherpsiende spelers wederkerig beproeven deze zwakheid op te sporen en hun spel daarna in te richten is zeer belangwekkend en onderhoudend de uitwerking wordt grotelijk verhoogd door de algemene snelheid en hevigheid der gebaren twee mensen spelen om een klein koperen munstuk met een inspanning die slechts op het spel let als gold de inzet het leven hier in de nabijheid is een groot paleis vroeger behoord hebben de aan hun lid de familie Brignol maar dat tans gehuurd was door een school van jezuïten om er hunne zomerkwartieren in te houden laatst op een avond omstreks we gaan der zon door wandelde ik zijn ontmantelde omstreken en gevoelde mij gedrongen eenewel op en neder te lopen en dommelig het uitzicht op de stad te genieten dat zich hier aan alle zijden herhaalt ik slenterde op en neer de zuilen gaan twee zijden vormende van een met gras en onkruid begroeid voorplein waarvan het huis een derde zijde uitmaakte en een wandelplaats op een laag terras van waar men de tuin en de naburen geheuvelen kon overzien ik geloof niet dat er in het gehele plafijzel één gaave steen was in het midden stond een beeld van een droefgeester uiterlijk zo bevlek in zijn verval dat het er uitzag als of het met kleefpleister bedekt en daarna gepoeerd was geworden de stallen de koetshuisen de keukens waren allen ledig allen vervallen allen geheel verwoest de deuren hadden haar scharnieren verloren en werden nog slechts door klinken vastgehouden de vensters waren gebroken het beschilderd pleister was afgeschilderd en lag in Brocken in de onttrek vogels en katten hadden zich zodanig van de buiten gebouwen meester gemaakt dat ik mij niet kon weerhouden aan de toversprookjes te denken en ze met aargwaan aan te staren als of het betoverde dinaren waren afwachten hun een natuurlijke gedaante te herkrijgen een oude poes in het bijzonder een maager beest met groene hongerige ogen ik ben inderdaad geneigd te geloven dat het vroeger een arme bloedverwand was kwam loerend om mij heen draaien als of zij voor het ogenblik vermenen dat ik de held zou kunnen zijn die gekomen was om de juffer te huwen en alles in orde te brengen maar haar mislag bemerkende begon zij eens klaps schrikkelijk te mouwen en liep met zulk een vervaardelijke staart weg dat zij niet in het kleine gat verruipen waarin zij huis vesten maar verplicht was er buiten te wachten totdat en haar verontwaardiging en haar staart geslonken waren enige Engelsen hadden hier in deze zuilegang evenals wormen in een nood gewoond zomerhuisje of wat het ook mogen geweest zijn maar de Jezuswieten hadden hen gewaarschuwd te verhuizen en zij waren verhuist en dat was ook gesloten van het huis ene verstroaide weergalmende gedruismakende barak waren de benedenvensters zo als gewoonlijk gesloten maar de deur stond wijd open en ik twijfel er niet aan of ik zou er hebben kunnen binnen gaan en er mij te bed leggen en sterven en niemand zou er iets van geweten hebben alleen was er een reeks van kamers op ene bovenverdieping bewoont uit één van deze kwam de stem ene jonge musicale dame die lustig bravura aansloeg om de stille avond op te luisteren ik ging in de tuin die verbeelden moest proper en netjes te zijn met lanen en terrassen en oranjebomen en standbeelden en water in stenen komen en alles was groen uitgeteerd met onkruid bezet verwilderd overal begroeid uitgeslagen vochtig en rijkelijk voorzien van alles wat maar fel klam, kruipend en onaangenaam was er was niet schitterends in het gehele tafereel dan ene vuurkapell ene enkele vuurkapell die bij de donkere bosjes afstak als waren zij het laatste restje van de vervlogen ron en zelfs vladderden het in scherpe hoeken en neer en verliet een plaats met een zwaai en beschreven onregelmatige cirkel en kwam op dezelfde plaats terug met een ruk die iemand verbaasd deed staan als of zij zocht naar het overschot van de roem en zich verwonderde weet dat het mogelijk is om het geen ervan was geworden binnen twee maanden losten zich de zwevende vormen en schaduwen van mijn droefgeestige mijmerij trapsgewijzen in meer geminsame vormen en zelfstandigheden op en ik begon reeds te gevoelen dat wanneer over een jaar de tijd zou naderen om de lange feestdag te besluiten en naar Engeland terug te keren ik genua met een geheel ander gevoel dan blijdschap zou verlaten het is ene stad die u dagelijks meer inneemt het schijnt altijd nog iets is te ontdekken er zijn de meest buiten gewone stegen en bijpaden om er in rond te wandelen gij kunt desbegierende 20 malen per dag verdwalen hoe aangenaam als men werkloos is en onder de meest onverwachten en verrassendste moeilijkheden weder terecht komen er is overvloed van de vreemd soortigste tegenstrijdigheden dingen die schilder achter, lelijk gemeng, heerlijk bekoorlijk en beledigend zijn vallen u bij elke keer in het oog zij die begeren te weten hoe schilder achter de streek is die genua onmiddellijk omringt moet, bij helderweder opklimmen naar de top van Monte Facchio of tenminste rondom de stadsmuren rijden ene zaak die gemakkelijker gaat er is geen verschiet dat meer afgewisselt en lievelijker kan zijn dan de verschijdenheid van gezichten, de haven en de overs van de beide rivieren de polse vera en de bisagno op welke hoogten de zeer versterkte vallen voortgebouwd zijn als de grote Chinese muur in het klein in het niet min schilder-achtige deelte van deze rit is een schoon model van ene ware genuweze herberg waar de bezoeker goede cier kan maken met echte genuweze gerechten als Taakliarini Ravioli Duitse Sausages sterk van knoflook in schijfend gesneden en met verse groene vijgen gegeten Hanekammen en schapenieren met eronder gehakt schapenvlees en lever kleine stukjes van enig onbekend gedeelte van een kalf in kleine repjes gesneden in de pandgebakken en in een grote schootel opgedist een waterzootje en andere aardigheden van dat slag vaak krijgen zij in die gaarkeukens der voorstad wijn uit Frankrijk Spanje en Portugal welke door geringen kapiteins van kleine koopvaarders aangevoerd wordt zij kopen die tegen zoveel de fles vragen wat het is of zonder de moeite te nemen zich dat herinneren als iemand hun dat zegt en verdelen die gewoonlijk in twee hopen van welke zij de ene merken met champagne en de anderen met madera de verschijdenheid der tegenstrijdige geuren kwaliteiten landen ouderdom en gewassen welke onder die twee algemene namen zijn begrepen is zeer buitengemeen de meest beperkte reeks gaat waarschijnlijk van de kude cruwel tot de oude Marsala en daalt weer af tot Appelwijng de straten zijn verreweg het grootste gedeelte zonou als enige doorloop of steeg slecht kan wezen waarin men aaneemt dat het volk en zelfs het Italiaanse volk leeft en wandelt daar het slechts gangen zijn weer en daar een put en een plekje om lucht te scheppen de huizen zijn bovenmatig hoog in allerhande kleuren geschilderd en zijn in elke rang en graad van beschadiging morsegheid en behoefte aan herstelling gewoondelijk worden zij verdiepinggewijzen verhuurd als de huizen in de oude stad en een berg of vele huizen te Parijs er zijn weinig straatduren de voorhalen of voorportalen worden grotendeels aangezien als openbaar eigendom en een tamelijk ondernemend veldnisman zou een aardig voortuintje bijeen brengen met ze schoon te maken koetsen kunnen onmogelijk in deze straten doordringen er zijn daarom draagstoelen vergulde en andere op verschillende plaatsen te huur onder de adel en de deftige burger worden ook ene menigte eigendraagstoelen gehouden en desavonds worden deze in alle richtingen af en aangedragen voor afgegaan door personen die grote lantaarens dragen vervaardigd van linen dat op een raam is gespannen de draagstoelen en lantaarens zijn de wettige opvolgers van de lange rijen geduldige zeer mishandelde melesels welke onder het rincelen hun erbelletjes de gehele dag door deze nauwe straten gaan zij volgen deze zo geregeld als de stern op de zon einde van deel vijf deel zes van taferelen uit italië door Charles Dickens die voks opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders Genua en haar omstreken deel 2 ik vergeet niet licht de straten vol paleizen de strada Newova de strada Balbi en ook niet uitzag op een zomerdag toen ik haar voor het eerst zag onder het schitterenste en donkerste blauwe gewelf van ene zomerlucht met haar eng verschied van uitgestrekte gebouwen zich voordoemde als ene flikkerende kostelijkst glansrijke streep die afstak bij de donkere schaduw van het lage einde ene helderheid die zelfs in juli en augustus niet zo gewoon is dat mensen middelmatig zou kunnen noemen want moet ik met de waarheid voor de dag komen daarin ergene acht blauwe luchten in evenvele weken van de middenzomer uitgenomen soms in de vroege ochtend op welk tijdstip als men zijn ogen naar zee richten het water en het uitspansel een geheel van donker en zitteren blauw vertoonden op andere tijdstippen waren er wolken en nevel genoeg om een Engelsman in zijn eigen klimaat te doen morgen de eindeloze details van deze rijke paleisen welke muren althans van enige aan de binnenzijde bezield zijn door meesterstukken van van Dijk de grote zware steenebalkons welke boven Elkander al nauwer en nauwer zijn gebouwd en hier en daar één dat breder is dan de overige overdekt met een hoog opgaand torenvormig marmeren verhemelte de voorhallen die zonder deuren zijn met de onderste ramen van dikke stavend voorzien overmatig grote trappen ten algemene netten dikke marmeren zuilen en sterke boven naar kerkerholen gelijkende treurige weergalmende gewelfde kamers waar langs het oog onophoudelijk gaat daar elk paleis door een ander wordt opgevolgd de terrasvormige tuinen tussen het ene huis en het andere met groene bogen van wijngaard ranken en groepen van oranje bomen en blozende olianders in volle bloei 20 30 40 voet bovende straat de geschilderde zalen vervallende verschietende en vergaande in de vochtig hoeken en nog uitblinkende door schone kleur en wellustige tafreden waar de muren droog zijn de verbleekte beelden aan de buitenzijde de huizen kransen en kronen houdende die op en nederwaarts vliegen en in nissen staan en hier en daar machtelozer en zwakker uitzien dan elders door het afsteken bij enige frissen doodjes die van een gedeelte van de voorgevel welks verseersels van later tijd zijn iets uitsteken dat het voorkomen heeft van ene deken doch inderdaad een zonnewijzer is de stijl oplopende straaten van kleine paleizen dat des niet te min zeer grote paleizen zijn met marmeren, terrassen die het uitzicht hebben op, naarbij gelegen dwartegen de prachtige en talloze kerken en de snelle overgang van ene straat vol staatelijke gebouwen naar een doolhof van de erste morsegeit dat de ongezonsde stank verspreid en kreult van half naak de kinderen en enige hele wereld van smerig volk dit alles te samen vormt zulk een verwonderlijk tafereel zo levendig en toch zo doods zo luidruchtig en toch zo stil zo opdringend en toch zo bedeest en nederig zo klaarwakker en toch in zo diepe slaap dat het voor de vreemdeling een soort van tronkenschap is voort en voort te wandelen en rond te zien ene bedwelmende geestverscheiding met al het ongerijmde van een dron en al het leiden en verblijden van een buitensporige wezenlijkheid het onderscheiden gebruik waartoe enige dierpalijzen tegelijk dienen is karakteristiek bijvoorbeeld de Engelse bankier mijn uitmuntende en gastvrij je vriend heeft zijn kantoor in een welgelegen palazzo in de strada nuova in het voorhof van het welk iedere plek met zorg is beschilderd maar dat zo morsig is als een wachthuisje der politie verkoopt een arabierenkop met een adelaarsneus en ene verbazende hoeveelheid zwart haar waaraan een man vast zit wandelstokken aan de andere zijde van de ingang verkoopt ene dame ik meng dat het de vrouw van de arabier is van de verhaakdoek tot hoofdzeraad voorwerpen die zij zelfen heeft gebreid en soms tijds ook bloemen een weinigje verder bedelen nu en dan twee of drie blinden lieden soms worden zij bezocht door een man zonder benen op een klein loopwagentje die een aangesicht heeft dat zo blozend en levendig van kleur is en een zo eerbiedwekkend en wel door voet lichaam dat hij er uitziet als ware hij tot aan de middel in de grond gezakt of als ware hij maar ter halve lijve ene keldertrap opgekomen om met iemand te spreken een weinig verder naar binnen liggen we licht enige mensen op het midden van de dag te slapen of misschien zijn het de zeteldragers die daar wachten op hun afwezen gevraagd eerst dit het geval dan hebben zij hun het draagstoelen met zich gebracht en dan staan die er ook ter linkerzijde van het voorhof is een klein vertrek een hoedendmakerswinkel op de eerste verdieping is het Engelse bankierskantoor op dezelfde eerste verdieping is tevens een geheelhuis en een goede kummerwoning ook de hemel weet wat daar boven is maar zijt hij er dan hebt hij pas begonnen met trappen klimmen en komt hij dan weder de trap af ter welge daarover nadenkt en gaat hij enig grote vermondendeur uit aan de achterzijde van het voorportaal de plaats van de andere weg op te gaan om weder op straat te komen dan slaat die achter u toe om er het voor te brengen van de aakeligste echel en hij staat op ene plaats de plaats van hetzelfde huis die het voorkomen heeft van ze dat een eeuw of geen menselijke voet te zijn betreden geen geluid stoort daar de stilte geen hoofd uit één van de grommige donkere neidige ramen gestoken die in het gezicht zijn doet het onkruid tussen de gebroken vloerstenen flauwhartig worden de voegelijkheid voor te spiegelen dat er handen bestaan die het konden uitwiden tegenover is één in steen gehouden reusachtig beeld dat met een arm achter overleunt op een kunstmatig en reizig grotwerk uit de urn slingert overgeschoten stuk van een lodepijp welke eens een klein beetje langs de rots uitgoot maar de oogholten van de reus zijn niet droger dan die strontans is hij schijnt zijn de urn welke bijna recht op en neerstaat een laatste stoot te hebben gegeven en na als een kinderbeeldje op een grafsteen te hebben aangeduid alles is voorbij in een steen stilswijgen te zijn vervallen in de straten waar zich de winkels bevonden zijn de huizen veel kleiner maar altijd nog groot met een mate hoog zij zijn zeer morsig en mag ik enige mate mijn neusgeloven nooit schoongemaakt en geven een eigenaardige lucht van zich gelijk aan die van uiter slechte kaas welke in zeer zware dekens van de hoogte de huizen schijnt het als of er gebrek aan ruimte in de stad waren want overal worden nieuwe huizen tussen gedronken overal waar er mogelijkheid bestond een verhuurbaar krot tussen enig leuf of in een hoek te stoppen daar is het ook geschiet is er ergens in een kerkmuur een hoekje of een holletje of een scheur in enige andere blinde muur daar zijtige ook zeker een soort van woning te vinden die er uitziet als waren zij er opgeschoten gelijk een paddenstoel tegen het oude Senaats gebouw rondom elk groot gebouw zijn kleine winkels gedronken gelijk ongedierte op het grote geraamte daarom blikbaar hingewild naar boven naar beneden overal zijn onregelmatige huizen achteruit denkzenden opbringende in puinvallende leunende tegen die er na staan zichzelfen of hun makkers op ene of andere wijze verminnende tot er een nog onregelmatiger dan de anderen de weg versperkt en geniet verder voor u uit kunt zien een van de beeldende stad is naar mij voorkomt dat het welk beneden bij de landingsplaats ligt mogelijk is het nog tans dat dit een dieper indruk op mijn geest hebben gemaakt doordat het er op de avond onze aankomst zeer morsig uitzag ook daar zijn de huizen en vertonen ene eindeloze verscheidenheid van wanstalte gevormen en hangt er evenals in de meeste huizen iets uit de zeertal rijke ramen welks funzereuk door het koeltje wordt voortgedragen soms is het ene gordijn soms een vloerkleed soms een bed soms een gehele reeks van kleren maar bijna overal is er iets voor de voet die huizen loopt er een booggang over het voetpad welke zeer lomp donker en laag is als een oude crypto de steen of de kalk waarvan die is opgemetseld is geheel zwart geworden en allerlei soort van vuilnis en afval van dieren schijnt vanzelf aan te groeien tegen elke van die zwarte zuilen de verkopers van macaroni de planta slaan hun kraampjes die er geen zins aan lokkelijk uitzien onder sommigen daar bogen op de afval ene vismarkt die er dichtbij is dat wil zeggen van een achtersteegje waar mensen op de grond en op onderscheidende oude schotten en vis verkopen als zij er enigen in hun macht hebben en van ene groenmarkt op dezelfde voet ingericht dragen bij tot de vervraging van die wijk en daar alle handel hier gesloten wordt en het er de gehele dag stikvol is heerst er een zeer sterke reuk de portofranco of vrijhaven waar hoederen die van buitenlands worden ingevoerd geen rechten betalen voor zij verkocht en er uitgehaald worden evenals in een Engels antrapoel is hier beneden ook onhelspelende ambtenaren met drie kanten hoeden op het hoofd staan aan de poort om u verkiezen zij het te doorzoeken en er monneken en vrouwen af te wijzen immers men heeft ondervonden dat heiligheid zowel als schoonheid geen weerstand kan bieden aan de verzoeking tot smokkelen het beiden op dezelfde wijze voldrengen namelijk door het gesmokkelde onder de ruime klederen te verbergen uitdien hoofden mogen er heiligheid en schoonheid volstrekt niet komen de genueze straten zouden er niet te minder om zijn als men geen gepriesters van een innemend voorkomen invoerden om de vierde of vijfde man ontmoet men een priester of een monarch en men is er bijna zeker van tenminste één reizend geestelijke te zien in of op elke postwagen op de naburen geweeg hem ik ken elders genen meer ter rugstotende gedaante dan men onder die heren vindt zo het handschrift der natuur maar eniger mate leesbaar is dan kan men kwalijk onder enige mensenklasse ter wereld een grotere verschijdenheid van traagheid bedrog en verstandelijke verdoving merken de heer Pepys hoorde eens een geestelijke als een toelichting van zijn eerbied voor de priestelijke waardigheid in zijn preek aanvoeren dat indien hij een priester en een engel tegelijk ontmoeten mocht hij de priester het eerst van hetzelfde gevoelen als Petrarcha die toen zijn leerling Boccasio hem uiterst verdriet te schreef dat hij om zijn geschriften was bezocht en vermaand geworden door een kartuizermonk die verklaard had dat hij een boden was te dien einde onmiddelijk door de hemelgezonden er op antwoorden dat hij wat hem betrof de vrijheid zou nemen de wezenlijkheid van de zending te toetsen door personelijke waarneming van de zendelingsgelaat ogen voorhoofd gedrag en gezegden ten gevolge ene gelijk soortige waarneming moet ik voor mij aannemen dat men menig hemelszendeling zonder lastbrief kan zien sluipen in de straten van genwa of zijn leven in andere Italiaanse steden in werkeloosheid doorbrengen of schoon de kapusijnen geen geleerde vereniging vormen zijn zij als orde waar ligt de beste vrienden des volks zij schijnen er zich als raadslieden en troosters meer onmiddelijk onder te mengen zieken vaker te bezoeken en minder dan sommige andere ordes de familiegeheimen te besnuffelen ten einde een rampzalig overwicht te verkrijgen op de zwakkere leden ervan en door een minder brandende begeerde bezield te worden tot het maken van prozelieten en als die eens zijn gemaakt ze dan naar lichaam en ziel in het verderv te laten zinken men kan ze in hun grove kleding in alle wijkender stad en op alle tijden en in de vroege morgen bedelend op marktplaatsen ontmoeten ook suïten vertonen zich veel op straat en lopend sluipend en zonder gedruis bij paaren rond als zwarte katten in sommige nauwe stegen zijn afzonderlijke bedrijven bij een er is een straat van juweliers en er is een straat van boekverkoopers maar op plaatsen zelfs waar niemand in een rijtuig ooit kan of komt doordringen staan zeer oude paleizen ingesloten door de somberste en hoogste muren en volstrekt voor de zon afgesloten zeer weinig kooplieden hebben er enig denkbeeld van kunnen goederen aan de man moeten brengen of uitstallen moet ge als vreemde ding iets kopen dan ziet gij gewoondelijke winkel rond tot gij het vindt wat het dan als het onder uw bereik is en vraagt naar de prijs ieder ding wordt op de oneigenaardigste plaats verkocht moet met koffie hebben dan gaat met gewoondelijk naar een banketbakkerswinkel hebt ge vlees nodig dan zult ge het waarschijnlijk vinden achter ene oude geruiten gordijn een half dozijn treden af in enig afgezonderde hoek die zo moeilijk te ontdekken is als of dat levensmiddel vergif waren de wetten van genua hem die het verkocht met de dood straften de meeste apothekerswinkels zijn grote verzamelplaatsen van leeglopers hier zitten deftige mensen met stokken urenlang in de schaduw bij Elkander ene kleine genueese courant uit de ene hand in de andere doen de overgaan en slaperig en bij tussenpozen over het nieuws sprekende twee of drie van deze zijn arme dokters die gereed zijn in dringende gevallen die er voorkomen zich als zodanig bekend te maken en weg te eilen of ander boodschapper die er mocht komen gij kunt ze kennen aan de wijze hoe zij de hals uittrekken om te luisteren als gebinnen treed en aan de zucht met welke zij weer in hun donkere hoeken terugsinken als zij bemerken dat geslechts kistmiddelen nodig hebt weinige leeglopers vindt men in de barbierswinkels of schoonliseerd tallrijk zijn daarbij na niemand zichzelf verscheert maar de apotheek heeft haar troep lediglopers die tussen de flessen zitten terwijl hun hand over de knop is geslagen daar zitten ze zo stil en roerloos dat gij ze in de donkere winkel of niet bemerkt of voor iets anders aanziet zoals ik eens een spookachtig man in een fles groene rok en een hoed als een prop voor een paardendrank aanzag evenals de oude genuwezen ervan hielden huizen neer te zetten zo zijn de tegenwoordigen er liefhebbers van zich in de zomeravonden te plaatsen op elke geschikte plek binnen en buiten de stad in alles tegen en gangen en op elke kleine verhevenheid en op elk muurtje en op alle traptreden vindt men ze in zwermen als bijen onderwel en vooral op feestdagen luidende kerkklokken aanhoudend niet in de gewone of elke andere bekende soort van geluid maar afschuwelijk onregelmatig schokkend dingel dingel dingel met een plotseling stoppen op elke vijftiende klepelslag of daarom trend waardoor men bijna dol wordt dit wordt gewoonlijk verricht door een knap in het klokkenhuis die de klepel of en daaraan hangen touw vasthoud en harder poog te luiden dan elk andere knap die een dagelijk werk verricht men acht dit rumour bijzonders schadelijk voor boze geesten maar als men zijn ogen eens naar de klokkenhuizen op slaat en die jonge christinnen in diervoegen bezig ziet en hoort dan zou men ze op zeer natuurlijke wijze voor de boze houden in het begin van de herfst zijn er zeer tallrijke feestdagen om die feesten waren al de winkels twee dagen in de week gesloten en op zekere avond waren al de huizen in de nabijheid ener bijzondere kerk geillumineerd terwijl de kerk zelf aan de buitenzijde verlicht was door vakkels en ook ene groep vlammende toortsen op ene open ruimte buiten ene der stadspoorten was geplaatst dit gedeelte is veel vraier en meer zonderling als men een weinig verder buiten de stad komt waar langs de gehele weg de geillumineerde hutten op de helingen van een stijle heuvel zich voor uw oog tekenen en waar gij gehele slingers van waskaarsen voorbij gaat die bij het helderen sterke flonker wegbranden voor één of ander alleenstaandhuisje op de weg op die dagen wordt de kerk van de heilige terwienseeren het feest wordt gehouden zeer vrolijk opgesiert vestoemen van verschillende kleuren en met goud gestikt hangen van de brogen neder de altartoi is tentoongesteld en soms zijn zelfs de hoge peilers van boven tot beneden omzwachteld met juist sluitende draperium de hoofdkerk is toegewijd aan Sint Laurentius op Sint Laurentius dag bezochten wij deze juist toen de zon onder ging of schoon die versieringen gewoondelijk in een zeer eentonige smaak zijn was de uitwerking op dat ogenblik inderdaad zeer grootst het gehele gebouw was rood behangen en de ondergaande zon die door ene grote gordijn aan het hoofdportaal naar binnen stroomde deelde zijn gloed aan al die prachtmede toen de zon meer onder ging en dat er binnen geheel duister was behalve dat er nog een paar flickerende waskaarsen op het hoofdaltaar en enige heen wat licht verspreiden werkt het recht geheim zinnig en was volleffect maar tegen de avond in een van de kerken te zitten is gelijk aan ene kleine hoeveelheid opium einde van deelses