 Dit is college acht. In dit college gaan we praten over conformisme en gehoorzaamheid en we hebben al een beetje een start gemaakt met deze twee thema's in college zeven toen hebben we natuurlijk uitgebreid gesproken over verschillende beïnvloedings technieken en we hebben toen ook gezien dat een autoriteitsfiguur heel veel invloed heeft op ons gedrag en ons kan overtuigen om bijvoorbeeld een bepaald product te kopen en ook dat wij ons gedrag aanpassen aan het gedrag van anderen dus als we zien dat iedereen doet dan gaan wij het ook doen nou deze twee thema's zijn zo belangrijk in de sociale psychologie en zo belangrijk om mensen te begrijpen dat we een heel college nog aanwijden en we gaan in dit college ook verschillende van de meest beroemde experimenten in sociale psychologie bespreken dus laten we snel beginnen in het eerste gedeelte van dit college gaan we praten over informationeel conformisme en het gaat dus over conformisme conformisme betekent eigenlijk dat wij ons gedrag aanpassen een verandering in je gedrag door de echte of de ingebilde invloed van andere mensen dus we passen ons gedrag aan omdat we zien dat andere mensen zich op een bepaalde manier gedragen manier die anders is dan hoe wij hoe wij ons momenteel gedragen en dat conformisme het aanpassen van ons gedrag dat doen we eigenlijk de hele dag door en dat doen we heel vaak zelfs zonder daarover na te denken bijvoorbeeld in de volgende situaties als wij iemand zien gapen die vast wat is meegemaakt gaan we automatisch ook gapen of we in ieder geval de neiging om te gaan gapen zelfs kijken naar een plaats waarop twee mensen aan het gapen zijn kan al een beetje een gap neiging bij je opwekken lachen is ook zo iets heel besmettelijk lachen als iemand naar je lacht dan heb je de neiging om terug te lachen is natuurlijk ook iets wat sociaal wenselijk is maar het is ook iets wat ons ja ons brein eigenlijk automatisch actieveert dat heeft er mee te maken dat het moment dat wij andere mensen een bepaalde beweging zien maken en vooral een bepaalde sociaal gedrag zien vertonen dat wij dat dan automatisch nagaan doen dit wordt ook wel mimicrie genoemd en dat zien we ook bijvoorbeeld bij lichaams houdingen als jij met iemand in gesprek bent en iemand gaat bijvoorbeeld zo zitten dan is er een grotere kans dat jij ook misschien niet gelijk maar binnen een paar minuten ineens ook merk dat je zo gaat doen dit is trouwens ook wel een signaal of iemand je wel of niet leuk vindt we weten bijvoorbeeld dat wij eerder sterker geneigd zijn om onze lichaams houding aan te passen en iemand te gaan imiteren als we geïnteresseerd zijn in de persoon of graag willen dat we een bepaalde sociale band met iemand gaan opbouwen dus als je een date hebt en je merkt dat de ander jou gaat imiteren is een goed teken dat betekent dat die ander waarschijnlijk wel geïnteresseerd is in jou nou dat komt voor mis met gedrag aanpassen andere is eigenlijk fantastisch dat we dat doen want het helpt ons om sociale banden op te bouwen als iemand jou imiteert vind je die persoon ook leuker en ja dat helpt natuurlijk om een connectie met elkaar aan te gaan en het heeft ook nog heel veel andere voordelen in de maatschappij dat andere ons informatie geven over hoe we ons behoren te gedragen denk maar als aan de volgende situaties in publieke ruimtes zoals een rol trap waarbij het echt heel erg de bedoeling is dat als je stil wil staan dat je dan aan de rechterkant gaat staan en als je wil lopen de rol trap op omdat je haast hebt bijvoorbeeld dat je dat aan de linker kan doet nou dan heb je soms instructies zoals hier maar ook heel vaak doen mensen dit min of meer automatisch en het is heel prettig als anderen dat dan ook gaan doen en als andere dat niet doen dan kan het ook zeer irritant zijn spreekt uit ervaring iemand die vaak met de trein reist en heel vaak haast heeft en een rol trap op moet heel vervelend als mensen zich niet conformeren en eigenlijk de regels niet volgen van hoe je hoort te gedragen op zo'n rol trap of denk eens bijvoorbeeld aan een rij bij bijvoorbeeld een museum ik noem maar wat dan ze heel veel mensen in de rij staan dan ga je hoogst waarschijnlijk niet gewoon vooraan staan te denken ja ik wil hier naar binnen gaan allemaal even aan de kant nee je kijkt naar het gedrag van anderen je leidt daaruit af hoe het zal hier wel druk zijn het zal wel de bedoeling zijn om achteraan in de rij aan te sluiten dat gaat vaak niet zo bewust als ik het nu beschrijf dat is iets wat we automatisch doen we doen iets omdat we denken dat er een hele goede reden voor is en daarom ja daarom volgen we eigenlijk het gedrag van de rest en we zijn dus echt voorgeprogrammeerd om dit te doen ik zie dat ook bij mijn eigen kinderen vooral de jongste die is anderhalf en dat is echt een klein papagaatje die doet gewoon precies na wat zijn grote broers doen en ook wat wij doen wat soms ook nog alles vervelend kan zijn als ik bijvoorbeeld heel hard meteen stoot en een bepaalde kreet wil uitslaan wat heb ik wel eens gedaan en dan ging mijn driejarige en mijn anderhalfjarige dat vrolijk de hele dag na papagaatje dat ik dacht oh dat had ik even iets langer over maar na moeten denken maar dat is dus gewoon hoe we leren we leren van anderen we leren door te kijken wat doen andere hoe gedragen zij zich dan horen wij ons blijkbaar ook zo te gedragen maar soms hebben andere het bij het verkeerde eind en soms houden ze ons ook een beetje voor de gek en dat is bijvoorbeeld te zien in het volgende filmpje waarin je iemand in complete verwarring ziet vanwege het gedrag van anderen en een bepaalde druk voelt om zich te conformeren kijk maar eens mee om die vraag te vragen we hebben een hitte camera experiment te zien of deze vrouw zou stijden op de geluid van deze toon gewoon omdat iedereen is je moet denken je zou nooit alongen met dit of zou je, na gewoon drie bepen en zonder weet waarom ze het doen, deze vrouw is nu perfect te conformeren met de groep maar wat gebeurt als we de groep wegkomen? nu is ze alleen, de grond is gegaan en niemand is haar bekijken maar onze hitte camera's, wat denk je dat ze doen? ze is nu conformeren met de groepen van de groep, zonder ze er even te zijn nu bekijken wat er gebeurt als we een andere uitzamer ingewikkeld zijn, die niet weet de groep heb een keuken en ze zal er uit zijn in een paar minuten, dankjewel denk je dat ze de nieuwe guy wat moeten doen, we hebben de camera's rollen is meer onsuspectige patiënten kwijt en slowly, maar zeker wat begann is een radium rule voor deze vrouw is nu de sociale norm voor iedereen in deze wachtroom hier te zeggen wat er in hun brain is is Jonah Berger van de universiteit van pensilvania dit soort internale vorm van haar behavior is een deel van wat we het sociaal leren starten in een heel vrije eeuw wanneer we de groepen zien performeren van een task, de groepen zullen ons betekenen voor het volgen van hun voetstep als ik iedereen zag staan, voelde ik dat ik ze nodig had om ze te joinen anders ben ik uitgesloten wanneer ik het gevoel om mee te gaan, voelde ik me veel meer comfortabel conformiteit is hoe we socialiseren worden, maar het kan ook ons ontwikkelen bedrijven of veranderen past roms en het is waarom even deze rebele die niet opstand is voor welke van deze ontsenties eventueel joinen de raken en het enige wat meer veranderd is dan te zien hoe makkelijk conformiteit effecteert op de manier waarom je acteert is dat simpele voorses zijn subcontinuert op de manier waarom je het denk nu op het moment dat wij ons gedrag aanpassen aan anderen omdat wij het idee hebben dat die andere mensen beter weten wat er gaande is omdat die andere mensen informatie hebben die wij misschien missen dan noemen we dat informationeel conformisme dus je vertrouwt als het ware op andere om ons informatie te geven over wat wij moeten doen en dat is vooral zo als de situatie voor ons een beetje onduidelijk is als wij ons incompetent voelen of als we het idee hebben dat andere mensen meer informatie hebben dan wij denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin je een toerist bent in een vreemd land je bent daar je hebt geen idee wat de regels zijn mensen hebben een andere cultuur met andere achtergrond dan kijk je waarschijnlijk vooral heel veel om je heen hoe doen andere mensen dit hoe moet ik iemand begroeten hoe gaan we hier met elkaar om hoe dichtbij komen we bij elkaar en goed we elkaar wel of niet openlijk dus je kijkt naar het gedrag van anderen omdat jij denkt ik ben incompetent ik weet niet wat ik moet doen of bijvoorbeeld je eerste dag op school of de eerste dag op de universiteit misschien veel van jullie niet eens zo lang geleden nu een situatie en je denkt wat zijn hier de regels en je kijkt daarvoor heel naastig naar het gedrag van vooral ouderen jaar die al langer rondlopen en die weten hoe je met elkaar omhoor te gaan in die situatie of bijvoorbeeld als jij een feestje hebt met een hele ingewikkelde dresscode waarbij je denkt ja ik weet niet wat ik met casual fancy smart chic wat ik daarmee aan moet ik wil informatie hebben over wat de correcte manier is om mij te kleden dan kan het ook zijn dat jij heel erg snel gaat bellen naar andere mensen die ook naar het feest gaan zeggen wat doe jij aan want ik wil wel echt zorgen dat ik niet de plank mitslaan dus dit zijn allemaal situaties waarin we zoeken naar informatie en waarbij we de boodschap dan ook meestal accepteren dus andere mensen die die vertellen ons dat moeten doen of we kijken dat af en wij accepteren eigenlijk ook die boodschap we denken gewoon nou die andere mensen zullen het wel weten ik doe hetzelfde en daar ben ik ook helemaal oké mee dus ook van binnen pas je als het waren aan je leert en je past je gedrag aan dat je denkt dat andere mensen ja echt geloof dat andere mensen het bij het rechten eind hebben. Hier is zijn ook heel veel voorbeelden van dat mensen dit automatisch doen vooral dus in wat ambigue situaties onduidelijke situaties dit kan je ook heel mooi zelf na boodsen bijvoorbeeld het studie uitgevoerd door Milgram in 1969 naar sociale besmetting en dat wil zeggen dat wij dus eigenlijk andere mensen automatisch een beetje na gaan doen zelfs als een gedrag vertonen die wat helemaal niet per se heel erg logisch is of ja echt misschien helemaal nergens op slaat zoals we ook in het filmpje hebben gezien. Een van die voorbeelden is de kijken richting dus waar kijken mensen naar en in het onderzoek van Milgram hadden we hadden ze twee verschillende variaties van het experiment in één variatie was er één acteur één medewerker van het experiment die ging stilstaan midden op straat en begon omhoog te kijken en de vraag was simpelweg en hoe ver gaan mensen hem nadoen gaan ze nadoen om dat ze dus eigenlijk denken misschien heeft die persoon ziet hij iets wat ik mis misschien is daar wel iets heel erg boelens aan de hand daar bovenop het gebouw of in de lucht. Dus als je één persoon hebt die stilstaat op straat en die gaat omhoog kijken dan heb je bijna de helft van de van de mensen die voorbij komen 45 procent ging ook omhoog kijken iets wat je dus prima van middag zelf ook kan repliceren kijken of jij dezelfde resultaten krijgt als Milgram. Toen waren er alleen nog geen mobiele telefoons dus mensen waren wat minder afgeleid dus ik denk dat het percentage nu wat lager is maar goed probeer het rustig eens uit. In een andere groep hadden ze een hele andere conditie hadden ze een hele groep acteurs 15 mensen die allemaal omhoog kijken en toen zag Milgram eigenlijk dat het bijna onmogelijk werd voor mensen die voorbij gingen om niet mee te doen. Dus 85 procent van alle mensen die voorbij liepen ging eigenlijk bij die groep staan om ook een beetje omhoog mee te gaan kijken terwijl daar helemaal niks te zien als sociale besmetting. Tot zover zijn deze experimentjes onschuldig, best wel grappig ook iets wat je zelf mooie kan naboosten als je dat wil, maar dat is niet altijd zo want het aanpassen van jouw eigen gedrag aan de groep kan soms zelfs levensbedreigend zijn en dat kan je zien in het volgende experiment over rook. Weer als je niet actief bent, kan er een risico voor je leven zijn. Imagin je dat je in een groep bent en een smokalarm gaat weg, een smok is vormen uit, vanaf onder de deur en als je dat groep niet uitkomt, dan kan een vliegtuig verbeteren en je kan het duidelijk of verbeterd worden. Het is natuurlijk wat je doet, maar nu weer, wat gebeurt als je in datzelfde groep en er zijn 10 andere mensen en alle van hen doen niets. Doe je actie nemen wanneer andere mensen de situatie bevinden als doen niets, rather dan doen iets. Wanneer jouw leven is op de steek door de heer te volgen. Het is geen internet-shopping, maar alles is niet zoals het lijkt. We zijn bezig. Het plek is gebouwd met 4 verdedige camera's en 6 konceald microfoons. En psychologieprofessor Dominic Abrams is bekijken van ons controlroom, wat we in een aandrijving hebben gebouwd. Nu is het gewoon een vraag om te zitten en te wachten. Right, so this is a questionnaire all about kind of shopping habits and everything here. So just move that off your chair. Our first participant is Mary Mizuno, a London student who thinks she's arrived early. What she doesn't know is that behind this door there's about to be a serious fire in the hotel kitchen, or at least the illusion of one created by a smoke machine and some sound effects. What will she do? She's now noticed the smoke and is concerned. At this point she decides to investigate to find out what's going on. She's immediately taken responsibility for figuring out what to do. Mary does the sensible thing and evacuates quickly. She even leaves her bag and coat. As I've never been in a fire situation before, I tried to remember the kind of things that you're supposed to do, so I left my stuff and just went out. But Mary was on her own. This time we've planted seven actors who were all in on the experiment. We've said to them, when you see the smoke, do nothing. Our second participant is Lauren Heffenen, also a student. What will she do? In this situation, she'll be following a script. The script is partly written in her mind. It's a script which is borrowed from things like sitting exams. Most situations like this have some element of expected or scripted behavior. But what will happen to her script when we make a slightly unusual situation, very unusual? Nothing to start with, so we get her attention. Now, how long before she dashes out of the room? She's checking increasingly to see what the other people are thinking. But who can she appeal to? The answer is nobody. She turns to the norm of the group. Ignore the smoke. In a real fire, the people in this group would be in very serious danger by now. I was looking for some sort of reaction from someone else, even just the slightest little thing that they'd recognize that there was something going on here for me to react on that and then do something about it. I kind of needed prodding. She's waiting for someone else to react. Why isn't anyone else reacting? She feels uncomfortable. She doesn't want to embarrass herself by taking the lead, taking action. But something is definitely wrong. Lauren stayed in the room for 20 minutes after spotting the smoke, concerned but immobile. The fire brigade say that if this fire had been real, even if flames hadn't burnt through the door, she would have died of asphyxiation in this time. In the end, we had to ask her to leave. What about him? I was surprised that I didn't do anything at all. I was just literally waiting. I just thought that someone else is surely going to say something soon. And because no one else did, I just didn't react at all. We tried the experiment ten times and the same thing happened over and over again. If the person was on their own, they left quickly. If they were in a group of three or more, they stayed, rooted to the spot. The average length of time they stayed, 13 minutes. In real fires, people die because of behavior like this. In 1979, a blaze at Woolworths in Manchester killed 10 people. The fire occurred during the day when the store was occupied by hundreds of people. Most of those people managed to get out quite safely. The people that died in the fire were actually using the restaurant at the time. But why so many fatalities in the restaurant? Investigators eventually realized that people simply hadn't evacuated. They'd waited to pay their bills. That was their routine. We go into a restaurant. We sit down, the waiter comes over, we choose a meal, we eat the meal, we pay for the meal, and then we leave the building. That's our script, if you'd like, for eating a meal. Wurstel, everyone was following the same script en no-one wanted to be the only one to stray. One of the main reasons why people died in the Woolworths fire is because they didn't want to be the first to react. They didn't want to stand out for the crowd and went along with the crowd behavior. Only one person in our experiment didn't go along with the crowd behavior, artist James McEckney. Yeah. She said just to wait here, didn't she? She said just to wait here, didn't she? She's coming right down now. James isn't going to sit in a dangerous room just because everyone else does, or is he? The power of the group proves irresistible. The reassurances of the rest of the group that somebody else is responsible seem to be sufficient to pull him back into place. Instead of leaving the room and calling for help, he sits back down again and waits. Now everybody's looking at the smoke, but in some ways that gives the group even more influence. After all, if everybody can see the smoke and no one's panicking, well, he'll be crazy for him to do it too. James stays in the room for another 10 minutes before finally leaving. In a real fire, he wouldn't have been a... He'd have been unconscious and close to suffocation. Nou goed, deze meme zit er dus niet heel erg ver naast. Er is dus echt een kans dat jij gewoon rustig blijft zitten in een brandende kamer. Het enige verschil is dat je niet in je eentje zit. Je zit met heel veel andere mensen die allemaal maar niet opstaan. En je denkt, nou ja, iedereen blijft hier zitten, dus het zal wel oké zijn. En het enge is, de kans dat mensen gaan conformeren is groter als er een crisis is. Als we stress ervaren, als we een druk ervaren van, we moeten nu snel iets doen, of we weten niet wat we moeten doen, of dat dreigt gevaar. Vooral dan gaan we kijken naar het gedrag van anderen. En vooral dan kan conformisme ons een hele grote gevaar brengen. Dat zien we ook bijvoorbeeld bij onderzoek naar branden in publieke ruimtes, bijvoorbeeld in een club of een grote discotheek. Dan zie je dat er af en toe brand ontstaat en dat kan natuurlijk heel snel heel gevaarlijk worden met heel veel mensen in een warme ruimte dicht op elkaar, allemaal hele brandbare spullen vaak ook in die ruimte. Als daar brand ontstaat en er gaat een brandalarm af en mensen zijn slim genoeg om inderdaad weg te gaan, want dat gebeurt dus ook nog niet eens altijd. Maar wat je dan ziet, is dat mensen ook groepen vormen, hoordes vormen op weg naar de uitgang. En als er brand is, dan zijn er natuurlijk nooduitgangen, die zijn ontworpen om ons snel in veiligheid te brengen. Maar wat je ziet, is dat heel veel mensen dan allemaal naar een bepaalde nooduitgang rennen en eigenlijk niet registreren of in ieder geval niet op zelf opzoek gaan naar andere nooduitgangen. Misschien omdat ze denken van, ja, ik voel gewoon de groep, want die nooduitgang, daar gaat iedereen heen, dus die je zeker weet te open. Maar als jij zelf blijft nadenken en om je heen kijkt, dan zie je misschien dat er nog een andere nooduitgang is, waardoor je veel sneller jezelf in veiligheid kan brengen en ook andere mensen in veiligheid kan brengen. Dus dit is weer echt zo'n situatie, waarin je echt zelf moet blijven nadenken. Dus vergeet niet vooral in situatie van crisis, ook al is het dan extra moeilijk, zorgen voor dat jij zelf blijft nadenken. En op die manier kan je zelf ervoor zorgen dat jij veilig blijft en eigenlijk niet het slachtoffer wordt van je eigen neiging om te conformeren.