 Hoogstuk 15 van Eliniveren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen, laand LibriVox.org. Voorgelezen door Karole Janssen, Eliniveren van Louis Coupérez, Hoogstuk 15. 1. De strengheid des winters verzagde zich en het voorjaar viel in, druipende van regen en kil van mist die haar sluyer zijn flarde ophing aan de nogbladeloze bomen. En men praat er veel over Otto van Erlevoort, die Eliniveren zo het hoofd maakte. Oh, zeker, het zou een engagement worden, meende de Eekhoffjes, de Heidrechten, de Van Larens en mevrouw van de Stoor. Henk was met Etienne in Gelderland geweest, ze hadden gelogeerd op het huis Ter Horze, het landgoed ter familie van Erlevoort, waar Theodor, de oudse zoon, zomer in winter met zijn vrouw en zijn kroostwoonde. En in die tijd was Otto veel op het Nassauplein gekomen, bij Betsy en Eline. Wel meestal in gezelschap van anderen, geïnviteerd ter vermilliarde avond te passeren, maar toch. Bleef het niet opmerkelijk in hem, die anders stil leefde en weinig uit ging, dat hij nu de Van Raad zo dikwils bezocht? Intussen kwam het eens tot een engagement, dan zou het uitstekend zijn. Otto was een charmante jongen, had een goede positie. Eline was aller liefst elegant, rijk naar m'n meenden, ze waren voor Elkander geknipt. En daarbij Eline zou heel blij zijn een baron te krijgen. M'n vond hen zo goed voor Elkander geschikt dat m'n eigenlijk leed had er maar weinig kwaads van te kunnen zeggen. En m'n zocht tot m'n eindelijk iets gevonden had. Ofon was het Betsy, zie je, die, zoals je wist, niet al te best met zesje over weg kon, en die haar garen af wat zoenlijk het huis had uitgebondzoerd. Betsy haalde Otto aan, het was waar. Eline wilde wel, maar zonder Betsy hadden misschien nog hij, nog zij er aan gedacht. Oh ja, Betsy, ze was heel goed in gezelschap, maar in huis? In m'n tresfam? Wel neen, erger, een feeks, die goede dikke heng zat geheel onder de pantoffel, en als Eline niet zo ongemakkelijk was en flink van zich afbeet, was ze ook onder de duim geraakt. Het scheen op een vlakkeg zo lief, een zusje dat wees was in huis te nemen, maar als je zo schatrijk was, als de Van Raad, betekent het financieel niets, daarbij, de virus hadden ook geld, en of het in huis alles zo couleur de roze was, m'n geloof daar niets van. Daarom, Betsy vond, Eline moest m'n trouwen, het werd tijd, ze hadden het ook al zo dik was kunnen doen, met dien en meddien, maar zoals mooie, zoals moeilijk, affe, het was haar zaak niet waar. Eline wist dat men zo over haar sprak, maar zij trok er zich met een vorstelijke onverschilligheid bitter weinig van aan. Zij ook dacht het, Otto zou haar zeker vragen, en zij meende dat zij hem zou aannemen. Zij gevoelde wel eens waar geen liefde, zoals zij die bedoelde, voor Van Erlevoort, maar er bestondde niet de minste termo om hem af te wijzen. Het zou in alle delen uitstekende partij zijn, meer voor tuin zou haar niet onwelkom geweest zijn, maar zij, meenden zij met haar vervijnde zuinigheid, zou genoeg takt bezitten om een schijn van wilde om zich heen te verspreiden. Dat Betsy echter Otto aanhaalde, was een weinig beseide de waarheid. Betsy, hoewel zij het huwelijk zeer gewenst achten, gevoelde geen persoonlijk sympathieven Otto die haar te strak en geposeerd was, en ze was vriendelijk en beleefd tegen hem, maar deed geen zweenblijken dat zij hem een gewenste zwaar gevond. Ook bij Van Erlevoort had men van de buitenwereld wel eens onbescheiden vragen vernomen, maar Frederik haalde nog altijd haar schouders op, met een gebaar als of zij totaal van niets wist. Eline was immers al zo dikwils geancageerd geweest, in de ogen haar gekennissen altijd, met Dien en met Dien, waarom ook niet eens met Otto, vroeg zij zo ironisch dat men de waarheid niet gissen kon. En toch wist zij dat het thuis soms raadslachtige gesprekken gevoerd werden tussen mevrouw Van Erlevoort, Mathilde en Otto, een soort van familieraat die nog tot geen slissingsgeen te komen. Zij gevoelde zich een weinig uiterzijde geschroven en ze was tevier nu men haar raad versmaden en haar opinie niet nodig scheen te hebben, er zich een op te dringen. Eens zelfs, toen zijn mama, zuster en broer naar je diner tezamer had gevonden en bespeurd had hoe het gesprek bij haar binnenkomst eensklappes was opgehouden, hoe men haar ter welheure hante deurknop nog had vastgehouden. Aangezien had met enig lichte verlegenheid, was zij zonder een woord weder verdwenen, de deur zachtsluitend in een stille boderie volge krenktijd. Ook alleen met Otto zorgt zij na haar gesprek over de waaier geen vertrouwelijk samen zijn meer, hij beschouwde haar immers als een kind, nu goed, ze zou hem niet lastig vallen met haar kinderacht gereden, en alleen bij Lili en Marie voer ze uit tegen Eline, dat coquette nest, zonder een sprankje gevoel in al haar gedraai en gelach, maar zij zweeg, als Paul erbij was. Hij verdelerde haar ook al, Eline had hem ook al ingepampt, evenals Etienne die geen kwaad woorde van haar horen kon. Wat al die jongens nog in haar vonden, ze begreep het niet, zij vond Eline ene al onnatuur en affectatie, een actrice, Eline speelde altijd comedie. En dan was zij geergend over Etienne's pleitredenen voor Eline, zij gevoelden zich zonder hem, nu hij op de horse logeerde, wat eenzaam in het grote huis, te midden van het gewoel der van reiseltjes, en het geblaf van Hector, waar tussen dikke juffrouw Franse zich met wanhopige pogingen roerde om de vrede te herwinnen. Twee. Het was zondag, en Paul van Raad had zich voor ene poze gezet aan zijn ezel waarop een half voltoids te leven prijkte. Enig oud delfts, een antieke bijbel, een antiek rijnweinglas en een zilveren drinkan, die van Vincent welk hij toch had overgenomen, los geschikt op een breed gekreukel smear naas tafelkleed. Maar het werk flotte niet, het licht bleef vaal hoe hij ook zijn gordijnen ophaalde of neerliet, en hij betreurde het dat zijn vingers veel gemakkelijker de voorwerpen zelf in een oogwenk smaakvolwisten te plaatsen, dan ze daarna in kleur op het doek na te beelden. Het was de schuld van het weer. Bij zo'n regenachtige hemel tintelde er geen licht in de wijn van zijn glas en geleekde zilveren kan tin. En hij legde het penseel weg en wandelde met de handen in de zakken en fluitende zijn atelier op en neer, een weinig geergerd door zich een mis aan werkkracht. Hij had toch zo gernig gewild, maar hij kon niet al dwong hij zich. Zijn kamer gleek een gaos van artisticiteit zoals zijn machteloos dilettante gemoet een gaos was, waaruit zelden een scheping voortkwam. Boven een gebeeldhoude ijkenhoutkast hing een tropee van antieke wapens. De muren waren tot het plafond toe bedekt met porcelijn, schilderijen, platen en etsen en vrouwenbeelden in marmer en terracotta schenen hem te omringen als in een harem van krijtwitte en amberkleurige schoonheid. Overal slingerde boeken. Uit losgestrikte portefeuille slipte schetsen en gravures op de grond om de ezel, lage penselen, kwasten en tubes. Een grote asbak was volas en overal lachstof. Leentje, de werkmeid, mocht slechts bij grote gratis dit verblijf binnettreden. En terwijl hij in zijn teleurstelling op en neer wandelde, schenet hem dat hij een verluchting zou gevoelen wanneer hij al die artistieke rommel eens opruimen, zijn ezel op zolder brengen en nooit meer aan een penseel denken zou. Het scheen hem toe dat, waarin zijn kamer gezuiferd van kunst, zijn geest vanzelf ook geen kunst meer verlangen en geen teleurstelling ondervinden zou. Het was tijd verknoeien, hij kon toch niets. Hij kon zich beter amuseren dan met dit gepladder. Hij bedacht hoe hij zijn kamer dan opnieuw zou inrichten, ruim en eenvoudig, zodat men er zich in bewegen kon zonder nu een beeld om te gooien of dan over een Oostelse draperie te struikelen. Maar toch, iets als weemoed, overviel hem bij die gedachten. Het was toch illusie, wel reeds lang gebroken en neergestort van hat en voetstuk, maar waarvan hij nu ten laatste de scherver nog weg zou vagen. Eens klaps hoorde Eline scherzen het stem op de corridor en hij ging naar beneden, de achtenkamer in, waar zij zijn moeder reeds om helsten. Zij was met Ben gekomen. Betie liet me vrouw van Raad vragen of zij genoegen zou hebben die naavond op het Nassoplijn te komen. Er kwamen alleen mevrouw Eekhoff met haar dochters, Angie en Leonie, Friedrich met haar twee boers en Vincent. Berekenen, natuurlijk ook op jouw pal, sprak zij, terwijl ze hem de hand rijkte. Z'la s'antan, Nespa. Kom mevrouwtje, u moet het maar doen. Wees nu niet zo onaardig te weigeren. U mag op uw gewone uurtje weer weg. Z'n n'est pas à refuser. Enfin, mevrouwtje zou het dan maar doen, maar eigenlijk gevoelde zij zich niet thuis bij al die jeugd. Dat doet u juist goed die vrolijkheid. Zie mevrouw van eerle voorteens, sprak Eline. Aan die moest u een voorbeeld nemen. Mevrouw, niet bestand tegen de vlogging van de stemhaar het lieveling, werd overwonnen. Ook pal beloofde te komen. En mevrouw zag Eline, die naast haar op de kanepee zat, met nieuwsgierigheid aan als overwoog zij iets bij zichzelfen. Paul had Ben aan het ravotten gebracht, geerget over de zoetheid van het kind dat stil op een bankje aan de voeten zijn nog groot mama was gaan zitten. Zeg, Eline, ik moet je toch eens vragen, begon mevrouw van Raad fluisterend, is het zo? Eline voelde een lichte bloos haar wangen kleuren, maar zij deed of zij de vraag niet begreep. Wat mevrouwtje, hoe meent u? Mevrouw glimlachtte, maar verklade zich niet verder. Alleen vroeg zij. Frederik komt vanavond niet waar. Ik denk het wel, tenminste, begon Eline. Alleen? Nee, zoals ik u zo even zijde, met haar broers, Otto en Etienne. O, zo, sprak mevrouw achterloos, maar zij zag haar wedert van terzijde aan, terwijl iets als een schalkzheid in haar dofferblik speelde. Ik geloof dat u erg ondeugend is, sprak zij over haar moffetje strijkend. Ach, de mensen praten zoveel niet waar, je hoort dit, je hoort dat, maar toch soms hoor je ook wel eens de waarheid. En wat heeft u gehoord? Iets dat je me al lang had moeten vertellen als je vertrouwen in mij gesteld had. Nu moest ik het waarlijk door Betsy het eerst weten. Eline schrikte. Heeft Betsy gezegd, stamelde zij. Ja, liefje, en ik had het liever voor het eerst van jou gehoord. Herraalde mevrouw Van Raad in de lichte gekrenktheid ene oude dame, die meent tekort gedaan te zijn. Eline werd heimelijk ongeduldig. Het is waar, Otto had haar gevraagd, maar zij kon zich nog niet beslissen en het hinderde haar hoe iedereen ervalt scheen te weten en ongevraagd raad gaf, hoe iedereen in bedekte en onbedekte termen tegen Betsy toespelingen waagde te maken en sommigen, gedek door de sluier van intimiteit, haar zus zichzelfs ingefluisterd hadden bij Eline aan te dringen op dat zij zich verklaren zouden. Ze had de laatste genoeg van die indiscreties, en zij was op het punt met mevrouw Van Raad een bitsantwoord te geven, maar zij bedoong zich en liet niet van haar eigenis blijken, terwijl zij aan mevrouw's oormirmelde. Ach, wat had ik u moeten zeggen? Het is zo, Erlevoort heeft mij gevraagd, maar ik mocht dat toch niet over spreken voordat ik zelf wist wat ik zou doen. En zij zag even op paal, schielen haar blik afwendend, geerget ook op hem, daar hij met Ben op zijn rug een pose het ravotten gestaakt had, naar haar nu schierig aanzag en haar woorden poogde op te vangen. Zij zou hun toch geen voldoening op die ongepaste onbescheidenheid geven, meende zij, en zij stond op en brak mevrouw Van Raad's overwegingen, waaruit bleek dat de oude dame Otto Gaarnemocht, zo spoedig zij kon af door een omheilsing en een paar lieve woortjes. En zowel de meerdere inigheid van mevrouw Van Raad's bevende kus, als de dartelheid in paals ogen, hinderde haar tot kribbigswoordens toe, terwijl zij op Ben wachten, daar zijn groot mama en hem nog liefkoosend in haar armes sloot. 3. Nee, Eline wist niet wat te beslissen. Zij huiverde een stap te doen die haar gelukkig of ongelukkig voor haar leven maken kon. Het was haar als hing haar toekomstans alleen af van een enkel woord dat zij draalde te uiten. Zij huiverde ervoor een mariage de raison te doen, daar zij in hun hart een grote drang gevoelden naar veel liefde. Al had zij die in ook Willens en Wetens onderdrukt na haar teleurstelling. En Otto? Zij had met hem gedanst, met hem gelachen en geschertst, maar nooit had zijn beeld haar gedachte ook maar een wijle vervuld, en zij had hem vergeten zodra zij hem niet meer zag en hoorde. Toen zij echter zijn hartelijke eenvoud doorzien had, toen zij riet dat hij haar lief had, was dit vermoeden haar zoet geweest, en zij maakte zich wijs dat het haar zou gehinderd hebben hem leed te doen, hem iets te moeten wijkeren, zelfs haar hand. Bij die vrijwillige verbinding scheen de zachtheid van zijn stille hartstocht een balsem uit te gieten over haar gemarteld hart. De gedachte zijn vrouw te worden had haar onder dit zelfbedroog vervuld met ene kalme vreugde. Iets als een liefelijk verschiet, was haar voor de blik gereden en zij had financiële overwegingen gemaakt. Ook menen zij, lagte het haar toegeheel onafhankelijk te zullen worden, en het huisharenzussen te verlaten, daar zij er zich, trots haar eigen voertuintje, als gekeetend voelden, als een lastige logeer die men dulde ter wille van de opinie daarwereld. Maar onder al die schijnredenen, welke haar lokte Otto met een stille behaagse getoet te lachen, school een allergelijk, onzichtbaar voor haar eigen blik, de bittere spijt over de ruïne haar ingestorte fantasieën weg, en zij zou zich ooit aan Otto geven, het zou zijn om zich te verreken op fabriek, om zich te verreken op zichzelfen. Intussen, zodra hij gevraagd had, zodra zij nadenken moest, en zich niet in een overstelpende wilde van passie kon overgeven, was zij vol angst terugedijnst een beslissend woord te spreken. Hij, Otto, wachten, hij tenminste was bescheiden. Hij had gedurende enige dagen het huis der van Raads gemeden, en zij wilde hem belonen voor zijn discreetie. Zij had bloosend Betsy verzocht hem een intieme invitatie te sturen, evenals aan Freddy en Etienne. Hij zou komen. Zij zou hem spreken, en het schijn haar of zij door onzichtbare machten werd voortgestuurd op een hellend pad, of zij anders wilde dan zij handelde, maar onmachtig was de dwang van haar noodlot te ontgaan. Het schijn haar of zij geblinddoek zocht naar haar geluk, angst vol luisterend haar handen uitbreiden naar iets wat er de echof van scheen, en toch zeker was het nimmer te zullen vinden. Nimmer. Zes. Betsy schonk thee. Mevrouw van Raad en mevrouw Eekhoff zaten bij haar op een kanapé en praten met Emilie de Woude. Henk hoorde met de handen in zijn zak aandachtig naar Vincent, en Eline bladerte met Angel Leonie Eekhoff en Paul in haar muziek op de piano, toen Otto en Etienne binnenkwamen. En Frederik, vroeg Betsy verbaasd, terwijl zij Otto de hand rijkte. Frederik gevoelde zich wat moe, ze laat zich excuseren, antwoorden hij invoudig. Ze is tegenwoordig meer onwel, sprak Etienne met overtuiging, als wilde hij de woorden van zijn broerkracht bijzetten. Eline's hart klopte, zij gevoelde zich zeer zenuwachtig, al wist zij die nervositij te verbergen onder haar lievelijke verrolijkheid. Het was haar plotseling of ieder haar aan zou zien, zou raden wat zij dacht, en zij huiverde bijna haar wimpers om hoog te heffen uit vrees het aanzicht van de salon eensklapsgeheel veranderd te zullen vinden. Maar toch, toen zij opzag, was alles hetzelfde. De oude dames praten met Betsy en Émilie door, Vincent fluisterde bijna aan Hengs oor en de meisjes en Paul drukte Etienne de hand. Otto trat echter naar haar toe. Ze wist bijna niet meer hoe zich te houden en meende dat zij zeer onhandig stond, maar juist die aarsling teken in haar slangfiguurtje iets wijvelend schuchtig af, dat haar een nieuwe bekooring gaf. Zij hoorde hoe hij haar eenvoudig hoorde avond zeiden, maar in zijn stem klonk iets vols en rijks als een belofte van tederheid. Zij gevoelde eensklapse nieuwe aandoening, een smeltende wekheid in haar hart die zij niet begreep. Hij bleef bij hun groepje bij de piano, hij stond vlak naast haar, maar sprak met Anfield terwijl Leonie luidschertste met Etienne die haar brutal het hoofd maakte. Een enkele maal zag Otto Eline aan om haar te doen delen in hun gesprek over niets, en zijn glimlacht te zonder te horen. Zij kon haar gedachte niet meer volgen die vladderde in haar geest als kapelle en het werd haar of stemmen aan haar oren zongen. Zij begreep dat zij zich niet mocht laten neerzinken in de zachte wilde die haar als meddonzarme omving dat zij niet droom kon te midden van een salon vol mensen, en zij ging naar een paar schetsende frazen terzijde terwijl zij zich verwonderde over haar gedempte stem die klonk als door een gaas. Vincent je speelt ook niet waar, hoorde zij Betsy vragen, terwijl zij de oude dames en Emilie zag opstaan, en Henk in de andere salon aan het speeltafeltje bespeurde, bezigde parel moere fissjes uit een Japanse doos te nemen. Het was haar als bewoog zij zich in hun droom. Ze zag de kaart in de vorm van een S uitgespreid op het ronde rode laken. Ze zag op de hoeken de tafel de bougies branden en de van Ringe glinsterende vingers van mevrouw Eekhoff een kaart trekken. Het werd haar als was zij buiten dat alles, ver af. Vincent ging zitten tegenover mevrouw Van Raad, Henk zou spelen met mevrouw Eekhoff, Betsy keerde met Emilie terug, zij zou later invallen. Mevrouw, we hinderen toch niet als we muziek maken, of is het daar een vreselijk ernstig partijtje, vroeg Leonie aan Betsy, naar de speeltafel wijzend. Oh, volstrek niet aan m'n zenvoed toezoer, antwoorden Betsy, en zenvoerden met een vraag Otto en Emilie mede naar de kanapé. Zij was voor vreemde steeds zeer en neemend. Toe, Eline, laat je dan horen, kind lief. We smachten naar je sirene geluid, ging Leonie door in een onuitblusbare levendigheid. Ik zal je acomponieren met m'n doi de vee. Heus niet, Leo, niet vanavond. Ik ben niet bij stem. Niet bij stem? Ik geloof er niets van. Kom, allon. Vjante, m'n bel. Wat moet het zijn? Ja, Eline, toe. Zing, riep mevrouw Van Raad uit de andere salon, en vroeg verlegen aan haar partner wat troef was. Heus, mevrouwtje, heus, Leo, ik kan niet. Ik voel het altijd wanneer ik niet kan. Ik laat me anders nooit beden niet waar. Maar je hebt immers muziek meegebracht. Ja, maar dat zeg je in ernst van mee te beginnen. Dat is voor later op de avond. Eerst iets ernstigs. Kom, Eline. Allon. Oh, gedesideerd niet, sprak Eline, en schudde het hoofd. Het was haar waarlijk onmogelijk. Zij gevoelde zich als in een koorts, die haar een zachte blos op de wangenjoeg. Haar oogleden kwijnt neervallen, haar pols jagen, haar vingeren sidderen deed. Zij zo gevibreerd hebben haar keel was kantloos. Gedesideerd niet, hoorde zij, zacht haar halen, en zij zag om. Het was Otto, die bij Betsy en Emily gezeten, het haar vroeg en haar met zijn hartelijke ogen aanzag. Opnieuw schudde zij het hoofd, steeds naar zijn meende onhandig, maar vol onbewuste bevalligheid. Waarlijk, ik zou niet kunnen. En zij wenden zich dadelijk af, vreesende dat hij vermoeden zou waarom. Daarbij gevoelde zij zich zeer verlegen zodra haar blik de zijne ontmoeten, of schoon niet het minste verwijter uitstraalde. En het werd haar nu of er iets scheefs was in die verhouding dierkenissen, welke hun salons vulden met hun geschert zeggen lach. Iets wat niet was zoals gewoonlijk en de regelmatige banaliteiten van verbroken had. Maar toch, zo dacht zij, alleen Betsy en mevrouw Van Raad wisten dat Otto haar gevraagd had, en dat zij hem deze avond haar antwoord zou geven. Wat de anderen mochten vermoeden, zij zouden geen woord laten ontslippen, dat haar zou noodzaken de sluien van hun geheim op de beur voor zij het verkoos. En dit vertrouwen op de discreetie hun er wel opgevoedheid, stelde haar gerust. Leonie echter boedeerde en vond Eline een vervelende meid. Paul en Etienne riepen nu dat zij Leo zingen moest en wilde haar muziek halen, die het meisje uit een afjectatie van schuchtigheid in de vestibule gelaten had. Alle drie vlogen ze lachend naar de deur, maar Leonie wilde hun niet permitteren de muziek te zoeken en zij maakte een plotsling een vrolijke drukte die de wisters in de andere salon glimlachend over de kaarten deed opzien. Etienne echter zegenvierde en bracht Weldra met opgeheven armen de partituur van de mascotte binnen, die aan een draad uit zichzelf heen. De eekhoffjes werden overgehaald en zij neuren dit nu lachend en hakkelend met twee dunne schelle stemmetjes het duet van Pipo en Bettino. Oh mon Pipo, mon Dieu c'est bien. Terwijl Etienne haar maar dikwijls twijfelachtige akkoorden begeleiden. Toch had de duet groot succes en in een stijgende vrolijkheid gamden zij Weldra met hun vieren. Ange, Leonie, Etienne en Paul, zowel uit de maat als uit de toon, nu het langureuze, een bz, et bien douche chosee, dan het comique, le grand, c'est jude amerique en hun muziek dachtelde als een gefladdel van luchtige melody vrolijk door de salons. Eline was op een poef naast de piano gaan zitten en zij leundde er heur kort zich hoofdje tegenaan, bijna verdoofde Etienne's hart gerammel. Hare hand sloeg de maat op haar knie. Zo scheen zij nog enig belang te stellen in wat zij deden. Zij hoorde de snaren der piano gronzen in haar oren en dit gegons verhinderte haar na te denken en in een bestissing te nemen. Telkins slengelde zij van het een op het ander. Ja, zij zou aannemen. Zijn liefde, schoon niet beantwoord, zou toch haar geluk zijn. Het was de vervulling van haar noodlot. Nee, zij kon zich niet dwingen. Zij kon zich niet zonder een zweem van liefde laten vastketenen. Het was haar of heure gedachte tot bezwijmelend stoel gewiegeld werd na twee zijden. Het was haar of een klok hart in haar hersenen tickte. Ja, nee, ja, nee. Verluchting zou dit zijn in de blinde te grijpen. Nee, slechts met juist overleg mocht zij haar besluit nemen. Oh, dat die klok toch bedaarde. Ze mocht niet zo te strijden met zichzelf en ze was er tussenwak toe. Zij wilde niet meer nadenken. Zij zou zich laten medeslepen door de onzichtbare machten die haar op een hel pad dreven. Zij zou zich geheel overgeven aan de drangdermstandigheden. Die zouden beslissen voor haar. En zij gevoelde een rilling kil over haar huid glijden toen hun blikken elkaar ontmoeten en stond op. Vijf. Vincent was uitgevallen, Betsy viel in. En Ellie, heb je nu al een dolle streek verzonnen, iets vreselijk dwaas, vroeg Vincent in de laatste woorden haar stem nabootsend. Aan de piano was het calmer geworden. Leonie was bij Emilie gaan zitten praten en verhaalde zeer levendig van een kleine soterie bij de Van Larens. Etienne had zich omgedraaid op de taboret en maakte nu gekheid met Ang, die in een schade lach op de poef was neergevallen, terwijl ze haar gelaten met de handjes bedekte. Paul lachte mee en bladerde in de muziek. Hoe, wat, hoe meen je, stotterde Eline, die niet begreep. Je vertelde me emmers verleden, dat je iets vreselijk dol zou willen doen. Nu, ik vraag je of je misschien al iets weet. Ik doe garne mee. Zijn scherz was haar een wandklank. In de haar ongewoon ernstige stemming, waarin zij onwillekeurig door haar gedachte was gekomen, schende herinnering aan die pozen van wucht, hij had haar een echo van vervlogen wensen toe. Neen, zij wensen zich aan geen berispelijke onzinigheden toe te geven, zij wilde verstandig zijn als Otto was. Berispelijk onzinig, haar teleurgestelde liefde, zo zij die naam aan haar dwaarsheid mocht geven, was het al geweest. Zij wilde zich voortaan niet meer zo laten medeslepen. En zij drong in haar hart de bitteren spijt terug, die er als een alder de kop scheen op te beuren. Terwijl zij nauwelijks woorden vond om Vincent met een luchtige frazen te kunnen antwoorden, omving haar eensklap zijn plotslinge schrik. Het was een gedachte die je nieuw bij haar opreest. Neen, er was geen terugdijn zijn meer mogelijk. Otto Betsy moesten verwachten dat zij zouden aannemen. Zou zij anders hem met de intieme invitatie haar wens te kennen hebben gegeven, dat zij hem wilde zien? Zou zij hem anders niet geschreven hebben? Het was beslist, het kon niet anders. En een grote rust verspreidde zich naar haar plotslinge schrik door haar gehele wezen. Maar lieve meid, ik geloof je leid aan distracties, riep Vincent lachend uit. Hij had haar gevraagd waarom George te wouden er niet was en zij had kwijnend gelispelt. Oh ja, dat is wel zo. Ze lachte nu zelf. Ze werd nu weer zichzelf in de zaligheid van die rust. Zij ging zitten. Neem die kwalijk. Ik heb wat. En zij bracht de hand aan de lokjes op haar voorhoofd. Oh, zeker hoofdpijn. Ik ken dat, viel haar ironiek haar in de reden, zag haar onderzoekend aan. Ik geloof dat het een familie kwal bij ons is. We hebben dikkels hoofdpijn. Versrekt heeft zij haar blik naar hem op. Hij kon toch niet zweten. Ik heb ook hoofdpijn gekregen onder het spelen, omdat het gerammel aan die piano. Het was zoals of ik allerlei schellekleuren zag. Groen, geel, oranje. Als die kleine, vrolijke meid daar zingt, Leonie, geloof ik, zie ik altijd oranje. En als ik zing, vroeg zei coquette. Oh, dat is het heel iets anders, haar nammer ernstig. Dan zie ik altijd een harmonieuze climax van zeer licht rozen tot purper toe. En alles smelt zacht in elkaar. Je lage tonen zijn rozen, je hoge purper en schitterend. Als Paul zingt wordt het me grijs, soms iets van violet. Zij begon zeer vrolijk te lachen, en Paul die hem gehoord had ook. Maar Vincent, dat zijn visionen van een overspannen fantasie. Misschien wel. Soms is het toch iets heel moois. Heb je het nooit gehad? Zij dacht even na, terwijl Anges etienne, die het laatste van hun gesprek gehoord hadden, na de bijkwame en luisterde, even als Paul. Nee, ik geloof het niet. Heb je ook niet dat sommige tonen de gedachte aan een geur bij je opwekken, bijvoorbeeld op poponax of reseda. Orgeltonen zijn net als wier ook. Als je die scènes van Beethoven zingt, ah, perfido, dan ruik ik altijd vervijnen. Vooral bij één der laatste hoge passages. Als je het eens later zingt, zal ik je zeggen wanneer. Als je schaterde, maar meneer Vera, hoe heerlijk, zo geparfubierd te zijn. Alle lachten mee, en Vincent is geen ook zeer opgewikt. Het is toch waar? Parole d'honneur. Nee, ik heb wel dat sommige mensen me aan beesten laten denken, fluisterde etienne. Henk bijvoorbeeld, laat me aan een grote hond denken. Betsy aan een kip, mevrouw van de stoor aan een krap. Men gierde het uit, Otto, Emilie en Leonie stonden op en kwamen naar erbij. Wat is dat toch voor een vrolijkheid, vroeg Emilie nu scherig. Mevrouw van de stoor is een krap, geelde alsje, met tranen in de ogen van het lachen. En zeg eens eetje, waar laat ik je dan aan denken, vroeg Leonie met glans in de ogen, nadat Elina haar op de hoogte van het gesprek had gebracht. O, jij en Angie zijn net twee kleine pukjes. Rafaf! Riep etienne uit en blafde. Vrouwde de woude met haar onderkin is een kalkoen. Fluisterdij overmoedert door zijn succes, Angie in, die bijna stikte. Je vrouw Franse is ook een kalkoen in een ander genre. Willem, onze knecht, is een deftige olievaar, en dien de keukenmijd van de verstraatens een kakker toe. Het is een menagerie, een arcanoax, geerde Leonie. En Eline vroeg Palt en laatste. O, Eline herhaalde etienne en dacht na. Soms een pauw, soms een slang, op het ogenblik een duifje. Mijn schudde het hoofd over de doljonge, maar mijn bleef vrolijk lachen, zeer vrolijk. Zes. Etienne is altijd opgeruimd, sprak Eline tot auto, nadat men zich verspreid had. En zij knikte mevrouw van Raad, die Emilie haar plaats aan het speeltafel had afgestaan, vriendelijk toe. Vincent werd intussen zeer geplaagd door de Eekhoffjes die hem vroeg of hij een parfumierwinkel ging opzetten. O ja, antwoordde Otto, hij heeft ook geen reden anders te zijn niet waar, hij heeft alles wat hij verlangt. Er klonk iets weemoedigs in die woorden, als was dit met hem, Otto, niet het geval, en het was Eline onmogelijk hem nog iets te antwoorden. Een pose bleven zij zwijgend naast elkaar staan, terwijl haar bevende hand in de pluimen van de macar boeket boelde, en zij gevoelde haar gedachte opnieuw wiegelen. Heb je niets te zeggen? Vluisterdeid en laatste zacht, maar zonder enig verwijt. Zij haalde diep adem. Waarlijk, ach, ik kan nog niet, vergeef me. Maar heus, later, later. Goed, later. Ik heb geduld, zolang ik het nog mag hebben, sprak hij, en zijn kalme toon stil dat gewiegel in haar hersenen. Toch, zij kon niet meer wijken, maar zij kon zich ook niet uitspreken. En zij bewondelde nu ook zijn tactvol invoud, terwijl hij met haar voortsprak over zaken die hun op dat oog melik geef van beide veel belang inboezemde. Die eenvoud was zijn grootste bekoring. Voor iedereen. Hij was zo geheel in al die hij was, dat het scheen alsof er achter zijn oprechtheid niet het minste school dat hij behoefte te verbergen. Terwijl hij praten, scheen hij nog haar, nog zichzelf verwijsten willen maken dat dit gesprek belangrijk was. Scheen hij het alleen voort te zetten omdat hij gaarne bij haar was. Gaarne naast haar stond, en dat zij iets tegenal kan dan moesten zeggen. Het klonk haar zo duidelijk uit de volle, diepterzijnig stem. Hij dacht aan iets anders en hij pogde dit niet te verhelen. En voor het eerst gevoelden zij nu voor hem iets als medeleide. Gevoelden zij dat zij vereed was en dat hij moest leiden, en deze erbarming wekt opnieuw de smeltende wekheid in haar op die zij niet begreep. Gerard ging rond met een zilverblat vol glazen, wijn en sorbet. Daarna met twee grote porcelijne schulpen volge bakjes. Wilt u een sorbet, mevrouw? En een taartje volg Elina aan mevrouw van Raad, wat verlaten op de kanapé. Nu en dan glimlachend tegen het vrolijke troepje daar jongen lui die elkaar kaart legde. Wacht, vervolgden zij tot Otto. M'n vrouwtje zit daar zo alleen, ik ga haar wat gezelschap houden. Hij knik daar hervriendelijk toe en ging horen naar de horoscope die ang voor bal trok. Elina wenkte Gerard en zij nam een sorbet, legde een taartje op een schoteltje en boodde het mevrouw van Raad. Daarna zetten zij zich naast de oude vrouw neer en vatten haar hand. Mevrouw van Raad roerde echter de verversingen niet aan, maar zag tot Elina op, recht in haar ogen. Nu, hoe is het, vroeg mevrouw. Elina kon in haar smeltende wekheid niet geerget worden over de onbescheidenheid en zij antwoordde alleen zeer zacht, bijna onhoorbaar. Ik, ik zal ja zeggen. Zij zuchte en de tranen welden in haar ogen, toen zij voor het eerst dat besluit uitsprak. Zij zou ja zeggen, en zij kon niets meer vinden om de oude vrouw bezig te houden, dat ene woord dat zij zou moeten uitspreken, vervulde haar zo geheel dat alle andere gedachten vervolgen. Een ogenblik zaten zij dus, zwijgend naastelkander, en weinig met de rug naar het vrolijke troepje, dat zich om een babytafel verdrong en de kaart te raadpleegde. En Elina hoorde eenskaps, angjes, schelle stem die scherfste, terwijl zij de kaart een voor één naastelkaart scheen te leggen. Hoort u nu goed, meneer Erlevoort. Ik ben veel geestiger dan madame Lenormal. Dat is u, harte heer. U is omringt van veel tranen, maar die klaar op in glimlachjes. U krijgt veel voortuin en gaat in een kasteel wonen op de Pirineën. Of koopt u liever een villa benis? Ah, daar is zij, harte vrouw, ziet u? Rosamy. U gaat nog al ver van haar af, maar al de tussenkaarten zijn gunstig. U zal met veel bezwaren te kampen hebben, eer u tot haar doordringt, want ze wordt nogal gecortiseerd, ziet u maar, klaver heer, ruiten heer, zoals een plebeer, een sociaal democrat, schoppe boer, zwarte biet, ribleoni, ah, vie donk. Eline glimlachte, een weinig verschikt, en wist een enkele traan af die aan haar bimpers hing. En mevrouw Van Raad, die eveneens geluisterd had, glimlachte ook. Oh, kijk, die aanseheerlijk liggen, jaagde Angervoort. Geen vrees, meneer Erlevoort. Geen vrees, alles klaart op. De kaart is geen gunstig, fluisterde mevrouw Van Raad. Eline trok glimlachend en minnachtend mondje. Maar zij was wat ontsteld, zwarte biet had haar aan fabriek doen denken. Zeven, men was van de wisstafel opgestaan, en men praatte druk door elkaar. De vrolijkheid was door de voorspellingen nog meer gestegen, en Etienne verweerde zich met een stort vloed van woorden tegen Ange, die hem voorspelde dat hij een oude vrije zou worden. Hij bedankte daar hartelijk voor. Terwijl Ange en Leonie, Paul overhaalde nog iets te zingen, en Leonie hem een lied van Massenet accomponeerde, dan Betsy met aandacht haar zuster en Otto op. En zij meende goed te zien, er was nog niets tussen hen verhandeld. Wat draalde Eline toch? Nee, dan had zij Betsy het eenvoudige gedaan. Ze had Van Raad kalm geaccepteerd, toen haar in zijn onhandigheid gevraagd had. Waar zat Eline toch over te zeuren? Waarom zou ze Erlevoort nu in hemels naam niet aannemen? Ze waren geel en al volkander geknipt, en ze ergden zich zeer over die sentimentele aarsling haar zuster, terwijl deze hun huwelijk kon doen met iemand van goede familie, en met een redelijke positie. Haar blik gleed koud over Eline's rankengestalte, waar aan steeds die wijfelende schuchtigheid de nieuwe bekoring gaf, en zij merkte die op, zij merkte ook een waas van ernst op, dat over haar schoonheid verspreid lag, en dat zij nooit de voren bij haar bespeurd had. Wat een poepar leest toch, als alles zo eenvoudig was. Maar toen zij haar man, die met Otto sprak in het oog kreeg, ergede die haar nog meer dan Eline. Wat was hij toch dom? Zou hij waarlijk nog niets gemerkt en niet begrepen hebben, waarom Otto eigenlijk vanavond te hunnend was? Intussen, mevrouw Verraad was reedsvertrokken, laat er dan zijn gewoonlijk plachten doen, en nog over Eline's besluit in één onzekerheid, die haar nieuwsgierigheid had doen deralen. Ze had zich enigszins de illusie gemaakt van een scène de familie, en de avond was haar dus een teleurstelling geweest. Nu, het was bij half één, maakte mevrouw Eekhoff en haar dochters met Emilie, Vincent en Paul ook aanstalten tot vertrekken, en zij ging het, terwijl de meisjes in een wervelwind van vrolijkheid door Henk en Etienne naar de Vistibule naar hun rijtaag werden geleid. In het kleine boedwaar waren Betsy, Eline en Otto een weile alleen gebleven in stilte die hen enigszins verlegen maakte. Betsy echter begaf zich opzettelijk naar de salon, naar de speeltafel, als wilden zij de verstrooide visjesordenen. En het was Eline of de grond onder haar voetenweg zonk. Zij kon haar verwarring niet voor Otto's blik verbergen, en hij, hoewel hij geen voornemen had gehad deze avond op zijn verzoek terug te komen, gevoelde zich niet sterk genoeg tegen de verleiding der omstandigheden, nu zij zich beide alleen bevonden. Eline, vlaas zouden hij met gebroken stem. Oh waarlijk, moet ik zo weggaan? Bijna angstig heegden zij haar ingehouden adem uit, met een zitterende zucht. Otto, heus! Ik, ik kan nog niet. Adieu dan, vergeef me dat ik je voor de tweede maal dron, sprak hij, drukte even haar vingers en ging. Zij echter gevoelde zich eensklapsgeheel en al smelte in haar wekheid. Bevende over haar gehele lichaam wankelde zij, maar zij stortte zich naar de portiëren en zich aan de draperie vastklemmende riep zij, terwijl zij zich geheel en al aan haar aandoeding overgaaf. Otto! Otto! Hij kon een lichte kreeg niet weer houden, hij snelde terug en ving haar in zijn armen op, en stradende van vreugde voerde haar terug in het boudwaar. Eline, Eline riep hij uit, is het waag? Zij antwoordde niet, maar wierp zich snikkend, gebroken door haar strijd overwonnen aan zijn borst, en voelde dat hij haar klemde in zijn armen. Je wilt dus, je wilt dus mijn vrouwtje worden? Zij wagen de huur gelaten tot hem op te heven, terwijl zij rillende, geketend lach in zijn omhelzing, en slechts haar blik vol tranen, en haar vagen glimlach antwoorden hem. O, Eline, Engel, vluisterde hij, en zijn ne lippen drukte haar voorhoofd. Stemmen klonken in de salon, Henk en Itjen waren uit de vaste buulen teruggekomen, Itjen met zijn overjas aan en zijn hoed in de hand. Maar waar blijft Otto toch, hoorde Eline hem eensklapps uitroepen, en zij onderscheiden tevens de stem van Betsy die iets vluisterde. Otto zag glimlach het neer op het wenende hoofdje, dat, nu verschikt, tegen zijn borst lag. Kom, willen we dan gaan, sprak hij, en in zijn eenvoud straalde hij van geluk. Zij liet zich langzaam, zeer langzaam mede voeren, steeds snikkende in zijn armen het hoofd verborgen op zijn schouder. Betsy kwam hen glimlachend tegemoet, en drukte Otto de hand met een blik van verstandhouding. Henk en Itjen waren iets wat verbaasd. Van raad, mag ik je mijn aanstaande presenteren, sprak Otto. Ook Henk glimlachde nu, ook Itjen, met zeer grote ogen. Die olijker, die schalk, riep hij uit, en treigde zijn broeder met de vinger, als ik dat nu toch vanavond had kunnen denken. Eline echter, steeds snikkende, maakte zich uit Otto's arm los, en viel Henk om de hals. Hij kust daar, en zijn zware stem mopperde goedig. Nou van harte meisje, maar drommels, kom, niet zo huilen. Wat moet er dat nu bij? Kom, lachen, kijk eens lief. Verlegen verborst hij echter hun hoofd in de hand, en ook Betsy meende haar nu even te moeten zoenen, en schoon hurveren we uit de lokjes wat recht. Ik ben erg tevreden over mijn zwareetje, erg tevreden, sprak zij met bedoeling. 8. Henk wilde Otto nog doen blijven. Itjen was reed zo bescheiden, zich uit de voeten te willen maken, maar Eline murmelde, smekend, dat zij zeer moe was, en Otto droomt niet aan. Hij was stuggelukkig, om nog iets te verlangen. Hij zou gaan, overvol van vreugde. En zij vond hem zeer lief dat hij afscheid nam, alleen met een handdruk, terwijl zij gevreest had dat hij haar kussen zou, voor de anderen. De beide broers vertrokken, en Eline vluchtte naar hun kamer, waar zij Mina trof, die het lampje ontstak. De meiden hadden door Gerard, die zo even de ongelegene tijd in de salon was gekomen, het nieuws gehoord, en Mina feliciteerde haar, en keek haar nu scheren, glimlachend aan. Dank je, dank je, Mina, stotterde Eline. Gelukkig, zij bevond zich alleen. Even zag ze in de spiegel, en zij schrikte over haar betraande bleekheid. Maar toch was het haar, of haar ziel wegleed in een stil blauw meer, dat roerloos zijn wateren over haar sloot, en waar een eeuwen gefreden scheen te herzen, een Nirwane, waarvan de zaligheid geheel nieuw was. Einde van hoofdstuk 15. Opgenomen door Karole Jansen op 5 maart 2008, te Rotterdam. www.karolejansen.nl Hoogstuk 16 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karole Jansen. Eline Veren van Louis Coupérez. Hoogstuk 16. 1. Het was een frisse, heldere dag in mei, na een week van regen en killemist. Jean had haar kinderen, Dora, Wim en Fritsje met de bond een wandeling laten maken na de Scheveningse bosjes. Zijzelf er echter was thuisgebleven, daar zij voortdurend veel te doen had en het bovenhuisje Schenaar uitgestorven toe, nu zij eentje zat te naaien en te stoppen in een bleke zonnestraal die zij onbevreesd voor haar tapijt en haar gordijnen binnen liet vallen. Frans was uit de stad naar Amsterdam, waar hij een geneesheer consulteerde. Het was nu half twee, dacht Jean met een blik op de pendule, die hoorbaar in de stille kamer tikte. Om half zes ongeveer zou Frans terugkomen en de uren die zij nog zouden moeten wachten, Schenaar eeuwen toe, hoewel zij het toch heerlijk vond eens ongestoord veel werk te kunnen doen. De bleke zonnestraal was schuins op haar neerkomen zinken, maar het hinderte haar niet en zij koesterde zich in tegendeel in zijn zwakke lenteglans. Het licht tintelde langs je lichtbruin haar en gaf haar ingezonken, witte wangen, een weerschein van dof al bast. Het glinste er ook over haar dunne fijne vingers, terwijl zij met een regelmatige beweging de naald haalde door de zoom van een hemptje. En zij verlangde naar de zomer, oh mij, met haar natig mistig weer en haar zeldzame helderen dag, mocht zich zo snel mogelijk ten eiderspoede. Hoe had zij zich nog een enige illusie kunnen maken dat mij een maand van lenteweelden zou zijn, zoals dichters het logen? Zij glimlacht een weinig weemoedig, zich over het hemptje bukkend en de zo met haar nagel dichtpersend. Zij glimlacht erover dat iedere illusie, de minste zelfs, verstoof, terwijl hun leven voortrolde en de toekomst waarvoor zij in een grote, geheimen onzichtbare angstvreesde, steeds week voor de eentonige werkelijkheid en nu, nu reelde zij, nu rees weder dat bange voorgevoelen in haar ziel als hun gesluurd spook, hun zou iets overkomen en niet af te wenden ramp zou hen verpletteren. Zij haalde huiverend diep adem met de handen geprankte aan haar borst, huiverend niet voor haar, niet voor hem, voor de kinderen. Zij stond op, het werd haar onmogelijk meer te werken en toch, zij mocht niet luid zijn, de enkele zomerse dag die de kinderen haar in rust lieten. Oh, waarom was zij niet sterk? En zich leunende tegen de post van het venster liet zij zich heel beschijnen door de zonnestraal als een bleke kastbloem die naar licht en lucht verlangt en zij zag verloren in haar grauwe gedachte over wat komen zou in het vierkante tuintje van de kruidenierswinkel beneden. Een segering begon er in blad te komen, maar in het middenperkje en in de perkjes aan de muurkant was nog niets geplant en voor Janne's gedachten doemde oeensklap zijn vision van persische rozen op zoals die op hun ervte te mangoen bloeide. Groot als roze bekers vol zoete geur. Het was of zij dien geuren genoot, het was of de bloos in de kleur die het bloemen de grauwe gedachten verdreef en alleen maar wat heimwee opwekte naar warmte en liefde. Zo stond zij, toen er gebeld werd en Martilde van Rijstel binnenkwam. Twee. Zij had elkaar enige malen ontmoet bij de Van Raats en zij wisten nu dat zij sympathie voor elkaar gevoelden. Ik om eigenlijk met het boze voornemen jeeens mee te tronen voor een wandeling sprak Martilde glimlachend. Het is heerlijk buiten en zal je goed doen. Maar Tilly, de kinderen zijn uit en Frans ook. Heus, ik kan niet, ik moet ook werken. Waarlijk, onoverkomelijke bezware scherzen Martilde vriendelijk. Je hoeft toch niet op het huis te passen? Nee, maar als de kinderen thuis komen ze vinden mij niet. Heus Jan, dat is verwennen. Ze kunnen toch wel een ogenblikje zonder je en dat je man uit is, is dat ook al een bezware. Kom, ik zal maar hoed en mantel aan doen en meegaan als een verstandige meid. Zo, me, dat doe je als het regent. Jan gevoelde een weekgenot zich de wet te laten voorschrijven door die zachte stem, die zelfs schert sinds steeds een toon van weemood liet doorschemeren. En zij gaf zalig toe, terwijl ze bijna neurhinter trap opging om zich te kleden. Weldra was zij gereed en na het tal van vermaningen aan Mietje ging zij met metelde de deur uit. De koele wind hielp iets als een nevel van haar geest op, terwijl haar bleke wangen koud werden en bijna een kleurtje kregen. Zij luisterde verschik naar haar vriendin die haar vertelde dat ze eerst Tina en Jo naar de Van Raads had gebracht. Betsy en Eline hadden hen gevraagd om met hen en Ben te gaan touren. En de andere? Oh, Lientje en Nico moesten absoluut met mama gaan wandelen. Mama was al wan hopig dat de oudste uitgingen. Ik had ze niet mee durven nemen, spakt zij lachend, die goede mama. Ze waren door de laan van Meerdervoort op de Scheveningse weggekomen en sloegen deze in. Er waren weinig wandelaars. Matilde liet zich meeslepen door haar gevoel, liet zich opwekken door de heldere frisse lucht, hoe weinig spraksaam zij ook anders zijn mocht en teruggetrokken in haar stille smart. Je weet niet hoe, hoe goed mama is sprak ze. Ze leeft zo geheel en al voor de haren, voor haar kinderen en haar klein kinderen. Ze heeft nooit de minste behoefte voor zichzelf, wat ze ook denkt of doet, het is voor ons. En ik geloof als je vroeg van wie ze het meest hield, dat ze het niet zou kunnen zeggen. Ja, ze is dol op Itjen. Itjen is altijd vrolijk als een kind. En omdat ze ook vrolijk is en nog heel graag in haar schoet lag, doen zij grappig haar goed. Maar of ze niet evenveel van Friedriek of van Otto of van mijn kinder houdt, daar twijfelijk heus niet hard aan. Als mama naar Londo of naar de horse schrijft, zijn het klachten zonder eind dat ze die verloren schapen nooit ziet. Je kan begrijpen hoe ongelukkig mama was toen Katharina en Susanne trouden en ze haar verlieten. Ik geloof, ze zou het liefst een soort van hotel laten bouwen waar ze ons allemaal in kon herbergen, Theodor en Howard, een Stralenburg en al de anderen. Goede, goede mama. Ze zwegen beide een pose. De Scheveningsweg slingende zich als een lang grijs lint voor haar uit met een ver perspectief van boomstammen onder het netwerk der bladerende twijgen. Zonder glanzen fonkelde op het jeugdige geelgroene loof hel en vrolijk wuivend onder de strakkerblauwe lucht. Op de oude stammer gloeide een nieuw mos flueel gelijk, een zacht gechilp van vogelen door trillen de helderen atmosfeer als kristal. Wat is het hier heerlijk, zei de Mathilde, men haar leeft maar laten we een zijpaartje ingaan. Die mensen vervelen me, denkelijk moeten wij hen ook vervelen. Wij detoneren hier in de natuur. Ik vind mensen altijd zo lelijk tussen groen vooral als het zo jong is. Je ziet, ik begin te filosoferen. Jean lachtte even, overvol van geluk. De wereld scheen haar schoon en goed toe. Vol liefde. En zij dacht aan Frans. 3. Zij waren op een bank gaan zitten en Jean waagde te vragen. Maar jijzelf van Mathilde, je spreekt altijd zoveel over je mama en nooit over jezelf. Mathilde zag met iets huiverends op. Over mijzelf? Ik doe mijn best mijzelf te vergeten. Ik ben niets meer voor mijzelf. Ik ben alleen nog iets voor de kinderen. Voor hen denk ik nog en leven ik nog. Als zij er niet waren, was ik dood. Er klonk uit haar woorden de herinnering enertoffen smart die in berusting was weggewist. Als je je verbeeld hebt zeer gelukkig te zijn. Gelukkig door en met iemand voor wie je lichaam en ziel zou willen opofferen en je merkt maar ach, waarom daarover te spreken. Doet je de gedachte daar aan dan zo leiden? Oh nee, ik heb geleden. Er is een tijd geweest dat de krek dacht te worden en God vloekte. Ik heb mijn ledergie geworden, dat is voorbij. Ik denk er nooit aan. Ik denk alleen aan mijn vier schatjes. En die gedachte verhuilt mij genoeg om geen levende mummie te worden. Je weet, ik leer ze tot nog toe zelf en toch wordt het al langs aan mijn hand voor Tina en Jo tijd om naar school te gaan. Otto zegt dat de minste wel eens maar ik zou ze te zeer missen en mama is natuurlijk op mijn hand. Lievelingen. Misschien verbeelden zij het zich maar Jean meende door die doffe berusting en ze kon niet nalaten Mathilde's hand te nemen en medeleiden te vluisteren. Arme meid. Ja jij, zeker. Je bent rijker dan ik. Je hebt je kinderen en je hebt je man. Antwoorden Mathilde met een treurige glimlacht terwijl haar ogen zich met tranen vulde. En dan heb je natuurlijk verdriet en akeligheid op je tijd. Je hebt meer, meer dan ik. Laat dat je troost zijn. Denk in een treurige bui maar aan mij. Denk eraan dat ik je nog zou kunnen benijden en als niet dood in mij was, behalve dat ene. Mathilde. Oh, hoe kan je zo spreken? Doet me pijn. Dat moet het toch niet, want mij doet het geen pijn meer. Het is alleen maar zo'n flauwe herinnering van iets wat geweest is, weet je. Verder niets. Maar toch is het beter over te zwijgen. Die herinnering op te rakelen doet me geen goed. Al ben ik bijna mummie. Oh Mathilde. Hoe is het je mogelijk dat altijd te verkroppen? Ik zou het niet kunnen. Ik zou moeten uitspreken wat me zo ongelukkig. Nee, nee, Jan. Oh waarlijk, nee. Nooit meer. Spreek daar ook nooit meer over. Ik voel me anders, herleven. Ik bit je. Nooit. Nooit meer. Zij leunden achterover tegen de bank en enkele tranen drupte van haar winpers, terwijl zij, was bleek in haar zwarte kleding, een beeldgeleek van oneindige, bovenmenselijke smart. Zij wilde niet meer herleven. Zij wilde dood zijn. Zes. Zij wilde duister komen op dat zij de kinder en Frans voor mocht zijn. Zij gingen dus terug. En ik heb je nu zeker treuren gemaakt terwijl ik je had willen opfrissen met een prettige wandeling, vroeg Mathilde glimlachend. Dat komt van al die filosofie. Vergeef het me maar. Jan vond niets te zeggen en knik daar evenvriendelijk ontkennen toe, als wilde zij daardoor te kennen geven dat zij waarlijk niet treurig was. En in het binnenste van uw hart bedroefd had, nu deze zelf weer haar gewone schijn van berusting had aangenomen, vervloeide dat medeleide voor haar vriendin in een gevoel van kalmte en rust, wat haar eigen kleine ellende betrof, bij die ene grote zich steeds opkoppende smart, leken haar deze nietig en onbeduidend toe. Licht te tors zijn lasten deslevens, terwijl zij onder Mathilde's leed verplettend zou zijn neergezonken. Zij gevoelde een vroeging dat zij ondankbaar was voor al het goede dat haar geschonken was en naar behouden bleef. Een vroeging dat zij wel eens, oh, altijd in stilte, zo ramsadig durfde zijn over haar noodlot, terwijl toch zoveel verdriet haar bespaard was geworden. Frans, hij mocht zijn fout te hebben, hij mocht driftig en onardig zijn als hij ziek was. Toch had hij haar lief en was hij steeds na een poze nadenken bereid om zijn ongelijk te bekennen. Toch stelde hij haar op prijs. En in die zoete gedachten welkaar vieren maakte, was het haar niet meer mogelijk treurig te zijn uit medeleide. Ze gaf er een eeuwist om. Maar ach, ze gevoelde zo zelde zulke zalige vierheid haar kleine ziel door trillen. Zou het al slecht zijn een weinige eeuwist te genieten voor een kort ogenblik? Matilde bracht haar weder thuis en Jean verlangde alleen gebleven vol opgewektheid naar de kinderen. Zij kwamen welder af, fris van de buitenlicht en zij omhelstden hem bijna onstuimig en liet hem vertellen waar zij geweest waren wat zij gedaan hadden. En toen haar dora wat seurde maakte zij het zwakke poppetje aan het lachen. Het leven scheen nu zo somber niet of zij konverolijk zijn. Einde van hoofdstuk 16 opgenomen door Karola Jansen op 5 maart 2008 te Rotterdam www.karolajansen.nl Hoogstuk 17 van Eline Veren Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org Voor gelezen door Karola Jansen en Eline Veren van Louis Coperas Hoogstuk 17 1 Lili zat in de salon te lezen toen Frederik binnenkwam. Zij had enige visites gemaakt en zij eindigde nu haar remiddag bij de verstraatens. Is Marie uit, vroeg Freddy? Nee, antwoordde Lili, wij zijn uit geweest. Marie is nog boven. Wat doet Marie daar toch, hernam Frederik met enige bevreemding. Wat voert ze tegenwoordig toch altijd bovenuit? Wanneer ik hier ook kom, zit ze boven. Jullie hebben toch niet gekibbeld? O nee, volstrekt niet, antwoordde Lili. Marie tekent, geloof ik, of ik wel zit ze ook te schrijven? Te schrijven? Een brief? Ach nee, een novella ofzo maar je moet het maar niet over spreken en misschien wil ze het niet weten. Vind je Marie niet veranderd, vroeg ze daarop? Veranderd? Marie? Nee, ik heb niets gemerkt. Waarom zeg je dat? Ach nergens om, ik dacht alleen, Marie heeft het tegenwoordig altijd zo druk dan dat. Maar dat heeft ze toch altijd gehad. Ze zoekt zich altijd te occuperen, net als Jan. Papa zegt dat ik alleen de luie van de familie ben. Frederik zweeg maar in zichzelf verbaasde ze zich dat Lili niet opgemerkt had hoe Marie in de laatste tijd iets nerveus kreeg dat afstak bij haar vroegere, gezonde beweegelijkheid. Intussen misschien verbeelden zij het zich slechts, dacht zij. In haar mening een weinig aan het wankelige bracht door Lili's verwondering over haar vraag. Je weet, we gaan vanavond naar de oude dijken, zeiden zij. Om over iets anders te spreken. Het is waar. Je vertelde verleden dat je er geïnviteerd was. Je gaat dus weer meer uit. Je bent immers een tijdje blasé geweest niet waar. Tenminste, je werd altijd onwel naar een invitatie. Schertste Lili. Ach, ik had ook verdriet antwoorden Frederik ronduit. Het was, je weet wel, om die dwaarsheid van Otto. Maar nu er niets meer aan te doen is, was ik mijn handen in onschuld. Hij is wijs genoeg niet waar. Ik heb tenminste geen lust mij te verkniezen, omdat zij voldooide niet en haar ogen werden vochtig, terwijl een trek van Spijt zich trots om haar lippen groefde. Maar Freddy, betuide Lili zacht, hij kent haar toch zo lang, altijd tijd als zij bij de Van Raad's inwoont en als hij nu van haar houdt. Oh, ik wens niets liever dan dat alles goed gaat en dat ze gelukkig worden. Maar ik kan Eline nu eenmaal niet uitstaan. Natuurlijk, ik doe me nu geweld aan. Ik ben nu lief tegen haar, ik kan me zo moeilijk anders voordoen dan ik ben. Ach toe, laten we over iets anders spreken. Er is niets aan te doen en ik denk haar liefst zo min mogelijk over. Willen we naar boven gaan, naar Marie. Lili vond het goed en zij gingen. In de zitkamer daarbij de zusters zat Marie voor een kleine schrijftafel. Een paar bladen lagen beschreven voor haar, maar zij leunden met het hoofd in de hand en haar pen trok op een blank velpapier als in verstrooiing, rechten schrapjes, dwaars door elkaar. Zij schrekte op toen Freddy en Lili binnenkwamen. We komen je verrassen te midden van je drukke bezigheden begon Freddy te scherzen, tenminste als je ons niet liever kwijt bent. Wel, nee, je weet wel beter niet waar. Die Lili is ook zo ongezellig om alleen beneden te gaan zitten. Lili antwoordde niet. Het was in ons niet haar beide gewoonte desnaamiddag op haar kamer te blijven en Marie zelf was ongezellig dit te doen. Is het een geheim wat je schrijft, vroeg Freddy, met een blik naar de beschreven vellen? O, nee, antwoordde Marie schijnbaar achterloos. Ik was al vroeger iets begonnen. Een soort dagboek. Een beschrijving van onze reis in Turingen en het Schwarzwald van verleden jaar. En ik wou er een schets iets romantisch van maken, maar het verveelt me. Ik begrijp eigenlijk niet hoe ik er toegekomen ben. Vroeger de zij er zacht bij. Het is niets voor mij om te willen gaan schrijven, vind je wel? Dat weet ik niet. Sprak verder je memoedigend. Lees er ons iets van voor. Verbeeld je. Je te vervelen met mijn schoolmeisje stel. Pasie bed hoor, riep Marie lachend. Ach, en mensen moet iets uitvoeren. Ik verveel me, toen ben ik ga schrijven en het als Lilias gaan lezen. Weet je wat Frederique vervolgde zij, terwijl ze haar refriendin ernstig komisch aanzag. Ik vind dat we zo oud worden. Oud, weet je, bepaald. Oud, we worden vervelend. Weet je wel dat we zeker in geen twee maanden zo hebben gelachen als we vroeger wel eens deden? Met paal of etienne vroeg de Lilia bij, terwijl ze glimlachten bij de herinnering. Met ze of zonder ze. Wij amuseerden ons ook zonder de jongens. Onder ons, meisjes. Maar nu, ik weet niet hoe jij erover denkt, maar ik vind ons kriant vervelend. We krijgen onze beslommeringen. Je hebt een tijd lang onder de druk van een antipatiet tegen Eline rondgewandeld. Lilie zegt geen woord tegenwoordig, maar revaseert de hele dag of vertelt me poetische dromen en ik. Ik ga van verveling schrijven over blauwe berg en waarschijnlijk verschieten. Wat zal daar het einde van bezig, lachte Freddy. Ik zie de toekomst duisteren, vooral voor jou. Achter de blauwe berg en die dwaazige verschieten schuilt iets, wett ik. Schuilt iets, herhaalde Marie. Oh nee, niets, volstrek niets. Frederik meende een traant te zien glijden tussen Marie's vingers, die ze voor de ogen hield. Lilie was in een boekenkastje aandachtig enige deeltjes aan het oordenen. Marie, flessen de Frederik zacht. Toe, zeg me, is er iets? Kan ik iets voor je doen? Vertel het me dan. Ik zie toch wel dat je over iets verdriet hebt, Marie stond op en wende het gelaad af. Ach, wel nee, Freddy, verbeeld je toch niet zoiets. Je wordt net zo romanesk als Lilie. Ik heb niets, ik verveel me alleen. Ik verlang naar vrolijkheid. Zo, dacht Jan er man. Janbroer was binnengekomen, enigszins verbaasd. Wat zitten jullie hier met je drieën te koeken loeren? Zeker overheeren te praten, riep hij met een luidruchtige, brutale stem. Heb je ooit zo een wijsheid gehoord, antwoorde Marie, en sloeg haar handen in elkaar. Dat is je ingeborren mannelijke eidelheid, die je dat laat zeggen. Al ben je zelf nog maar een kwai jongen. Wacht, ik zal je leren. Ze liep hem op een tafel na, terwijl hij behendig en met haar spotten de een paar malen over een stoel wipte, die hij aan vlucht voor de voet te zetten. Freddy en Lilie schatende om hun beide komieke zwenkingen rondom de tafel in de stoelen. Plotslings stormde hij weg, en zij achtervolgde hem. Die Marie, riep Freddy, en ze wilde zich. Ze begreep niet. Na een pose kwam Marie terug, ademloos. Heb je hem gepakt, vroeg Lilie? Natuurlijk niet, antwoorden zij. Die jongen is al zijn geit zo vlug. Hup, hup, hup, hij vliegt over alles heen. Heerlijk zo is de rennen. Ik wou dat ik een jongen was. Toen Freddy riekweg ging, vergezelde Lilie haar de trap af. Marie zou dadelijk beneden komen. Maar zij toefde even aan het venster en keek uit. In de schemering, die als een doorzichtige, als een askleurig gemist neersonk, lag het kanaal groen en stil onder het vagen lovernet der Bomerij. Daachter dommelde de Malibaan weg uitgewist in schaduw met een vochtig gaas van grijze douw rechtop reisende in haar vlakte. Marie zag uit en ze zuchte. Zij zou dat gevoel die vrede spijt uit haar hart wegspotten zoals zij nu gedaan had. Ze werd oud, bepaald oud. Ze werd vervelend. Ze kreeg haar beslommeringen. Onmedoogend voor zichzelf zou zij die bloes om haar rezil verdrukken, altijd afweren. Het was zelfquelling, maar het moest. En nu zij in die droefgeestige douw gins over de vlakte stijgend zich moest staarden, rees voor haar vochtig oog een dierbaar gelaad op. Een flinke kop met een oprechte hartelijkheid in een paar trouwe ogen en straalend van een innemende lach, maar niet haar. Eline straalde die lach toe. Twee. Zij werden op de halte aan de Palona-straat Laan Kopus van Kattenburg bestormd door een wachtende menigte die in een oogwenk de wagens gevuld en de perrons overladen had of het imperiale was opgeklommen. Mijn verdrongelkander, zeer ernstig van gelaad, zelfs de wille van het kleinste staamplaatje, onbarm harte voor wanhopige lotgenoten onder wie vele dames, met een overspannen zenuwachtigheid en een bond gefladder van lichte toiletten de tram omliepen, turende door de glaas of zij weer ligt nog een zweem van een open plekje bespeurden. De conducteurs belden, zij riepen driftig tot de achtergeblevene die wenkte en daarop dadelijk de andere kant uitzagen, daar de nog onzichtbare volgende tram, want ach, de paarden zetten zich reeds in beweging en de ernstige gezichten van hen die nu blijde op elkaar gepakt zaten glansde van geluksaligheid naar de overwinning. Wat een voel, het is vreselijk, zei de Eline met een rustig glimlachje met het gewoel neerblikkend. Zij zat naast Betsy in de open landouwer met Henk en Otto tegenover haar. Dirk, de koetsier, was een oogblik genoodzaak geweest even stil te blijven staan, maar nu kwam er opnieuw vluggerbeweging in de vielen van equipages op de rijweg. Het palfreniertje, Herman, zat met gekruisde armen, als gegoot in zijn lichtgrijseliefrij met schitterende knopen, onbeweeglijk en recht, de lippen bijna aanmatigend op elkaar gedrukt. Er moest geen zuchtje door het dichte bladerweefsel en na een dag van straffe, broeiende zonnehitten, schenaar bij het eerste waas van schemering nog een lode zwart in de lucht te blijven hangen. Eline, een weinig afgemat door die warmte, welka haar zeer bleek maakte, leunde achterover en sprak weinig. Alleen blikten zij Otto een enkele maal tussen haar kwijnende wimpers toe met een schalke coquetterie aan het luk. Betsy sprak voorduren tegen Van Erlevoort daar Henk ook niet spraakzaam was. Hij overwocht namelijk bij zichzelf of het niet gezelliger zou geweest zijn thuis in de tuin thee te drinken dan zo dadelijk naar de eten naar Scheveningen te moeten oprukken. Betsy intussen, zeer gezond en opgeruimd, genoot van de lauwe lucht waarin zij behaagelijk ademde. Genoot van haar zachtig, bombeerde kussens, vagge heel haar wilderige equipage die zo keurig uitblonk uittuigen. Genoot zelfs van Hermans omrisplijke houdingen van de zilverinitialen op de van de bok afhangen de dekken. Zij was tevreden over zichzelf over de luxe die zij al toerende tentoonspreiden, tevreden over haar gezelschap. Eline was zo beeldig mooi, net een poppetje. Haar toilette van lichtgeis etamin was bijna opvallend eenvoudig terwijl de brieden van het kapot hoedje haar gelaten in een zijde lijst hielden omvat. Erlevoort zag er flink uit en zo gedistinkeerd Henk zo gezellig dik zo goed door voet. Haar man was toch nog zo kwaad niet. Ze had slechter kunnen treffen. En zij goed te haar bekennen ze terwijl Dirk hun equipages voorbij reed met allerenemend staartelijkheid. Ze wilde vooral niet trots schijnen al vloog haar mooie vossen ook nog zo hard. O heerlijk, de lucht wordt frisser. Ik voel me bepaald herleven, murmelde Eline. Zeg diep ademend oprichtende toen zij de promenaden voorbij waren. Ik heb heus behoefte aan frisse lucht naar zo'n temperatuur als vanmiddag. Ach kom kind, het was delicieus beweerde Betsy op een toon van tegenspraak. Ik teken ervoor altijd zulk weer te hebben. Nu, ik zou binnen een maand dood zijn. Zeg Otto, je lacht, zeg eens eerlijk, denk je nu dat ik beaanstel of geloof je waarlijk dat ik niet tegen die warmte kan. Maar Elly, natuurlijk geloof ik je. Ze keek hem opeens gemaakt boos aan en schudde verwijtend met haar kopje. Alweer Elly, fluisterde zij. O ja, hoe dom van me. Nu, ik geloof wel dat ik iets weet fluisterde hij verruk terug. Wat conspireren jullie toch vroeg Henk nu scherig? Niets niet waar, Otto, een geheimje tussen ons alleen, zeiden zij, en hield zich de wijsvingen voor de mond genieten in hun mysterie. Ze wilde namelijk niet dat Otto haar noemde bij die verkleinaan waarmee de iedereen haar mocht noemen. Hij moest er een uit vinden voor hem alleen, één die niet afgesleten was op alle lippen, één die nieuw was en fris. Hij vond haar toch niet echt kinderachtig wel en hij had zich uitgeput met de verzinnen, maar zij was niet tevreden geweest met wat hij verzonnen had. Hij moest nog maar eens zoeken. Nu, schijn hij dat weer gevonden te hebben? Ik ben heus nieuwsgierig, fluisterde zij weer, glimlachend. Straks fluisterde hij terug en ze glimlachde beide. Zeg eens, ik heb je tot noogto altijd minder vervelend gevonden dan de meest geangageerde mensen, met zulke onuitstaanbaar reden, ribetsie, verontwaardigd, maar toch niet erg boos. Nu, jij vroeger met Henk, schertste Eline, niet waar Henk? Nou en of, antwoordde Henk en lacht haar vrolijk toe, terwijl zij bij de gedachte aan de verloving haar assuster, dat ze jaren geleden een uitgewiste herinnering voelde opreizen van haar toenmalige gevoelens als van iets dat zeer ver en zeer zondeling was. Maar zij waren reeds langs de villa's van de badhuisweg, voorbij de galerie, langs de achterzijde van het koerhuis omgereden en zij hielden voor de trappen van het terras aan de zeekant op. Drie. Om een tafeltje dicht bij de muziek tent zaten de Eekhofs en de heidrechten toen Betsy, Eline, Otto en Henk door toeniquet dat de controleur draaien deed één voor één uitkwamen terwijl Henk de kaarten toonde. Zij echter zagen hun kennissen niet en wandelden verder terwijl Otto zijn hand op Elines arm deed rusten. Kijk, daar heb je de Van Raats en vreuleveren met Erlevoort, zeiden de jonge heidrecht. Ze komen je tegenwoordig iedere avond. Wat kleed Eline zich tegenwoordig bespotterlijk envoudig merkte Leonie aan. Maar verdient dat nu niets dan aanstellereien en verbeeld je een kapotje? Ieder geangageerd meisje meent dadelijk dat ze een kapotje op moet zetten. Ridicul! Het is toch een paar waar je garen naar kijkt, meende mevrouw Eekhof. Je hoort wel van onverstandige engagementen. Ze lopen tenminste fatsoenlijk met elkaar, en dan zie je er die bespotterlijk zijn, bijvoorbeeld Marguerit van Laren die altijd de pluisjes van de jas van haar aanstaande wegplukt. Weet je nog hoe we een volledige lachen hebben, heidrecht? Betsy in tussen, recht zijn linksgoedende had verklaard dat zij goed zouden doen niet langer te wandelen en naar een tafeltje om te zien. Het was zeer vol. Gelukkig, buiten zat men overal prettig. Zelfs was het de verkiezen ver van de tent te zitten, anders verging men van het lawaai. Zij zetten zich dus in weinig te zijden aan de kanterk conversatiezaal dat er nog tal van tafeltjes onbezet waren, toch voor aan het wandelpad, zodat zij de menigte wandelaars konden zien en door deze gezien worden. Het was dus een gewisseel van groeten en knikjes, en Betsy en Eline vermaakten zich soms fluisterend met een scherpe kritiek over een bespotterlijk toilet of een ridicule hoed. Eline zelf was zeer tevreden over de eenvoud, waarmee ze zich zeedataal kangement kleden. Een eenvoud die zeer elegant, zeer cosu en zeer overdag bleef, maar die toch in te groot contrast was met haar gewone beelderigheid om niet sterk in het oog te vallen. Zij vond dat die eenvoud haar lieftallige schoonheid als met plastische lijnen deed uitkomen en haar ranken gestalte als in het marme van een beeld modeleerden. Zij vond dat haar vroegere wiftheid er met een waas van gracieuze ergens doorgesluiert werd. Een ergens die Otto's ingeschapen eenvoud zeker aantrekkelijk moest zijn. Zij was nu zo en niet anders. Zij gevoelde dat zij moeilijk zichzelf kon zijn dat het haar entegeneel was, zich steeds in de ene of andere rol te denken. Nu de rol er enigszins poserende, maar altijd bevallige en overgelukkige aanstaande van een degelijke jongeman, iemand uit haar eigen wereld en die men algemeen mocht om zijn hemzelf een onbewuste inneemendheid. En overgelukkig, zij gevoelde dat Tevis met al te zaligheid van het gestilt verlangen in haar hart dat naar geluk gesmacht had. Zij was het in de rust die haar zijn grote kalme liefde welke zij meer riet dan de greep geschonken had. Zij was het in de blauwe stilte van dat meer dat Nirvana, waarin haar door fantasie vermoeide ziel gegleden was als in een donse bed. En zij was daarin zo gelukkig, zo tot in haar fijnste zenuwen, welke waren als losgespannen snaren, dat zij vaak onverwachts en traanen in haar oog voelde opwellen van innegedankbaarheid. De stroom van wandelaars draaide zich zonder ophouden voor haar blikkenvoort en het duizelde haar een weinig zodat zij in enkele maal konden. Eline, waarom goed je niet, zie dan toch mevrouw van de stoor een katootje, fluisterde Betsy berispend. Eline zocht met haar blik en knikte zo lief mogelijk toen Vincent Veren en Paul van Raad hen kwamen aanspreken. Zij bleven staan, leunenden op hun stokken, daar geen stoelen in de omtrek te zien waren. Willen jullie een ogenblik gaan zitten tenminste, als Eline wat wil lopen vroeg Otto en hief zich half op. Eline vond zijn plan uitmuntend. Henk en Betsy bleven nu niet alleen en terwijl Vincent en Paul hun stoelen inname wandelde zij langzaam voort in de stroom der anderen. Zij naderde de muziktent en de hoge violpassages van Lohan Green's voorspiel, zullen astralen van cristal voller en voller op. Een groep van andachtige muziekliefhebbers had zich in een halve cirkel om de tent geschaard en tuurde de kapelmeesters die met het langzaam zwaaien van zijn staf de stroom van melodie beheersten op de rug. Otto wilde Eline laten voorgaan in de nauwe doorgang tussen de bezette voller de veranda en de halve cirkel der staande toehorders, maar zij winten zich om en fluisterde. Even luisteren, wil je? Hij knikte en zij bleven staan en zij genoot in haar kalme stemming van de statige zwelling dier tonenmassa's. Het was haar als vloeide daar geen klanken maar de blauwe water van haar meer, rimpeloos als de vloed waarup Lohan Green's kaan was voortgegleden en zij zag zwanen statig en schoon. Bij het zwaarste fortissimo haalde hem en toen de glazen toondraden der fiolen dunner en dunner uitsponden dreef ook de zwanen weg, statig en schoon. Een applaus weerklonk, de halve cirkel der toehorders verbrak zich. Mooi, zo mooi, murmelde Eline als in een droom en zalig voelde zij Otto's hand haar arm zoeken. Oh, zij leefde zo zoet. Vind je het niet waas, ik voel me altijd zo, beter dan anders als ik mooie muziek hoor. Ik heb bijna een gevoel of ik je toch wel een beetje waard ben, lispelde zij bijna aan zijn oor, onhoorbaar voor wie hen omringde. Het is misschien wel bedankt van me, maar ik kan het toch heus niet helpen. Zij zag hem glimlachend, maar bijna angstig aan in spanning voor wat hij zou antwoorden. Zij gevoelde dikwijls voor wat hij van haar denken zou een lichte vrees als zou zij hem kunnen verliezen door een enkel onderdacht woord, want ze begreep nog niet hoe hij haar lief had, waarom hij haar lief had. Ach, zet me toch niet zo hoog in de lucht, antwoord hij vriendelijk, terwijl zijn stem haar volheid dempte, waardoor hun gesprek slechts tussen hun lippen geen voor te zweven. Ik voel mezelf zo doodgewoon, zo niets bijzonder verheven boven anderen. Je mag jezelf ook niet zo beneden me stellen. Jij mij een beetje waard, waar haal je het vandaan, kleine dwaas? Weet je wat, ik geloof nooit dat je jezelf goed kent. Zou hij gelijk hebben? Zou zij zichzelf niet kennen? Een verrassing vervulde haar. Zij meende zichzelf zo goed kennen, zou haar nog waarlijk in haar zil iets zijn waarvan zij niet wist, iets waaruit wel ligt haar liefde voor hem vloeiden? Zou hij haar zichzelf leren kennen? Oh, auto begon ze. Wat, vroeg hij zacht. Niets. Ik hou zoveel van je. Als je zo iets zegt van jou en van mij, Murmans zei, vol van de zaligheid die zij niet kon uiten. Zijn hand drukte zacht haar arm en ze wilde even, terwijl zij steeds voortgingen en nu en dan goedende voortgingen te midden daar scherzende en dringende menigte. Van de tafeltjes betuurd door wie en kende, al was het slechts van aanzien. Kijk, wat lopen erlewoord en Eline daar zalig met elkaar. Perdue dan haar memrijven, bepaald ze zien ons alweer niet Ribléonie bijna met Dippy uit, terwijl zij met hij drecht hun op een afstand voorbij ging. Ze zochten even en zagen aan een tafeltje mevrouw verstraat hem met Marie, Lili en Friederik zitten. George de Woude was er iets van zijn stoel opgestaan en wenkte en glimlachend. Ze traden daarna erbij en gaven elkaar de hand. Freddy, sprak Otto verrast. Mevrouw was zo lief mij na het eten te laten vragen of ik meeging, antwoorden zij, bij wijze van verklaring. Otto, we kregen toen je weg was, juist een brief van de horzen. Ze maak het allemaal goed en je moet veel goed te hebben. Jij ook, Eline? Ze antwoorden Eline hartelijk, terwijl zij een oogblik George's stoel naast mevrouw innam. Marie was zeer bleek geworden, maar het viel niet op onder haar witte voalen. Theodor schrijf dat ze zat naar en van Stravenburg met de kleine bébé over een week bij hen komologiëren en mama was een en al agitatie. Wat, waar mama naar de horzen gaan? En Howard komt hier. Ja, dat was juist het dilemma. Die goede mevrouw Erlevoort sprak mevrouw verstraat. Percy heeft immers geschreven dat hij in de laatste dagen van juli komt. Nu van Stravenburg kan niet langer blijven dan tot de twintigste, schrijft Theodor. Je begrijpt, en ze het donk zich Eline vriendelijk aan te zien, je begrijpt hoe mama te moeder is, naar zolle reizen, daar komt ze nu helemaal nooit toe, en voor de twintigste uit Den Haag te gaan, terwijl Howard en Catherine komen, dat kan natuurlijk niet. Maar Howard gaat immers later ook naar de horzen, vroeg Otto. Ja, maar hij zal toch eerst een beetje in Den Haag willen blijven en van Scheveningen profiteren, antwoordde Frederik. Mama zit nu allerlei bedenkingen te maken, en nam zij weder tot Eline. Zij zou wel een hoopig zijn wanneer zij van de zomer haar nieuw klein kind niet zag, dat kan je begrijpen. Nu, dan zal ik mama wel overhalen met mij naar zolle te gaan, één deze dagen. Dat is toch het eenvoudigste, antwoordde Otto. Naar de horzen is nog wel een ontslachtige reis. Je kan het proberen, antwoordde Frederik. Het zou zeker een oplossing van de draadsel zijn. Lily had intussen aan mevrouw gevraagd of zij het goed vond, dat zij wat met de wouden gingen oplopen, en mevrouw verzocht Otto nu ook een orenblik te gaan zitten, tot zij terug zouden zijn. Wat is Eline toch mooi, vind je niet, de wouden, vroeg Lily? Zij had hem, zei dat zij met hem wat schaatsen gereden, toegestaan haar bij de naam te noemen, en zij noemde hem nu de wouden, toekoer. Het frappeert met telkens, als ik haar zie. Ja, ze ziet er heel aardig uit, antwoorden George, onverschillig. Nee, maar ik vind haar bepaald mooi, bepaald mooi, dronkt Lily aan. Hoe is het mogelijk dat je haar niet mooi vindt? Wat een curieuse smaak heb jij dan toch? Hij lacht er vrolijk in het gnot enige heime gedachten. Ik kan heus niet helpen dat ze me geel en al koud laten, ik heb een ander ideaal van mooiheid. Maar als je nu absoluut wilt hebben dat ik ze mooi vind, dan zal ik nog een zin. O nee, het kan me volstrekt niet schelen hoor, antwoorden zij, ook lachend, alleen, iedere heer vind haar mooi, daarom begrijp ik het niet van je. Ik begrijp ook niet dat Frederik niet van haar houdt. Als ik een man was, werd ik smoorlijk op haar. En zou je dus duur leren met eerle voort? De pauze was aangevangen en het gedrang der wandelaars die zich in een rechtse en in een linkse stroom hadden verdeeld was zeer dicht. George en Lily bewonnen zich als ingesloten tussen met moeite voortbewegende schouders en hoofden. Er was geen doorkomen meer aan. Het is wel een hoopig, zei de Lily. Als het toch zo vreselijk vol is, vind ik het niet sprettig. Het lijkt wel een zondag. Vind je het goed als we een beetje naar buiten gaan naar het strand? Vroeg hij zacht. We zijn vlak bij de uitgang. Kan dat? Vroeg Lily, gestreeld door de verleiding. Zou mama het goed vinden? Wel zeker, onder mijn hoede. Het kan uitstekend hoor, sprak hij gerustellend, bijna trots. Zij stonden voor het tourniquet en de controleurdraaide. Als bevrijd uit een klem van benauwdheid traden zij vluchten treden van het terras af, staken de rijweg over en haasten zich over de brede trap die naar het strand leidt. De grote manstoelen stonden dicht bij elkaar als waren zij opgeborgen. Hier en daar slenten er een scheveninger op een langzame plompenzwaaipas die zich regelde naar het gedein van de hoop ronde rockerzijnige zelin. En over de zee in de hoogte ruist er voor de versade van het koerhuis in een gloed van gaslicht een hel gevoel. Oef, grib Lily uit. Ah, is het hier niet veel ruimer? De zee zelf krulde haar nauwelijks gerimpeld satijn van wisselend groen en azuur en violet met tintelende plooie schuim uit van de einde tot het strand. Daarboven schitterde sterren en de melkwegscheen een stof van parelen verspreid aan die grijmzinnige eeuwigheid van vaagblauw. Uit de zee stegen bijna onzegbaar gesuis op als uit een eindeloos grote schelp. Wat is het hier heerlijk stil naar dat rimoor daarboven? Het is om te gaan dweepen, murmelde Lily in extase. Ja, antwoordde George. Ze was bijna over iets gestruikeld. Hij had haar daarop gevraagd of zij zijn arm niet wilde nemen en zij had dit gedaan. Het werd hem toen of hij haar veel te zeggen had en alsof hij zich nooit zou kunnen uitdrukken zonder belachelijk te schijnen. En ook zij gevoelde een liefelijke behoefte zich geheel en al te uiten te spreken over de zee en de lucht die er zo schoon scheen maar zij schaamde zich een weinig over de positie in haar hart die te vreemd afstak bij de gewone badaniteit ter kringen waarin zij alkanden steeds zagen. Zij was bang aan stelligig te schijnen en zij zweeg, en zij zweegen beide terwijl zij langzaam voortgingen met het gesuis van de zee in hun oren en met eenzelfde, zachtwiegend gevoel in hun harten dat zij beide in alkanden rieden en dat hun stilswij gescheen te vullen met meer dan woorden. Zij liepen langzaam voort, altijd voort als verloren in hun eenzaamheid met de rust van de zee als een nooit te bewegen en hij begreep dat hij iets zeggen moest ik zou wel altijd zometje door kunnen wandelen tot Katwijk toe, sprak hij en zijn scherzende toon verheelde een weinig dat hij het meende zij lachte, het was in maar scherz dan zou het wel eens kunnen gebeuren dat ik moe werd dan zou ik je dragen je zou niet kunnen, je zou bezwijken onder me heb je zo'n min idee van me, dan zal ik het je stonen maar Jos, hoe durf je toch zo brutaal zijn ik zal nog eindigen met me boos te maken tenminste als je niet dadelijk vergiffenis vraagt hoe moet ik dat dan doen, vroeg jij dit moedig ze liet hem woord voor woord een lange tirade herhalen ik, Jos de Wouder van Berg, vraagt Nederig excuus aan, voor en hij herhaalde elk woord terwijl zij haar zin telkens meer uitspond in het genoegen waarmee de ego de hij ervan gaf haar doet drilden ze was ook niet zo torenig als zij wilde doen blijken haarzelf verschenen toe dat hun wandeling nooit zou eindigen dat zij langs die licht schuimende zeezoom zouden gaan tot zijn nieuwe kimmen zouden zien opdagen kom, we moeten omkeren, sprak hij eensklapps, we gaan te ver ze keerden zich om en verschrikten toen zij zagen hoe ver het koerhuis in de hoogte lag in een rosse gloed van licht maar in haar smold die schrik eensklapps weg in een wekenheid die zachte overschilligheid, wat gaf zij om hen daarboven zij waren samen, aan de zee Lili, huis, we moeten voortmaken, sprak hij een weinig verlegen lachende je mama zal niet weten waar we blijven nu was hij werkelijk gekrenkt over zijn voortrijven hij voelde dan niet die weken die zachte overschilligheid hij voelde niet voor haar dat egoisme dat zij voor hem gevoelde hij gevoelde niet dat er niets bestond niets dan zij beide aan de suizenden over ik kan heusel gauw niet door dat zand stappen sprak zij een beetje geerget en zij klemde zich vast aan zijn arm maar hij bleef onverbiddelijk en zijde dat zij mij op hem steunen moest hij was toch eigenlijk verbaasend koppig onder dat fijne waas zij naar lieve galanterie maar Schors, ik kan niet meer, ik ben dood af hijigde zij boos of schoonig wilde gramschap in haar stem versmold tot een vleij in sveke hij echter vloog scherch zijn te brede trap op zijde mede slepend en haar arm goed in de zijnen sluitend en zij moest toch eigenlijk lachen het was wel curioos dat gevoelig in het donker zij waren nu ook calmer de trapjes van de terras opgegaan en terwijl Schors de kaarten zocht sloeg Lili een weinig het zand van de zoon van haar japon af de pauze was geëindigd en het orkest klaterde de koperen van Varys van de Mars der reine de saba uit er liepen nog wandelaars maar het gedrang was zeer verminderd de hazen zich schijm maar overschillig maar Lili met een kleur op de wanger naar hun tafeltje toe mevrouw Verstraat is dat alleen met Marie en Frederik Otto en Eline waren weg grote goedheid waar hebben jullie met elkaar gezeten riep Marie uit terwijl George en Lili plaatsnamen op de stoelen die ter bewaring met een paar mantels waren behangen geworden ik heb het niet tussentijd met Paul gewandeld en Eline en Otto konden heus niet langer op je stoelen blijven we hebben bijna boven menselijke pogingen gedaan om ze te behouden niet warme vrouw voegen de Frederik erbij maar ik heb hier niet voor bijzien komen waarbij je dan toch geweest vroeg mevrouw verwonderd in de conversatiesaal naar het dansen gaan zien George vertelde van hun wandeling aan het strand en Lili bewonderde hem instilte om de tact waarmee hij haar moed op antwoorden vijf Henk en Vincent zaten alleen aan de tafeltje bij de conversatiesaal daar Betsy met de jonge heidrecht in ene bijna te bruyante flirtation rond wandelde en Eline en Otto een ogenblik bij mevrouw Ecovaren zitten die zij vier malen zonder goed hadden voorbijgestevend zoals Angie beweerde ik was vanmiddag half dood van die warmte mompelde Vincent ja, Eline kan er ook niet tegen antwoorden Henk en dronk zijn pilsen eruit Vincent dronk niets hij was enigszins duizelig door dat eeuwig gedrijf van al die mensen hij kwam zelf de te schreveningen dus morgens verging men er van de hitte die het zand roosterde moeiend een enkele keer ging hij om er nu en dan eens geweest te zijn hij had een vraag aan Henk op de lippen een vraag die hij bijna niet durfde doen een vraag om geld de tweede maal dat Henk hem geld voorgeschoten had was dit niet meer met de gewone goede gulheid gedaan Vera's eeuwigdurende geldgebrek begon Henk te vervelen het was altijd hetzelfde liedje Vincent had dit opgemerkt, maar toch het kon niet anders en hij bereidde zijn vraag voor met een inleiding en hij begon ik denk dat ik hier nog deze week een deel van mijn schuld zal kunnen afdoen, Vera's ik wacht geld alleen voor het ogenblik zit ik wat in verlegenheid als ik niet als hoe dikwijls misbruik had gemaakt van je goedheid zou ik nog eens je hulp durven inroepen, maar het zou indiskreet worden ik zal wel zien dat ik deze week nog grondspring Henk antwoordde niet, maar sloeg met zijn stok een langzame maat men speelde de overturen van de Guillaume Tell het is vervelend dat ik met die kina historie niet klaar ben gekomen ging Vincent voor maar ik heb nu een brief gekregen van een vriend uit Amerika hij is rijk en heeft veel relaties en zou in New York aan een handelshuis eens voor mij rondzien maar zie je, op het ogenblik zeg van Raad, je zou me toch een immens groot plezier doen als je me nog een 50 gulden kon nemen Henk keerde zijn groot lichaam driftig naar Vincent toe zeg Vera, komt er nog een einde aan dat gezanenke guld bekennen dat het me razend begint te vervelen het is dan 500 gulden dan 100 gulden, dan 50 gulden waar, waar wacht je dan toch op wat denk je te doen? als je toch incent in de wereld hebt, luibak dan zo niet maar zoek iets, ik kan je toch niet onderhouden he Vincent had, in een vage voorgevoelen een uitbarsting verwacht en liet de korte zinnen die Henk met drift, loch uitstoot over zich neerplompen zonder tegenspraak onder dit zwijgen werd Henk bijna verlegen en de klankzernig eigen stem bleef hem zelf ruw in de oor hangen toch ging hij voort dan leutel je over geld uit Brussel of uit Malaga dan moet het komen uit New York wanneer komt het dan? je begrijpt, mij ruwineert het niet als je me niet teruggeeft wat je me schuldig bent en ik val je er ook nooit lastig om maar alles te samen loopt het nu toch al naar de 2000 gulden en het begint met een keel uit te hangen blijft dan toch niet zo ellendig hier in Den Haag lummelen, zoek dan toch iets Henk's doon van drift vervloeide er eens enigszins in een van goediger betuiging, maar Vincent bleef zwijgen de ogen op de punten zijn nog schoenen gericht die hij zachtjes met zijn rotting tickte en Henk wist niet meer wat te zeggen en het was hem in verlichting toen Vincent eindelijk matt het hoofd op beurden en vluisterde het is zo je hebt gelijk maar het is niet mijn schuld omstandig reden niet waar ik zal zien wat ik doe neem me niet kwalijk dat ik je lastig viel hij heeft zich langzaam op terwijl Henk bij die onderworpenheid zocht naar een fraze nu adjeu dan, tot weerzins sprak Vincent een laatste met een flauw glimlachje en hij knik de Henk toe zonder hem de hand te rijke adjeu dan, ik moet weg Henk wilde zijn hand uitsteken maar Vincent had zich reeds omgewend en Henk zag hem zich langzaam in wegbanen door de menigte terwijl hij een enkele keer met een loomgebaar zijn hoed afnam zeer ontevreden over zichzelf bleef Henk alleen aan het tafeltje na een pose kwamen echte Eline en Otto terug en beklaagde hem scherzend over zijn eenzaamheid en ook Betsy werd wel daar het teruggeleid door hijdrecht die ze hartelijk lachend te hand drukte het was reeds laat, tal van mensen waren reeds voor het laatste nummer vertrokken en nu het concert uit was vloeide de menigte langzaam door de koersaal weg zagjes aan temperde de luiddruchtigheid van die drukke atmosfeer vol muziek geschert, gas gloed en bonte kleuren zich tot een leegte en een rust, terwijl de landtaren zijn uitgedraaid en slechts enkele groepjes bleven zitten, genietende van de zachte lucht die ruimer werd als doorgeurigd met een zilte frisheid men tuurde niet meer naar elkaar men zag naar de zee, naar de lucht en de bleke melkweg het is hier heerlijk willen we nog wat gaan zitten vroeg Betsy? laten we liever gaan toeren drong Eline aan tenminste als het je niet laat wordt en je niet gelooft dat de paarden moe zijn Henk Betsy vond Eline excentriek om in de laat avond nog te willen toeren maar toch lag de zusjes idea op toe en zij begraven zich naar de achterzijde van het koerhuis waar hun rijtuig wacht het midden van enkele andere equipages Eline vond dat de wind was opgestoken en wilde voorzitten onder de half opgeslagen kap, naast auto Betsy bevalt Dirk door het van Stoltpark naar huis te gaan stil en schimmachtig schemerden de vilaastussen de vage donkere massa's van het gebomte waardoor een enkele zucht slecht somweilen hoorbaar schint te zuizelen maar het getappelde paarden en het lichte geradelde wielen over het grind bedekte dat hijgede koolte in het loof met een luidruchtigheid die geen woorden verbraken Betsy lag gemakkelijk een weinig achterover en genoot Henk was onder de onaangename druk van zijn gesprek met Vincent die een hemeende leed gedaan te hebben en Eline liet haar gedachte wegwiegelen in een zachtstrelende wilde ze had hun hoed afgezet en zij borg zich een weinig naar otter toe en luisterde naar zijn ademhaling ophief hij, onzichtbaar in de schaduw daarop geheven kap, had zijn arm om haar middel gelegd en haar een weinig naar zich toegetrokken zodat haar wang bijna op zijn schouder lag terwijl haar hand over zijn knie hing en zij was zeer gelukkig en verlangde niets meer dan zo in zijn arm zich een nacht lang te laten voortrijden in de avond koolte onder het nauw bewogen louverdak zij kon zich niets voorstellen dat soeter zouden zijn dan zo tegen hem aan te leunen het stijgen van zijn adem die bijna een kus heuren haar heren de trillen te bespieden en zijn arm als gordel van liefde om hun middel te voelen en overwonnen door haar wilde liet zij haar hoofd ten laatste zinken op zijn schouder wat is de naam die je verzonnen hebt vluisterde zij eensklappsvraagend aan zijn oor Nilly vluisterde hij terug en terwijl zij zijn arm vast aan haar leest voelde omvatten herhaalde haar lippen bijna onhoorbare naam die als een stille klank van liefkozing haar geheel doorjubelde zes Matilde van Rijssel had aan het strand een tent gehuurd en Jan een verelein gezegd dat zij maar zoveel zijn wilde met haar kinderen bij haar moest komen zitten Jan had eerst uit bescheidenheid slechts een enkele maal in dit verzoek voldaan maar Matilde drong aan en Jan kwam nu zeer dikwijls soms spraken zij beide af de smorgensreedste vertrekken en boterhammen mee te nemen de kinderen konden aan de wagen de melk in richting melk vragen en zij zaten dan beide in het opgeslagen zeelde tent de zon broeide en die slechts voor een bewaarplaats van trommels en manteltjes werd gebesigd en werkte of lazen of praten terwijl haar beide kinderen of voor de tent of in een grote zandkel met hun schopjes schroeven of dicht bij de zee als kleine ingeneurs de wonderlijkste aquaducte schiepen en Jan meende dat de haren flinker werden en minder zuurden nu zij door de woeligen van Rijsseltjes speels en vrolijk werden gemaakt en zij en Matilde zagen met genot op het zevental neer dat als jonge honden van hun kel naar hun waterleiding draafde vooral Jan had genoten van het veelvoudig samenzijn met Matilde in wie zij in Fridin had gevonden die haar beslommeringen begreep en die haar met de ondervinding enig treurigheid waarin zij berusten, raad gaf en zij spraken veel over hun kinderen en hun huishoudelijke zaken en Jan vond Matilde al was deze dan ook steeds gewend geweest aan een omgeven van groot comfort, zeer praktisch en zuinig maar niet lang duurde dit geluk aan het zonnige strand want de verenlijns moesten wel draavertrekken zij zouden naar Bopar gaan voor de koud waterkuur van Frans en Jan topde en rekende het vermoeilijke tuktaal van hun reizenverblijfkosten uit hoe zouden zij het daar nog anderhalve maand kunnen rekken met drie kinderen terwijl zij haar bovenhuisje in de Hugo de Grootstraat toch niet konden opzeggen mevrouw van Eerlevoort was met Otto en Eline die de familie van haar aanstaande wilde gaan opzoeken voor een paar dagen naar Zwolle geweest en mevrouw was 1,5 rukking over de kleine van Strahleburg en de baby zo mollig en dik als er geen tweede was en met o zoveel donkerkrullend haar zij was Otto dankbaar dat deze de tocht naar Zwolle had doorgezet naar de Horsen ging ze iedere zomer en de reis naar hun landgoed was haar zo gewoon geworden dat zij er nimmer bezwaren zag maar de minste andere verplaatsing uit haar tehuis deed haar pijn als sleurde men haar voor altijd van weg zij genoot wanneer je zij weder terug was in haar ruimhuis op het voorhoud met het enigszins ouderwetse luxe verwelkt en verkleurd maar volgemak en gezelligheid Eline vond er van Strahleburg allerliefst Suzanne, een snoezig moedertje, niet mooi nu en dan wat loontje aan het gekleed maar zo invoudig en vriendelijk en zo dol op haar kleine jongen dat het heerlijk was om aan te zien hij, een goede, grappige vent maar tot in het dolde toe bedoven door zijn vrouw die hem zo bedienen en zo voor hem de trappen afdraaft dat Elinex soms moest uitproesten van het lachen nee, zo zou ze nooit voor Otto worden daar moest hij maar niet op rekenen hoor maar hoewel zij Otto hiervoor scherzend gewaarschoed had op de grond van hun hart dat zij gevoeld, dat het zalig was zich zo geheel en al aan een man te wijden als Suzanne zich wijde aan van Strahleburg zo was een trouwe slaanvin in haar meester in een man op te gaan slechts voor hem te bestaan en geheel en al zijn eigen dom te worden in de huiselijke voorstelling van hun leven als ottersvrouw hun leven dat komen zou schiep zich dan huren fantasie die steeds behoefte had te beelden en te boetseren overgelukkigheden niet kon nalaten de toofbeelden van een nog gelukkige toekomst op te roepen in deze stemming die haar ziel als met idillen vulden, zag ze haar ook in alles de weerschein van dat geluk en de mensen, haarere omgeving schenen haar alle vriendelijk en liefderrijk toe nooit mede gesleept in hartstochtelijke twisten en levende voor elkaar zonder een zweem van egoisme scenes met Betsy schenen haar nooit mee te zullen voorkomen nu dat zij haar zuster schampere toon niet overnam die ze beantwoorden met een stem vol milde zachtheid als gedogende waardigheid van haar geluk niet dat zij het ontroerden door een enkele verstoorende klank haar zenuwen kwamen tot een grote kant en zij was zelf verwonderd over haar gelijkmatig blij moedig humeur door geen periodieke buien van levensmoede melancholie verbroken er gingen geen grouwen en zwarte nevels om haar heen het was als ademde haar verruimde boezem in een lichte atmosfeer Henk had naast een explicatie met Vincent zich een paar dagen zeer ontstempt gevoeld in zijn goedigheid deed haar ongarne iemand het minste leed en hij meende veren gekrenkt te hebben die arme drommel konden toch niet helpen dat alles hem tegen liep Henk had dus Vincent opgezocht hem viermaal de gevraagde zon willen te handstellen, maar Vincent had geweigd en in tegendeel een groot gedeelte zijn nog schuld aan Henk afbetaald hoe hij aan dit geld was gekomen met hem een raadsel was thuis verweet Betsy en haar man dat hij niet wist hoe met veren om te gaan en zij in hun vagen vrees voor die neef in Wien zijn geheime kracht vermoeden die haar beheersucht naar welgevallen zou kunnen doen bukken had het voornemen opgevat kootke koot haar man zijn bruskeriet te doen vergeten Eline was namelijk door Theodor op de horzen te logeren gevraagd en zij zouden erle voorten en de Howards die nu ook in Den Haag vertoefden in het laatst van juli vergezellen om de hele maand augustus in Gelderland te blijven het zou dag Betsy dus stil zijn in haar groot huis op het Nassoplijn het lachte haar niet toe nu alleen met Henk uit de stad te gaan liever wilde zij in het begin van de winter wanneer Eline getrouwd zou zijn een reis naar het zuiden maken en het was toen zowel uit verlangen naar afleiding als uit diplomatieke aanvalligheid tot zij Vincent vroeg gedurende de tijd die Eline afwezig zou zijn zijn het tenten bij hen te komen op slaan zij droeg haar verzoek aller liefst en ongekunsteld voor zij zou Eline zo vreselijk missen zij zou zo alleen zijn en Vincent kon zo gezellig wezen en zo heerlijk over zijn omzwervingen kozeren hij moest het dus niet weigeren en hij zou haar een immense groot plezier mededoen Vincent was ten zeerste verheugd door dit verzoek dat hij met perspectief van kant en onbezorgdheid ontsloot hij zou het goed hebben zonder een cent te boven uit te geven een maand lang en een maand van rust scheen hem in zijn tegenwoordig ellendig slingeren van de ene dag op de andere toe die nooit zou eindigen een eeuwigheid van wilde hij nam Betsys verzoek dus aan met heimelijke vreugden uiterlijk echter met zeker een neerbuigende welwillentijd als gevoelde hij nog wel een zweeend van krenking over hengswijgering en als wilde hij garene Betsys gelegenheid geven de onhardelijkheid van verraad goed te maken einde van hoofdstuk 17 opgedomen door Karole Jansen op 6 maart 2008 te Rotterdam www.carolejansen.nl hoofdstuk 18 van Elinveren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van noteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karole Jansen Elinveren van Louis Coupérez hoofdstuk 18 1 Lili was boos zeer boos haar lippen beefde en de tramen wel daarbij naar in de ogen ik begrijp strak niet waarom hij niet gevraagd kan worden antwoorden zij Marie Vrevelig hij komt geregeld hier aan huis maar Lili, hoe kan je zo dwaas zijn mama heeft hem van de winter immer z'n paar keer gevraagd en zo intiem zijn we niet met hem om hem voor een buitenpartij te vragen als je een vreemde inhaalt wordt het stijf hij is niet stijf daar heb je gelijk in hij is mij bij naderkennismaking ook wel meegevallen maar we kennen hem toch niet zoals Paul en Nityen ja, lieve jongens van de witte naar linken en van de bordelaise naar de bodega en altijd met die llamme veren we zien ze tegenwoordig nooit Paul komt bij hoge gratis en Nityen is voor mij een mieter geworden vraagt dan veren eindigde zij op vindige toon dan heb je drie toch compleet Marie haalde haar schouders op wordt nu niet boos op mij Lili omdat mama de woude niet wil vragen ik kan het toch niet helpen antwoorden zij zacht ach nee, maar het is altijd zo als ik ja, het is nooit goed ik ben moeim maar ook niet met mee de hele partij kan me niet schelen zij ging met moeite haar tranen inhoudend de kleine salon uit terwijl Marie zuchtend haar boek opnam mevrouw verstraat was bij haar man in de serre gaan zitten ze had iets opgevangen van Lili's korte driftige zinnen en ze was vol van een gedachte die over haar vriendelijk gelaten weerschein van wijverlingen weerp wat is er? vroeg de oude heer ach, het is over de woude die toch maar rief verstaan te worden Lili wil dat ik hem voor overmorgen vragen zal maar nu, waarom niet? ik mag de oude wel al is hij wat vatterig hij is nog al vrolijk zo met de meisjes maar karel waarlijk wij mogen dat niet aanwakkeren ik ben, als ik hem zie, altijd heel beleefd tegen hem maar we behoeven hem niet aan te halen wel wat kan daar nu van komen Lili is nog een half kind er zet zich allerlei dingen in het hoofd maar wat wil je nu dat dit wordt waarom moet je nu dadelijk denken dat ze met elkaar willen gaan trouwen er is nu alleen maar kwestie van een invitatie ach ja, maar jij ziet ze nooit samen zoals ik ze zie als je z'n enkel keer menerschreveningen ging ik dank je hartelijk dan zou je het zelf zien hij is niet af te slaan van ons tafeltje hij is wel zo discreet om niet altijd te accepteren als ik hem vraag, mee eis te gaan eten maar hij blijft tot wij weg aan en spreekt zijn andere kennissen tenouwenoet aan met Marie wandelt hij eventjes wakie de conscient en dan is het Lili voor en Lili na, je begrijpt ik zie daar niets geen goed in en geloof je dat Lili ja, natuurlijk, zonder kwestie iedereen spreekt er ook over, iedereen kan het zien ze winden er dan ook geen doekjes om ik weet het niet, ik weet niet wat daarvan woorden moet sprak mevrouw en opnieuw gleed die wijfeling over haar gelaten als een schaduw de heer Verstraat er zag een oogblik pijnzend voor zich uit toen vroeg hij fluisterend iets aan zijn vrouw en zij spraken lang met elkaar op onderdrukte toon Marie intussen had niet kunnen voortlezen en zij ging naar boven ten einde Lili te zoeken zij vond haar snikkende op haar bed neergezonken met haar schokkend hoofd in de kussens verborgen Lili, riep ze zacht Lili schrikte toen zij Marie's stem herkende ach, laat me riep ze ongeduldig uit als wil zij niet anders dan eenzaam en ongelukkig zijn Marie echter vat haar bij de handen en dwoong haar op te zien Lili, hoe kan je toch zo onverstandig wezen bristen zij met haar zachten door dringende schoenen en ze kregen ze in de schoenen bristen zij met haar zachten door dringende stem je maakt je immers akelig voor niets zo komen op het laatst niet met elkaar omgaan en geen woord meer met elkaar spreken van alles maak je tegenwoordige seinen Lili, hoor nu Ach, toen laat me nu alleen vind je dan prettig je ongelukkiger te maken dan je bent en hier alleen te liggen huilen waarom spreek je liever niet ronduit met me het is immers veel beter vertrouwen in elkaar te stellen en alles te zeggen zij zelf had zo graanen willen spreken veel willen spreken, alles willen zeggen aan Lili of aan haar mama maar er zijn sommige gevoelens waarover men niet spreken mag Lili richtte zich een weinig op en streek van haar vochtige laatte verwarden haren weg Ach, wat wil je dan hebben dat ik zeg, je weet immers alles George kan tegenwoordig geen goed meer doen in de ogen van mama Kom, je overdrijft zowel papa als mama mogen hem bijden heel graanen Oh ja, zeker, maar als het erop aankomt dan kan je deze Ach, en jijzelf immers ook wat ik ook die noemt hem immers zelf ook een verremde die het stijf zou maken als ik geweten had dat ik je met die betieteling verdriet zou doen had ik iets anders gezegd alleen kan ik niet aanzien dat je je opwint voor niets Lili je stelt je heus aan of je hele leven voor altijd gebroken is en dat alleen omdat mama het nu beter vindt de wouden niet te vragen het is toch ook voor mij niet prettig hij rekent haar natuurlijk op waarom ben je dan zo onvoorzichtig mama vindt het natuurlijk ook niet prettig als de mensen over jullie kakelen gisteren vroeg mevrouw Eekhoff nog wat kan ons mevrouw Eekhoff schelen als we van elkaar houden als je je aan iedereen wilt stooren er trok een maries lippen en bijna spotzieke glimlach ja Lili antwoorden zij met een bitterer treurigheid die voor Lili echter verloren ging in haar scherts je hebt het zwaar te verantwoorden je houdt van George houdt van jou en de gehele wereld is tegen jullie mama en mevrouw Eekhoff en iedereen niet waar het is wel treurig niet waar kind, het is wel ongelukkig en ik kan me zo begrijpen dat je niet de minste hoop meer voet dat het anders wordt het is wel ongelukkig he Marie hoe kan je zo spreken als je weet dat ik verdriet heb ja ik ben me vergeten niet waar ging Marie voort maar haar glimlach werd zachter kom Lili toe, haal nu niet meer als het onaardig was wil ik mama nog eens zien over te halen oh als je zo lief zou het willen zijn mama zal het zeker doen als jij het vraagt ja, mij kan niemand iets weigeren niet waar mij loopt alles mee in de wereld het is alleen tegen jou dat iedereen zich verzet arm kind dat je bent Lili lachte even door haar tranen heen terwijl zij Marie aanzag Marie wat ben je toch komik als je zo plechtstatig orreert ik moet er heus om lachen wel ja zus je lach maar lachen, zolang we het kunnen doen nu adje, maak je haar er wat op ik ga naar mama zij knikte Lili toe en zij ging en benijde haar zuster die kon uitspreken wat zij gevoelden en terwijl ze de trap afging glimlachten zij bij moedig om Lili's smart en Lili's wanhoop over Georges ze dacht aan haar zuster als aan een kind om speelgoed wenen dat men het voor een pose ontnomen had zij zag Lili's nu zo inig bedroefd gezichtje ze reed stralen van een blij de lach zoals de straden zou wanneer zij Marie over een half uur bij haar terug zou komen gelukkig Lili die zo vrij mocht wenen die zo vrij al in jubelende overmoed mocht uitroepen wat kan ons mevrouw Ekov schelen als we van elkaar houden twee de tocht ging naar een boer wel bekend bij de verstraatens langs de loosduinse weg in de brandende zon reed de volle jam plezier en enkele maal door de tram tegemoet gestoomd mevrouw verstraat haar met Tilde zaten achterin met Nico tussen haar beide Lili en Frédéric vulden met Paul Etienne en George de tussenruimte de voorbank was ingenomen door Tine en Lintje en de neefjes verstraat Johan troonde op de bok en in de kattenbak zat ik het doodje van de stoor met brutale jam boer zo zou de gezellige partij worden geheel en al een onderoontje zonder vreemde mensen waarvoor men maar een lastig decor om zou te bewaren hebben gehad Marie deelde uit een grote man kersen telkens een handvol uit aan wie maar wilde hoe Marguerite van Laren met een pridentieuze mond beweerd had dat een jam plezier purgelijk was de van Larens gaan zeker altijd in hof rijtuigen naar een buitenpartij met een gegalloneerde knecht zei de George in toiletten al wat toon met schaapjes aan Rosalind tevoegen de Lili erbij en zij lachte alkandertoe en ieder lachte en zij gevoelde zich allerzeer opgewekt in hun humeur om veel plezier te hebben de meisjes in haar invoudige katoene de jongelui in hun lichte zomerpakken met strooie hoeden kato wil je kersen vroeg Marie en een rijst en handvol naar kato toe deel dan met Jan oh ik zal het mijne wel krijgen Ribjan met zijn brutale stem toos wil ik je een kunstje leren wat voor kunstje vroeg toos kijk je ziet die twee kersen aan elkaar nou steekt die ene in je mond zo nu wat is er dan vroeg toos en deed ze al als zij begeerden zie je, zie je zo vervolgde de bengel en hapt naar de tweede kers met een flinke zoenen op kato's lippen maar Jan bestraft hem vrouw verontwaardigd die kato domme meit Ribfredi lachend ik wist het heus niet beteugde kato die aaklige jongen kom toos dat men je niet je zou het niet geweten hebben, blaagde pal kato was vooral van hopig dat pal haar niet geloofde en Jan Pluzie ratelde voort langs de wijnlanden vol vet en grasende koeien koeien als glansend satijn zwart en wit gevlekt terwijl de knottweelgaan de zoom der sloten op knoestige stam hun wajers van zilvergrijslover verheven ik vind hem wilg zo een melancholieke boom vind je ook niet, George, vroeg Lily met gevoel o, Lily wordt poetisch, Ribetjen kom Lily, een ode aan de wilg ik schijn niets meer te kunnen zeggen of jullie lachen me uit antwoorde Lily verstoord ik schijn al zeer bespotelijk te zijn regende plagerijen op Lily en kersen in een ieder schoot onder een algemeen gelag de weg klomt terwijl duinachtige verschieten verrezen hier en daar lag een buitenplaats verloren in het groen of een boerderij met velden vol wortelen en bloemkolen en rijen van bonenstakketsels of een tuintje vol zonnebloemen, papavers en stokrozen hier en daar glom een tuinspiegel als gepolijstnikkel een vrouw bezig met wasgoed aan een sloot uit te vringen hief zich even op en glimlachten twee boeren kinderen liepen in de treitacht achterna daar Jan en Katootje hun kersen toewerpen 3 de weg klom en daalde tussen blondenvelden van haver en vlas blauw en rood doorspikkeld met korenbloemen en klaprozen tot met ten laatste de boerderij bereikt had de boerin verscheen met een geule glimlach aan het hek en van alle kanten sprong men uit de wagen terwijl een bevrouw en metelde dozen overdekte manden en korven aanrijkte de kutsier spandde uit in haar stal Jan verstraat de katootje en de van reiseltjes maakte zich aanstond meester van de beide schommels Jan had een mevrouw van reiseltbeloof voorzichtig te zullen zijn en katootje zou vooral op Nico passen het is net een echtpaar met een kroost lacht de marie, terwijl zij hen na oogde ik jaag ze straks doorweg van de schommel ik moet ook schommelen riep hetje en luid terug uit reeds dronken van de zon en de buitenlucht Lily schommel je straks met me tenminste als de wouder het goed vind met smacht in de ogen de wouder heeft niet zoveel met te zeggen maar ik houd niet van schommelen ik krijg een hoofdpijn van, dank je ik ben het al op eetje, riep marie ik reek straks op je als cavalier maar heel hoog, heel hoog hoor, tot in de wolken kom, laten we zijn prettig plekje gaan zoeken een beetje verder op de duinen, riep pal aan ook natuurlijk pal denkt vooral aan zijn gemak maar duinen zijn zonnigpaaltje, sprak Freddy nee, er zijn bomen eikenbomen naar ik meen voorbij de koepel aanroet dan het is eigenlijk te warm om je veel te vermoeien ik ben van Pals op Pieniek houd zeer veel van een luie buitspartij heel lang liggen in de schaduw en dan naar de wolken kijken boven je hoofd lispelde Lily Lily weet door altijd het langureuze met het poetische te verenigen, schreefst haar zuster in godsnaam de wouder bewerens wat we kakelen allemaal door elkaar in je loopstelletjes verzer te maken, geloof ik Georges sprak lachend tegen en zij baande zich tansalder en weg door het lover, de twijgen afweerend die achter hem met een geruisse van bladeren weder dicht sloegen Lily schrikte voor een spin die aan een lange zilverdraad naar beneden zakte en toen de woude dier verwijderde werden zij beide zeer geplaagd zij als een schuchtige jongvrouw, hij als een dapperridder die de monsters om maar heen versloeg maar wat doen we toch voor buitengewoons dat wij het altijd moeten ontgelden, Reep Shores? ach Shores trek het je toch niet aan, sprak Lily ze doen het om geestig te zijn oh Paul wat laat je ons klimmen en dalen in die warmte en ik gelijk telkens uit het is een hele reis naar dat liever plekje en dan die vervelende takken ze vermoeien me, ay! zij bezag heigend haar vingers die een doorn geschamd had laat mij voor je lopen, fluisterde Georges en hij fluisterde het zo zacht en gleed zo behendig vooruit dat de andere het in plaagende vrolijkheid over Lily's klacht niet bespeurde zij beide bleven een weinig achter en Lily ging klimlachend het laatst en dank tegenhield tot zij haar niet meer in het gelaad konden zwipe laat ze maar lachen, kan het je iets schelen vroeg hij, geheel en al verloren in ze geluk niets, antwoordde zij zeer calm haar blond hoofdje onder de grote hoed vol veld bloemen schuddend terwijl een spotsiek trekje om haar lippen speelde wij lachen ze achter hun rug uit wie geelt haar zo? Etienne natuurlijk, sprak Shores Paul en Etienne namelijk hadden onder Christiane Bomen een mosse geplek gevonden van waar men een klein panorama zag enig weiland door sneden met de rechte strepen de sloten die flickerde onder de tintelende hemel en hier in daar een koel een molentje in de verte en daarachter een zoom van populeren, regelmatig en slang Lily en Shores naderde en zij vonden de andere in verrukking hier is het heerlijk sprak Paul koel mos om op te liggen en haar ruim uitzicht zij beaamde het allen dat de heerlijk was en ze lieten zich neer op de grond moeder van de onderzoekingstocht ze zetten hun hoeden af, niet met de kanten of rode parcels de meisjes het donkere mos aanstots met groeiende lichte kleuren bezijde terwijl enkele zonnestralen door de bladeren zinkend strepen van lichtende atoompjes als glinsterend stof deden dan zo over het kreukelend lichte kartoen haar rocken en het blond en bruin hurre haren het is hier nu niet zo erg schaduwrijk ik zit hemest helemaal in de zon meen de Lily zich in de roze geschaduw van haar anthoekka verbergend en zij keek verontwaardig naar Paul die het hoogst en in veel schaduw zo lang als hij was neerlag het hoofd zalig in een uitgespreide zakdoek verbergend shu Lily, niet spreken slapen, fluisterde hij met gesloten ogen ja, je bent amusant, slaap maar toe maar ik brand hier willen we een beter plekje gaan zoeken Lily sprak George ja, doe dat, dat is een idee ben je in de pal en fluit dan als je wat gevonden hebt sprakketjen George beloofde te zullen fluiten zij stonden op waarna Lily steunend op zijn schouders het duin afkwam terwijl het zand onder hun voeten wegleed je begrijpt, ze zullen ons later fluiten in plaats van zelf te fluiten, zei de Etienne onrustig is die Lily altijd geel de Paul op zijn zakdoek maar Etienne werd geergend over zijn luie en trok hem bij de benen naar beneden tot groot vermaakt haar meisjes het was echt wel zeer warm en er was niets aan te doen zij ook werd een luie zij zouden na het desineer wel wat wandelen en verder op de duinen ingaan toen de vrede tussen Paul en Etienne gesloten was ging Frédéric met haar hoofd op eetjes knieën liggen terwijl haar ham met een halpje in de oren gittelde Paul sliet bijna in loom van warmte en zaligheid en Marie zag pijnzint met iets waar moedigs om de mond uit naar de bijlanden en de sloten en de koeien vier het pad waar langs George en Lily daalde was zeer gemakkelijk zij zweefde als het ware naar beneden terwijl zij met de handen op zijn schouders steunen en hij op een drafje afwaarts ging en hij ging al vlugger en vlugger terwijl zij licht lachte het was alsof zij vleugels aanschoed hoe dom van ze daar in die zon te blijven branden kijk onder die bomen daar die kastanjes daar is veel meer schaar doen, willen we eens zien? goed zij klommen op terwijl haar hielp en zij drongen het gebomte in dat het panorama met zijn zonnige aquareltinte van groen en koeien voor hun ogen afsloot maar het was er zeer lommerrijk als in een koepel van bladeren terwijl daar buiten de zon alles stoofde oh hier is het lieverie blili uit en kijk eens, viooltjes zij zetten zich op een zetel van mossig zand en plukte en hij vluidde zich aan haar voeten neer tegelukkig om veel te spreken en speelde met de rode kwasten van haar parasol kom, nu moet je vluiten Jos om de andere te laten komen sprak zij schalks dan weten ze dat hij het niet zou doen ik kan niet vluiten, ik heb het nooit kunnen doen antwoorden hij en keek haar lachend aan zij lachte ook en wierp hem haar viooltjes in het gelaten en hij verzamelde ze en stak ze in zijn knoopschat toen vatten hij haar hand en zag haar aan hou je van me, vroeg hij, met zijn ogen in de haren zij legde haar witte handjes op zijn schouders en terwijl zij hem vast aanzag boog ze zich langzaam voorover wat, vroeg zij volterheid hou je van me, herraald hij weder en zij boog zich voorover zodat zijn lippen de lokjes op haar voorhoofd beroerden in zijn kusten ja, sprak ze en liet haar hoofd rust op het zijn ja, ik hou van je zo bleven ze een weile terwijl hij in zijn ongemaklijke houding genoot onder het wicht van het kopje op zijn hoofd maar toen hij zich oprichtte en een weder lachend aanzag vleidde hij zich meer en haar zijde uit en legde haar haar arm om zijn haals weet je, Emilie begon hij wat, vroeg zij Emilie heeft met mijn vader gesproken en zou ze niet eens met je ouders kunnen komen praten ja, antwoordde zij, in een glimlach glansend maar ik geloof niet, ik weet niet of Emilie kan goed praten je houdt veel van haar, he ja, ook van jou zij drukte zijn hoofd vaster in de mollige ronding van haar arm en ze gaf hem een kus op zijn hoofd, haar eerste en de geur van het mos in de viooltjes stovende in de lauwe warmte die uit de dak van de bladenkoppel neerzonk vermengde zich als een zucht waarvan de zoetheid haar bezwijmelde terwijl haar kleine hand zich liefkoosend sloot en zijn licht bruin haar verwarden zij luisterde steeds met diezelfde gelukkige glimlach naar zijn vaste stem, terwijl hij haar vertelde van het gesprek dat hij met zijn zuster had gewisseld voordat hij nog wist of lily ooit van hem zou houden hij had zich toen wel een poosje wankelmoeder gevoeld nu echt is geen de hele wereld hem een lichte torse last toe Emilie dacht dat je geen armenman zou willen hebben wil je geen armenman hebben? ben jij arm? ja, ik ben niet rijk goed, dan wil ik wel een armenman hebben ik ben ook zo zuinig als het moet ik doe soms wel drie maanden met mijn toilet geld voor een maand en zie ik er niet altijd netjes uit? beeldig maar ik geloof nooit dat jij zuinig bent ik geloof dat jij veel behoefte hebt, meer dan ik ik heb geen behoefte als ik jou heb jij bent alles voor me houdt Emilie van me? natuurlijk, ze zal ons moedertje zijn en je wilt dus overal met me mee? naar Cailliro? naar Constantinople? naar de Kaap? naar Lomlapland als het moet? overal? mijn eigen vrouwtje hij sloot daar even vast aan zijn borst en kust haar het werd hun alsof de wereld voor hen wegzunk en alsof zij alleen waren in een paradijs het werd hun of zij het eerste paar waren dat elkaar lief had of er nooit bemint was voor hen vijf mama vraagt of jullie komen ontbijten ribio van reissel het viertal toe dat lachte mij meer in de zon luie, grote mensen, hey, jullie liggen te slapen geloof ik en ik klom naar een toe en vocht met Paul Winsch grote ledematen in volle lengte uitgespreid hem ergerden Frederique en Etienne richten zich op uit hun tederhouding en beweerde honger te hebben zeker van het niets doen schreeuwe Jan die hen ook kwam roepen we hebben al geschommeld en gewipte met de ezelwagen gereden en op een hoiwagen geklommen en jullie liggen maar te dutten meer eer biedt hoor voor de oude dom, sprak Marie Defter ze daalde nu al in het pad dat zij eerst opgeklommen waren af, opnieuw vechtende met de twijgen die hun de doordocht versperden toen zij achter zich hoorde fluiten omzienden, zagen zij George en Lily vol heimelijke verholenheid we hebben een plekje gevonden, heel cool sprak George ironisch oh, zo cool, haar raalde Lily nu werden zij overvallen met een kruisvuur van verontwaarderde blikken en plaagereien en hielden zich wijselijk een weinig achter toch zorgden zij ervoor tegelijkertijd met anderen aan de ontbijtafel te komen met vrouw Verstraat en Mathilde waar ijveren geweest trots de warmte op het grove witte tafellaken verhiven zich stapels van broodjes met schale volkerst zijn aardbeien in een grote kom volroom tussen twee blonden tulbanden 16 stoelen stonden om de tafel geschaard en ervan reiseltjes, rood van hitte moe van de draven met glinsterende oogjes en vochtige op de voorhoofdjes klevende haren namen met begeerige oogjes alles op Nico zat reeds rammelend met glas en vork en alle zetten zich en mevrouw en Mathilde hadden druk met aanrijken naar alle kanten De woude, er wordt niet gepresenteerd neem wat je aanstaat, sprak mevrouw en het was weldera ene luid terug de gevrolijkheid, terwijl de broodjes en de tulbanden verdwenen en de kippen met de haan zenuwachtig rond liepen om de tafel vooral in de nabuurschap van Nico die ze tot wanhoop van Mathilde hele boterhammen overhouden dus verweedt opnieuw aan de drie jonge leden hun luidheid en na hij beweerde met volle reden Achter de boerderij namelijk lagen ene brede vaart met een bootje en Jan de Cato had haar reeds gebruik van willen maken, maar mevrouw voor straat had het hun verboden zolang er niet één der ouderen bij was na het ontbijt stormden zij er dan ook naartoe Paul en Etienne zouden roeien Jan beweerde goed tussen de sturen en Frederique, Marie en Cato waar de schone en zoete last, zoals Etienne beweerde zouden Georges en Lillie trouwt ze met hun bijtjes, vroeg Paul terwijl hij met zijn roespaan de boot van de oever afstiet Kom, Etienne, gelijk op Waar zijn ze? O, kijk, daar verdwijnen ze achter de heg, riep Frederique Marie, dat je als ouderen zuster zó iets toelaat Marie lacht er goedig Ach, laat ze maar gelukkig zijn sprak ze eenvoudig Etienne echter had veel drukte zeker om het gemis aan geroeikunst te bedekken terwijl hij de vreemde bewegingen van hopig en driftig Maar Etienne, je kan er niets van Laat je roespaan toch niet zo neerploffen Een regen van druppels was over en heen gezonken Je maakt me klet snat, sprak Frederique verantwaardigd Ach, kom, denk je dat ik niet roeien kan Cato en Jan lacht Etienne uit en hij maakte zoveel dwaarsheid dat Toosje en Paul durfden vragen of zij eens roeien mocht Zij beschouden toch meneer van raten als de kapitein Etienne werd trots tal van wederstrevingen En Etienne dede omkantelen van zijn post ontzett en Catoetje zette zich triumpheerend naast Paul vol ijven om met hem gelijk in de mate te blijven met het reizen en het dalen van haar roespaan die zij krampachtig zonder vrees voorblaren in beide handen hield omvat en zij genoot wanneer hun riemen als door ene kracht bewogen gelijkmatig het groene water scheren Prachtig Cato, je kan het Prés Marie, Jan stuur eens naar die lelies en naar die plompen Jan stuurde en het bootje zwengte een groos waarop de witte en gele bekers de waterlelies en plompen lagen tussen de platte rondeblaren Marie boog zich vatten en Lely bij haar taaien leimerige stengel en trok en trok tot zij de bloem met een zeer lange steel uit het groos ophief Daar, daar zijn er veel, riep Jan, verder opwijzenden en zij geleden voor tussen een zoom van wilgen met in het water slepende zilverige lovertakken en een zoom van wijnland en Marie plukte werktuigelijk zonder doel zij hoorde niet meer hoe de andere schersten hoe Catoetje en Etienne in een hevig dispute waren over de wijzeren op men een riem moest houden zij rukte slechts onbevreesd voor het kroos haar bloemen op weer zelen zij als vochtige slangen aan haar voeten weerp en zij dachten aan dat als men hard steeds harder rukte zo hard tot de stengels bijna de vingers woonden de bloemen moesten loslaten zo komen ook een het dwaasheid zich hard hard te rukken uit zijn gedachten al bloeden die ook later na zes de van reiseltjes die Mathilde niet in de boot vertrouwde als Etienne erbij was hadden zich toen hun ongelukkige gezichtjes na die teleurstelling afgewist en opgeklaard waren met schommel en wip opnieuw tevreden gesteld Tina duwde Nico die zeer deftig zat heen en weer en Johan met lintje tussen zijn benen zitten beerden zich op de tweede schommel daar kwamen echter Marie en Etienne aan en toen Nico moe was van zijn deftigheid kwamen zij op de plank hoog eten, heel hoog riep Marie Etienne de voeten vast op de plank bracht met een paar krachtige buigingen zijn op benen de schommel in beweging ik zie je kan beter schommelen dan roeien riep Marie zij ook maakte lichte bewegingen en de schommel zwiepten al hoger en hoger terwijl haar rocken door de wind opbolden haar lange centuur vladderde haar hoed afwoei en enige haren in haar wangen warralde ze haalde diep adem terwijl zij hoog in de lucht bijna horizontaal over Etienne hing ze had een gewaarwoording als of er een onmetelijke afgrond onder haar gaapt en of zij hoger, steeds hoger in de blauwe lucht steeg als op de wikken van een grote vogel haar ogen schitterde haar wangen gloeiden en zat gaar naar de koorden losgelaten om zich met een manhopige vlucht te starten in het eilen daar bespeurden zij de vier kinderen die beneden ontzettend naar die grote mensen die zo hoog mochten schommelen opzagen en ze wilden ze een woordje toe roepen maar haar keel weigende geluid te geven Etienne was als dronken en hoger zwijde de plank Etienne, genoeg genoeg Etienne, murmelde Marie en sloot haar ogen en een het duifeling overviel haar bijna toen de vlucht van de grote vogel verminnerde langzamerhand verminnerde en ten laatste ophield ze wankerde toen zij weder op de grond stond Etienne raapte haar hoed op heerlijk geschrommeld he, riep hij buiten adem Marie knikte glimlachend en streek zich hun verwarden haren uit het gelaten en toen Etienne gekheid maakend het op een lopen zetten en zijn neefjes en nichjes toe riep dat zij hem nooit zouden vangen en toen ervan reiseltjes hem naderden Nico het laatst haastig voortschudden op zijn dikke beentjes toen zegt Marie en het gras neer bij de schommel en barst in tranen uit zij dacht aan Lily en aan Georges hoe die beide alleen en zeer gelukkig waren geweest terwijl zij, Marie naar de weilanden en de koeien gestaard had tot zij sterren voor haar ogen had zien scheveren en hoe zij, Georges en Lily alleen en zeer gelukkig waren geweest terwijl zij, Lily zijn plompen uit het water had gerukt hard