 DEEL EEN VAN Een nagelaate bekendnis. Dit is een LibriVox-opname, alle LibriVox-opnamen bevinden zich in de pubieke domijn. Voor meer informatie, of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Een nagelaate bekendnis van Marcellus Eimans. DEEL EEN. Mijn vrouw is dood en al begraven. Ik ben alleen in huis, alleen met de twee meiden. Dus ben ik weer vrij, maar wat baat me nu die vrijheid? Tijd naast erbij kan ik krijgen wat ik sinds twintig jaar, ik ben 35, verlangt heb. Maar dans durf ik niet nemen. En zo heel veel zou ik er toch niet meer van genieten. Ik ben te bang voor elk opwinding, te bang voor een glas wijn, te bang voor muziek, te bang voor een vrouw. Want alleen in mijn nuchteren morgenstemming ben ik mezelf meestig en zeker te zullen zwijgen over mijn daad. Toch is juist die morgenstemming ondraagelijk. In geen mens, geen werk, geen poek zelfs enig belang te stellen. Doel en willoos om te dwalen door een leeg huis. Waarin alleen onverschillig schuwen gefluister van twee meiden rondwaart, als het verre gepraat voor bewakers om dezelf van een afgezonde de krankzinnige. Nogmaal aan één ding te kunnen denken, met het laatste beetje begeerte van een uitgedoofd zenuuleven. En voor dat ene ding te cidderen als een eekhondje voor de fascinerende blik van een slang. Hoe houd ik zo'n afschuwelijk leven dag in dag uit, ten einde toe nog vol? Zo dik was ik in de spiegelkijk, nog altijd mijn gewoonte, verbaasd het me dat zo'n bleek, tengig, onbeduidend mannetje, met toffe blik, krachteloos geopende mond, veden zullen zeggen dat mispunt in staat is geweest, zijn vrouw, de vrouw die hij op zijn manier toch lief heeft gehad, te vermoorden. En toch is het waar, evenwaar, als dat ik met de grootste leukheid het gejammer van mijn schoonouders heb aangehoord, dat ik volmaakt kalm naast de oude man en tegenover mijn zwagig door de volle straten heen, achter annans lijk naar het kerkhof ben gereden. Dat ik met droge ogen de kisten in het graf heb zien neerdalen, de verpletterde varen naar zijn diepe droevende vrouw terugkeren, en dat ik nu weer thuis, in dit huis, waar alles nog van haar spreekt. Zonder smart, zonder vroeging, en ook zonder blijdschap, zonder hoop, omdoel, alleen maar bang, bang voor elk geluid, bang vooral voor mijn eigen stem. Soms, bijvoorbeeld nachts, of wanneer ik me verbeeld dat iemand achter de deur me beluistert, moet ik hart op uitroepen, ik heb haar vermoord. Trillend van angst en plotseling doorkild, open ik dan dadelijk alle deuren, doorzoek ik alle kassen om zeker te zijn dat mijn geheim nog altijd niet verraden is. Vind ik dan zelf mijn daad zo buitengewoon, zo ongehoord, zo vreselijk? Ach nee, daarvoor heeft zich alles veel te geleidelijk aan heen geschakeld. Sluit ik mijn ogen en leef ik mijn leven nog eenmaal in gedachten door, dan is het me voorkomen duidelijk hoe ik allengs zover ben gekomen. Ik heb zo'n dingende lust dit eens te vertellen, wat ik er voor de veiligheid maar op zal schrijven. Het moet eruit. Misschien zal ik het dan beter kunnen zwijgen, en mogelijk zijn er mensen, of zullen er mensen komen, wie mijn levensproces belang inboezemt. Wie weet hoeveelen net als ik zijn, die het pas beseffen zullen, wanneer ze zich aan mij hebben gespiegeld. Om te doen begrijpen hoe verschillend ik mezelf voorkom van de overgrote meerheid er mensen, is het niet genoeg dat mijn bekendheid is aanvangt met de dag waarop ik mijn overleden vrouw leerden kennen. Ik moet opklimmen tot de eerste ervaringen die mij mijn duister binnenst te ontsluiden. Mijn geheugen is nooit bijzonder goed geweest. Ik zie mijn jeugd dan ook niet meer vormen als een doorlopende reeks van gebeurtenissen, maar herinner maar alleen de enkele ogenblikken waarop ik sterke, doorgaans onaangenaamde indrukken ontving. Eén van mijn eerste en pijnlijkste ondervindingen was mijn interreden op de lagere school. Wat ik me van die omgeving nog kan voorstellen, is een grote, grouwe ruimte, waarin een massa giegelende kinderen bijeenzitten, bewaakt door een Norse onderwijzer. Voor de klassen zat een reuzachtig zwartpoort. Tegen de grijze wanden hangen flets getinte blinde kaarten. Duidelijker herinner ik met gevoel van iets kleins, iets zwaks, iets nietigst te zijn. Verlaten en verloren in een vajandige bende. Het konijntje uit één van mijn printenboeken, dat levend in een hok vol wilde beesten wordt gegooid. Dat al die ogen mij vajandig aankijken, beseft ik dadelijk, en of schooner meer dan 25 jaren overheen zijn gegaan, heeft niets die indruk van vajandigheid weer uit kunnen wissen. Nog altijd moet ik het hok met wilde dieren bevolkt, binnengaan, zodra ik me onder mensen wil bewegen. En nooit vermag een redenering het wandtrouwen te onderdrukken, waarmee ik mijn zogenaamde broeders nadig. Al gauw volgde mijn eerste vechtpartij, beter gezegd mijn eerste botsing, die op een vechtpartij had moeten uitlopen, maar inderdaad eindigde met mijn vlucht. Geruimetijd had ik met instinctieve schuwheid alle grotere en vassere jongens weten te vermijden. Eindelijk werd ik door een van hen net zo lang getergt dat mijn vuist in een overschuiming van drift hem een stomp toepracht. Dat zal ik je betaald zetten, riep hij uit, en toen bij het uitgaan zijn overmoedig schetterend stemgeluid achter me aanklonk op de trap, begreep ik wat er buiten volgen zou. De gedachten van stand te houden kwam wel in me op, maar ach, zo flautjes. Beneden gekomen keek ik een oogomblik verwilderd om me heen, en toen zijn vierkant bruin gelaad, boven enige kleinere jongens in de deuromlijsting verscheen, had ik ook in de verte een voortbandende agent opgemerkt. Ik zet het op een lopen en sloop me zwijgend bij de politie die eraan. De man kreeg eens op meneer, maar zij niets. De julende jongensgroep volgde ons op een grote afstand, en het werd merduidelijk dat ik een lafaart was. Maar al te dik was heb ik de opmerking hoor maken, een mens die zijn fout erkend is ook in staat ze uit te roeien. Ach, ach, wat moeten zij die zo spreken met weinig zelfkennis bedeeld zijn? Stel dat een gierigaard uit schaamte over zijn ondeugd, dan kent hij hem toch wel goed, handen vol geld uiteelt. Hij schijnt vrijgever te zijn geworden, maar is hiervan iets meer sprake dan van een schijn? Zal hij in zijn binnenste niet altijd de tegensin om weg te geven, waarin het kernmerk van de gierigheid bestaat, blijven gevoelen? Al leert een doof stommen verstaan wat iemand zegt, hij kan het daarom nog niet horen. Mijn lafheid was volstrek niet overwonnen, toen ik in mijn later leven gewapend met de wetenschap dat niemand mij opletten, soms een volle zaaldoorst binnengaan. Voor het nieuwe, het onbekende, ben ik altijd te gedijnst, en toch heb ik er altijd naar gehunkeerd. Aan dergelijke tegensredigheden is mijn ziel rijk, ik snak bijvoorbeeld naar aandoeningen en ontwijk toch al wat mijn gemoetsrust kan verstoren. Dat de bekentenis van lafde zijn alle lasers dadelijk tegen me moet innemen, weet ik, maar begrijpen ze in hun onrechtvaardigheid niet dat ik veel liever dapper waren geweest. Wat is het toch onzinnig, een mens te veroordelen om lichamelijke en geestelijke gebreken waaraan hij immers voelmarkt onschuldig is? Denkt iemand soms dat hij ervan geniet? Is het zo prettig zich geminnig te weten? Lafheid is de onverniedigbare worm gebleven die aan de vervulling van al mijn wensen heeft geknaagd, en het zijn nog altijd mijn bangste nachten wanneer ik in een droom weer voor het eerst de school betreed of het hazenpad kies voor een sterkig, dapperder individu. Natuurlijk dacht ik als jongen niet dat mijn vreesachtigheid onoverwinnelijk zou blijken en tegen deel maakte ik me iets dat hij vanzelf verdwijnen moest voor een toenemende kennis van mensen en toestanden. Ik reken daarop dat de ondervinding hem zou vernietigen, terwijl hij me juist beletten zou ondervinding op te doen. Nu was dit in zoveren toch juist gezien als ook een opgedongen ondervinding wel iets aan me had kunnen hervormen. Gesteld eens dat er geen agent in de buurt was geweest. Ofwel dat de omringende jongens mij het vluchten hadden belet. Dan zou ik wel tot tegenweer genootzaakt zijn geworden en als mijn eerste antagonist eens geweken waren voor een toevallig raak aankomende vuistslag. Wie weet hoeveel moed de zelfoverschatting met dan had ingeboezend. Met dat verstandige dwang hadden mijn ouders aan mijn ongelukkig bestaan dus wel een betere plooi kunnen geven. Evenwel, wie vraagt zich voor het huwelijk af of hij tot de uitoefening van zulk een verstandige dwang in staat is. Niet op ons entwil, waarom het vader en moedig naar een aardig speelpropje verlangen, wordt een kind de levensdaak opgelegd. Intussen fantaseerde ik als jongen mij het ideaal van een man die altijd zeker is van zijn zaak en voorgevoelende dat ik nooit zulke man zou worden, deed ik al mijn best hem tenminste uiterlijk na te boodsen. Dit is, voor zover ik mij herinnig, mijn eerste poging geweest om mijn ware natuur te verbergen onder een aangenomen rol. Naar de hand ben ik in dit comediespelen zo goed opgegaan dat het mij, hoe slecht ik ook speelde, onmogelijk is geworden, ooit weer eenvoudig mijzelf te wezen. Beproefde ik het nog eens, dan kwam ik me voor geen zelf meer te hebben, niets anders te zijn dan een zieloos organismen, zonder één neiging, één afkeer, één opinie, één drang. In de regel echter riepen mijn neigingen en afkeeren, mijn opinies en drangen, me toe. Sluit ons op in je binnenste, want we zijn buiten model, verboden in de samenleving der mensen. En hoe beter ik mijn waar ik leerde verbergen onder een personage, dus zeg constant, hoe onverschillig ik werd voor de verkeerdheid van mijn aandriften of daden, zolang ze maar onopgemerkt bleven. Barout heeft me nooit iets anders dan een onhandigheid. Was liegen een noodzakelijk gevolg van het rollenspelen? Ik loog bovendien zonder noodzaak, ja, geheel zonder reden, dat een jongen die kattenkwaad heeft uitgevoerd dat niet zo nauw met de waarheid neemt, wie zal zich daarover verwonderen? Waarom echter beweerde ik van Scheveningen te komen wanneer ik in het bos had gewandeld? Waarom zei ik ongevraagd, we hebben platen bekeken, als ik met een kennis soldatjes had opgezet. Tegenwoordig heeft hij aandang om in de eenvoudigste omstandigheden van het leven iets anders dan de waarheid te zeggen, veel van zijn kracht verloren. Maar nog altijd ben ik trager in het geven van een juistere laas dan in het optissen van een fabeltje. Ik heb wel eens moeite gedaan om te weten te komen of mijn ouders misschien leugenaars waren geweest. Maar die pogingen hebben tot geen resultaat geleid. Wie hen gekend hadden, loogenden het. Doch hun verklaringen boezende me geen vertrouwen in. Stelen zonder liegen is ondenkbaar. Ligen zonder stelen ook? Voor mij heeft het stelen alleen in mijn zeer jonge jaren veel verleidelijks gehad. Aan een gestolen knikkig hecht ik toen dubbele waarden en Erik durft eroken, stal ik al sigaren uit vaders schrijftafel. Verdricht mijn geheugen me niet, dan am ik zelden of nooit iets uit hebsucht weg. Welp mij aanlockte, was het prikkelende van een plotselingen onlogische verrijking. Ook mijn krasegoïsme spruit niet voort uit grote gehechtheid aan mijn eigendom. Veel leer is dit het product van mijn steeds binnenwaartsgerichterblik, die het leven en het leed van anderen niet opmerkt. Mijn kennisen, vrienden heb ik nooit gehad, kwamen er niet licht toe, mij om een dienstbedoond te vragen. Maar deden ze het, dan weigerde ik zelden. Goed hartigheid was het niet, daarvoor bleven ze met de onverschillig. Vermoederlijk treef me de eidelheid die zich gestreeld voelde door het ongewone verzoek. Dat deze eidelheid me nooit eerzucht geeft kunnen maken, heb ik altijd toegeschreven aan lichamelijke zwakte. Elke poging om te volharden greep mij zo danig aan dat ik slechts uitputting, geen bevrediging, kon vinden in de overwinning van hinderpalen. Weinig dingen hebben mij in mijn jongenlingsjaren meer verbaasd dan de ambitie van mijn medescholieren om alkander de loef af te steken. Als ik er van plannen hoorde spreken om op één te komen, als ik de zenuwachtigheid gradensloeg waarmee zij de cijfers van hun drie maandelijkse rapporten vergeleken, als ik hun bui van plezier op offerende werkelust waarnam, dan was het met de moeder, alsof ik met mijn kalme onverschilligheid voor officiële onderscheidingen, met mijn voorkomen gebrek en belangstelling in het oordeel van mijn meesters en met mijn onlesbare dorsch naar afwisselende pretjes, een wezen van geheel ander. Ik gaf toe slechter, gehalte was, dan al de overigen. De woorden vooruitkomen en beroemd worden oefenen niet de minste aantrekkingskracht op mij uit. Wel begreep ik dat iemand die arm is leren moet om later met zijn wetenschap geld te kunnen verdienen. Maar de jongens hadden me verteld dat mijn papa vermogend was. De omstandigheid dat hij niets meer uitvoerde schende te bevestigen. Waarom zou ik me dus moeite geven voor zulke onaangenaamde dingen als algebra, cosmografie of maten en gewichten? Was papa rijk genoeg om zonder iets te verdienen zich al de pretjes te verschaffen die hij begeerde? Dan zou dit met mij, zijn enige zoon, ook een geval zijn. Ik nam me wel voor, andere, interessantere, avontuurlijkere plezieren op te zoeken dan papa deed, die alleen afleiding voor zijn zenuwachtigheid en zeldzame spijzen of wijnen voor zijn gebrek aan eetlust scheen te verlangen. Maar voor de verwezenlijking van mijn nog zeer onduidelijke idealen was het stellig niet noodzakelijk dat ik bijzonder goed kon rekenen of snachts de namen der sterren opnoemen. Ik leerde uitsluitend wat mij een beetje toelachten als geschiedenis of wat ik mij inderdaad er nodig te zullen hebben als aardijkskun, vreemde talen en geen straffen, geen voorspiegelingen van beloningen, geen vriendelijke of deftige vermalingen waarin in staat mij tot een kracht in spang te verleiden waarvan het nut mij onduidelijk bleef. Zo leuk mogelijk bereerde neerde ik mijn gantse doen en laten en de argumenten om iets te doen moest er al heel krachtig zijn wilden zij over mijn aangeboeren traagheid die tot latendreef zegenvieren. Dit voorzichtige stil overwegen, deze afzondering van mijn actieve makkers, dit argwanend nooit toegeven aan een opwelling van het ogenblik bezorgde mij natuurlijk de reputatie van achterhoudend, gluiperig, loens te zijn. Ik vernam het wel eerst op latere leeftijd maar had toch er eens als jongen het gevoel dat niemand me mocht leiden. Nu stond tegenover zoveel gebreken wel het voordeel dat ik volstrekt niet afgunstig was. Maar vanna erbij beschouwt was het een zuiver negatieve deugd. Of schoon ik nooit iemands vermogen, iemands positie heb benijd, is na haar hand mijn haat tegen de zogenaamde normale mensen toch voortgekomen uit wangunst. Als knap benijd ik hun dat zij meer pret hadden. Als jongeling dat zij meer emoties wisten te vinden. Als man dat zij tevreden konden zijn. Veel minder dan anderen had ik met mijn kennisen of met ouderen omgang. Op school verveelde ik me. Buiten staat mijn aandacht bij de les te bepalen. Op straat zocht ik de eenzaamheid uit vrees voor onzachte botzingen met ruwere makkers. Tehuis lieten een ziekelijke vader en een brommige moedig me geheel aan mezelf over. Toch werd ik wel eens uitgevraagd en moesten die beleefdheden wel eens beantwoord worden. Zulke feestdagen waren voor mij marteldagen. Dan hoorde ik de andere jongens spreken over hun wetteiveren dat mij koud liet, over hun grappen waarin ik geen deel durfde nemen en nooit voelde ik mij eenzamer meer verstoten dan in het gezelschap van mijn tijd en dat op zekere hoogte lotgenoten. Ik stond buiten alles en terwijl ik me verbeelde met mijn eerste mislukte vechtpartij dat ik ging te hebben verlaten zag ik geen kans er ooit weer in door te dringen. Natuurlijk had ik te gevolgen dat de anderen mij uitlachten, minachten en soms allen tegelijk aanvielen. Dan moest ik me wel verdedigen en deed ik het of met blinde wanhoopsrazanij of met al de kleine listen en valsheden die tegenover zulken overmacht de kansen enigszins gelijk maken. Dit belette echt er niet dat ik regelmatig het onderspit dolf en uit dit voortdurend gevoed minderheidsbecef ontwikkelde zich een machteloze verbittering. Van die verbittering waar tegenover geen liefde stond was ik mijn reeds op mijn 12e jaar helder bewust maar vele jaren van aanhoudende zelfbeschouwing en zelfonderleding zijn nodig geweest om het te doen begrijpen hoe hij was opgegroeid en waarom hij onuitroeibaar moest blijken. Ondertussen was de leeftijd voor me genaderd waarin de vrouw haar invloed begint uit te oefenen op ons denken en handelen. Lever zou ik neerschrijven ik werd man maar het komt me voor dat ik eigenlijk altijd een schuchtere onhandige jongen ben gebleven. Het levensluchtige krachtgevoel dat zo dik was in overmoed ontaard heb ik nooit gekend. Voor mij bepaalde zich de ommerkeer dood een wijziging aan mijn eenzame overpijzingen die sterk erotisch werden getint en tot een verandering in mijn geheimen liefhebberijen die voorheen uit kleine diefstallen en andere streken hadden bestaan. Ook kreeg mijn comediespelen een nieuw karakter daar ik nu bij voorkeur de eigenaardigheden van grote, gaemzinnige misdadigers of melancholische romanhelden terug te natenbootsen. Bij dit fantaseren van idealen bemerkte ik voor het eerst dat verschillende invloeden gehele verschillende mensen in mijn binnensten kunnen opwekken. Ben ik doorgaans koud onverschillig, belust op zingenot, onvatbaar voor altruisme, een paar maanden van Waaknerch, een glas champagne, een mooi schilderij, een gram kerkmuziek zijn of liever, Waren, in staat met de vervullend met geestdriftige bewondering, spraakzame vriendelijkheid, cerebrale vereering, zelfverlogenende liefde. Dan wordt het met de moeder alsof mijn traag bloed plotseling sneller gaat stromen of er spanning komt in mijn slappe zenuwen, of het licht, kleurig, levendig wordt, in mijn mat, grijs, slaperig brijn. Ik gruw van mijn gewoon nuchter ik met zijn leukheid tegenover alle belangen, alle banden van het leven, zijn vreemd zordige begeerten om in het mensen, vooral vrouwen, te pijnigen. En terwijl de lust om groots offer te brengen, mijn ziel doorgroeid met een somber enthousiasme, vereist voor mijn wochtige ogen de vlekkelooschone gestalte in het kuisgesloten gewaad van haar die ik geknield aanbid, maar nimmer zal bezitten. Ook een weersverandering, een eerste lente zoelheid na een scherpe winter, een zonneschijn na een grijze regendag, een onweer of een storm na een drukkende stilte. Ja, zelfs het opkomen en het ondergaan van zon en maan, zijn bij machten me op te heffen, tot een verhoogd, een intenser leven. En daarom had ik dan ook de effe, zomer of wintertijd niet minder dan de strakke middeluren van dag of nacht. Gelukkig, dat is tevreden, blij, hoopvol, gezond, voel ik me nooit, want als in mijn beste ogenblikken het verlangen naar een onbekend, overweldigend geluk me opbeurt uit mijn doffe dommel, dan ontwaakt tegelijkertijd mijn pijnlijke doef geestigheid en welt, zonder dat ik weet waarom, een nooit, nooit, me voortdurend naar de lippen. In welke fase ik dus verkeerde, de vrouw werd het overheersende beeld van mijn meimeren en daarmaat ik haar heviger begeerde, ging ik haar schoon valliger uit de weg, in mijn kalpe morgenstemming lag daar aan de vrees ten grondslag dat ze mijn lust, die ik verboden, gemeen achte, in mijn ogen zou lezen. In mijn schaarse ogenblikken van opwinding was het de angst dat ik me in haar naarbijheid belachelijk zou aanstellen. Oh, wat heb ik toen heet begeerd, wat heb ik toen vuurig bewonderd. Even als een droppel ontsnapt de rozeolie een gantse zaal van heerlijke geur kan doortrekken, zou mijn hele leven met een verkwikend aroma gedrengt zijn geweest, als ik in die jaren een enkel ogenblik van bevrediging had mogen genieten. Wat geeft het of wij rijk worden als we geen wensen meer hebben? Wat paden of wij de genietingen maar voor het gerijpen krijgen wanneer onze zenuwen zijn afgestond? Einde van deel 1 van een nagelaten bekentenis Deel 2 van een nagelaten bekentenis Dit is een liepenvoxtopname. Alle liepenvoxtopnamen behoren tot publieke domein. Formier informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar liepenvoxt.org. Opname door Anna Simon. Een nagelaten bekentenis van Marcellus Eimans. Deel 2 Mijn schoolmeester had een mooie dochter die zich natuurlijk aan de weinige kostjoens elke dag vertoonde. Maar voor mij slechts twee maals zweeks op de tekenless zichtbaar werd. Dan stond zij aan de hoge tafel naast me en achter het latwerk waar tegen onze voorbeelden hingen kon ik stilsgewijs blikken werpen naar de blanke hals, de melkwitte slapen en de poeselen handjes. Zacht ik haar beeld mij weer voor ogen te stellen dan men ik nu haar gelaadskleur eer foos te moeten noemen en haar ronde vormen niet te kunnen toeschrijven aan een gezonde ontwikkeling. Wat hiervan zij in een nauw aansluitende jersey trokken haar gevulde armen, haar zware boezem en vooral haar molige handjes mij onweerstaanbaar aan. Die handen waren zo wit, zo klein. Ik verbeelde me dat ze ook zo flueelachtig zacht moesten zijn. De linker lacht ik als de hele les door vlak naast me en dan was ik niet in staat iets uit te voeren. Zo velstreed mijn lust hem aan te raken met mijn vrees voor een obschutting. Het was me niet mogelijk de ogen ervan af te wenden. Ik hoorde de vragen niet niet op me gericht werden en stelde me soms aan als iemand die maar half snik is. Mijn schuwheid werd in dit bijzondere geval nog versterkt door het gerucht dat een indische kostjoon die ik om zijn reuzenkracht en zijn uitdagende manieren altijd zorgvuldig vermeed met het meisje op zeer vertrouwelijke voetstond en dat onvoldaan begeren dat kampen met een verlammende vrees brachten me elke woensdag en zaterdag in zulk een koortsachtige overspanning gevolgd door afmatting dat ik zelf niet meer wist of ik naar de tekenles verlangde dan wel hem voor afschuwde. Op zekere dinsdag werd de indische jongen ziek en de gantste nacht verdiept ik me in de vraag zou ik nu durven? De volgende dag gaf ik in de morgenuren op alle vragen onzinnig geantwoorden. Bij de aanvang van de tekenles stond ik met een gloeiend hoofd op mijn voorbeeld te staren geewend en bevend van zenuwachtigheid buiten staat mijn aandacht te vestigen zonder stuur over mijn handen en voeten. De twee uren gingen voorbij maar ik had even min een enkele juiste lijn getrokken als een poging gedaan om mijn brandend verlangen te bevredigen. De indische jongen werd eer erger dan beter tegen de volgende zaterdag was het dus wederom zou ik durven? Tot halfweg de weddag kwam er volstrekt geen beterschap mijn wangen gloeiden mijn ogen staken mijn lippen beefden en schijnbaar onophoudelijk bezig voerde ik in waarheid niemand al uit. Toen viede iets voor dat me driestheid gaf waarin ik behoefte had. De muziek van een doortrekkerd regiement hief in de straat een opwekkende mars aan en het was of deze schettende akkoorden mij de slappe zenuwen spanden. Ik voelde een golf van kracht mijn aderen door lopen en beelden me in eensklapps alles te kunnen alles te durven. Ik lijd mijn hand op de mooie witte vingers waarvan mijn ogen alweer een uur lang zich geen seconden hadden afgewend en nu gebeurde wat ik wist dat gebeuren zou en toch voor onmogelijk hield. Zij trok niet terug. Nog zie ik de bruine tafel achter het opgehangen voorbeeld dat ons beveiligde voor onbescheide blikken. Nog hoor ik de mars die mij doorgroeide als een warme wijn en somtijds vooral in de schemeruur van heldere voorjaarsdagen wanneer het gedruis van de stad verfloudt en in de verte een klok luid dan leeft onder andere verbleekte sensaties ook de heerlijkheid van deze aanraking nog eenmaal in me op het voorgevoel van een wellust zoals ik er nooit een mocht genieten. Mijn gedage later was de meester wij zeiden natuurlijk de oude jarig het geschenk dat hem vereerd moest worden daargelaten vierden wij dat feest elk jaar op onze eigen kosten meestal genoten we een googelvertoning deze keer hadden rijke ouders van een paar zwakke tweelingen 100 boerderijentherbeschikking gesteld voor een buitenpartij mij lagte dit uitstapje aanvankelijk weinig toe bij dat rovertje of krijgen te spelen dat haastje overspringen en stuivertje verwisselen ducht ik allerlei botsingen met sterkere jongens toen ik echter hoorde dat zij mee zou gaan en de indische jongen nog thuis moest blijven kreeg de zaken een ganz ander aanzien door voorzichtig en zwijgend te dringen te draaien te sluipen lukt het me in het rijtuig een plaatje naast haar machtig te worden dit verzekerde me alvast haar buurschap voor ruim anderhalf uur en in de diepte van de bouwchet kon ik gemakkelijk onder haar mantel het verrukkelijke handje omklemmen ook Tans deed zij geen poging zich aan mijn greep te onttrekken en tegelijkertijd wist ze zo ongedwongen met de andere jongens door te praten dat ik me ongestoord aan mijn genot kon overgeven ik verbeelde me nu te weten wat liefde was en terwijl het verlangen om aan haar voeten als een offer voor haar geluk te mogen sterven mijn ziel met weenmoet en mijn ogen met tranenvulden groeide mijn vajandigheid jegens de andere jongens tot brutale verachting toen wij op de plaats uitstapten had ze me nog geen woord toegevoegd zelfs deed ze alsof de langdurige aanraking van onze handen niet tot haar bewustzijn was doorgedongen die zelfbeheersing leek me al te sterk ik verlangen niets liever dan een geheimen verstandhouding waarvan geen derde ooit iets zou ervaren nu echter kwam de vraag in me op of ze misschien het kind maar had laten begaan gepijnigd door de vrees dat mijn genot al dadelijk weer tot een begogeling zou verbleken wij volde ik in de eerste verwarrende drukte tussen een kloek en hoopvol meespringen dartelen stoeien vechten met een uitrucht gebende die haar omringde en een teatrale afzondering om aan de jongens te tonen dat ik me verheven achte boven hun vermaken en om Mina te doen gevoelen dat zij mijn liefde miskenden zonder recht te weten waarom sloot ik me eindelijk bij een troepje aan dat in een hoog gevulde hooiberg klom en reeds begon ik op het hooi neergevleid maar je te verdiepen in de plotselingen vernietiging van mijn luchtkasteel toen ik tot mijn verbazing haar bruin haag haar zware wenkbrouwen en haar grote donkere ogen boven de rand zag opduiken ze naderden keek me even aan en ging zwijgend naast me liggen ik vond geen woorden om te spreken en geen moed om het te verroeren mijn poos stoeden en sreelden de jongens nog om ons heen toen kwam een van de bende op de inval naar een lagere berg te gaan om eieren te zoeken en terwijl zijn langs de stijlerand afgeleden werd het stil en eenzaam onder het lagen donkere dak gerust gesteld en aangemoedigd door haar geheel vrijwillige komst wilde ik weer mijn hand uitstrekken maar nu rees zij op haar linker ellebo geleund half overeind streek met haar rechtervingers als met een kam door mijn haren en begon te praten waarom heb je zo lang niets tegen me gezegd op deze vraag had ik min het minst niet voorbereid en toch was het zo natuurlijk dat Mina hem stelde alle jongens spraken haar toe ik alleen durfde het niet maar voelde me wel diep gegriefd dat het eerste woord niet van haar kant kwam ik zag het waasheid van mijn handelwijze held erin en ben toch in mijn verdere leven telkens weer op dezelfde clip gestrand juist in de gevallen dat ik een vriendschappelijke vertrouwelijke omgang wens beled me een geheim zinnige onoverwinnelijke weerstand met wat vriendschap en wat vertrouwelijkheid van mijn kant te gemoeten komen ik maak me dan diets dat ik mijn gezelschap niet opwildringen toch eigenlijk die deze verklaring om aan een lelijke zaak een mooie glim te geven mijn antwoord aan Mina was zo dwaas mogelijk wel ik had niets te zeggen maar je wilde wel naar me kijken hè vooral naar mijn handen zeg maar niet nee ik heb heel goed gezien dat je je ogen er niet af kunt houden dat zij mijn bewondering had opgelet trof me niet bijzonder maar ik vond iets stuitends in de open hartigheid waarmee ze de bekende evenwel had zij mijn onbescheiden kijken niet kwalijk genomen dit gaf me de moed wat verder te gaan dat komt omdat ik nog nooit zulke mooie handen gezien heb je bent helemaal zo mooi Mina ik voelde mijn hoofd gloeiend rood worden maar zij deed alsof ze het niet opmerkte zij alleen fin je en bleef me lang zwijgend aanstaren eindelijk zeig zij met een zucht weer achterover in het hooi neer en nadat wij naast ook handen uitgestrekt een poosje gezweeg hadden voeg ze eens klaps zeg eens termier hou je van me ik voelde mijn schruchtigheid wijken misschien doordat ze me niet meer aankijk roerloos in het donkerbruine barg kaptuurend antwoord ik bijna flink ik heb al zo lang van je gehouden maar ik dacht dat jij meer op die gele Chinese was gesteld Jan Bronte precies je lijkt wel gek ik zou zelfs ziek worden van het eeuw gehoesten weer richten ze zich half op om met haar vingers door mijn haar te kunnen strijken ik greep naar haar hand om ze te verdedigen begon ze met kietenen wat ik het geheel niet velen kan en als toeiend roelden we een tijd lang door het hooi heen en wedig swommen op vielen weer en begonnen al zenuwachtig en zenuwachtig te lachen toen puften ze eens klaps van de warmte riep uit dat we weer stil moesten gaan liggen en verleiden zich neer aanstonds liet ik me naast haar vallen nu wilde ik me dicht tegen haar aandrukken om fluisterend te herhalen dat ik zo dolveel van haar hield en zo graag voor haar wilde sterven toch op dit ogenblik stroopte ze haar mou tot aan de schouder op en strikte de blote arm onder mijn hoofd uit ga nu maar liggen of wil je soms niet als verblind door een schittigend visioen kon ik nauwelijks vorm en kleur onderscheiden ik zag maar iets heerlijk wits het duizelde me voor de ogen mijn hoofd zong neer en onder mijn hals de flueelachtige wekenheid gewaarwoordend van haar zacht vel voelde ik dat het uitwas met mijn eterische opofferende liefde de hitten van het hooi doorgluyde mijn aderen met begeerte en door al mijn zenuwen liepen wel lustige ziddering ik hoorde het gegons van de jongens heel ver af het zonlichtschemen bij vlagend de verduisteren en een lust om de kleren af te rukken van de blankheid die ik naast me vermoeden woelde als een koord door mijn bloed tintelde in mijn vingertop toch dorscht ik niet lange tijd lag ik machteloos ten prooi aan de strijd die mijn hevig verlangen en mijn verlammende lafhartigheid samenstreden maar het einde was dat mijn lafheid weer zee gepraalde en dat de zeldzame tijd ledig voorbij juch misschien moest ik zeggen mijn beter ik overwon maar heeft het beter ik nog recht op zijn naam wanneer het ons in plaats van de zelf voldoening en de tevredenheid die op zulke overwinningen het heet te volgen slechts zelfverachting en spijtverschaft heb ik ooit later in mijn ernst geprogingen om goed te zijn iets genoten waarbij ik in gedachten met evenveel voldoening verwijl als ik tans met bitteren onvoldaanheid terugdenk aan dat uur van lafheid waarin ik fatsoenlijk ben gebleven maar je zou het jezelf in een zee van onaangenaamheden hebben gestort zelfzucht geargument ik had dan toch ook een buitengewoon genotgesmaakt terwijl ik nu maar op al een zalige uitspaddinkjes terug kan zien die de zee van onaangenaamheden veranderd hebben in een walgelijk moeras de kracht waarmee ik de zogenaamd deugdzame normale maatschappelijk goede mensen heb benijdt bewijst genoegzaam voor de oprechtheid waarmee ik gewenst heb eenvillende hunne te mogen wezen nu deze wens niet vervult is geworden omdat zijn vervulling onmogelijk was nu ik nog de geoorloofde smarten heb geleden nog de geoorloofde genoegens heb gesmaakt nu vraag ik waarom het mij niet vergunst zou geweest zijn naast mijn eigen ellende te kennen mijn eigen genot mij verbaas het niet meer dat de maatschappelijke samenleving uit zelf behoud wezens zoals ik er een ben brandmerkt en bij de eerste geschikte gelegenheid opsluit of onder curatelen plaatsen maar moet een andig er zich dan wel over verbaasen dat ik barauw gevoel over elk beetje ontstappte bevrediging beslopen met de vreesachtigheid van een gejaagd roofdier het waren u plicht geweest u zelf te verbeteren smaak in edelere genietingen te leren krijgen heb ik het aan niet gewild niet vruchteloos beproefd temmen door dwang dat is mishandelen door overmacht laat zich menig dier maar eerst door een overerving van velige slachten kunnen oude lusten afsterven en nieuwe ervoor in de plaats treden of mina insgelijkste lure gesteld is geweest ik geloofde destijds nog dat iedere vrouw gerexpecteerd wil worden en zeker is het dat zij nooit iets liet blijken terwijl onze platonische liefde na het vertrek van de indische jongen die het klimaat niet kon verdragen een chronisch karakter aannam behalve op de tekenlessen ontmoeten wij alleen dikwas op straat waarschijnlijk spraken we dan over liefde maar of schoon ik er nog wel eens in slaag haar beelten is in mijn geheugend terug te roepen en flauw weer de aandoeningen te gevoelen die zij toen in mijn opwekte kan ik me onmogelijk herinneren wat we samen behandelden het geheel innerlijke leven dat bij aandacht meer en meer van de buitenwereld afleiden was toen reeds bij me aangevangen ik deed geen poging om haar te doorgronden maar verdiepte me uitsluitend in de emoties door haar aanblik haar aanraking haar woorden haar kussen in mijn gemoet verwekt I enjoyed myself te vertalen door ik onderging het knagen van mijn zinnelijk begeren of de druk van mijn zelf verlogen het aanbidden nu eens bekoorde Mina mij als een verleidelijk vrouwenligaam dat ik wilde zoenen en bijten soms ook knijpen en slaan dan weer had ik graag haar handen haar hals ja zelfs haar mond met een sluiver bedekt om alleen in haar ogen te staren liefde hebben en te sterven in deze laatste gevoelstoestand was het me voorkomen onbegrijpelijk dat ik nog kort geleden Mina met zo'n gans andere blik had beschouwd en beelde ik me in nooit tot die leuke dierlijkheid terug te kunnen keren maar de opwinding vervouderspoedig genoeg en dan werd het me even raadselachtig dat die zalig maken de emotie zo spoorloos was verdwenen toch was haar leven in een afwisseling van stemmingen groot genoeg om aan een afwisseling van mensen in hetzelfde om hulsel te doen geloven was echter één der vakanties ingetreden welke Mina geregeld buiten de stad bij haar familie doorbracht dan verpleekten al mijn gevoelens de gelijkertijd en bleef in mijn ziel alleen een ondraagelijke doorheidachtig niet slachten me meer toe de vrijheid waarvan na ik meende ieder ander mens genoot leverde voor mij slechts gereize verveling op en zag ik Mina terug dan ondervond ik niet alleen weer verlammende werking van mijn gewone schuwheid maar dan boezemde ze mij in de begin zelfs een vreemd soortige afkeer in ik vermeed haar evenstelselmaatig als mijn cabaraden en het duurde lang eerder oude gevoelens terugkeerden en de vochtvertrouwelijkheid weer opleefde natuurlijk voeg ze me dan na een opheldering van mijn zondeling gedrag en moest ik allerlei wonderlijke leugens verzinnen om schijnbaar te verklaren wat ik zelf niet begreep zo menig oudeur heeft beschreven hoe vreselijk het is als iemand zich bedrogen ziet in een ander hoe komt het dat nog geen schrijver eens verteld heeft hoeveel erger het is bedrogend te zijn in jezelf wat met meest ontstemde was de grievende overtuiging dat ik niet de geringste aanleg bezat voor één daar helden roller waartoe ik mezelf wel eens in de toekomst bestemde voor een donkuan ontbrak met de driestheid voor een rieter van tokambork de standvastigheid voor een raaimando lulio de volharding in de ensago aan alle vluchtigen en tegen strijdige opwellingen was ik temprooi doordat geen ernstig streven in mijn ziel wordt ook onschieten zelfs aan het genot was ik niet in staat trouw te blijven wel mijn lusteloosheid alles overweldigde verkleurde en smoorde eer ik wist wat leven was voelde ik me al langzaam afsterven en nu op nog geen 40-jarige leeftijd leef ik eigenlijk alleen nog in mijn verbeelding einde van deel 2 van een nagelaten bekentenis deel 3 van een nagelaten bekentenis dit is een liepivox opname alle liepivox opnamen behoort tot de publieke domijn voor meer informatie of om je aan te melden als verwilligig ga naar liepivox.org opname door Anna Simon een nagelaten bekentenis van Marcelus Eemans deel 3 intussen had ik met goed gevolg mijn examen voor de Hoogere Burgerschool afgelegd gewoon mezelf te onder of liever andere mensen en elke moeilijkheid te overschatten was ik over deze uitslag niet weinig verwonderd tegelijkertijd stemde je me treurig omdat ik voelde dat mijn verandering van school tevens mijn verwijdering van Mina zou zijn wel maakte we alle handen afspraken die ook een tijdlang werden nagekomen maar allengs kwijnde onze verstandhouding weg zonder me iets anders na te laten dan het gevoel van onvoldaanheid dat nog altijd aan haar herinnering verbonden is mijn liefde verdween als een regen druppel in heet Duinzand wat achterbleef was een vuil bruine plek mijn burgerschooljaren werden gekenmerkt door een steeds klimmende angstvalligheid tegenover het vrouwelijk geslacht gepaard aan een groeiende afkeer van mannelijk gezelschap ik werd al schuwig en schuwig voelde me alleen in de eentemheid op mijn gemak en besefde toch dat ik mijn dorst naar genieten van allerhande aard nooit in deze eentemheid zou kunnen lessen mijn levenskracht was groot genoeg om duizendarleien begeerden in me op te wekken maar scheen te zwak om één dier begeerden te bevredigen elke avond nam ik me voor de volgende dag moediger te zijn en elke volgende morgen volharde ik als verlamd in de saaie sleug hoeveel verhalen me ook ter oren kwamen van stouten stukjes door andere jongelij uitgehaald de vrees voor mislukking en spot was de ketting aan mijn voet die mijn vrijheid van handelen beperkte toch droomde ik nog altijd van een betere toekomst die aan zou breken zodra ik maar geheel en al mijn eigen meester was en door middel van wijn of liqueur slaagte ik er zelfs in mij hallucinaties te bezorgen van de ideale vrouw wie er bezit zowel de nuchtere genieter van smorgens als de overspannend weper van savings in me bevredigen zou zodoor leefde ik ogenblikken van genotvolle opwinding waarin ik zwinters gedichten las zomers buiten rondwaalde en alle schakkeringen daar liefde in mijn fantasiegenoot waren drukend voor gevoel dat de werkelijkheid nooit aan mijn verwachtingen zou beantwoorden en ik altijd dezelfde onhandige lafaat zou blijven trok over dit zonnig sielenleven de zwarte wolkschaduwen der zwaar moedigheid heen dan was het uit met mijn roes en zag ik alles weer oversoust door het terugstotende gereis van de alledaagsheid met een zwaar hoofd sloop ik naar bed en niet selden sloot ik toenreeds de ogen met het verlangen nooit weer te zullen ontwaken in het leren was ik nog bijzonder vlug nog bijzonder achterlijk meestal nam ik in elk nieuw vak een goede aanloop om dan langzamerhand te vertragen en te slotten zelfs wat achteruit te gaan dat bijna elke studie me gauw verveelde was misschien eer en gevolg dan de oorzaak van dit verschijnsel zelfs in mijn lievelingsvakken als schijkunde fisica en literatuur raakte ik spoedig in de war en dan maakte ik tegenover minder gevoordelden zulk een treurig figuur dat mijn gebrek aan eersucht mij niet tegen moedeloosheid kon vrij waren voor mij even als voor de negers scheen de hoogste grenslijn van intellectuele ontwikkeling erg laag verliggen en betekende het dus niemand al of ik hem langzaam kruipend dan wel met één vluggesprong bereikte er overheen kwam ik toch niet het spreekt vanzelf dat na een goed begin vol ijvrig gevoorderingen niemand de ware reden van deze vertraging en deze verslapping bevroede alles werd aan onwil toegeschreven en omdat ik mezelf destijds nog niet zo goed doorgronden als tegenwoordig maar wel besefte dat mijn onrecht werd gedaan zweeg ik op die verwijten en verschandst ik me in een ongenaakbare stugheid op deze wijze dan mijn vijandigheid tegenover kameraden en leraren nog immer toe om zich uit te breiden tot de curatoren, mijn ouders en alle niet onbeduidende mensen met wie ik in aanraking kwam het was me of ik op ieders gelaad mijn veroordeling las en ik voelde dat die rechters me niet kenden had ik toen maar ingezien dat in de regel de onverschilligheid van de mensen hun strengheid erg verzacht buiten staat mijn leven door eigen krachten verbeteren vestigd ik telkens mijn hoop op de veranderingen waardoor ik gedwongen werd voor iedere jongen zijn verwisselingen van school opklingen naar hogere klassen ommerkeren in zijn bestaan ik hopen vruchteloos dat ze ook door revoluties in mijn binnenste zouden worden ik kom me vast voornemen onder nieuwe makkers niet langer schuw tegenover nieuwe meesters niet langer want trouwen te zullen zijn ten invloed van de nieuwe omgeving was in tegendeel dat ik nog angstvalligig nog achterdochtigig nog wijvelendig nog bescheidener werd om met mensen localiteiten toestanden op mijn gemak te komen moest ik een grote zelfoverwinning behalen en zag ik ondertussen dat anderen licht viel wat mij zulke ontsachelijke inspannen kosten dan overmanden me de wanhoop en bond ik zelfs de strijd niet aan hoep is sluitloos ook omtrent mijn toekomstige loop aan toch stelde ik me voor een voor mezelf belangwekkende rol van mefistofelist Don Juan in de samenleving te zullen spelen maar zo dik was het met het oogsprong dat andere jongenlui zich al gemakkelijk onder mensen wisten te bewegen terwijl ik door mijn geboorte staat rond doelden als een reiziger in een vreemd land vertwijfeldikke aan die toekomst ooit te zullen verwerkelijken er was maar 1 eerste stap voor nodig maar het was me onmogelijk die te zetten ik bleef alleen door de straat te walen en ontmoette niemand op te groeten ik liep alleen het schoolgebouw uit en mijn buren met wie ik zo even nog had gesproken slootten zich nu bij een dichte jongens doorom aan waarin voor mij geen plaats geen te zijn ik zat alleen thuis te werken of de meimeren en geen vader of moeder gekeken naar maar om geen vriend zog me op in deze afzondering te midden van honderdduizenden stadgenoten die ik zag lopen die ik hoorde gonsen die me in de volle straten aanraakten die me in het schoolgebouw toespraken leid ik een zuiver gevoelsleven dat alleen berust op verbeelding meestal waren mijn fantasieën grof sensueel soms had ik visionen van eterische reinheid dan voelde ik me goed mens worden en om die ras verkillende lichtend warme weekheid zo lang mogelijk te laten duren probeerde ik door drank de opwinding in mijn zenuwen te verlengen denk ik dan aan die jaren terug dan is het me of ik ze verslaapen heb in een onrustige sluimering vol vreemd soortige droomgezichten dik was genoeg kwam de lust in me op eens uit mijn afzondering tevoorschijn te treden deel te nemen in uitspanningen die me toelachten vrolijk en gewoon te worden gelijk anderen bot zich even wel een gunstige gelegenheid aan dan aanzelde ik juist lang genoeg om hem voorbij te laten gaan natuurlijk was mijn aangeboren bedeesheid hierbij in het spel maar bovendien voelde ik juistig waande ik dat iedereen me on aangenaam vervelend onbeduidend vond en mijn trots kwam in opstand tegen het denkbeeld van slechts geduld te worden zo gebeurde het dat ik werd uitgenodigd toe te treden tot een letterlievende kring met een beperkt aantal leden een ogenblik was ik gestreeuwd en tot aanneming van het voorstel geneigd maar toen bekroop me de argwaan dat de vraag pas tot mij werd gericht nadat alle anderen hadden bedankt de vrees voor moeilijkheden waar tegen ik misschien niet opgewassen zou zijn werkte mijn beledigd zelfgevoel in de hand en ik zei de neen ondanks mijn overtuiging dat ik me hoe langer hoe onmogelijker maakte enige tijd later spraak ik aan een paar kennisen ervan paardreles te gaan nemen en sloot ik in een opwelling van durven beongevraagd bij hen aan mijn ouders hadden er niet tegen mijn lust was groot genoeg en een beetje zenuwachtigheid vernuikte mij moet niet waar ik mij inbeelde met de anderen op gelijke lijn te staan nu bleek het echter dat weliswaar geen onze ooit les in het vak had genomen maar ik tocht de enige was die nog nooit een ezel of een paard had bestegen dit was voldoende om een weer tenier te slaan op de eerste lessen meld ik me ongesteld en later gaf ik onder een ander voorwenzel de zaak geheel op tegenover jonge meisjes stelde ik me nog veel verlegen eraan en nadat ik me van een paar uitnodigingen voor danspartijtjes met zwakke uitvluchten af had gemaakt nadat mijn besroomdheid me een onoverkomelijk beledsel was gebleken om ergens aan te schermen voor het afleggen van een bezoek bleven verdere invitaties vanzelf uit ik besefte voorkomen goed dat de wereld me ontgripte en was toch niet in staat mij aan vast te klampen een naar alle zijden afstotende atmosfeer een soort isolerende toversirkel schemer te omhullen en ik begreep dat hoogstens een verwonderd zo mijn burgerschoolkameraden zou ontsnappen indien ze eens onverwachts vernamen termires dood terwijl alles dus meewerkte om hoe langer hoe afkeriger te maken van elk handelend optreden en de aanhoudende strijd van deze inertie met de begeerte om toch eindelijk in zijn werkelijk genotmeester te worden mij dik was zavonds in koortsachtige opwinding de volle straten doorjoeg zag ik met klimmende angst de tijd naderen dat ik in het ernstige leven het leven van zaken en plichten van geld verdienen en vooruitkomen van stipt gehoorzamen en lastige verantwoordelijkheid mijn rol zou moeten vervullen ik was doodspang voor de maatschappij meestal gaf je me de indruk van een soort kalen donkere strafkolonie te zijn waarin geketen de misdagers door medogeloze opzichters met zweepslagen aan het werk worden gehouden soms leek je me een reuzachtig grijmzinnig raderwerk dat zijn machinisten de leden verbrijzeld bij de minste achterloosheid of verkeerde beweging ik voelde dat ik er nooit mijn plaats zou zijn ja dat ik nooit te moet zou hebben de drempel van die duisteren benouwende inrichting te overschrijden en al zou de burgerscholmen niet onmiddellijk aan het gevreest het tuchthuis afleveren de polytechnische school scheen met een maatschappij in het klein een somber voorspel van het grote drama zowel tegen de groentijd als tegen het college lopen in het algemeen tegen alle handelingen waarbij ik niet een van A tot Z voorgeschreven gedragslijn kon volgen maar het eigen beweging naar de ijs van het ogenblik ter werk moest gaan zag ik op als tegen een grimborasto van bezwaren op de burgerschol bleef ik zes jaren eindelijk was de grote dag daar de dag van het examen voordelft maar toen klon mijn angst tot zulke een hoogte dat ik als een schuw paard voor een schitterende plas met alle kracht die in me was terugdijnste voor het onbekende gevaar ik deed zonder enige schaamte mijn best om te druipen en werd dan ook afgewezen het veroordelend vondes weergalmde als een zee gekreed door mijn hoofd en thuis had ik moeite mijn pleidschap verborgen te houden de ontvangst die me van de oude hier te beurt viel zal ik niet licht vergeten hij liep bij mij bij zich komen in zijn zogenaamd kantoor maar al wat het oog kan strenen en de geest bezighouden nooit meer bij machten was hem langer dan een half uur achtereen te boeien hem bracht de kleurenharmonie van de donkerrode gordijnen met het smer naast de kleed en de nood te houten meubelen in generlij stemming hem liet de poekenschat van pikanten wijsgierigen en balletrische literatuur voorkomen onverschillig hem leidde de terracotta beeldjes de mayolica-fazen de bronzereliërs niet af steeds gejaagd en toch zich vervelend liep hij elk half uur met een brommig gezicht thuis zuchten door zonder ooit recht te weten wat hij van deze onderzoekingstochten verwachtte en drie maal per dag toog hij toeloos naar buiten altijd grommend over wind of regen of hindelijke zonneschijn in zijn jeugd had hij zo vrolijk geleefd dat men hem en zijn vrienden lange tijd de naam gaf van zwarte bende van deze vrolijkheid was echt er niets meer over gebleven dan een zeldzame zenuwachtige lachuitbarsting veroorzaakt door een schuinemop of door minachtende verbazing over een menselijke dommerheid op 35 jaar geleefdheid had hij zijn jeugd gesloten verklaard en was hij getrouwd eigenlijk zou hij verstandiger hebben gedaan een huishoudster te nemen want meer verlangde hij niet maar ondanks zijn vrije moraal stoerde hij zich aan de maatschappelijke vormen op zekere dag voeg hij aan een goede vriend van windzoon ik laat er de geschiedenis vernam of deze soms geen vrouw voor hem wist die niet piep jong meer was een beetje geld met wat overblijfzenden van schoonheid aanbracht en aan het leven hoe genaamd geen eis instelde de vriend wees hem op de wandeling een oude vrijster aan die een omaangenaam thuis had gekend bij een jicht gevaardig en mijn oude heer voegde onbekende na genoeg opstaande voet om zich niet al te erg te vervelen zocht de man toe baantjes te krijgen hij begon met secretaris van een paar bonden penningmeester van enige stichtingen president van etelijke vereniging te worden en ontwaakte bij gevolgen op een goede dag als lid van de gemeenteraad in laatst genoemd college sloeg hij nog al een hoge toon aan maar het duurde niet lang of hij moest weer zijn ontslag nemen en voor zijn gezondheid gaan leven zijn zenuwen waren van streek en van die tijd af tok hij dan eens naar Zwitserland om een luchtkeur te doen dan naar een zeebad om zich in het ziel te nat te dompelen dan weer naar een specialiteit in het oplappen van ondermijndige stellen niet spaten hij werd hoelang hoe prikkelbaardig en sprak hoelang hoe minder ik geloof niet dat hij zijn enige zoon ooit een vriendelijk of zelfs een belangstellend woord heeft toegevoegd in tegendeel did hij altijd duidelijk genoeg merken dat mijn tegenwoordigheid hem bijzonder hindelijk was of ik spakt er luid of hij kon mijn aanhoudend stilswijgen niet verdragen terwijl mijn kleine verkeerde gewoonten als op mijn nagelsbijten of nodeloos kuggen hem soms vloekend deden opstuiven en nooit liep mijn moeder dan na op minachtende toon aan het standje een voorspelling toe te voegen van al de onaangenaamheden die ik mijn ouders op de hal zou haan en al de ellenden die ik mezelf bereiden kwam wat op betalen aan dan was de oude heer vrijgeven genoeg zowel voor mijn lessen als voor mijn plezieren maar dit was dan ook al wat hij voor mijn opvoeding deed op zijn manier hield hij van zijn zoon maar wat is dat houden van waard wanneer iemand versleten op is kan ik nog van iemand houden van mijn moeder ondervond ik weinig meer hartelijkheid zolang ik nog het aardige popje was dat mooi werd opgedeerd en mijn meese bronker kon had ze druk met me gespeeld maar toen ik mijn ontwikkeling stug eenzelfig lelijk werd en haar nooit meer een gelegenheid verschafde om een beetje met me te bluffen nam haar onverschilligheid om krent mijn doen en laten met de dag toe eidelheid was haar enige sterk sprekende karaktertrek om die reeds half teleurgestelde eidelheid nog te kunnen bevredigen had zij mijn vader aangenomen maar zijn ziekelijkheid die haar weer van de wereld afzondende vereidelde deze bevrediging geheel en begroef haar bovendien onder last gezorgen mijn vader liep me dus op zijn kantoor komen en vroeg onder het innemen van een lepel broomkalien naar de afloop van het examen ondanks een grote lust om me voor het ogenblik met een leugdje van de zaak af te maken bekende ik gedropen te zijn de oude heer werd niet dadelijk boos zoals ik had verwacht en toonde even min verwondering zo ja klas te voorzien ik tenminste heb me niet gevlijt ik wist wel dat ik nooit plezier van je zou beleven dat verbaasd je je denkt dat ik niet op de hoogte ben omdat ik je niet de hele dag op je vingers kijk ik ben toch op de hoogte dat zie je het verwondert me alleen dat je er niet om ligt dat hoorde er zo bij ik zweeg omdat ik niets wist te antwoorden voelde dat mijn zwijgen hem kregelijk moest maken en kon toch geen woord uitbrengen is er beneden je waardigheid een woordje van spijt uit te spreken ik bleef zwijgen en begon onwillekeurig op mijn nagels te bijten als je die nagels nu eens met rust liet je weet dat zulke dingen met zenuwachtig maken opgestaan liep de oude heer een paar maanden de kamer op en neer en daarna ging hij weer zitten ik kreeg trek zonder iets te zeggen heen te gaan maar hij kreeg me weer aan en haar nam weet je wel dat over jou niemand tevreden is de curatoren even min als de leraar de directeur of ik je kop is goed genoeg die heb je van je vader maar je doet net of het over jou volstrekt niet op aankomt werken schijnt ook al bededen je waardigheid te zijn ieder jaar heb je het begin je best gedaan maar zodra je zag dat je de grootste helft van je klasse vooruit was dacht je nu weet ik er meer dan genoeg van en ga ik op mijn lauweren rusten anderen waren minder dwaas en bleven doorwerken die zijn er dan ook zeker doorgekomen en jij bent als een straal gezakt krek wat je verdient duidelijk herinner ik me op dit ogenblik een zeldzame behoefte gevoel te hebben om eens de waarheid te spreken en deze man die zo goed op de hoogtemene te zijn het bewijs te leveren dat hij hoegenaamt niets van me begreep toch bleef ik zwijgen ik zag dat zijn baardeloze ingevallen wangen dofrood werden terwijl hij onrustig op zijn stoel heen en weer begon te schuiven zijn half toegeknepen zwarte ogen weepen me snelle neide geblikken toe zijn rusteloze vingers schoven al de kleine voorwerpen op zijn schrijftafel van rechts naar links en vieze verzen ik moest mijn opzet bekennen wilde ik vergen dat hij me begrijpen zou en toch bleef ik zwijgen eindelijk ging hij voort het spreekt vanzelf dat jij als een slachtoffer van groot onrecht beschoudt al die examinatoren zijn partijdig niet waar ze hebben het in bijzonder op jouw gemunt is het niet zo? nee spreek dan toch is het niet zo? als u het zegt zal het al waar zijn dit antwoord maakte hem boedend weet je wat je bent een pedante gek daarvoor sta je bekend onder je kameraden en ze hebben gelijk je ziet op iedereen neer alsof je heel wat bijzonders was je praat met niemand alsof je woorden parlen voor de zwijnen zouden wezen je zondertje af alsof de omgang met anderen je bezudelen kon dat is nu nog alleen belachelijk belachelijk en dom maar eens zal het je verderv zijn je bent bezig onmogelijk te worden en wat je ook aan zult vangen alles zal je mislukken wij, mensen hebben elkaar nodig en moeten elkaar dus ontzien al stand je ook af van Alexander de Grote en kon ik je het voortuin van een roodschild nalaten dan zal je nog verstandig doen met vriendelijk en voorkomend te wezen nu je tot een goede maar eenvoudige burgerlijke familie hoort en na mijn dood juist genoeg zult bezitten om fatsoenlijk te kunnen leven nu lijkt je wel krankzinnig wanneer je de mensen afstoot en er niet in tijd voor zorgt goede relaties te krijgen als je wijzaar meent te zijn dan je vader die zoveel ouder is gaat aan je gang ik zal het me niet meer aantrekken ik heb voor je gedaan wat ik kon nu moet je het me zelf weten wie niet horen wil moet voelen liefde hebben we van jou toch even min genoten als vertrouwelijkheid maar ben je nog toegankelijk voor goede raad denk dan aan het geen ik je gezegd heb één ding wil ik je wel bekennen van een jongen als jij kan ik geen hoogte krijgen als het aankomend geslacht meer zulke exemplaren rijk is dan zal het daar lief op de wereld gaan uitzien bij deze woorden kon ik een glimlach die iets zeer kwetsens moet gehaald hebben niet onderdrukken ik zie nog hoe mijn vader plotseling in een paroxysme van drift opvloog mijn eerst etterlijke vloeken naar het hoofdweerp dan de gebalde vuistenophief enige afgebroken ontsamen hangende scheldende frazen uitstotterde en eindelijk toen mijn moeder op in het gat de kamer uitstormde schreeuwend zo'n wezen zou je een beroerd op het lijfjagen en dan moet je nog je dankbaar zijn dat je een kind hebt die jong is mijn dood je zult zien dat die jongen mijn dood is en nauwelijks als hij weg of mijn moeder wil gewoon met haar eigenaardige kalme verdrietige geringschatting het is wat mooi je zieke vader zo te behandelen als hij morgen sterft heb jij het op je geweten maar het kan jou niet schelen jou kan niet schelen je zwijgt maar en denkt er het jou ervan lang ontsenuwend lang praten ze door wijden uit over de liefde van ouders en de ondankbaarheid van kinderen verviel in herhalingen slaak de zuchten stort de tranen werd insgelijks vrevelig over mijn aanhoudend stilzwijgen en eindigd hem uit te roepen ik heb nog nooit een onverschillige druilor gezien en achter de mouw heb je het ook wat er van jou moet worden mag god weten de meisjes zullen je zien komen met je stuurse gezicht en was je nu nog maar een mooie jongen maar die jou neemt doet het ook om ons een beetje geld hoor weer bekroop me de lust eentste openbaren wat er in mijn omging weer zweeg ik omdat de woorden niet over mijn lippen wilden na een korte aazeling liep ik maar weg en sloop me boven in mijn kamer op ik heb selde tranen vergroten tenzij bij het horen van muziek na dit onderhoud echter herinner ik me lang en bitter te hebben gehuild oh ik wist wel dat de mensen mij even min begrepen als ik hen maar god het dan ook voor mijn vader en mijn moeder ik wist wel dat een groot deel van de schuld bij mij lag maar had ik geen recht wat toegevelijkheid wat medeleiden althans te verwachten van hem die beweerde dat ik mijn helder hoofd niet aan mezelf dankte moetwillig was ik gedropen en die slechte afloop van het examen had hij niet verbaasd nooit hadden zij een vertrouwelijk woord met me gewisseld en toch meenden ze me te kennen het oordeel van een paar meesters namen ze griff over zonder zelfs op de inval te komen dat een vader en een moeder beter dan vreemden in staat moesten wezen hun kind te beoordelen en dat waren nu mijn natuurlijke en beste vrienden dat waren de mensen bij wie ik raad en troost moet zoeken voor wie ik eerbied en liefde moest gevoelen zij hadden aan derde gevraagd hoe is die jongen nu eigenlijk want wij begrijpen hem niet en toen het antwoord was geweest hij begint goed toch vertraagt dus wil hij niet hij zondert zich af dus ziet hij op anderen neer hij zegt weinig dus is hij pedant toen waren zij ook met een oordeel niet achtergebleven en hadden ze mijn gevonnest zonder naar mijn verdediging te vragen ik die mij zelf zo klein zo onbeduidend zo geminnigd zo ver stoten vond pedant het was kil en grauwen mijn kleine kamer achter de gegrendelde de deur toch bleef ik er omdat ik me alleen daar veilig voelde liefde had ik nooit voor mijn ouders gekoesterd daar hadden zij het niet naar gemaakt en daar hadden zij mij niet naar gemaakt maar nu was zelfs de alledaagse gewoonte vriendelijkheid in stille vijandigheid omgeslagen zeker had ik beter gedaan te spreken maar te verdedigen but was het niet aan hen geweest te begrijpen hoe moeilijk me dit viel ik voelde me diep verongelijkt en kon het verbitterende toneel niet van me afzetten uit het raam hangend recapituleerde ik talloze malen vaders harde domme beschuldigingen en hield ik in mijn binnenste eindeloze pleidooien met de overtuiging dat mijn lippen er nooit een letter van zouden uiten urenlang keek ik in de straat nier op het rusteloos door één dwalen der mensen die slentenden wandelden lippen draaften en allen schelen me gelukkig toe tevreden met hun lot bij machten te verbeteren niets onbereikbaars verlangend het was of zij een grote broederschap vormden waarvan alle leden ook kan bekenden vertrouwen liefhallen hielpen en of ik alleen daar niet in opgenomen was daar nooit in opgenomen zou worden toen heb ik voor het eerst de lust in me voelen opkomen om weg te lopen ver ver weg onverschillig waarheen als het maar naar een plek was waar ik geen verleden had en waar niemand me kende en dacht ik aan zo'n plek dan zag ik er mezelf heel anders dan ik was alsof een nieuwe omgeving me had kunnen veranderen alsof een mens in de voortdurende wisseling van al zijn bestanddelen niet overal de onveranderlijke kern meedraagt waaruit hij zich gestadig vernieuwd eindelijk schoten me de woorden van mijn moeder ook weer te binnen en onwilligeurig ging ik voor de spiegel staan om mezelf te beschouwen ze had gelijk mijn mager gelaad met de fletsen gepukkelde huid de bleekblauwe ogen de grijsblonden sluike haren was beslist lelijk ik vond mijn grote openstaande mond met de dikke lippen terugstotend mijn dunne scheverneus belachelijk en merkte op dat mijn rechter oog bij een snelle blikbeweging niet gauw genoeg meedrijden wat me dan even schildeet zien mijn kleine gestalte was ook al treurig uitgevallen de druipschouders versterkte de indruk van zwakheid die het aangesicht reeds maakte mijn magere vingers en polsen waren erg knokig en ik liep met uitbuigende kriën en zulke en armzalig wezen hunkerde naar vrouwen zag ze dag en nacht voor zich beschouwde arbeid en studie slechts als vuilsel voor ledige tijd was het mogelijk slechter toegerust te zijn voor het levensdoel waar de natuur heen drijft mijn beelden is erg ademen en ik kreeg trek de spiegel kapot slaan een onzinne gerazernij en een vernietigende wanhoop door woelden mijn ziel tot die een woelende zeeleek met wit beschuimde golfspitsen naast effen zwarte diepten als verbijsterd liep ik door mijn kamer geen en weer op alle stoelen viel ik neer om dadelijk weer overeind te springen ik huilde en vloekte kermde en tierde totdat ik haast dronken werd van overspanning in mijn opgewondenheid voelde ik me nu tot alles in staat eens klapswist ik zeker dat het uiterlijk voor de man hoe genaamd geen gewicht in de schaal ligt moed en takt waren alles en ik bezat die moed als ik maar wilde ik zou die takt krijgen als ik maar durfde alles zou anders worden wanneer ik eens in vrijheid mijn vleugels uit mocht slaan en die vleugels waren meer voor mij dan een allegorie speelt het was of ik ze voelde aan mijn schouders wie weet wat ik gedaan had indien ik op deze avond geheel mijn eigen meester waren geweest dan kwam ik er alleen toe de straat op de sluipen om met het beetje durf van mijn kwijnende opwinding achtergebleven in een publiek huis een genot te gaan kopen waarvoor ik nog als een durian etig eerst mijn wal ging overwinnen moest ik kon mijn lafheid nu eindelijk niet langer dragen en als de mensheid mijn werkelijk zo vajandig was dat geen man mijn vriendschap geen vrouw mijn liefde kon schenken dan wilde ik me niet langer buigen voor de moraal maar ze trotsen en voor geld althans mijn knagende lust voldoen ontzenoed en gedrukt met een afschuw van al wat is en een schrik voor de dag van morgen keer ik laat naar huis terug einde van deel 3 deel 4 van een nagelaten bekend er is dit is een liepenvox opname alle liepenvox opnamen behorten de publieke domijn voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar liepenvox.org opname door Anna Simon een nagelaten bekend er is van Marcellus Eemans deel 4 een groot deel van de zomer brachten wij op een Zwitserse hoogvlak daardoor de volgende winter zou ik op de burgerschool blijven maar overtuigd dat ik me niet behoefte in te spannen nam ik weinig studieboeken op reis mee daar nu bergbeklimmingen het voornamste genoegen uitmaakten van de plek en ik te zwak werd geacht om hier aan deel te nemen was verveling het enige wat daarboven voor mij overschoot aanvanklijk bekwam de bergelucht mijn oude herbest maar plotseling werd hij door zulk een heim mee bevangen dat de dokter van het oord mijn moedig aanriet de zieken zijn zin te geven dit onrustig verlangen gevoegd bij diepe melancholie deed hij meer kwaad dan de oozelrijke lucht hem goed kon doen de raad van de dokter verhaast onze terugreis en hoe gelukkig dit was bleek gauw genoeg weinige weken later hoorde ik op een avond mijn vader geweldig uitvaren de volgende morgen kwam hij niet beneden en de dag daarna werd mij meegedeeld dat de dokter hem naar een krankzinnige gesticht had overgebracht het spreekt vanzelf dat ik niet aan de mogelijkheid van zijn genezing twijfelde maar het onverwachte verdwijnen van de man met wie ik gewoon was voor al mijn doen en later een rekening te houden gepaard aan de zekerheid dat hij als een gevangenen misschien wel in een dwangbuis achter slot zat gaf mij toch een pijnlijke indruk een dag lang kon ik het akelige visie niet uit mijn geest verwijderen en een hele nacht bleef ik wakker liggen sidderend voor mijn dromen daarna echter overkwam mij dezelfde gewaarwoording die ik ook in de schoolvakanties ten opzichte van Mina had gekend mijn aandoening vervrouwde ongelooflijk snel en mijn gedachten dwelden elders heenen het hinderte mij erg dat ik zo spoedig vergat en dus klaar blijkelijk maar zo oppervlakke gevoelde te vergeefs echter deed ik mijn best de eerste afschuwelijke indruk terug te roepen en de oude hier weer voor me te zien ik dacht me te verdiepen in de mogelijkheid van een nimmer weder zien maar de herinneringen doemden steeds flauwig steeds trager op en toen na enige maanden de doodstijding aankwam zocht ik vruchteloos in mijn gemoet na een grijntje ontroeien dus besloot ik hadden mensen wel gelijk mij te minachten en te schuwen al begrepen ze me niet door een beredeneerde ontleding instinctief besefden zij toch de kille holheid van mijn ziel zelfs over hen die wij maar van aanzien kennen matigen wij ons een oordeel aan en dikwijls is dit oordeel veel juistig dan zijn oorsprong zou doen vermoeden uit een trilling om mijn mond een opslag van mijn ogen de klank van mijn stem tock de kamaraat die mij vermeed de leraar die mij wand trouwde de voorbijganger die een ander om in ligt die aanspak onbewust een nadelig besluit voor mijn vriendelijkheid mijn oprechtheid mijn hoopvaardigheid en al leiden zij daaruit een volmaakt onjuiste karakteristiek van mijn persoon af hun antipatie was toch gegond zo voelen zich ook een kat en een hond op de eerste aanblik ook anders vijanden en wie ooit de gluipelige zelfzuchtige sensualiteit van de eerste de moedige trouwe genegenheid van de laatste heeft graden geslagen verwondert zich niet over de onberedeneerde haat waarmee die twee dieren elkaar naderen zonder te weten hoe begreep het normale individu dat mij al de eigenschappen ontbraken waar aan het samenleving behoefte heeft zal die staande kunnen blijven in de onvermijdelijke strijd van allen tegen allen zonder te weten hoe besefte ik dat in hem al de mooie edelig gevoelens leefde waarvan ik alleen iets kende uitboeken die voor mij dus maar ledige klanken waren beiden voelden me dat hij de regelmaat de behoudende kracht vormde ik de uitzondering de vrucht van een degeneratie was dit begon ik destijds al in te zien en werd me later voorkomen klaar toen ik meer gelezen en mezelf dieper ontleed had na de dood van mijn vader werden mijn gedachten aanvankelijk van dit punt afgeleid want ook mijn moeder stierf al gauw aan een longontsteking en dus stond ik eensklapps alleen op de wereld met de vrije beschikking over een inkomen van circa negen duizend groelden meere jaren was ik nog niet er werd me dus een volg toe gewezen ik gaf echter aan deze verre neef en oude vriend voor mijn vader de heer Bloemendaal gemeenteontvaart te Utrecht zo duidelijk mijn voornemen te kennen om alle studies onmiddellijk te staken alle plannen van baantjessoekerij voor altijd op te geven dat de man al gauw mijn weinige zeer verre familieleden bij eenriep en hun voorstelde mij meer dan jaren te laten verklaren mijn optreden schijnt toen inderdaad iets door tastens te hebben gehad mijn goedeardige voogd die me niet kenden verdacht me althans van karakterfastheid na de hand heb ik me dit al dus verklaard waar het op een negatieve flinkheid aankomt op iets na te laten iets niet te willen kan ik wel zoveel hard nekkigheid aan de dag leggen dat ik zelf geloof begin te slaan aan een later ontwikkeling van mijn moed wat mij zelf betreft ik ontwaak uit die waan zodra ik handelend moet optreden maar daar het niet willen voor het ogenblik voldoende is bestaat er voor anderen geen aanleiding om aan mijn onvoorzettelijkheid te twijfelen dus ruimde mij voogd het veld met toestimming van de familie en de hoge raad op mijn verlangen beheelt hij echter de administratie van mijn vermogen wat wist ik van geldzaken af nu was ik dan eindelijk geheel vrij nu kon ik mijn vleugels ongehindert uitslaan niets belette me meer het land het klimaat waarin ik was opgegroeid te verlaten met mijn kennisen mijn verleden te breken en onder een andere hemel in een andere maatschappij te midden van mensen die in andere taal spraken andere zeden en gewoonte hadden zelf een ander bestaan te beginnen ondanks mijn schuwheid voor het onbekende aarzelde ik geen ogenblik schoon schip te maken van al wat mij mijn eerste slecht gelukte levend stadium herinnerde het leven was iets goed zeiden de mensen en ik zag hen ook zich vermaken ieder op zijn manier overeenkomstig zijn individuele smaak waarom vond ik dan lauter teleurstelling omdat alleen het slechte ongeoorloofde genot mij aantrok maar waarom voeg ik me af is het genot dat mij aantrekt slecht waarom trekt het geoorloofde me niet aan in de zeldzame glashelderen nuchtere ogenblikken dat ik mij verleden als een reeks van schakels door de noodzakelijkheid aan ingesmeed achter me uitgestrekt ontwaarde en die ketening zag voortlopen tot in de horizon van mijn toekomst begon ik te begrijpen dat mijn onhandigheid mijn gebrek aan moed en volharding mijn behoefte aan emotie mijn hang naar het verbodenen slechts de giftige bloesums waren van zaadkorrels in mijn voorouders ontkieemd de wortels rijkten over mij heen tot in afgesloten levens en daarom zou ik ze nimmer kunnen uitroeien al wat ik misschien vermocht was het verbergen van enige karaktertrekken door het spelen van een rol en dit zou me alleen mogelijk zijn op een nieuw terrein waar niemand onder de gezond rode schminken de ziekelijke bleekheid van de acteur vermoeden trekt een ander de wereld door omdat hij belangstelt in alle openbaringen van het leven mij poesenden de dingen slechts belang in voor zoveren zij bij machten waren onderscheiden stemmingen op te wekken in mijn dofheid sensaties verlangde ik en die wilde ik zoeken in een afzonderlijke samenleving het droombeeld van mijn genotzucht voor wie er bestaan ik een tal van franse romance de bewijzen meenden te vinden even als er in alle lagen van de maatschappij vertakkingen schijnen te zijn van de kleine sociëteit ervrij metselaren geloof ik ook in de aanwezigheid van een geheimen monden die emoties kweekt die het verboden genot savoreert waarschijnlijk bestonden ook daar overeen gekomen tekens waar aan mijn elkander herkent en wie er eenmaal in was opgenomen vond er zeker gemakkelijk genoeg de lustgenoten die aan zijn verlangen beantwoord de onsteelbare behoefte om zich te voelen leven hield die wereld bijeen en de grote maatschappij vervoegde hem als een pest omdat hij niets blijvends wilde erkennen een helderbeeld van deze eigenaardige vrij metselarij bezat ik niet maar ik stelde me voor dat in een stad als Parijs de hoogste graden grootse Saturnaliën vieren de laagste vertegenwoordigers zag ik snachts op eenzame wegen door alle steden rondsluiten en van de middelklassen vermoedde ik dat zij de beschaafde landen door kruisen en te vinden zijn in hotels in speelhuizen bij wetrennen op badplaatsen en deze wereld hulde ik in een romantisch waas hij scheen me het nooit ledige schoudtourneel van de zoetste minnespelen en de aangrijpendste tragediën de altijd borrelende bron van hemelhoge jubel en verpletterende smart de vloeibare en groeiende kerm van de afgekoelde en verhardermaatschappij daar was het geld verdienen bijzaak de studie en afleiding en de poëzie van het leven werd er niet beperkt tot de korte inleiding van een lang prosaïs verhaal dag en nacht trilten er de zenuwen van wisselende aandoeningen naast de uitgebloede liefde ontkieende reed zijn nieuwe en geen wachten op een ontnuchteren formaliteit vertraagde er de bereediging tot het verlangen verlept was verhoorlijkheid was er zeldzaam omdat zowel het begeren als het verliezen met diepe melancholie gepaard gingen maar die melancholie was altijd bedwelmend als een zware wijn en de ziel in zijn voorturende roes bleven gevrijwaard voor de lodendruk van de sleur dacht ik er aan dan hoorde ik altoos een wals van straus of waltoifel voor mij werkt niet beter dergelijke aandoeningen op als ik zocht dan deze sensuele melancholische en toch zo dartele muziek het kwam er nu maar op aan in deze wereld door te dringen en zijn verschillende tekens en gebruiken die zonder afspraak allings een geheime taal en etiketten hadden gevormd te leren kennen zo lang ik nog thuis over dit alles nadacht was er veel in dat mijn machtig aantrok en twijfelt ik niet aan de genietingen die me wachten zodra ik over de grenzen was trat mijn ellendige lafhartigheid een spot en de kwelduivel gelijk maar weer vermanend in de weg toen doorleefde ik lange, lege dagen en liep ik rond als door een donker bos zoekend naar de ingang van een betoverd kasteel waar moest ik nu heen om de avonturen te vinden die me emoties konden verschaffen na de deft getablet dood waar het zo stil was dat ik niet eens vluisterend mijn bierman om het zou durfde te vragen de vuilen slecht verlichte straten in om aangeklamp te worden door één dierhongerige opgederkte teringachtige schepsels waarvan ik gruwde na de volle comedies waar het me niet mogelijk was de onverzelde vrouwen te onderscheiden en slechts naar het me voorkwam bekenden elkaar toespraken niet zonder een zenuwachtige verwachting toch ik eens heel laat naar een café chanton maar toen ik gezien had dat daar de vrouwen zich bij habituees aansloten terwijl ik alleen werd gelaten achter mijn glas grog was het me of ook hier de isolerende toverseer komen om gaf en ging ik onverrichter zaken weer heen bijna zeker achter mijn rug te worden uitgelachen wat dan toch te doen toegekeerd in mijn hotelkamertje besefte ik duidelijk mijn onmacht om een enkele stap te zetten die me tot de verwezenlikking van mijn droombeelden kondoen naderen mijn hoop bleef dus gevestigd op het toevall de wereld waarin ik leven wilde bestond daar twijfelt ik geen ogenblik aan ik had geld genoeg ommermen zei het dan ook voor een poos in te bewegen maar de kunst om er in door te dringen verstond ik niet anderen knoogten liezons aan door leeftend spannende momenten mijn bestaan werd alleen door de garçon opgemerkt die me voor een fooy slecht bediende dagenlang zweef ik in brussel smorgend door de musea de kerken de omstreken zavond door de straten de cafés de schouwburgen maar elke nacht viel ik wat moedelozer op mijn bed neer en was op me als verzonk ik dieper in een zwarte killeput eindelijk vond ik bij toevall op een van mijn omswervingen een publiek huis en met het genot dat me daar werd geboden stelde ik me enige uren te vreden het walgte me al minder dan vroeg maar toen ik in het medogenloze morgenlicht de armzalige nabootsing van Oosterse wilderigheid verliet had mijn schoonvalligheid een bitterig rechtvaardiging gekregen ook op erotisch gebied was ik een zwakkeling de flauwe ogen de bleke wangen de maagere armen had het niet gelogen na een nacht van schriel afgepast genieten was ik zo zwak van blik zo licht in het hoofd zo gebroken in de lendenen als had ik deel genomen aan de grofste uitspaddingen de moed om over zulke onderwerpen te spreken heeft me altijd ontbroken doch ik had er wel iets wat over gehoord dick was het over gelezen en het stond nu bij me vast dat ik een voorwerp van spot moest worden voor iedere vrouw die in staat zou zijn mij met andere mannen te vergelijken wel stak ik mijn kop in het zand omdat ik mijn leven tot een afschuwelijke nietigheid voelde verschompelen maar was het mogelijk in dat zelfbedroogte volharden? het baat me weinig of ik even ellende gewezens in domme zelf onbewustheid aan hun misselijke hartstochtjes genoeg gelijk de teugels vieren hun beetje levenskracht blufferig verspillend zag dat voorbeeld kon ik toch niet volgen mijn blik naar binnen werd al gauw weer helder d'r en in mezelf bezat ik mijn strengste onmedogendste rechter van Brussel trok ik naar Parijs toch ook daar vermeesterde ik alleen het genot dat zich voor een aal moes opdrinkt toch zag ik nu de vertegenwoordigers van mijn gedroomende wereld in levende lijven vormen ik zag ze in de schouwburgloosjes in zacht gefluis te verloren terwijl het vulgers om aan heen zich boeien liet door zouteloze grappen kinderachtige muziek en kleurige deco'ers ik zag ze in de restaurants ook aan d'r opwinden door vuurige wijn en d'r te gepraat totdat ze in een zalige bedwelming het grondend van de menigte niet meer gewaar werden ik zag ze rondrijden door het Bwade Boulogne glimlachend tegen een bokoorlijke herinnering of een betoverende illusie en ongevoelig voor de glurende neid en de minachtende bewondering van een nieuwsgierig plebs ach, ook ik wilde leven leven als zij glansrijk hevig kort nadat ik ook te Parijs geen stap verder was gekomen maakte ik me diets dat kleine steden een veel gunstiger terrein opleverden en zwierf ik enige maanden lang door Zuid-Frankrijk rond zonder andere avonturen te vinden dan een paar ontmoetingen met schijnbaar wereldwijze handelsreizigers nog onbekend met de talent van opsnijden waarin deze heren zich verheugen begon ik met geloof te slaan aan hun fantastische verhalen van Affair de Fem waarin zij donkwongrollen hadden vervuld ik pogte mezelfs door middel van enige beleefdheden bij hen in te drinken zowel niet in de hoop dat zij de ingang van mijn betoverd kasteel zouden kennen dan toch wel in de mening dat ik wat savarfair zou kunnen leren wat driestheid zou kunnen verkrijgen veel meer dan wat zelfkennis verschafden zij mij echter niet want terwijl het me duidelijk werd dat hun verhalen gelogen waren betrapte ik mezelf op de neiging om daar mijn eigen fantasieën tegenover te stellen het geen ik me als mogelijk had voorgespiegeld disteek hun op als werkelijk geschiet en terwijl ik daarbij tal van bijzonderheden verdichte die aan de handeling grote waarschijnlijkheid bijzetten doorleefde ik inderdaad een flauwe weerschein van de geschildere emotie wel beschouwd was het slechts een nieuwe openbaring van mijn leugenachtigheid maar het bracht me op de inval dat er misschien een kunstenaar in me stak en zo kregen het zoeken naar avonturen het begerend van wisselende aandelingen tijdelijk een soort van rechtvaardiging die me behoeden voor het bezwijken naar mijn eerste teleurstellingen indien ik eens naar Zwitserland trok het land waar elk jaar duizenden vreemdelingen samenkomen die niets verlangen dan plezier zou het niet te verwonderen zijn als ik daar het zij in de hotels het zij op bergtochten geen gelegenheid vond om jonge mensen te leren kennen die nog andere dingen zoeken dan het ascetisch beschouwen van mooie natuurtaferelen het ideaal van mijn passiviteit was een vrouw te ontmoeten die in tegenwoordigheid van anderen vormelijk beleefd je echt te me zou blijven om z'n nachts mijn kamer binnen te sluipen mij de armen om de hals te slaan en te smeken heb m'n lief heb m'n lief ik beelde me echter in ook tot een actiever optreden in staat te zijn wanneer ik eerst maar in een blik of in een gebaar een flauwe aanmoediging had gelezen de dagen ging voorbij en sloten zich in het verleden aan één tot weken en maanden toch mijn bestaan bleef ledig en mijn behoefte aan aandoening onbevredigd soms genoot ik van de natuur soms van een concert soms van een roman maar deze impressies waren in mijn ziel als toneel decoraties die slechts betekenis en waarde hebben voor het drama dat ze tegen moet uitkomen en dat ze moeten omlijsten ze gaven me fictie waar ik realiteit verlangde en de tijd was al voorbij dat die fictie met diep genoeg ontroerde in mijn drukkende moedeloosheid overkwam het me hele dagen lang in bed te blijven niet wetende waarvoor ik zou opstaan me kleden me bewegen toen gebeurde het dat ik te interlaken aan een hoteltafel tegenover een zeldzaam mooi meisje zat haar fotografie aanziende die ik niet gekregen maar gekocht heb kan ik de eerste wegslepende indruk van het teerblanke gezicht met die glansige ogen en dat bijna zilverblonde haag nog wel iets duidelijk in mijn ziel oproepen ik hield van grote, stevige vrouwen deze was lang maar uiterstenk dit ballette echter niet had veel eer juist ten gevolgen dat zij hun zondeling mengsel van gevoelens in me verwakten haar schittigende blankeit van hals en polsen prikkelde in de hoogste mate mijn zinnelijkheid vervulde me soms met brutale begeerten terwijl het zielijke maar ozo broze lichaampje met de grote blauwe ogen overschaduwd door lange, zijige wimpers ieteterisch had dat ik op andere ogenblikken zo graag geknield in het verborgen had aangebeden wat mij beslist onaangenaam trof waren de brede of schoon blanke handen zij bedierend mij het geheel en toch kon ik er mijn blik niet van afhouden naast haar zat een oude, vette uitgezakte vrouw met bolbleek gelaat half toneelstiefmoedig half bakig die eveneivrig doorat als het mooie kind scheen te vasten nadat ik er achter was gekomen dat beide samen zweets spraken kostte het me een lange en verbazende inspanning eerlijk een woord niet in het mij onbekende zweets maar in het duits over mijn lippen kon brengen ik dacht dat de hele tafel me aan zou kijken en alleen de zekerheid van omring te zijn door lauter onbekende gezichten gaf me eindelijk de moed met een gelegenheidsfrazen te debuteren toen deze vriendelijk was beantwoord en door derden tenourenoot opgelet ging ik rustiger voort en ziet het gesprek flotte natuurlijk hadden wij het aan tafel uitsluitend over interlakken de omstreken en het weer maar het lukte me ook haar na afloop van het diner mijn gezelschap in het salon op te dringen de dames schenen nog niemand te kennen en wij namen plaatsen in een donkere hoek ver van de overige vreemdelingen die om de middel is een luidruchte groepje vormden al spoedig kwam het gesprek op muziek mijn lievelingskunst en daar ik op dit gebied nog had thuis was althans veel gehoord had en veel kon nazingen duurde het niet lang of ik voelde me bijzonder op mijn gemak ik bood koffie met liqueur aan wat niet werd afgeslagen en waagde de vraag of de dames voor hun genoegen reisten oh nee meneer heeft u dan mijn portret nog nergens achter de glazen niet zien liggen ik moest hun ontkennend antwoord geven en nu viel de moeder in mijn dachter is artiesten meneer ze speelt piano in zweden heeft zij een uitstekende reputatie maar het ongeluk wil dat haar gezondheid niet tegen het ruwe klimaat van ons land bestand is de professoren hebben haar aangeraden een paar winters in italië en een paar zomers in zwitsland te gaan doorbrengen dit kost meer geld dan wij bezitten en daarom is zij genootsaakt nu en dan een concert te geven ze geeft bovendien enige lessen mag ik u een programma geven het eerst volgende concert zal maandag plaatshebben de plaatsen kosten drie francs ik nam dadelijk 25 plaatsen wat mijn blik van het meisje bezorgde waarin ik zowel verbazing als pleidschap minder te ontdekken mijn moed klom en toen de moeder de kaarten ging halen waan dat ik me in staat het mooie schepseltje aan te raken misschien snel het blanke halvje te kussen nu vielen me echter die brede handen weer in het oog ik aarzelde aarzelde verwaarde me in een antwoord op een onverstaande vraag ben redeneerde in mezelf de mogelijk gevolgen van mijn daad en had nog geen beweging gemaakt als de oude alweer terug was ze kreeg me aan en ik verbeelde me argwaan te lezen in de sluwe, diepliggende oogjes nadat we afgerekend hadden vroeg de dochter tot welke nationaliteit ik behoorde Hollander, je vrouw het antwoord schenaar te bevallen in Holland zijn immers bijzonder veel millionaires er zit nogal geld in ons land maar het geld is eer in een groot aantal middelmatige fortijnen verdeeld dan wel opgehoopt in enkele handen een ogenblik kreeg ze me uit forzend en nadenkend aan toen trielden haar dunnen lippen spotachtig en zeiden ze leuk weg kent u geen miljonair die me zou willen trouwen het cynische van de vraag prikkelde me tot driestheid ik was dadelijk besloten zelf wel te verstaan tot aan het huwelijk de rol van de miljonair te vervullen zeker ken ik miljonairs die ter stondbereid zouden zijn hun vermogen aan uw voeten te leggen met één ben ik zelfs zeer intiem bevriend maar u wil toch de vrijheid van uw glorierijk kunstenaars leven niet prijsgeven ik las in haar ogen dat ze mijn zinspeling vatten toch nu kan de moeder weer tussen beide ah meneer die vrijheid en het kunstenaars leven zijn heel mooie dingen voor een sterke man maar voor een delicaat meisje mijn dochter is overigens wel gezond hebben ze bitter weinig waarde u is rijk hier wachten ze even en dus weet u niet wat het zeggen wil voor je dagelijks brood te moeten zorgen ik verzeker u dat al de glorie en het applaus en de lofthuitingen in de coranten niet opwegen tegen de genoegelijke rust van een goede positie kunst is een mooi tijdverdrijf maar als er van moet leven een gebaar voltooidde de zin en als vertonen ze samen een ingestudeerd toneel viel het meisje in u moet bedenken dat ik niet voor artiesten groot ben gebracht mijn vader was ook rijk en mijn moeder is een geboren baones en hernam de oude vrouw als na de dood van mijn man onze notaris niet op de loop was gegaan met ons hele vermogen dan gaf mijn dochter hier geen concert dat verzeker ik u ik kon geen woord plaatsen weet u wat mijn ideaal is een man te hebben die veel van muziek houdt en dan voor hem alleen te spelen maar wil ik u eens iets zeggen voor de meeste mannen is een artiesten al niet veel beter dan een café chanton zangeres van hofmaken zijn ze thuis maar met trouwen moet je niet aankomen nu mama nu er zijn nog wel uitzonderingen een verstrekking van een en ander liet aan duidelijkheid weinig te wensen over toch wan hoopte ik niet maar ging die avond zelfs volgoeden moet naar bed was dit alleen zelf voldoening omdat ik eindelijk eens had volgehouden in het aanstevenen op het doel of acht ik een verovering toch mogelijk zelfs voor een niet-mulinaire zonder opoffering van mijn vrijheid terwijl ik de slaap niet kon vatten lijk mezelf die vragen voor en kwam tot het besluit dat mijn zelf voldoening ongetwijf naar het spel was maar ik tevens, moeder en dochter meer voor sluw integranten dan voor geloofwaardige personen hield kennelijk wilden ze me lijmen en terwijl met dit ergede van een mooie jonge meisje met een glansende ogen en een bekoorlijk mondje gaf het me zowel de moed als de onverschilligheid die voor mijn verleiderschool onontbeerlijk waren dat ik in het geheel niet verliefd was bewees mijn onlogenbare afkeer van haar gehoven vingers die me de afscheidshandelijk tot een onplezierige aanraking maakte maar juist daarom verveel ik niet in mijn sentimentelen en stagingsloest en zou ik me wel licht gelukken van haar tegemoet komende houding partij te trekken zonder mijn hoofd in de strik te steken dus had ik eindelijk mijn avontuur peed eindelijk zou ik me kunnen ontdoen van het vernederende en intimiterende gevoel van qua jongen te zijn en te blijven nu kwam het er maar op aan met tact van de omstandigheden gebruik te maken dan zouden alle sensaties het slagen het genieten het triomferen het verliezen het vertwijfelen het verhaal zeggen er kan daarvan zelf met noodlottige zekerheid op volgen eindelijk zou ik de volheid van het leven eens proeven van aandoening elke zenuw voelen trillen elke aardig kloppen in mijn binnenste klaarde het grauwe schijnsel op werd de doodse stilte op muziek over weinige dagen zou ik vele jaren ouder zijn einde van deel vier deel vijf van een nagelaten bekentenis dit is een LibriVox opname alle LibriVox opnamen behoort tot de publieke domijn voor meer informatie of om je aan te melden als gewilderig ga naar LibriVox.org opname door Anna Simon een nagelaten bekentenis van Marcelus Emans deel vijf de volgende morgen vertoefde ik eerst geruime tijd voor mijn spiegel dat werd me allengst tot een gewoonte en voeg mezelf weer eens angstig af hoe mijn ogen keken of de dunne knevel wat aankwam in één woord welke indruk het geheel trans bij daglicht moest maken het antwoord was als altijd trurrig maar vrouwen letten immers niet op het uiterlijk komt voor de man niet alles aan op savar ver bemoedigd voltooid ik mijn toilet daalde in de opbijtzaal af en voelde mezelfs niet vrij van pedanterie in houding en toon die gantse dag bracht ik in het gezelschap van de Zweedse door zonder echter meer een poging te wagen haar aan te raken ik vertelde mezelf dat ik nog niet paste in mijn rol van ernstige pretendent wij deden een wandeling ik onthaalde haar op snoeperijen luisterde naar haar spel en tracht me iets interessants te geven door wederom een daar liefde drama's die ik soms voor mijn toekomst fantaseerde als gebeurt voor te stellen ten slotte nodigde ik de dames op een bergtocht uit waarvoor we samen de paarden en de gidsen bestelden of ik met al die pogingen om te behagen haar toch heb verveeld ik ben er nooit achter gekomen maar zeker is het dat zij op het uitstapje zich onverschillig en stroef aanstelde het was zulke een zeldzaam mooie dag en ik voelde me soms morgens ook zo zeldzaam gelukkig de frisse berglucht werkte als tintelende champagne op mijn zenuwgestel en vuurde mijn hartslag aan het was of die ochtend overal het leven aan intensiteit gewonnen had en ik voelde me op die al doordringende stroom van kracht omhooggeheven voortgedragen in een zalige zwijmeling elke blinkende sneeuwspits met blauwe schadoen voelde mijn ogen met verrukking elke alpenhoorn elke koeklok weer klonk in mijn oren als een meeslepende muziek een bedwelmende harmonie scheeende onmetelijkheid te door trinnen en mijn ziel werd tot een akkoord dat wegsweefde en zich oplost in het al achteral kan de reden wij aan toch zij keek hoogst zelden om en spak uiterst weinig omdat men zijn kleren op zo'n bergpaard verkreukeld en bevlekt had haar eenvoudigste japon aangetrokken haar slanke vormen kwamen ook daarin uit maar gevoegd bij een vervondvrijd hoetje en een al te zichtbaar grof schoessel gaf de afgedragen plunje haar iets burgerlijks dat men ontstemde zo dik was op mijn aandacht trok hier kwam bij dat ik haar tijdenlang geheel uit het oog verloor wanneer de mama die het midden reed omeens van houding te veranderen of omdat het zadel verschoef of als zij duizelig werd stil hield en met dwong af te stijgen boven aangekomen ging de mama dadelijk het herbergtje binnen zij echter geef mijn arm om rond te kijken op de smalle bergrug en toen door leefde ik enige heerlijke ogenblikken vol zegenvierende vreugde ze voeg me na de namen der sneeuwtoppen deed vruchteloze poging ergens in te laken in het gezicht te krijgen en klemde zich aan me vast zodra zich een stijle heling ontrolde het was of ik vanzelf mijn doel naderte eens klaps kreeg zij lust de alpenrozen te gaan plukken die wij op korte afstand in een kuil zagen bloeien en lachend en springend daalden we in de diepteneer het ongeluk wilde echter dat een zwak tochtje onophoudelijk de kloof doorstroomde ter nauwernood had zij het gevoeld of haastig keren ze terug nam de vlucht in huis en wilde de kamer niet meer verlaten tegelijkertijd werd ze ook weer stil lusteloos vervelend ik bood champagne aan maar ze dronk die wij niet in zo'ke misrabelijk hoog ik nodig daaruit ons wat op de piano voor te spelen maar ze kon op zo'n hakkenboord niet voort ik wilde praten maar ze verdiepte zich geowend in de slechte tekeningen en de laffe versen van het vreemdelingenboek ten slotte vielen moeder en dochter in slaap en toen zij tegen het ogenblik van vertrekken ontwaakten was de een albommiger dan de ander voor de natuur hadden ze in het geheel geen ogen meer onophoudelijk klaagten ze over de koude het schokken van de paarden de ongemakkelijkheid van de sadels en de interlaken tegekeerd kreeg ik in plaats van een bedanktje jammer klachten overgelakerd erwangen geradpraakte ledematen en steekende ogen aan tafel spraken beide nagenoeg geen woord en voeg er dan anders verdwenen ze in hun slaapkamers verevelig, geerget en verdrietig was ik in het salon aan het doorbladeren van enige Duitse geillistreerde tijdschriften toen plotseling de deur woest open werd geduwd en twee jongen lui rumoerig praten er binnenkwamen het waren Amerikanen sterk van bouw gezond van tint flinke, frisse, mooie jongens wat loodt die portier toch hier is niemand de portier die aan gevolgd was merkte op dat dan de dames al naar boven waren getrokken ze zullen toch al meegaan laten we de grap in orde maken zonder er vooraf iets van te zeggen deze laatste woorden kwamen van de langster der twee die klaarblijkelijk ook de oudste en de toonaangever was een voorgevoel waarschoedde me dat ik een mededinger vormen had ik keek hem nog eens aan en voelde me zwakker lelijker, onbeduidender dan ooit op een sofa neergezonken begon hij over een vrouw te spreken welke de ander nog niet had ontmoet aan zijn voorstelling meende ik in het model mijn zweetse in de schilder een geroedineerde vrouw in kennig te ontdekken wel rond de ook hij haar glansende ogen haar blanke tint haar algemeen charme maar hij deed met de woorden van iemand die in zijn leven veel heeft vergeleken en op de toon van iemand die na de overschatting der jonge jaren zich een vaste maatstaf voor zijn waardering gevormd heeft aanspreekwijze gebaren houding en duizend onbeschrijfbare kleinigheden vermoedde ik de handige niets ontziende prakticus die geluk heeft bij alle vrouwen van dat geluk een ruim gebruik maakt en luchthartig de uitgeknippen citroenen terzijden werd hoe benijde ik zo'n man die uiterlijk en innerlijk alles bezat wat mij ontpak hij had mijn zweetse elders leren kennen toen het bij zijn van zijn ouders hem beletten de kennismaking te voltoien en nu was hij herwaarts gekomen om zijn schade in te halen oh ze zouden pret genoeg maken in dat vervelende interlaken achter mijn vliegende plettig hoorde ik nog dat hij morgen al een grote slag wilde slaan daarna rezen zij op en gingen heen zonder zich om mij te bekomen dat ze met een troepje vrienden een toer op tau wilden zetten had ik ongeveer begrepen ik dacht dat het ook een bergtour zou wezen en besloot dus hun plan te vereidelen door het te voorkomen zodra ze weg waren zocht ik mijn gids op en bestelde tegenmorgen drie paarden voor een uitstapje daarna schreef ik op mijn kamer een uitnodiging en liet hij nog dezelfde avond door de meid aan de dames bezorgen de volgende ochtend was ik voeg beneden ontpeed in zenuwachtige haast en wachtte af wat er gebeuren zou half zeker van mijn zaak half overtuigd dat die ander me toch hoe wist ik niet de baas zou blijken de dames verschenen niet op de gewone tijd ik liep naar buiten en weer naar binnen van de eetzaal naar de leeszaal en viceversa nog dames nog amerikanen de gids met de paarden werd aangediend en ik wist nog niet eens of mijn uitnodiging aan was genomen de portier wilde de dames gaan waarschuwen maar ik hield hem terug de huisknicht geloofde dat zij zouden gaan rijden en ik dors niet vragen met wie ik besefte dat op dit ogenblik elke daad te verkiezen was boven besluitenloosheid en wist toch niets te zeggen niets te doen daar hoorde ik bellen gerinkel zweep geknal het geknerp van wielen op kiezelstenen en een flauuri moe van stemmen weer liep ik naar voren en nu kwamen mij in de gang de twee vrienden tegen luidpraatende snelden zij mijn haastel voorbij en de trap op even min als gisteravond werden ze mijn tegenwoordigheid gewaar ik begreep volkomen goed dat het zaak voor me was en te volgen wilde omkeren en ging toch naar buiten in de verte stonden mijn zuffende paarden met de zuffende gids een saaie, kleurloze groep vlak voor de stoep van het hotel prijkt een twee feestelijk uitgedoste landauers elk met vier rinkelende rossen bestpannen nog vier jonge amerikanen drent tot en heen en weer boven de neergeslagen achterkappende rijtuigen mengden de zweetse en de amerikaanse vlaggen hun geel en blauw wit en rood elk paard door op zijn blinkentuig twee kleine schuinuitstekende zilverbestarde vaantjes en verder waren zowel de hoofdstellen der rossen als de hoeden en de zwepen der kutsiers met kleurige linten versierd een paar hotelbedienden bracht een twee mantjes elk van vier flessen champagne naar buiten de mantjes werden in de bakken geplaatst en daarna volgt een acht glazen die behoedzaamd tussen de flessen werden ingepakt wat een prettiger umoerigheid uit alle ventes van het hotel kwamen hoofden te voorschijn het plan was duidelijk en ontegenzegdelijk beter dan het mijne ik twijfelde er niet aan dat het mooie kind nu wel haar vrijste japon kon aantrekken dat zij nu wel champagne zou drinken dat zij zich nu wel moest opwinden bovendien was de organisator van de grap er zeker van haar alleen bij zich te hebben want mama werd eenvoudig in het andere rijtuig gestopt maar zou zij meegaan? mijn uitnodiging was de eerste geweest daar aan viel niet te twijfelen maar toch oh ik moest naar haar toe een enkel woord konden schaald op mijn voordeel doen omslaan nu was de gelegenheid daarom te tonen dat ook ik met takt en durf te werk kon gaan ja ik moest maar mijn voeten stonden als vastgeschoft en het begon met het duizenden voor de ogen toch had ik mijn aarzilling misschien nog door eigen kracht overwonnen als een meid me geen slordig toegevouwen maar geparfumeerd briefje in de hand had gedoeerd mijn bevende vingers waren haas niet in staat te openen ik verbeelde me dat iedereen me aankijk natuurlijk bevatten de tijding van mijn nederlaag in een paar duitse zinnen die aardig vol fouten zaten gaf het mooie kind te kennen dat ze onmogelijk van mijn beleefde uitnodiging gebruik konden maken de verontschuldiging luide ze hadden er eens een andere aangenomen toen steg opeens het bloed mij naar het hoofd wat een leugen ik achter me in staat alle amerikanen van de wereld te trotseren een ogenblik draaide alles om mij heenen als door een wervelwind bewogen in de rondte daarna snelde ook ik de gang in de trap op mijn hart bonsten mijn benen beefden ik voelde mijn keel hees worden nog had ik eventueel de bovenste treden niet bereikt als met een schielijke zwaai een gearmpaar lachend de hoek omhoog en eilingslangs mij heen naar beneden stormde ik had daar nauwenoord tijd genoeg mij tegen de muur aan te drukken zo haastig gierden ze voorbij er was geen sprake van dat één van beiden mij opletten zo druk babbelden ze de treden afspringend door dat zij er in een elegant toilet dubbel bekoorlijk uitzag was mij intussen niet ontgaan en toen alle geluiden het gonsen der stemmen het schetteren der lachjes het galmen der stappen het ruizen der japonen het knallen der zweben het rinkelen der bellen in de verte waren weggestorven stond ik nog op de trap vernederd verslagen ten aanzien van het gans hotel als een kwaaioon voor de gek gehouden al dus eindigde mijn miljonairsrol zo werden mijn beetje ontkimmende trots en moed daar stond weer gefnuikt en verstikt in mijn kamer tegekeerd sloot ik de deur af en viel mijn bed neer om de hele dag niet meer tevoorschijn te komen het was of al de kracht van mijn zien mijn hopen mijn tasten mijn denken mijn voelen in mijn binnenste samenkromp tot een loge loodsware dodenmassen tot zavonds laat bleef ik onbeweegelijk staar oogend liggen toen bekroop me de lust mijn koffer te pakken en onmiddellijk te vertrekken hey doch waarom weggelopen nu de hevigste de snijdendste emoties nog moesten komen blijven zou leiden zijn dit stond vast maar elk leiden was toch beter dan het niets gelijk de aangenaamste gewaarwoording voor mij al het in kern van treurigheid heeft gehad lag in mijn pijnlijkste nog een sensueel genot ik bleef dus en sloot die nacht geen oog terwijl in de ongeduldige verbijding van het weerzien het weinigje begeerte dat ik voor het mooie kind had gekoesterd opvlamde tot een schrijnende hartstochtelijkheid was het of op mijn zintuigen van uur tot uur in prikkobaarheid voelde toenemen ik ziddende voor de indrukken die mij wachten waren ze echt er voor geen prijs ontweken en de volgende morgen kwamen ze ving ik ze op in een angstige roerloze spanning van mijn fijnste zenuudraden ik voelde ze vleimen door mijn borst boven door mijn hoofd doodend zich vastvereten in mijn ziel en zeiden me dat is nu wat je zocht dat is leven vele dagen lang zag ik haar dartelen met de amerikaan en het was me een wellust haar onbemerkt gade te slaan om tuikens de pijn van het onheerst stelbare verlies meer te kunnen verleven de gun aan tafel zaten we nog altijd tegenoverelkander zonder meer een woorden te wisselen in het salon begluwde ik haar het te verten en hoe dieper ik me gegriefd bespot beledigd achten hoe scherper ik mijn gewond gemoet het knagen voelde van mijn vertreden levende liefde totdat eindelijk op het concert haar eigen pianospel al mijn martelende aandoeningen nog eenmaal opzweepte tot de hoogste kracht en toespitste tot de uiterste scherpte toen eerst begeerde ik haar inderdaad met lichaam en ziel en die nacht in mijn droom zag ik haar top me komen het blonde kopje nederbuigen een kust drukken op mijn lippen en dan heen gaan heen gaan voorimmig ongetwijfeld zijn de emoties waarvoor ik je boven woorden poogt te vinden objectief beschouwd onbeduidend opgeshoefd half ingebeeld geweest misschien zullen ze krachtigen door en door gezonde personelijkheden zelfs ergerend wie maakt zich nu warm voor een mislukte amorette met een cynisch pianospelstertje de echt normale mens begrijp ik hem goed kent de verstompen de levenloosheid niet en behoeft dus geen aandoeningen te kunststellen om zich op te beuren vanzelf wordt hij getroffen tot in een diepst van zijn steeds ontvanklijke ziel tot al wat groots en schoon en zijn meegevoel waardig is ei doch wat baten zieken wiens geheimelde naar de onbekende streeling van vogelnetjes vraagt de wetenschap dat een gezonde maag zich garen met hutspot voet wordt hij er door in staat gesteld het goede voorbeeld te volgen en deugdelijker voetsel te begeerden of zal het toch raadzaam blijven de onnatuurlijke spijzen op te dissen welke hem al tans ogenblikken schenken van bevrediging maar dat zijn hysterische grillen waarvan zwaar en druk werkje wel genezen had ik kende les en honderden malen heb ik hem zelf voorgehouden maar wat werken waar hoe voor wie kon ik de zwakke speelbal van duizenden toevalligheidjes in en buiten me welke een normale individualiteit niet eenmaal oplet ik die angstig teruggedeinst was voor de reuzachtige zwarte machinery de maatschappij ik aan wie alles zitterde bij de vreedzaamste aanraking met een andere menselijke natuur ik die alleen in staat ben iets na te laten op te geven niet te willen kon ik mezelf geschikt verklaren voor de ene van de retaak om werk bij iemand aankloppen een verantwoordelijkheid op mijn schouders nemen wie ooit een oog een schijnlijk gezonde man behep met ruimtevrees heeft zien verbleken duizelig worden en neerstorten alleen omdat hij een plein wilde oversteken en dus volvoeren wat de meeste mensen van de zwaksten en soms zinnigsten tot de sterksten en de hoogst ontwikkelden toe elke dag gedachteloos herhaaldelijk ten uitvoer brengen die kent de kracht van het je kunt niet dat omhoogweld uit een geheim zinnig gediepte van ons zenuw leven en waar alle redenering machteloos op afstuit ik kon niet ik kon niet wie me daarom veroordeeld als een treurig exemplaar van het mensdom herhaald slechts wat ik mezelf tallozen malen heb toegevoegd onaangetast blijft echter de bittere waarheid overeind staan ik kon niet ik kon niet en dus had ik ook van mijn vrijheid geen gebruikwetend te maken om me wat voldoening te verschaffen in de kalme alledaagsheid had ik snackend naar innelijk leven onrust en afwisseling gezocht Tans lokte de stille intonigheid me weer aan en als een vermoeide verlangde ik naar rust en duurzaamheid al de majestijd van de indrukwekkende jongvrouw vermocht niet meer tegen de bekoring van het hollandse dorpsgezicht dat in mijn geest was opgerezen ik zag me op een heldere zomeravond in een lievelijk tuintje aan een stille vliet en ik waande gedurende de laatste dagen genoeg doorleefd te hebben om gepanzerd tegen alle verleiding voortaan uitsluitend op mijn herinneringen te kunnen teren ik voelde me oud ontgogeld versleten het was me als had ik met de wereld afgereken en machtig tock de afzondering me aan over de terugrijs deed ik drie dagen en deze drie dagen zijn voldoende geweest om al de gewaarwoordingen die wat klanken en kleur in mijn gemoet hadden verspreid weer ineen te doezelen tot een doodse wolkachtige massa de gevoels dronken blik naar binnen gericht waar elke zenuw nog trilde elke herinnering nog glansde haar bekoorlijk beeld in mijn ogen haar helderen stem in mijn oren haar zachte aanraking in mijn handpalm was ik de trein ingestapt leeg van hoofd en hart matt en soezerig als na de opwinding van een wilde feestavond met leuke begeerlijkheid uitziende naar wat anders kwam ik eindelijk in Holland aan het eentoonige stampen der treinen had de muziek in mijn gemoet overgand en door de afwisselende verlangens naar bevrijding uit het stoffige gevangenis naar stilling van hore en dorst naar uitrusting van het vermoeiende sporen waar de suizende holheid weer aangevuld ik begreep niet meer wat mijn wogen had terug te snijden naar een land waar ik me eenzamer moest gevoelen dan overal elders en het was me als gaf ik mijn lichte vrijheid en een wereld vol zonnenschijn prijs om een doodse duisteren meffen kloostersel te gaan betrekken toch was ik maar door maar doorgespoord over man door de wetenschap dat de schuld van alles in mezelf lag en geen omgeving die fout kon verhelpen waartoe elders gezocht wat ik nergens zou vinden ik had mijn ideale wereld aanschoud en mijn ombacht gevoeld erin door te dringen en waar ik door de opgedane ondervinding maar veranderd zoals domme mensen beweren dat iemand veranderd kan maar nee hoogstens had ik geleerd van een vrouw meer te verlangen dan de bevrediging van een zinnelijke behoefte ik verbeelde me nu eerst recht de verwarmende bekoring van een blik de flueelacht gestreeling van een handdruk de zoete bedwhelming van een adem in één woord de volle, stralende, geurende, koesterende, betoverende aan alles ontrukkende heerlijkheid van het samenzijn met een mooi, zacht, vuurig begeerd wezen te kunnen beseffen en hevigig dan ooit pijnigde muddenvraag waar zou ze te vinden zijn de vrouw die me lichamelijk en geestelijk bekoord die emoties zoekt evenals ik die ze met me wil delen en van me wil heen gaan zodra de bekoering begint te talen eenmaal binnen de Nederlandse grenzen lockte de afzondering bij een stille vliet met het geheel niet meer aan nooit heeft mijn schuwheid me op de duur de eenzaamheid liefdoen krijgen altijd zijn afkeer van mensen en behoefte aan gezelschap in mijn ziel onafscheidelijk verbonden geweest ik tok dus naar scheveningen na mijn intrek in het badhuis en wandelde op het terras als een vreemdeling rond doeloos, vriendenloos zonder in iets belang te stellen hoe weinig ik me op reis met anderen had bezig houden wat meer gemakkelijkheid van omgang was maar toch vanbij gebleven onder het eten durfde ik soms een gesprek beginnen en langzamerhand werk dus enige tafelkennissen rijk verder pracht ik het even wel niet want de moed om diezelfde mensen in de lees of muziekzaal aan te spreken bleef me ontbreken en tegelijkertijd verbeeld ik me dat ze me uitlachten juist omdat ik die moed niet bezat de morgens versoestek nagenoeg geheel in een rietenstoel aan het strand gehypnotiseerd door de rusteloos bruisende zee het eentonig stralende zand de onmetelijk grote lichtende ruimte en de avonden door mij merde ik bij de muziek in de regel nog slaperig van de verslaapen ochtend bij uitzondering eens uit die doofheid opgewekt door een pikante of een aangrijpende compositie het was in één dier opvlekkingen van gemoed leven dat het denkbeeld bij me opkwam van mijn misselijk avontuur een novelle te maken al dik was had ik me afgevraagd of de velen op normaliteiten waarvan ik me bewust was niet het kenmerk konden zijn van een artistieke natuur de tijden waarin kunstenaars de gezondste de invoudigste de krachtigste de verstandigste de edelste kinderen waren van een volk en een tijd zijn in die ze ooit bestaan hebben lang voorbij tegenwoordig is iedere artiest meer of meer ziek erg gecompliceerd neurasthenisch in sommige opzichten ontorekenbaar in andere pervers het streven naar waarheid en leven het zoeken van alle dingen kern en verband het willen doen zien doen gevoelen doen begrijpen van de fijnste schakkeringen verwijderen hem meer en meer van het tevreden berustende gedachteloos zijn naast bijzijnd plichtje volbrengende conventionele nabouwende product in haar lange herediteren beschaving zou ik met mijn hang naar zelf ontleding met mijn zin voor kunst misschien een geboren kunstenaar zijn mijn werk alleen kon die vraag beantwoorden ik besloot de proef te wagen natuurlijk moest ik de feiten van mijn pover geschiedenisje veel belangwekkender maken maar dit leek me niet zo moeilijk de intrigen van een engagement dat verboken wordt omdat het lichtzinnige meisje zich laat impalmen door de coole handigheid van een rijke, mooie jongen scheen me een zeer gepast geraamde toe dat ik met het vlees van mijn waarnemingen kon ontkleden en met de trillingen van mijn sensaties tot leven opwekken in omtrekken voelde ik het werk dus daar stond zo duidelijk in me dat ik meen slechts nog een pen wat papier en wat ink te behoeven om het van a tot z te kunnen neerschrijven in bijzonderheden viel de arbeid lang niet mee hoe moest ik vertrekken beschrijven die ik nooit had gezien gesprekken weergeven die ik nooit had gehoord mensen doen handelen die ik niet kende gevoelens in woorden brengen die ik slechts gewaar werd als een inwendige muziek mijn ondervinding was zo uiterst beperkt dat ik met telkens belemmerd gevoelde dan lukt het me wel in ogenblikken van opwinding het een of ander te verzinnen maar bij de overlezing kon ik me moeilijk ontvijn zijn dat dit vuilsel een armzalige indruk maakte naast bokstukken waarin ik het werkelijk aanschouwde het zuiver gevoelde het echt doorleefde met woorden poogt uit te drukken en toch had ik ook dit laatste niet uit mijn pen geschut ieder woord was de buit van een zegenpraal op mijn lusteloosheid en alleen bij helderen hemel vond ik helderheid in mijn geest ongetwijfeld zou ik mijn werk dadelijk verscheurd hebben indien die weinige goede fragmenten mij niet zo inigd dierbaar waren geworden om hunnend wil bot ik weerstand aan mijn schouder ophaligen worstelde ik met mijn depressies zweept ik mijn fantasie op en voltooid ik het werk zorgvuldig ingepakt vertokte novellen naar een tijdschriftredactie drie maanden later kreeg ik ze naar haar haalde aanvragen om enig antwoord met een kille afwijzing wegend onbelangrijkheid slecht ingepakt terug het was najaar en ik woonde al te Amsterdam in een hotel gewoon mijn talenten laag te stellen had ik me met geen betere uitkomst gevlijt toch tof met de begeleidende brief zoals ik geloof dat een veroordeling tot levenslange tuchthuis straf de misdadiger trefend zal die moed heeft gevat na het welsprekend pleidooi van zijn advocaat in de illusie dat al de zondelingheden die me van de grote menig te onderscheiden heel het onuitsprekelijk dat ik in mijn binnenste zo pijnlijk gewaar werd ten slotte zou blijken de fijnere impressionabiliteit van een kunstenaar te zijn had ik mijn helt tot een getrouw kontervijtsel van mezelf gemaakt de novellen was een onopgesmukte openbaring geworden van mijn geheimste sensaties ik had mijn gemoet als het ware aan een vierproef onderworpen en nu bleek het niet bestand te wezen tegen de gloed als nabootzingen van edelmetaal waren mijn indrukken mijn gevoelens onder de kunstbewerking verteerd vergaan en ik begreep dat de afwijzing van mijn novellen wegen het onbelangrijkheid de veroordeling van mijn gantse zielen leven was ik stond lager dan het publiek en een artiest moet hoger staan iederandig gevoelte dieper dan ik gedurende de afwachting van het fondus had ik niets meer uitgevoerd mijn ledigheid was gevuld geworden met de spanning van het wachten daarna acht ik me terecht of ten onrechten op één lijngesteld met de belachelijke zwakkelingen die slechts een schemerend hersenleven van de echte idiot onderscheid en onmachtig me flink te verzetten boog ik onder dit verdikt mijn hoofd voelde ik me worden tot het geen menscheen te beweren dat ik inderdaad al was geen spoor meer van mijn vleugje energie ik stond pas uit mijn bed op wanneer ik het er niet langer in kon uithouden en ik viel er weer in neer zodra ik niet meer wist waar ik onopgemerkt mocht blijven hangen of rondslenderen urenlang lag ik op een sofa als verstomd voor me uit te staren en tokkende nevelen die mijn gedachten omvloersten soms een oogemlik op dan zag ik het leven bij het licht van mijn koude jaluzi van alles en allen dan was ik me alleen bewust van een al onwattend haten Akelig ledige dagen geen sprankje belangstelling in wat ook ik las mijn novellen over en vond het ding nu zelf onuitstaanbaar mat, dwaas en tegelijkertijd aanmatigend nee nee ik was geen kunstenaar einde van deel vijf