 Namihan Bonifacio Ramolete and today I'm interviewing Professor Emeritus and National Artist Amelia LaPenia Bonifacio. Magandang araw po. Magandang araw say. Para simulan natin ang ating kuentuhan ay maari po bang kilalanin niyo ang inyong sarili. Ang pangalang ko ay Amelia LaPenia Bonifacio. Tubu at laki sa Minondo Manila ang aking amang sigurigorio, Banyas LaPenia, ang aking inasipasita, Mercado Lirag. Ako ngayon na isang playwright? Playwright ng ilang taon na. 89. 89 years old na playwright. So after retiring, what have you been doing? For these five years. Last five years. Siguro, kung nakumangalala ay inampisang ko ang five years na yun ang pagsulat ng isang novella in Minondo once upon a war. At pakatapos, marami kung ginagawa dahil, I was honored by the Department of English with the competition. The Amelia LaPenia Bonifacio Writing Competition. Kaya, kung matatapos yung bahawa taon, tinatawagan ako para magsalita. Ganon din ang nangyari. Nung inonor naman ako ng Institute of Creative Writing, ang isang writer's workshop taon-taon din nagpupunta ko para magsalita, tinatatapos ang sessions. Marami din ang mga requests for speeches. Ang pinakamahaba ay itong nangyari na itong ating 108 commemorative graduation ng UP, where I was asked to be the speaker. Commencement speaker. Tapos, pero nagpupunta ko sa ibad ibang campus para makapagsalita. Tapos na isipang kong isulat yung novella. That took me three years to do. Nung panahon na yun ay pinag-uusapan ng World War II, yun ang naging subject matter ng aking novella. Dahil ng panahon na yun, nung lumalakay ako ay may Gera, Gera Mundial II. Nakapagsulat ka na ng tula ng Sanay Say ng Dula. Bakit novella? Yun lang ang hindi ko panay sa sulat. Na isipang ko naku bago, baka hindi ko papatapos may mangyari sa akin. Gawin ko na isulat ko na at least one novel, mayawang ko kaya isang novella nga kasi nulat. Nagsusulat ka, pero nagpapalabaskarin ang dula sa teatro. So ano ba yung first love mo talaga? Literature or theater? Mahirap sabihin, dahil kung literature o theater, habang lumalakay ako nung una, merong liway-way at hiwaga. Pagdating nung tumatakbo kami sa tia ko, nakatira sa amin yun tia ko. First valedictorian ang Bulakan ng Mekawayan. Siyang nagalaga sa amin. Pinababasa namin ang historia ng Fausto Galor, ang mga iba-tibang serial stories. Pakatapos masasabi ko, nung din panahon na yun, ang father ko na mamahala ng sinakulo at saka balagta ka san. Kaya expose kami dun sa dalawang formang yun. Ang aking inon naman, mahilig manood ng serial movie. Tapos, in-expose kami sa... Anong ito, itong... Sir Suela? Yes, Sir Suela. At saka... Comedia. Comedia. Ako, pagbabakos sa... Ang alam ko, pagbabakos sa bus galing sa iskuelahan. Lalakad ka. Unang bahay pa lang, naririnig mo na yung drama, Ang gulong ng pahalan. Kaya sood-sood na bahay, po rin ang nagabukas yung kanilang radio. Kaya hanggang makarating ka sa bahay mo na patuloy pa rin yung drama. Kaya masasabi ko, siguro sabay, literature at syaka teatro. Anong interest mo nung high school? Nag-susulat ka na ba nun? Panahon na yan? Yes, as a matter of fact, nung ang... unang... sumabong yung gira, labing isantakong lahakos, ususulat na ako ng mga... kuyento, akunya akunya rito, family newspaper, ang ganan, mga... mga... poems, at saka... mga... nung dumating ako sa high school, malaking bagay yung nakamit ko yung Commonwealth Prize winner. As si... siya pala ay Commonwealth Prize winning novelist. Juan Cabrero Slaya. Yan... nung... first time ko nakamit, isang writer, researcher. He was a linguist. Sumusulat siya ng tunggu sa ating wika. At sa katumayan, sumulat siya ng ballerila. Isang ilokano nung pero, mahusay sa ating wika. Filipino. So isa yun sa mga... nakainpluent siya sayo, para magpatuloy na magsulat. Parang nakikita ko na, ganito pa lang kasipag sumulat, isang mano nulat kaya, parang na-influent siya siya. Tama bang naging editor ka ng Ari Liano? Editor ng Ari Liano High School. At... ah, naging designer. Inang pa lang, una, unang set design ng Ari Liano. Dahil na nangalaw ko sa pagpipinta ng AAP, kinuhon nila kung gumawa ng set ng malaking production. Tapos, inang sumusulat ako, kaya nang gumaradwit ako with owners at best writer, title. Indo ang kaunang-unang best is na binigay yung title na yung sa graduating student. Isab din ba yun sa mga dahilan para kumuha ka ng AAP English ng Maswa Sa Yogi? Noon, yung pinakapamosong sumusulat ay Jim Australia. Jim Australia nilang pala-lalaki, babae, sumusulat siya sa diario. Parang gusto ko maging kamukanya, journalism. Pero nung dumating ako sa UP, walang journalism, ang meron lang Department of English doon kakukuhan ng mga courses. Kasi, wala panong ano eh, wala panong upkate. Pag matasanggrado mo kami mga nagsama-sama mga makakaklase, yung valedictoria namin, yung saledictoria, kami mga kumunta kami sa UP, eti nanggap kami na bilang estudiante. Ngayon, dun sa UP ko, na parang yung pagsulat, naibigay ko ang aking time at saka ang aking masusabing talent. Kasi, yung unang unang kwento ko the bird and the boy na nangalo sa collegian writing competition. Ayap, tuloy-tuloy na. Sino sa mga naging professors mo yung naging influential sa pagiging playwright mo at pagiging theater artist? Ola sa playwriting, no, pero ang dalawang unang professor na sumusulat ng literature si Francis Corseliana at si professor NVM Gonzalez. Dada ting pala mga mula sa United States. Do siya nakatira, pero bumalik siya sa Pilipinas para magturo. Dun ko unang sinulat ang death of a baby na naging subject matter. Yung unang unang kwento ng unang Pilipin writing workshop. 1950. Wow. Matagal na rin. So, paano kang napunta sa teatro? Paano kang napunta sa teatro? Nung nag-aarel ka pa? Nung nag-aarel pa ako naman sa UP dahil na nga nanalo ko sa pagpipinta. Alam nila nagpipinta ako. Yung play ni Virginia Moreno, Glass Altars, yung Jazz Concert at saka isang malaking International Festival sa University Theatre, iba-ibang set. Yung pinakita kung kaalamang ko sa pag-gawa ng set. Hindi ko akala manalo ako ng full brights, mismal. Pinadala nila ako sa University of Wisconsin kung saan na nakapag talbaho ko sa play circle. May nasa lang experimental theatre, courting, horseshoop. Maliit lamang, mayroon lamang siguro mga 100 150 ang makakapanoon. Pero dun ako na na-tutungo ilaw, mag-design ng sets. Dahil nga nung una pa, dinala nila ako sa isang competition ng playwriting, dinala nila ako sa pagpapalabas. So napadod ko, ilisi ko, higolo dapat sumula ako ng dula para kumalalo ipalabas, di ba? Meron ako isang cuento na hindi ko matapos-tapos sa pangloka. So yun ang ginawa kung unang-unang dula na nanalo ng premium. Sa matter of fact, lima ang judges, dalawa first prize ang kanil ang grating. Yung pangatlo, yung panaman ng playwright, ang grating niya zero dahil daw, kailangan daw ako turuan ng economy dahil. Napakadami daw karakters ng play at saka hindi pwede yung 3 sets. Isabi ko, hindi naman, hindi naman 3 sets. In isang set lamang yan, kung ipipinta ko, dahil nga horse you ang court ng 3 sets pwede, magandalo mo ba sa matter of fact, sabi na isang kritiko, mas mahusay daw kung set designer keisang playwright. Tapos, naging very successful yung play, nagapologize sa akin na grade sa akin ng zero. Yung alam ko, hindi niya kong dineritan zero, number one yung play ko. Pagalawang play ko, sabi ko, tungkol na sa America, patapos ng sepang loka, rooms, tungkol sa dormitorio, nakatirakos sa dormitorio. Yung mesmong naggrade sa akin ng zero, naggrade sa akin ng first prize, ang ganda-ganda ng kanyang ang ganda-ganda ng kanyang review ng play. Na sa plans niyo ba na pagkatapos mag-aral, ay babalik kayo sa UP? O nga, pero ang maganda noon, makagraduate ko, inakakawa ko ng job sa UP. Baliklarik lang naman ng property office. Sa bandang later of the day, kumukuhakon na a few subjects, yung graduate school. Pero habang nandong ako sa office na yun, dito di sa administration, sa Kesson Hall. Nakita ko si Professor Gabriel Bernardo, University Librarian. Ang nanggiragawa mo dito, sabi ko nagtatrabaho. Ako kuning kita sabi niya dahil kailangan kung assistant sa library. Yung isang poes ng library and secretary, ay naging library and secretary ako. Dung ko na may mga nagtatrabaho doon, si La Rondia, si Alejandro O'Fana, ay mga writers ng dumada ting, at pakatapos, yun in-charge ako ng isang section of fiction books. Kaya... Nag-enjoy ka doon sa library. Nag-enjoy ka doon. At saka alam mo ang tumulong sa akin talagang makakukawa ng full-bright si Professor Bernardo. So mula sa UP library, paano kang napunta sa Department of English? Hindi nga ako... Nung unang ay kinuha nila dalang nila sumusula tako na nang dula. Pero nakakawang ako ng full-bright kaya I left for two years ng makuha ko yung MA degree, nagbalik ako. Nahiling ka naman ako ng department of speech. Speech and drama. Ang drama na yung organized in department. Kaya doon, dalawa kaming playwright. Nandos Wilfredo Guerrero. Kaya mga bata kumukuhan ng kurso ng playwright nisa kanya, tas kukuha sa akin. Pero sa Department of English wala kaya napunta ko sa Department of English. Sa kangan naging studentin mo sa playwriting na eventually naging playwright? Sa playwriting at sa kasaliterature. Si si Boch Dali Say naging si Charles Sunong, mga sumusulat ng novella yan. Pero ang sumusulat ng mga kuwento mga bata naging hala sa akin sa workshop, si Carla Pazis nilamang mga kuwento kung di novella talagang libro. Para sa bata, parang na-inspire siya sa workshop na dinaloan niya. Pero sa teatro, ang pinaka siguro mo na sa pelikula, kidlatahimik naging sa kasimario de Los Reyes. Ion sa pelikula. Pero sa teatro ang talagang napunta sa teatro si Ben Hamin Cervantes. Kinalulongkut ko na wala na siya. Hindi ba si Boi Noriega ay naging studentin mo din? Naging studentin ko din si Boi Noriega. Pero pa, may isang competition na talo ako na iboi Noriega sa kani. Hindi lang ang studentin ko pang kuna, pangalawa ako yung pangatlo, ako yung professor. Pero yun dola akong yun paglalakba ni Sisa ang ginamit ng balay company para dalin sa Europe at ang dulang iyon ay tuloy-tuloy hanggang dumating pa dito ang isang Japanese no company para sa palabas na yan. Yung program ng Center for International Studies na nagkaroon ng no-ansam. Kailan yun na isipang bumuon ng creative writing program at bakit sa isipang buin? Alam mo, kamiin tatlo ni si Professor Arciliana si Ufana. You have a fictionist a poet at ako naman ng playwright. Nag-mimating kami, sabi ko, mokong kailangan siguro e organize natin ng mga writers, parang di tayo pinapansin ni at yung nakailangan siguro lumaklalakas tayo kung sama-sama kaya siga hindi ka magsula tayo ng samprograma yun na ang unan director namin si Francisco Arciliana so ngunod Alex Ufana tapos ako ako sa punta-unin sa punta-unin naging head ng creative writing ngayon, institute of creative writing. So na una ba yung program bago yung center? Actually nagtuturo na kami ng pagsulat diba pero ako parang tinutulak ko talaga pushing for writing for children yun naging imaginative writing. Pero bago ka magsulat o mag-focus sa children's literature nagsusulat ka for adults As a matter of fact yun ang unan dalawang dula yung sepang loka yung rooms tapos inundang po ng walking kids and funds po runga pang adults Pero pano ka nagkaroon ang interest sa seditious playwrights? Yung research mo tungkol doon? O alam mo doon sa makatapos ko naku yung satsuella foundation of the Philippines kailangan sumulat ako ng isang aklat isang libro tungkol sa Philippine theater talagang history sabi ng ang head known si Doroy Valencia sabi dapat ipadala si Amelia sa Washington D.C. dahil ang ating mga aklat ay National Library natin na suno wala tayong material dun sa Library of Congress at saka sa National Archives ako nagpunta So National Archives na ando nung mga jazz yung ando pa rin yung mga jazz dun kung nakita yung mga seditious news about the seditious playwrights kaya naging major portion ng aklat ang seditious playwrights Naging inspiration din ba itong research na ito sa pagsusulat mo ng future place? Oo dahil yung parang dun mo na nakikita mo ang ginawa ng naso teatro pero mo binibilibid sila hinuhuli kasi ayun ang sedition kasi mga dulang nag-encourage nag-rebel Sa pagsusulat ano yung mga inspiration mo pinanghuhugutan kung nyari sa sepangloka anong inspiration Oo yun sepangloka na aming provincia merong kasing isang babay na paikit-ikit sa parang parang ang aking palagay hindi lang awa kundi parang anong magagawa mo para matulungan mo siyang babaeng tulad niya at bakit siya nag-inloka yun ang naging anong nang dulang Sa walking canes and fans yung walking canes and fans ano naman yung inspiration yun ang mga tungkol kaya bonifacio parang isang isang familia pero familia na na affectado o na influence ng revolution 1998 sabi ko magandang ipakita sa mga nanunod ang mangyare sa ating bansa ng panahon ng revolution Conscious ba yung effort sa pagsusulat mo ng pag-bigay pansin sa katayuan ng kababaihan Anong ba yung gusto mo yung iportray sa mga female characters Even sa totoo lang kahit sa mismong buhay ang gusto ko mga tulungan ng kababaihan kabukangan ng writers namin ipinapush ko na marami tayo sumusulat na mga babay sama natin ganun para kasing hindi dapat hindi dapat second first then tulad ng mga buhutin naman pumagayag yung grupo na niya alagaan din namin mga manunod na babay Pero sa alaki hanang buhay gusto ko ipakita na napaka importanting ang isang buhay isang ina, isang sao, isang kababadid kailangan in all of this should be respected and honored So yung ganung kualities ay ipinasok o iniligay mo sa mga female characters na sinulat mo that's the only way I can project yung mga idea sa dula mismo kung may ipakikita mo wala hindi mo naman hindi ka naman pwede tumayo sa corner at mag-speech ka kung sa babay sa dula dun-dun So mula sa pagsusulat para sa adults nag-bago ka ng focus at naging para sa mga bata, ano hindi yung dahilan Kasi lang mo, kino kumbida kong mag-attend ang workshop nakikita ko yung importansya ng children's place napaka-importante sa Europe at sa America ang bata sa mantarang dito ang bumaling ka kung wala pa lang naman tayong dula paano kaya ito sumusulat ako ng dula dito sumulat ng dula para sa bata ang unang ginawa ko noon nagbasa ko ng mga mga kwentong pambata pero na nukumuna Pilipinas kwentong asya yun na mga kwentong ginawa ko Bakit na pili nyo ang Pilipinas sa asya? Sabi ko siya susulat ko ito sa mga Pilipino mas maige yung kanilang na meron sila mayaman sila sa kwentong hindi kina enong pa naku very popular rung sesame strip na Jim Henson at saka Boltes 5 ng Japan kaya sabi ko dapat siguro kontrahin mo yun may ipakita mo na meron ka sa yun sariling mga kwentong Ano yung naging inspiration bakit mo na isip na bumuo ng isang dula ang pambata na ang influence o inspiration ay Asian theater? Ang sinasabi mo ba nagtatatag ng teatro mula ang teatro mula kasi hindi ko naman pinlano kundi inalabas ko kinumbida kinumbida ako ng Department of Speech magpalabas nung panahon na yun yung anak ko atracted kaya Cinderella Cinderella It's a very materialistic story gowns shoes glass shoes courage karwahe sa mantalang nakadiscovery ko ng isang Cinderella na one nature lover si Abadeha ang ginawa ko ang abadeha ang aking Cinderella ang aking unang pinalabas unang puppet show may music dahil musical music ni Professor Philippi de Leon Jr Bakit puppetry yung na isip mo na form? Nakakawa ko na scholarship para manood ng teatro sa japan ay sa japan pinapunta kung teatro yung teatro ang mga papedal na nini bago ko bakit ko pakaaralan yung alam ko na ito hindi ko alam kaya doon ako nakupunta sa National Theater nila kinukumbidang audience ang mga bata na kung mga bus full of children nakakita ko dinadala doon tapos pinapaliwahanag mo na sa mga bata kung unang puppetry bago ipalabas na mga place pa naman na suerte-suerte ako anniversary o ni chikamatsu the Japanese Shakespeare kaya yung mga dula niya ang aking napanood So bukod si Japanese na Bunraku Bunraku misan tatlong papedal sa isang paped kasi malalaki ang mga papeds may isang dula napakaganda para sa bata na yung palampunong pinutul ang ina na hindi nila mahi lahila dahil mabigat pero bakit yung bata maliit nahila yung kuno yung pala yun yung anak sumusunod yung ang ganda ang ganda ng mga idiya ng Japanese Bunraku Pero naging inspiration mo rin yung Indonesia Indonesia naman wayang golek ang rad papeds at saka wayang kulit yung shadow papeds kaya yun sama-sama pagbalik ko subukan nga natin kung ang ang aksuerte may mga fine art students pero meron din isang pumasok na hindi gayupi pero mahusay ang kamay sa pag-drawing si Maurice Carvajal siyang unang nag-drawing ng mga papeds ng pag-uhukum yung aking the trial pero nung inano na yung mga papeds, nagpupunta kami sa paede dun muna namin pinagagawa hukit sa pagbalik wayaw wala yun wala yung ulo wala yung paa pero pinakakabit kami tapos dinadamitan ako nag-agawa ng wigs nag-agawa at minsan yung costumes at saka costume bakit na pili mo ipag-carve yung papeds sa palagay kula bang ito naman sa palagay kula ang unang laro ng mga bata manika para hindi sila matakot maganda siguro palabas muna ang papeds atraktib atraktib sa mga bata sa mga sinulet mo yung dula para sa bata ano yung tatlong pinakagusto mo? alam mo unahang kumunas sa sepang loka dahil yung first short play at walking canes and fun first long play susunda ko na nanang tatlong dula na ano mo una abadeha ng ating Cinderella at atapos paped pasyon baka tapos si Tatrama itang tatlong do lang ito puro musical ano unang gunguwa si Felipe De Leon sa abadeha Felipe De Leon Junior tapos pangalawa si Professor Rodolfo De Leon ang paped pasyon at yung pangatlo yung anak ng aking kumamahal na kaibigang Tita La Cambra si Na Joey Ayala at yung kapatid niyang si Cynthia Alexander ang dapat mo maalaman yung tatlong do lang yung abadeha unang do lang sa paped do nagsimula nakapanodang sa UP at mga tigalabas ng isang teatro na ang gumagalaw na pinagagalaw na mga papideers na sa loob ng teatrong mulat ano na yung pinaka-impact o influence mga pagtatanghal alam mo, may saan nakupunta ako sa bank makakakakak may lalapit sa aking akuhuyong napalod ko yung dulanyong, may anak ako gusto kundalin kung may malaki nag-implowensya sa nanonood tulad niya ngayon kung nakapanod nung ina misang daladala yung anak ito yung anak tatlong itong baby pinapanod niya baby ng teatro meron pa bang ibang tingin niyong influence bako dun sa pagtatanghal kasi hindi ba nag-tanghal na rin ng mulat halimbawa sa mga provinciang na-apectohan ng mountainatubo ako yung mountainatubo 1991 nung sumabugang vulcan tapos ay atlong araw yung madilim at saka makapalang ashes na traumatize ang mga bata around the area ng pinatubo kaya sumulat sa akin of medicine department of psychiatry kung mga riyo dalinyong papis niyo para patawanin niyo ulit ng mga bata ayon ng tumaway ayon ng magsalita ayong iba nagpapalabas kami pinili nila tatlumpo tatlumpon sites ang pinili ng College of Medicine kasama namin ang isan doktor para sa area ang malaking malaking suerte gagaling ko pa lang sa Sweden at medala akong grant magpalabas nandula sa bata pangalawa sa tulong madam nakakuha ko isang sasakyan isang 15 seater van urban kaya kami nakapunta di sa tatlumpon lugar na yun siyempre pag ang kasatulay na sira mongawa kami sa ilog pagdating namin doon sa lugar winaawalis ko yung ashes doon kami nagpapalabas may de thousands ang mga bata na nungud yung iba sa kanila nag-i-stay para i-quentong nangyari sa kanilang pamilya sa pakatapos ng nambulkan pakatapos pagkaawang alis na yung aming sasakyan tumatakbuyong mga bata kapagyan please kapagyan nansini siguro mga bata sa lahat ng mga nagdaganap sa buhay mo sa lob ng 80 mayigit 80 taon ano ang naging influential ng UP sa iyo? UP provided me with a stable and solid foundation kundi ako na dito sa UP di ko makikita mga talented cast and crew dito ko sila na natakpuan at dito ang importante may audience ka na isang very intelligent very critical audience na nag encourage para ipagpatuloy mo ang ginagawa mo siguro bago tayo magtapos ano naman ang gusto mo iwang mensahe o tips sa mga batang manonulat o batang artista ng teatro? siguro isang bagay lang stay stay where you are alam mo kasi maaring napipintasan sila nakikritisize na wawala ng interest dahil ganun pala di ipakita nila na meron silang sinasabi o meron silang ibig sabihin kailangan ipagpatuloy nila ang kanilang ginagawa yan ang importante talaga you stay and do what you can sa iyong horizon sa horizon mo ano bang may susulat mo at kung sa anka makakasulat ang importante maging miembro ka ng isang groupo na isang lugar na isang simbahan isang iskwelangan isang university isang gulayo kung sa anando ng mga manon ng hindula ngayon magpapasalamat ako sa presidente visipresidente chancellor deans sa ka chair sila ang tumulong meron kang hinihileng na tulong hindi lang ang inaprobahan nila yung project mo hindi binibigyan ka ng funding ayat ng importante sa matter of fact funding para magpunta ako sa U.S. nung pinalabas yung aking walking kinds and funds for the first time pinalabas yung English sa New York sa Philippine Center nakuapasalamat ako dahil hindi lang inaprobahan yung aking request ako ng pundo para makalipan at makapanawd nung aking mga dula. Pano nagkokonnect yung mga roles ng isang faculty sa teaching, sa research and extension or public service? Pano siyang nagkokonnect sa isang faculty member anong nagagawaan niya? Magaling siguro nga yung nagtuturukay kasi yung nilamang naiisip mo yung mga bagay-bagay, yun mo o na isa-sulat yung writer. Hindi na isasalin mo pa sa sa mga bataangan ang isang, ewong ko, nabanggit ko na na si Carla Pazis sumungsulat ng para sa bata mga kuwento at saka libro. Pero yung sumungsulat sa akin sa teatro, yung gano niya. Para hindi lamang hindi lamang nanunul sila kundi na affectuhan sila para sumulat o mag-derihin ng isang dula. Hindi lamang sa yung bansa kundi sa ibang bansa dahil international na yung parang ipinakikita mo na merong kakayahan o pagiisip ang taong nang gagaling sa bansang ito. Diba. Hindi kami basta sunuran. Hindi kami lumilika gumagawa yung creative ang aming koan. Kaya siguro inaonor ng alam mo sa China isang napangahabang siguro mga dalawang room sang haba ang aming nakapuesto kaming kukuna ng larawan. Inalagay kami sa pinakagit na na sabi sakin o isang professor that's the biggest honor nilagay ako sa git na at sa likod ko yung mga miembro ng kiatrong mula yunang malaking honor sa Thailand hindi lamang pinakit sa lap ko yung papit, pinahalik ganoong klasing paggalang sa yunang bansa. Hindi lamang na taon ng mismo ng bansa yunagalang ka. So, dun sa body of works na nagawa mo para ano yung naging influence ng UP para mo ma ma-isip at mabuo yung body of works sa literature and theater. Malaking baga yung nagawa ng UP sa akin, particular di sa akin dahil hindi lamang pagdino-tulongang ka ibig sabihin your worth helping, di ba? kailangan-tulongang ka dahil parang sa kanila importante yung gilagawa mo. Importante sa hindi lamang sa skwelahan kundi sa labas ng bansa ewin. Kasi antiatron mula nakatatrabel around 28 yun na puntahan naming national and international festival pinapanod. Yung perspective as an artist, as a playwright, anong contribution ng UP UP education, UP as an artist yung UP education, UP as an institution sa pag-isep, sa pag- malaki kasi dito kung nagsimula, talaga nagsimula sa teatro. kung wala ang UP, wala akong wala siguro kung nagawa nakagawa akong itong mga taon. So yung pag pag-push ng karapatan ng kababaihan o yung pag-aangat ng estado niya ay nakuha mo ba yun dahil na sa university? Kasama na yun, napaka-importante. Yung mga ganong perspectives Bukod sa doon, meron pa bang ibang Bukod sa importante ang mga bata na iangat na iangat mo sila sa ang importante siguro yung nabangkit ko na na-influencia mo sila hindi lamang yung mga artista na gagawa ng kanilang mga sinulat kundi yung mesmong mga nanunood o nagaalaga ng kanilang mga anak mga magulang na-influencia mo sila kaya sila gusto mga nunood ng yung palabas So meron pa bang ilang may final words or words of wisdom Bukod dun sa nasabi ko na nga kung pinag-uusapan natin ito yung mga sumusulat to stay where they are ibig sabihin ay malakaskay kahit na pintasang gawin sayo hindi ka masisira mapapatuloy kasi yung dinagawa kasi dadating ang panahon makakita nila na silang pala mali at ito palang artista ang tama So normal normal lang na madapa at ma o kung nadapaka tuminding ka at pagpatuloy mo yung dinagawa mo Maraming maraming salamat sa pagbabahagi ng karanasan at ng inyong buhay