 Een hele goede morgen lieve kinderen en begeleiders welkom bij de kinderuniversiteit van Tilburg University. Hebben jullie er een beetje zin in? Ik denk dat dat wel iets enthousiaster kan. Hebben jullie er een beetje zin in? Heel mooi. Nou, we zijn hier vandaag op de universiteit in Tilburg. En vandaag in het gebouw Cube. En dat heet Cube omdat het er uitziet als een Cubus. En jullie zitten waar ik normaal zit, want ik studeer hier aan de universiteit. En dit is de grootste zaal die we hebben op de universiteit, want hier passen bijna 600 studenten in. En dat is heel veel. En een student, dat is hoe je heet als je op een universiteit studeert, want jullie zitten op de basisschool. En jullie zijn leerlingen. En hier zijn we studenten. Om een beetje een contrast te geven, de grootste basisschool in Nederland verdeeld over drie locaties heeft ongeveer 1400 leerlingen. En wij hier op Tilburg University hebben wel 20.000 studenten rondlopen. Ja, echt waar. En dat is heel veel. Nu ben ik wel benieuwd, is er iemand hier die eerder op de universiteit is geweest? Oh nou, kijk eens. En zijn er toevallig begeiders of ouders die hier hebben gestudeerd? Nou, wat leuk. Welkom terug. Heel goed. Ja, we gaan straks beginnen met het college. En een college is een naam van een les die wordt gegeven op de universiteit. Dus jullie in de klas zitten en krijgen die les. En wij krijgen college. Op de universiteit kan je heel veel verschillende opleidingen volgen om bijvoorbeeld psychologen te worden. Of advocaat. Of als je je eigen bedrijf wil starten. Maar er wordt ook heel veel onderzoek gedaan. Ik doe bijvoorbeeld onderzoek naar hoe mensen denken over klimaatverandering. Maar er wordt onderzoek gedaan over bijna elk onderwerp dat je kan voorstellen. En een van de wetenschappers bij ons op de universiteit is Dr. Tila Prunk. Waar jullie vandaag een echt college van krijgen. Nou goed, voordat het college gaat starten gaan we eerst een quiz doen. Daar hebben jullie twee kaartjes voor gekregen. Een rode en een groene kaart. Heel goed. En we gaan toch even kijken of jullie een beetje begrijpen hoe het werkt. Dus als ik zeg rood, dan jullie de rode kaart in de lucht. En als ik zeg groen, dan jullie de groene kaart. Oké, ready? Rood. Groen. Rood. Groen. Rood. Groen. Rood. Groen. Groen. Ja. Nou, ik denk dat dat wel goed zit. Nou, mag ik voor jullie een heel groot applaus voor Dr. Tila Prunk. Wow, wat superkoel dat jullie er zijn. Ik heb nog nooit voor een collegezaal gestaan met zoveel mensen erin. En ik heb al wel heel vaak college gegeven. Maar bijna elke stoel is bezet. En dat vind ik fantastisch. En ik vind het extra leuk om vandaag college te mogen geven aan jullie. Nou, voordat ik dat ga doen zal ik eerst iets meer over mezelf vertellen. Mijn naam is dus Tila. Tila Prunk. En ik werk hier als universitair hoofd docent aan Tilburg Universus. Wat betekent dat nou? Dat betekent dus dat ik lesgeef docent. Dat betekent eigenlijk een soort juf van de studenten hier. Van de opleiding psychologie. Naast dat ik docent ben ben ik ook onderzoeker. En ik doe onderzoek naar een heel erg interessant gebied van de psychologie. Namelijk de liefde. Dus ik doe onderzoek naar verliefdwoorden. Wanneer word je eigenlijk verliefd? Hoe werkt dat precies? Waarom worden we op sommige mensen wel verliefd? En op heel veel mensen ook niet. Maar ik doe ook onderzoek naar vriendschappen en andere soorten relaties. En vandaag gaan we het niet hebben over verliefd zijn maar wel over relaties die we hebben met anderen. Dat is een beetje een ingewikkeld woord. Maar dat betekent eigenlijk dus iedereen die belangrijk voor jou is in je leven. Denk bijvoorbeeld eens aan je ouders, je broertjes en zusjes, je vriendjes en vriendinnetjes. Al die mensen in jouw leven zijn super dus super belangrijk. En daar gaan we vandaag over praten. Nou, vorig jaar was heel cool. Want toen ben ik benoemd tot docent van het jaar van deze universiteit. Super grote eer. Oh nou, dat hoef ik ook weer niet. Dank jullie wel. Ik vind het dus heel erg leuk om te vertellen over wetenschap en over psychologie. Dat doe ik heel graag aan studenten, ook heel graag aan jullie vandaag. Maar ik vind het ook heel erg leuk om dat te doen in de media, bijvoorbeeld op televisie. Zo ben ik te zien geweest bij het programma Married at First Sight. Misschien kennen sommige van jullie dat wel een paar jaar geleden. Daar heb ik drie seizoenen gewerkt als expert. En in dat programma, voor als je het niet kent, gaan twee mensen die elkaar helemaal niet kennen met elkaar trouwen op tv. Best gek, hè? Nou, ik werkte daar achter de schermen en ook voor de schermen om die mensen daarbij een beetje te helpen. En ik was kort geleden ook nog op tv bij het programma Wie Denk Je Wel Dat Je Bent. Dat is een hartstikke leuk programma van de NPO. Ook wel eens leuk. Ik heb het zelf ook terug gezien met mijn zoon. Ik heb namelijk zelf ook een zoon van tien. Hier zie je hem. Dat is die jongen met die bal. Dus die is even oud als jullie ongeveer. Naast mijn zoon van tien, Taro, heb ik ook nog twee andere zoonjes. Die liggen hier uitgeteld op de mat. Dat zijn Otis en Ravi. En Otis is vier jaar oud en Ravi is twee. Dus in ons huis is het super druk. En er zijn heel veel jongens in mijn huis. Dat is heel erg gezellig. En er is ook iets bijzonders aan de hand met Otis en Ravi. Want Otis en Ravi kunnen namelijk toferen. Ja, tenminste, dat denken ze zelf. Dat ze kunnen toferen. Ravi, die kleinste van twee jaar oud, ging naar zijn grote broer Taro. En hij zei, Taro, ik ken een truc. En Taro zei, oh, wat is je truc? En toen ging hij met een grote glimlach naar Taro toe. En hij gaf hem een kus. Dat was zijn truc. En hij was helemaal trots op zijn truc. Lief, hè? Nou, dat is heel schattig. Maar Otis kan er ook wat van. Want die zei namelijk, die kwam naar m'n toe. En hij zei mama, ik wil iets in je oor fluisteren. En hij fluisterde in m'n oor. Heel zachtjes. Ik hou van jou. Nou. En daarna zei hij heel serieus. Want ik zei zo, oh, wat schattig. En zei hij, maar mama, dat is een tovertruik. Dat is een toverspreuk. Ik hou van jou. Zei hij heel serieus. We kijken heel veel Disney-films thuis. En hij zei, ik hou van jou is een toverspreuk. En nu klinkt het heel schat. Ze zijn niet altijd zo schattig. Moet ik wel even te mij zeggen. Ze kunnen ook soms wel best wel lastig zijn. Maar ze zijn ook heel schattig. En ze denken dus dat ze kunnen toveren. Nou, vandaag gaan jullie ontdekken of Otis en Ravi echt kunnen toveren. Nou, daar gaan we achter komen. Nadat ik mijn collega en jullie heb gegeven. Maar we gaan eerst beginnen met een warming-up. Jullie denken, ik zit hier lekker in mijn stoel. Dat is hartstikke leuk. Maar we gaan beginnen met een spel. Dit spel is heel erg belangrijk. Voor dit spel, let even op. Ook de juffen en de meeste van de klas. Let even op. Voor dit spel heb ik zes kinderen nodig. Die goed overweg kunnen met een bal. Die goed met een bal kunnen gooien. En het is heel belangrijk dat die kinderen elkaar niet kennen. Dus het mag van elke klas maar één kind zijn. Hoe gaan we dit aanpakken? Is even kijken. Zes kinderen die goed overweg kunnen met een bal. En die elkaar niet kennen. Nou, dan begin ik even hier. Jij. Dan kies ik ook nog iemand een beetje hier. Het is bedankt dus dat ze je ook niet kennen. Is even kijken. Jij. Dan ga ik eens even hier kijken. Wie kan hier goed met een bal? We gaan deze kant op. Ja, jij met het glitter shirt. Kom maar. Even voor de zekerheid. Kennen jullie elkaar niet? Hebben jullie elkaar wel eens gezien? Nee. Kennen jullie elkaar ook niet? Zijn jullie allemaal? Nee. Oké. Nou, heel goed. Dan gaan we beginnen met een balgoyspel. Wie zitten bij elkaar in de klas? We gaan twee verschillende spellen spelen namelijk. Jullie zitten hier bij elkaar op school? Zeg maar gewoon eerderhalig jullie wat we gaan twee verschillende spellen doen. Oké. Alle drie bij elkaar op school. Oh, dat is niet de bedoeling eigenlijk. Nee, dat is niet zo leuk. Ja. Nou ja, goed. Laten we maar gewoon doorgaan. Het is niet helemaal de bedoeling zo, maar goed. Anders kost het een beetje te veel tijd. Goed, dan gaan we beginnen met jullie. Want we gaan een balgoyspel spelen. En ik heb de hulp nodig van de hele zaal. Dus ook als je niet gekozen bent. Kom maar eens even hier staan. Hier in het midden. Jullie mogen even heel even hier blijven staan. Jullie zijn zo meteen aan het word. Kom maar. Oké. Jij bent speler geel. Jij bent speler blauw. Jij bent speler roos. Oh, hier komen staan. Alsjeblieft. Kijk eens hier. Speler geel mag hier komen staan. Alsjeblieft. En speler roos mag hier komen staan. Alsjeblieft. Jullie gaan met een bal overgooien. En hier staat wat de bedoeling is. Dus de zaal telt met jullie mee. Ik gooi er wel ongeveer even vaak naar beide spelers. Dat is belangrijk om het aan te houden. Oké. Wat belangrijk is, je gaat de bal overgooien. En de bedoeling is dat je ongeveer even vaak naar alle bij de spelers gooit. Dan snap je dus iedereen moet even vaak de bal krijgen. Ja. Dan snap jij het ook. Dus je gaat 25 keer overgooien. De bedoeling is dat iedereen de bal ongeveer even vaak krijgt. Ja. Alsjeblieft. Oké. Jongens. We gaan een balgooiespel gooien. Ze gaan 25 keer de bal overgooien. Daar heb ik jullie hulp aan nodig. Jullie gaan meetellen. En ze mogen de bal natuurlijk niet laten vallen. Dat is heel belangrijk. Oké. Nou, we gaan met ze alle tellen kijken of het ze lukt om 25 keer ze kennen elkaar al. Dus ze moeten goed samen kunnen spelen. Daar gaan we. Go. 1. 2. 3. Wat vond je hiervan? Ja, teamwork. Ja, goed voor teamwork. Ja. En waar heb je die opgelet bij het overgooien? Super. Ga maar weer zitten. Gaan we weer het balgooiespel spelen? Jij bent speler blauw. Jij mag hier komen staan. We gaan dus precies hetzelfde doen als net. We gaan 25 keer overgooien. En de bedoeling is dat iedereen ongeveer evenvaart de bal krijgt. Vap je het? Ja. Ja, maar het komt niet zo heel erg nou. Het gaat er gewoon op dat iedereen erbij wordt. Vap je? Oké. Jij bent speler veel. En jij bent speler roos. Ik heb iets belangrijks tegen jullie te zeggen. We gaan de bal overgooien. Net zoals net. Alleen. Vanaf dat we bij tien zijn. Ja, gaan tellen. Vanaf dat we bij tien zijn. We gooien jullie de bal alleen nog maar naar elkaar. Als je wil gooien niet meer naar blauw. We gooien alleen nog maar naar elkaar. Dat klinkt misschien een beetje onaardig. Maar dat is ook een beetje de bedoeling. We gaan laten zien hoe dat is. Snap je? Dus vanaf tien ga je niet meer naar blauw. Gooi je alleen maar naar elkaar. Duidelijk? Snap jij toch? Ja. Oké, goed zo. Kom maar. Met drie kinderen die elkaar niet kennen. Ook zo goed gaat. Oké, we gaan beginnen. 13, 14, 15, 18, 19. Zedoor wat ze gebeurden. Ja, ze deden het niet naar mij. Wat zei je? Ja, ze gooien het niet over. Ze gooien het niet over? Ja. Waarom deden jullie dat nou? Dat moest ze doen. Ja, dat stond op het kaartje. Deze meis zijn helemaal niet zo onaardig als ze lijken. Ze zijn nou niet superaardig. Alleen ik had ze verteld. Dat ze vanaf, woord nummer tien, alleen maar naar elkaar gingen gooien. En jullie voelden gelijk. Hey, dat is niet leuk. Toch? Dat is niet leuk. Want wat gebeurde eigenlijk? Wie weet er hoe dat heet? Wat gebeurde? Wie weet dat? Hoe heet dat? Buiten sluiten. Ja, dat heet buiten sluiten. En hoe is dat om buiten gesloten te worden? Niks aan, hè? Nee, het is helemaal niet leuk. Wat vond jij daarvan? Hoe voelde dat toen jij ineens de bal niet meer kreeg? Vervelend. Vervelend. En kan je het nog meer beschrijven? Voelde je ook iets in je lijf? Of dacht je waar dacht je aan? Weet ik niet. Nee? Ja, gelukkig. Ik zag wel dat je een beetje zo keek van he. Eerst keek je een beetje he en daarna keek je een beetje boos. Loopt dat? Ja, boos, dat kun je anders zeggen. Ja. Maar het was wel duidelijk dat je het niet leuk vond. En dat iedereen het zag, hè? Dat het niet leuk was. Oké. Nou, dank je wel. Jullie mogen de linkjes weer afdoen en weer gaan zitten. En dan ga ik jullie eens even wat vertellen over wat er nou net gebeurde. Want ik heb natuurlijk niet voor niks dit aan jullie laten zien. Dit ging over buiten sluiten. En buiten sluiten is iets waar psychologen zoals ik al heel erg lang onderzoek naar doen. Want we weten namelijk uit heel veel onderzoek dat buiten sluiten heel vervelend is. En er is onderzoek gedaan precies op dezelfde manier als wij dat net hebben gedaan. Dat mensen die meegingen doen met een onderzoekje in een wachtkamer zaten en met een balletje gingen overgooien. En ineens kreeg één persoon de bal niet meer. Dat was heel erg hetzelfde als wat hier gebeurde. En toen werd er gekeken van, hey, hoe voelt dat voor die persoon? En het werd heel duidelijk. Nou, dat vindt die persoon helemaal niet fijn om buiten gesloten te worden. Zelfs door mensen die je helemaal niet kent. Want dit waren drie kinderen die elkaar helemaal niet kenden. En ja, dan voelt het toch vervelend. Oh, wat heb je eigenlijk niks met die kinderen te maken? Dat voelt heel vervelend. Er is heel veel onderzoek gedaan naar buiten sluiten. En het bleek zelfs zo te zijn, dat als je al verteld wordt, je gaat nu de bal overgooien met twee mensen. Maar die twee mensen gaan op een gegeven moment alleen maar naar elkaar gooien en niet meer naar jou. En dat moedt van de onderzoeker. Dus ze wisten precies wat er aan de hand was. Dan nog vonden mensen het vervelend. Sterker nog, er is ook een soort van... Nou, heel ouderwets, computerspelletje. Dit ziet er niet meer uit door de computerspellen zoals jullie die nu spelen, denk ik. Maar dat heet cyberbal. En dat is dus ook een onderzoekje waarbij je achter een computer zit en een soort van virtueel balgooiespel gaat spelen. En jij moet je voorstellen dat je dat handje bent die je dan zo heel schattig van die één naar die ander van Help, help, waar is de bal? Gooi naar mij. En zelfs als je dus virtueel dus via een computer een balgooiespel doet en je krijgt de bal niet, voelt dat supervervelend. Ook als je weet dat die computer voorgeprogrammeerd is en jij dus überhaupt nooit de bal zou kunnen krijgen dan nog is het vervelend. En zo is er ook nog een onderzoek gedaan waarbij je een balgoiespel ging spelen met mensen aan wie je een hekel had die je helemaal niet aardig vond. En dan nog was het vervelend als je de bal niet kreeg. Dus buiten sluiten voelt echt supervervelend. Maar wat gebeurt er dan precies? Wat voelen we, wat merken we als we buiten gesloten worden in zo'n balgoiespel, maar ook als we aan het spelen zijn bijvoorbeeld met kinderen in onze klas. En we merken, hey, ik hoorde niet helemaal bij. Wat voel je dan? Ik zie wat vingers in de lucht gaan. Ik ben wel benieuwd wat jullie zelf daarvan zeggen. Wat je daarvan voelt. Ik ga eens even je naar boven lopen. Je voelt zich verdrietig. Ja, je voelt je verdrietig. Ja, dat klopt. Je voelt je verdrietig. Je kan je ook boos voelen. En je kan je ook een beetje bang voelen. Dat je voelt, oh, dat voelt helemaal niet fijn. En buiten dat je je bepaalde gevoelens krijgt kan er ook nog wat anders gebeuren. Heb jij daar misschien niet idee van? Ja, als ik buiten gesloten word, dan voel ik me heel een jam. En dan heb ik geen zimmer in de dag. Ja, dan heb je geen zimmer in de dag. Dat heb je ook heel goed beschreven. Nou, dat klopt ook. Je krijgt ook wat minder zelfvertrouwen. Dat betekent dat je minder lekker in je vel voelt over jezelf. Je voelt jezelf wat minder waard. Een beetje een slecht gevoel over wie je bent. Daarnaast krijg je ook in je lijf voel je van alles. Je krijgt bijvoorbeeld een hoge bloeddruk. Dat betekent dat je bloed wat sneller gaat pompen. Je wordt een beetje gestresst. En, dat blijkt zelfs, dat als je buiten gesloten wordt, dat weten we uit onderzoek van het brein, als mensen bijvoorbeeld in een hersenscanner liggen en ze gaan dan die cyberbal, dat spelletje, dat balgooyspelletje spelen, dan worden de pijngebieden in hun hersenen actief. En de gebieden die ook actief worden, als je bijvoorbeeld je enkel brikt. Of je krijgt een schaafond, je valt. Diezelfde gebieden worden actief, als je buiten gesloten wordt. Dus het doet gewoon echt zeer. Je voelt dat gewoon in je lijf. Nu vraag ik me af. Dit is best wel een moeilijke vraag. En ik vraag jullie om eerlijk te zijn, dat zal ik zelf ook zijn. Heb jij wel eens iemand buiten gesloten? Ja, dat heb ik wel eens gedaan. Dat is groen. Nee, dat heb ik nog nooit gedaan. Ik zie heel veel eerlijke kinderen in de zaal. Best wel veel groene briefjes. Ik zal je vertellen. Jullie zijn allemaal super eerlijk en ik zal zelf ook eerlijk zijn. Toen ik zo oud was als jullie, toen ik zo oud was als jullie, heb ik ook best wel eens vriendinnetjes van mij buiten gesloten. Dat was echt niet aardig. Dan wilde ik bijvoorbeeld met één vriendinnetje spelen en een ander vriendinnetje kwam naar mijn tour en zei, mag ik met jullie meespelen en zei ik, nee. Daar heb ik geen zin in. En ik dacht, ja, ik ga toch gewoon met die anderen spelen. En nu ik ouder ben en ik ben nu psycholoog en ik weet wat het is, denk ik, oh, dat moet best wel pijn hebben gedaan. Dat weet ik natuurlijk uit ervaring, want buiten dat ik wel eens kinderen heb buiten gesloten, ben ik zelf ook wel eens buiten gesloten. Dus dat is mijn volgende vraag. Voel jij je wel eens buiten gesloten, als je aan het spelen bent. Als je je wel eens buiten gesloten voelt, houd dan de groene blaadje omhoog. Als je dat nog nooit hebt meegemaakt, je hebt nog nooit het gevoel gehad, ik word buiten gesloten, hou je de rode omhoog. Dat vind ik heel interessant, want dat betekent dat er heel veel kinderen zijn die wel eens iemand hebben buiten gesloten, maar ook die wel eens buiten gesloten zijn geweest. Dank je wel. Ik heb nog een vraag aan jullie. Die is best wel ingewikkeld, en misschien snap je het niet meteen helemaal, maar denk er even over na. Voel jij je wel eens eenzaam? Dat is iets anders dan buiten gesloten, maar voel jij je wel eens eenzaam? Wie voelt zich wel eens eenzaam? Best wel veel kinderen. En wie voelt zich nooit eenzaam? Nooit. Rode, oké. Nou, ook wel wat kinderen. Nou, ben ik wel nu schierig. Allemaal beantwoorden. Nu vraag ik me eigenlijk af, wat is dat eigenlijk eenzaam zijn? Wie heeft een idee wat dat is? Ik zal eens even hier naar boven lopen. Wie denkt er te weten wat eenzaam zijn is? Alsjeblieft. Dat je je heel alleen voelt. Dat je je heel alleen voelt, ja. Wie weet er nog een ander antwoord wat dat zou kunnen? Dat je weinig vrienden hebt. Dat je weinig vrienden hebt, ja. Heel goed. Heeft er nog iemand een ander antwoord? Dat je nooit mee mag doen. Dat je nooit mee mag doen. Ja, en hier nog eentje. Wat heb jij? Dat je nooit... je voelt je altijd heel erg alleen. Altijd heel erg alleen, ja. Dat vind ik allemaal hele goeie antwoorden. Ik wil jullie iets vertellen over eenzaam zijn. Want ik hoor namelijk iets heel belangrijk. Twee dingen hoor ik eigenlijk. Ik ben alleen. Ik mag niet meedoen. Of ik heb geen vrienden. Maar wist je dat eenzaam zijn? Wat dat eigenlijk echt betekent is dat je alleen bent. Dus je hebt geen contact bijvoorbeeld met vriendjes. En je baalt daar ook van. En dat is wel een belangrijke verschil. Wat het kan zijn dat je alleen bent en niemand hebt om mee te spelen. Maar dat vind je prima. Je denkt heerlijk, lekker alleen. Lekker een boek lezen. Lekker zelfsporten. En dan is het prima. Dan hoef je niet eenzaam te voelen. Dus als je alleen bent, ben je niet altijd eenzaam. Maar tegelijkertijd kan je je ook eenzaam voelen als je bij andere mensen bent. Dat is best wel gek. Het kan dus zijn dat je in de klas zit met heel veel andere kinderen. En je zou denken, ik ben helemaal niet alleen want er zijn heel veel mensen om mij heen. Maar toch voel je je eenzaam. Ik hoor niet helemaal bij. En dat voelt helemaal niet fijn. Ik wil jullie wel vertellen heel veel kinderen zeggen, ik voel me wel eens eenzaam. Dat is niet erg. Bijna iedereen voelt zich wel eens eenzaam. Ook de volwassenen hier in de zaal voelen zich wel eens eenzaam. Ik voel me ook wel eens eenzaam. Dat is niet erg. Om wat gevoel af en toe te hebben. Maar het is wel heel erg vervelend als je dit gevoel heel lang hebt. En het gaat maar niet over. Ik voel vaak. Dan is het ook niet gezond voor je. Dan is het niet goed voor je gezondheid. Dan gaan we zo meteen nog iets meer over vertellen. En wat is het aller aller belangrijkste om te doen denk je als jij je eenzaam voelt? Wat moet je dan doen? Ga je eens even kijken. Wat moet je doen als jij eenzaam bent? Wie heeft een idee? Met anderen over praten. Met anderen over praten. Met iemand praten. En met wie zou je dan kunnen praten denk je als jij eenzaam bent? Met je ouders en met vrienden. Ja, de leerkracht vrienden. Zou je nog met iemand anders kunnen praten? Ja, met je huisdier. Ik doe dat altijd. Dat kan ook helpen. En met je beste BFF. Met je beste BFF. Dat moeten we allemaal doen. Met ons beste BFF praten. Ik hoop dat jullie allemaal iemand hebben met wie je zou kunnen praten. En als je nou niet zo goed weet met wie je zou kunnen praten dan is het heel erg belangrijk dat je bedenkt ik voel me eigenlijk al heel lang eenzaam voelt niet fijn met wie zou ik dan kunnen praten denk aan de persoon bij wie je je altijd heel erg rustig voelt en denkt die kan goed luisteren en die gaat mij niet beoordelen. Dus die gaat niet iets zeggen, iets stoms tegen me zeggen die is altijd kan die goed luisteren en ervormen zijn. En het kan zijn dat je dat soms moeilijk vindt bijvoorbeeld dat je dat gevoel niet zo hebt bij je vrienden of misschien heb je op dat moment niet zoveel vrienden dan zou je ook nog kunnen bedenken om te bellen naar de kindertilafoon. Wie van jullie kent de kindertilafoon? Goed zo. Kindertilafoon werken namelijk mensen te luisteren. En mocht je nou eens een keer een moment hebben dat je denkt ik weet eigenlijk echt niet zo goed wie ik zou kunnen bellen of wat ik zou kunnen doen dan kan je de kindertilafoon bellen maar je kan ook naar de site gaan als je bellen een beetje spannend vindt je kan ook chatten. Dus hou dat in je achterhoofd als je soms even niet zo goed weet wat zou je nou aan kunnen doen dan kan je de kindertilafoon bellen. Maar we gaan nu eens even over hoe het voelt om eens aan te zijn wat je kan doen. Maar waarom is dat eigenlijk zo verschrikkelijk vervelend om alleen te zijn? Nou wij als psychologen willen dat natuurlijk heel graag weten. En daarvoor gaan we terug spoelen in de tijd. Nou deze man hier die heeft onderzoek gedaan hij heet Harry Harlow en hij heeft onderzoek gedaan bij Aapjes in 1958 dat is echt heel lang geleden waarin je ouders nog niet eens geboren moet je nagaan. In 1958 was er nog heel weinig onderzoek gedaan na eenzaamheid of hoe belangrijk het is om samen te zijn met anderen. En Harry Harlow was eigenlijk de eerste onderzoeker naar eenzaamheid en dat deed hij dus bij Aapjes eigenlijk best een beetje een zielig verhaal want wat deed Harry Harlow? Nou in die tijd wisten we ze dus nog heel weinig over hoe belangrijk het is om samen te zijn ook niet alleen voor mensen maar ook voor dieren en hij had die kleine Aapjes baby Aapjes die werden bij de geboorte gescheiden van hun moeders en die waren helemaal alleen en hij ging kijken hoe die Aapjes opgroeide en hij had een heel erg interessant experimentje bedacht waarbij hij die Aapjes eigenlijk in een ruimte neerzetten met twee verschillende nepmoeders nou het waren helemaal geen echte moeders ze zag er zo uit, ik zal jullie zo meteen ook een filmpje laten zien een moeder van stalen geraamte maar die moeder had wel een flesje dus daar kon dat Aapje drinken en die andere nepmoeder die zag er veel meer uit als een echte moeder die had een beetje een warm vachtje had ook meer, iets meer een soort van gezichtje maar die had verder niet dat ze daar konden drinken ofzo en het experiment van Harry Harlow was heel erg simpel hij wilde kijken waar gaan die Aapjes nou liefst naartoe, gaan ze naar een moeder toe die een beetje koud is en kaal maar waar ze wel kunnen drinken of gaan ze naar een moeder toe die warm en knuffelig is nou laten we eens even gaan kijken naar het onderzoekje van Harry Harlow dit is in het Engels, ik zal even meepraten hier zie je hem, hij gaat vertellen over het onderzoek hier zijn de twee verschillende die de Aapjes konden kiezen hier zie je dus eentje met een flesje en hier zie je een Aapje de moeder is opgegroeid maar wel bij deze nepmoeders hier zie je het Aapje nou, Aapje gaat drinken oh kijk eens, hij vind deze moeder leuker denk je maar hij gaat daar drinken en daarna gaat heel snel naar deze nepmoeder en hij blijft daar knuffelen hij blijft daar zelfs de hele dag de hele dag blijft die knuffelen en soms gaat hij wel even een slokje nemen de andere moeder maar dat is eigenlijk voor hem geen moeder dat is gewoon de fles en daarna blijft hij lekker knuffelen bij deze nepmoeder en ook als die Aapjes bijvoorbeeld in een later onderzoek een beetje bang werden gemaakt gingen ze zich een beetje verstoppen bij die nepmoeder en die Aapjes gingen zich echt hechten aan de moeder dus we weten uit dit onderzoek het gevoel dat je veilig bent het kan knuffelen is super belangrijk voor Aapjes maar natuurlijk ook voor mensen voor mensen is het ook super belangrijk dat we kunnen knuffelen met vooral als we jong zijn en vooral als we nog kind zijn zoals jullie dan wil je ook warmte en veiligheid en geborgenheid krijgen van verzorgers en als we dat niet krijgen dan voelt dat heel erg vervelend en ook als we geen aandacht krijgen van die mensen die voor ons gaan zorgen en dat zie je in het volgende filmpje hier zie je een moeder met haar hele jonge dochtertje en dit experiment heet het stilfeest experiment dat wil zeggen dat het gezicht van de moeder op een gegeven moment helemaal verstilt hier zie je nog dat ze gewoon met haar dochtertje een beetje aan het spelen is ze heeft een beetje dat dochtertje is aan het wijzen en die moeder gaat een beetje meedoen eigenlijk hoe we gewend zijn om te gaan met jonge kinderen van de jonge kinderen super leuk als je een beetje zo op die manier met ze speelt en naar ze lacht dat kindje ook de moeder een beetje na gaat doen en echt helemaal lekker in haar vel zit dan gaat de moeder haar gezicht weg draaien dat is het onderzoek ze draait zich terug en haar gezicht is eigenlijk verstilt ze reageert nu niet meer op de baby en kijk maar eens wat er gebeurt met deze kleine baby die denkt gelijk hey, er is iets aan de hand ze probeert te lachen, ze denkt hallo kijk ik ga wijzen mama maar er gebeurt niks ze denkt oh wat kan ik nog meer verzinnen ik ga een beetje aan haar haar proberen te trekken kan ik erbij kan er niet bij en dan wordt ze een beetje boos een kleine baby die zegt hallo en de handen klappen alles probeert ze doen om de aandacht te krijgen gillen en ze vind het duidelijk helemaal niet leuk en op een gegeven moment gaat ze zich ook echt een beetje wegdraaien ze denkt oh ik wil hier weg, ik wil iemand anders toe die wel naar me kijkt en me speelt terwijl de moeder is er wel dus dat is belangrijk de moeder is er wel maar reageert niet en dan moet ze huilen en dan is het experiment gelukkig afgelopen en dan is de moeder die gaat weer het kindje troosten en weer reageren en dan zie je dat al heel snel het kindje weer blij is dus dat is het goede nieuws het is ook weer snel op te lossen en dan komt het eigenlijk wel weer goed maar dus vanaf dat we heel jong zijn ik probeer dit altijd te onthouden ook voor de ouders in de zaal als ik op mijn telefoon zit als ik bij mijn kinderen ben dat is namelijk ook, dat vinden mijn kinderen ook niet leuk als ik dan aan het werk ben ofzo en zei hallo, hallo, let eens op dus dat voelt gewoon niet fijn als iemand van wie je houdt en bij wie je wilt zijn niet op jou reageert, dat is voor niemand leuk en voor kinderen is het al helemaal niet leuk en ouders weten dat natuurlijk wel want als ouders soms een beetje boos zijn op je of je bent een beetje ondeugend of je bent een beetje streekant uithalen wat ouders dan soms doen ik ook is je een klein beetje buiten sluiten op die manier dat ze willen zeggen ga maar eens even in de hoek zitten ga maar eens even naar je kamer wie is er wel eens naar de gang gestuurd of naar je kamer of ik ook ja nou dat is dat is niet leuk he ja en als je als je dat meemaakt shhh als je dat meemaakt dan ben je eigenlijk ook een klein beetje buiten gesloten is niet zo erg, kom je wel weer overheen maar het is dus best wel een efficiëntse manier om iemand te laten weten, het is niet oké wat je doet ga maar eens even in je eentje nadenken nou dat lukt dan meestal wel en het is zelfs zo dat hele zware criminelen die naar de gevangenis moeten, dat wordt natuurlijk ook buiten gesloten die worden gewoon apart gezet van de samenleving gaan maar eens nadenken over wat je gedaan hebt en ja, dat is dan ook eigenlijk helemaal niet leuk dus soms wordt buiten sluiting gebruikt als straf maar een tijdje geleden een paar jaar geleden waren we eigenlijk allemaal een beetje buiten gesloten dat had ze maken met corona toen konden we helemaal niet goed contact hebben met elkaar we waren eigenlijk apart van onze vriendjes we mochten niet bij opa noem maar langs nou weten we allemaal natuurlijk nog hartstikke goed hoe vervelend dat was en we zagen ook en dat zien we nog steeds dat heel veel meer jongeren en kinderen zich ook alleen voelden en eenzaam voelden door corona kreeg toen ook veel meer telefoontjes van kinderen die zich eenzaam voelden en er waren ook heel veel kinderen die zich heel verdrietig of zelfs depressief voelden dat betekent dat je echt heel erg verdrietig bent en dat je daar ook echt heel veel last van hebt en je een beetje ziek voelt gelukkig kunnen we inmiddels weer samenspelen en ik hoop dat dat zo blijft want als je samenspeelt met anderen en je hebt het gevoel ik heb vriendjes met wie je kan samenspelen ik heb een fijne band met mijn ouders, met mijn broertjes en zusjes dan is dat fantastisch nieuws want er is heel veel onderzoek gedaan naar mensen die heel goed contact hebben met anderen en wat blijkt nou dat heeft heel veel psychologische voordelen dat betekent hoe je je voelt in je hoofd je bent dan meer tevreden met je leven en je doet het ook beter op school dus je presteert beter op school als je veel vrienden hebt ook goed voor je ouders om te weten dus je moet met vriendjes afspreken anders kan je niet goed presteren op school je zit lekker in je fel en je bent gewoon gelukkiger je voelt je beter maar die gevolgen zijn niet alleen in je hoofd maar ook in je lijf zo weten we dat je als je veel vriendjes hebt en je voelt je blij wordt je minder vakziek je hebt meer weerstand tegen een virus bijvoorbeeld dat is echt waar en er is zelfs onderzoek wat aantoom dat je langer leeft je wordt gewoon ouder als je heel veel mensen om je heen hebt dus contact met anderen is super super super belangrijk er zijn 2 verschillende onderzoekies die ik met jullie wil bespreken die gaan ook over hoe belangrijk het is dat anderen er voor je zijn wat ik het zo bijzondere onderzoeken vind het eerste onderzoek gaat er over als je iets heel erg spannend en misschien ook wel vervelends meemaakt misschien is sommige van jullie moesten misschien wel eens in je leven naar het ziekenhuis of naar de tandarts of dat je iets heel pijnlijks of vervelends moet meemaken nou daar is ook onderzoek naar gedaan en dit onderzoek uitgevoerd bij mensen dit waren allemaal vrouwen die getrouwd waren met een man op wie ze nog verschrikkelijk verliefd waren en ze gingen in een hersenscanner liggen en er was een elektrode een soort van stickertje bevestigd aan hun enkel en terwijl ze in die hersenscanner lagen soms een ronde groene cirkel te zien en soms een rood kruisje en daar werd ze verteld als je een rood kruisje te zien krijgt dan is er een kans dat je een elektrisch schokje krijgt via dat plakker op je enkel en dat doet best wel zeer nou lekker onderzoeken, lig je daar met die plakker op je enkel je ligt dan in die hersenscanner en tegelijkertijd dat je daar ligt mochten sommigen van die vrouwen de hand vasthouden andere vrouwen mochten de hand vasthouden van de onderzoeker die ze hem niet kende het is een vreemde en andere vrouwen hadden helemaal niemand's hand vasthouden vervolgens werd er gekeken wat ze gebeurde in het brein met eigenlijk de soort van de alarmgebieden in het brein die signaleren er is gevaar dus ze zagen toen een groene cirkel dat betekent je bent veilig, er gebeurt niks of een rood kruisje en we zagen dat als die vrouwen met dus gevaar misschien krijg je wel een elektrische schok werden die hersengebieden actief van gevaar, gevaar, let op maar die werden veel minder actief dus ze beleven eigenlijk veel calmer als ze de hand vasthouden van hun man met wie ze getrouwd waren en op wie ze zo dol waren en dat komt mede door wat er gebeurt in ons lijf als we samen zijn met iemand van wie we houden en als we daar fysiek naar bij zijn dus als we daar vasthouden dan worden bijvoorbeeld dan maakt ons lijf een stofje aan en dat stofje noemen we oxytocine een ingewikkeld woord en het staat ook wel bekend als het knuffelhormoon als jij een knuffel krijgt of je houdt de hand vast van iemand die je vertrouwt en van wie je houdt daar worden we rustig van en dat zagen we dus ook gebeuren bij die vrouwen in dat hersenonderzoekje en dat calmeert je het maakt je calm en het geeft je het gevoel ik kan dit wel aan of je moet naar het ziekenhuis is het superbelangrijk dat er iemand bij je is van wie je houdt en wie eens handje vastpakken dat is heel belangrijk dan word je rustig en dan kan je het beter aan maar het is zelfs niet eens echt noodzakelijk om iemand's hand vast te houden het kan zelfs al genoeg zijn om aan die persoon te denken of naar die persoon te kijken dat bleek uit ander onderzoek waarbij mensen ook weer een elektrode hadden dit keer op een pols er werden geen elektrische schokjes maar die elektrode werd verwisseld van temperatuur soms was die koud en soms werd die warm en soms werd die echt best wel pijnlijk heet en telkens moesten degene met die sticker moesten aangeven hoeveel pijn heb jij van die sticker en tegelijkertijd werd er ook gekeken naar de hersengebieden terwijl dus die sticker steeds warmer en kouder werd werd ook weer gekeken naar het brein en nu werd er gekeken naar de pijngebieden de brein wordt actief de pijngebieden worden actief als we pijn hebben en terwijl ze dat deden mochten ze soms kijken naar een foto van iemand van wie ze hielden die mochten ze van tevoren opsturen en soms keken ze naar foto's van andere mensen en soms zagen ze woorden in het scherm en we zagen dat als jij dus pijn hebt je krijgt fysieke pijn maar je ziet tegelijkertijd een foto van iemand waar je heel veel van houdt wordt je calmer en heb je minder pijn dus als jij de volgende keer pijn hebt je beseert je, denkt dan heel hard aan de persoon van wie je het allermeester houdt dan word je rustig heb je minder stress en ook minder pijn best wel bijzonder wat dat kan doen als je dus van iemand houdt nou, nu hebben we heel veel gepraat eigenlijk over best wel vervelende dingen over pijnen hebben over buiten gesloten zijn maar bij elkaar zijn samen zijn met mensen van wie je houdt is natuurlijk vooral gewoon heel erg leuk superleuk en wat kan je vooral doen met degene van wie je houdt nou, je kan er samen mee zijn je kan er mee kletsen maar je kan er ook mee spelen nu vraag ik me af wie van jullie vindt het het allerleukste om alleen te spelen en wie speelt liever samen met anderen als je liefst alleen wil spelen doe je groen omhoog samen is rood het is zelfs een beetje ingewikkeld om te doen, want je denkt oh, samen is groen zie je de meeste er zijn kinderen die zeggen ik wil liever alleen ik wil liever alleen dan ben je dus met groen omhoog maar als je liefst samen met anderen speelt ja, of allebei ik zie ook kinderen die het allebei die zeggen ik kan niet kiezen het is natuurlijk ook heel erg leuk om alleen te spelen maar samenspelen je vindt wel heel erg veel voordelen als je samen speelt met andere kinderen ik zal eens even op een rij te zetten wat er dan allemaal gebeurt dit blijkt allemaal uit onderzoek je wordt socialer, dus je wordt er eigenlijk beter in om samen te zijn met anderen maar je wordt ook slimmer samenspelen maakt je slimmer je wordt creatiever je leert om je aan te passen aan anderen je leert onderhandelen dat betekent ja, ik wil iets anders, hoe kunnen we een oplossing vinden heel belangrijk in je leven onderhandelen dus goed als je dat al een beetje kan oefenen en je leert omgaan met moeilijke emoties emoties van jezelf maar ook emoties van anderen dus samenspelen is wel super belangrijk dus ook als je het liefst alleen speelt probeer af en toe ook samen te spelen met anderen dat heeft echt super veel voordelen want je ontdekt ook een beetje wie je bent welke rol jij fijn vindt of jij het leuk vindt om dingen te bepalen of dat je het leuk vindt om een beetje te luisteren meer naar anderen maar als je samen gaat spelen zijn er wel een paar dingen die belangrijk zijn ten eerste je moet natuurlijk wel zin in hebben als je denkt ja, ik heb echt helemaal geen zin in dan moet je natuurlijk niet doen variatie is belangrijk dat betekent dat het best wel slim is om af en toe te wisselen van spel iets anders te gaan doen maar ook te wisselen van met wie je speelt dus probeer jezelf soms ook als je altijd met één persoon soms ook met iemand anders af te spreken of een ander spel te doen dat helpt je om al die dingen te leren en natuurlijk zoek een beetje uit wat bij je past, waar word jij nou blij van en in dat spel let ze een beetje op elkaar want we hebben nu gezien in het begin van dit college dat we heel snel zien, hey, iemand wordt buiten gesloten dat is niet leuk dus zorg ervoor dat je naar elkaar kijkt en op elkaar let en dan heb ik de laatste vraag wat jullie bij met andere kinderen denk er eens over, maak eens een plan voor jezelf hoe kan je nou zorgen dat iedereen het gevoel heeft, ik hoor erbij en hoe kan je zorgen dat kinderen in jouw klas of met wie je speelt op straat zich niet eens aanvoelen wie heeft daar een idee van ja, ja, dat is heel fijn nou, eens even kijken ik ga het even gooien jongens ik heb hier namelijk ook nog een box wat zit er in, er zit niks in, helaas geen pepernoten jongens, sorry maar dus een antwoord op de vraag, hoe kan je zorgen dat andere kinderen zich niet eens aanvoelen ik ga hem naar jou gooien ja, je kan hem erboven kan praten ja, door met iedereen te spelen ja, heel goed en wat zou je nog meer kunnen doen om het in de gaten te houden dat iedereen zich goed voelt een spel te spelen dat iedereen leuk vindt dus dat betekent ook dat je dat misschien kan vragen aan elkaar vind je dit nog een leuk spel aandacht geef aan andere kinderen de laatste ja, precies dan let je op van hey heeft iedereen eigenlijk een speelkameraadje en in jouw klas zitten er vast wel eens kinderen die niet zo vaak afspreken met iemand anders misschien kan je een plan met je om die kinderen juist eens te vragen om met jou te spelen ja, de laatste oh, je hebt toch gelijk goed opgelet nou, er zijn vast nog heel veel andere dingen die jullie kunnen bedenken misschien ook iets waar je in de klas met je juist of meeste nog verder over door kan praten hoe je nou kan zorgen dat niemand dat vervenende gevoel krijgt van eenzaam zijn en buiten gesloten worden wat heb je allemaal opgeschreven, Jamie heb je een microfoon ben je in de box super mooi nou, denk er nog eens even verder over na dan wil ik jullie nu, we zijn bijna aan het eind gekomen dan mag je natuurlijk nog vragen aan mij stellen maar eerst wil ik even samenvatten waar we het vandaag over gehad hebben het allerbelangrijkste om te onthouden is samen zijn is fijn het is super fijn om met anderen samen te zijn en als je buiten gesloten wordt is dat niet fijn wordt je verdrietig van en het doet zelfs pijn, dus dat willen we echt niet nou, om je af en toe een beetje alleen te voelen dat heeft bijna iedereen wel dat hebben we vandaag ook gezien maar als je je heel vaak eens aanvoelt is het wel belangrijk om daar ook over te praten als je samen bent met anderen word je daar gelukkig van, maar ook gezond en fit liefde en bij iemand zijn die jou aanraakt en je een warm en veilig gevoel geeft werkt als een pijnstiller en samenspelen leert jou heel erg veel en het laatste wat ik jullie toch even wil vertellen is dat mijn kinderen auto zijn ravi dus echt de tover naar zijn want een kusje is een hele goede tovertruk en ik hou van jou is een prachtige toverspreuk dank jullie wel is het tijd geworden ik ben heel benieuwd wat jullie vragen of misschien te zeggen als je nog iets wil zeggen mag dan natuurlijk ook we gaan de vragen beantwoorden met ook jullie net ook hebben gezien en het is een beetje de bedoeling dat ik gooi hem naar iemand en als de vraag is gesteld dan lopen mijn collega's daar rond aan die kant tussen het publiek en als je vragen hebt gesteld mag je hem doorgooi naar ons collega en die gooit hem door naar de volgende gaan we deze kant beginnen als je geen vragen hebt geef maar iemand anders dus als niemand je helpt of je dan eenzaam bent nou dat ligt er een beetje aan hoe dat voor je voelt maar als je niet aan het doen bent en je denkt ik vind het prima ik heb daar helemaal geen last van ik vind het fijn om het in mijn eentje te doen dan ben je niet eenzaam maar als je het gevoel hebt ik wilde heel graag dat iemand mij ging helpen of ik vroeg aan iemand wil je me helpen en die zei nee dan kan het wel zijn dat je je eenzaam voelt en dat je je buit gesloten voelt mooie vraag dank je wel wat bedoel je met dit nou uit het onderzoek naar eenzaamheid bleek er echt een heel groot verschil dat mensen gemiddeld zo'n vier jaar ouder werden als ze bij elkaar waren en het gevoel hadden dat ze echt samen waren met anderen hele mooie vraag dat eind je niet zo goed of ik liever een andere baan wil ik heb het leukste werk van de hele wereld ik heb hem alleen niet meer dat is nu een beetje het probleem dat is wel goed als je alleen bent en er is niemand om je te troosten is dat je vraag dat is heel rottig dan kan je eens nadenken hoe kan ik zorgen dat ik wel bij iemand ben en misschien heb je een telefoon of misschien kan je een telefoon lenen of kan je met je iPad een berichtje sturen naar iemand dus zorgen voor dat je wel naar iemand toe kan als er niemand is kan je dus altijd nog naar de kindertlefoon gaan goede vraag ja, nadelen heb je zelf een idee wat zou een nadeel kunnen zijn aan samenspelen je kan ruzie maken precies ja, het is wel zo dat samenspelen is ook moeilijk het is niet voor niks dat je al die dingen leert je krijgt niet altijd je zin soms wil je andere dingen doen soms is het wel niet zo leuk soms is een vriendje niet zo aardig dus het is best hard werken om samen te spelen en soms ook een beetje vermoeiend en dan kan het dus zijn dat je soms het ook wel fijn vindt om even alleen te spelen dat je denkt even een beetje gewoon om mezelf en dat is ook prima een goede vraag of je eens aan bent heeft dus alles te maken met hoe dat voor jou voelt dus wat voor de een en eenzaam gevoel geeft heeft dat voor de ander helemaal niet dus als op het moment dat jij een fout maakt dat je wordt uitgestuurd maar je hebt wel bijvoorbeeld misschien niet zijn je team genoten zegt oh dit is onheerlijk en je hebt het gevoel van ik hoor nog steeds bij mijn team die vindt mij nog steeds heel aardig ik hoor er nog steeds bij dan hoef je niet eenzaam te voelen maar als je het gevoel hebt ik word ook genegeerd door de anderen of iedereen is boos op mij dan kan dat wel een eenzaam gevoel geven dus het ligt er heel aangaan hoe andere kinderen reageren oké nog twee vragen dan kan je eenzaamheid onderzoeken ja dat is ook een mooie vraag nou je kan bijvoorbeeld aan mensen vragen op het moment dat ze eenzaam zijn hoe dat voelt je kan onderzoek doen naar de hersenen of we net gaan doen alsof iemand buiten gesloten wordt ze zijn best wel veel manier om dat te onderzoeken en sommigen hebben wij ook laten zien nu in dit college bijvoorbeeld met dat balgoyspel oké de laatste vraag het balgoi met mijn kinderen wat bedoel je het balgoyspel dat negeren nou ik heb wel eens dat ik mijn kinderen zeg maar appars heb gezet en heb gezegd gaan maar eens even op de gang tot 10 tellen ja ik doe dat nooit heel erg lang het is oké dat was de laatste vraag mag ik nog één keer een heel groot applaus voor Dr. Tila Prong wat een ontzettend interessant college en wat fijn om ook een keer te hogen dat het helemaal niet erg is om je alleen te voelen dat is ook klein en we hebben voor jou een hele mooie bosbloemen die je zelf in elkaar mag zetten en die nog heel lang zal blijven staan waar je ook een beetje je eigen draai aan kan geven dus heel veel plezier ermee en nogmaals ontzettend bedankt voor dit hele mooie college oké we blijven nog heel even zitten we zijn bijna klaar voordat we weggaan wil ik jullie nog heel kort iets vertellen over het volgende college van 28 februari en daar is het onderwerp de milieudiktektif en die gaat uitleggen hoe bedrijven misschien wel ervoor zorgen dat mensen ziek worden want iedereen doet wel eens ondeugend papa, mama is daar dan niet zo blij mee maar wat nou als grote bedrijven iets doen wat niet mag bijvoorbeeld ons drinkwater vervuilen of de lucht die we inademen hoe werkt dat dan en dokter Ben Vollert gaat uitleggen hoe hij dit onderzoekt en hoe hij zelfs de bedrijven opsperd die dit doen en dat is 28 februari na schooltijd en jullie kunnen jullie gaat inschrijven via de website van tilburgine first in tilburgine first junior als jullie zo naar buiten gaan kunnen jullie de kaartjes de dode en de groene kaartjes achterlaten in de bakjes die daarvoor bestemd zijn jullie krijgen ook een certificaat als jullie weg gaan op de achterkant hiervan staat nog meer informatie over de college van 28 februari en jullie zijn binnengekomen via één ingang maar jullie kunnen beide uitgangen gebruiken om de zaal te verlaten dus ontzettend bedankt voor jullie komst en tot de volgende keer