 Hoofdstuk 21 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Zilverne. Hoofdstuk 21. Aan Land Ik was zondelinkte moeder toen ik aan land stapte. Net Lent stampte op de grond alsof hij die in bezit nam. Er waren echter nog maar twee baarden verlopen sinds wij, volgens de uitdrukking van kapitein Nemo, passagiers op de Nautilus, maar inderdaad gevangenen van de kapitein waren. Binnen weinige minuten waren wij reeds op een gewierschot afstands van de kust uit Binnenland ingestakt. De grond was bijna geheel koraalvormig, maar enkele uitgedroogde stroombeddingen, waarin ik stukken graniet vond, toonde aan dat dit eiland tot de primaire aardvorming behoorde. Ons uitzicht werd door prachtige bossenbelets. Grote bomen, soms van 60 tot 70 meter hoog, waren verbonden door slingerplanten. Natuurlijke hangmatten, welke een lichtwindje heen en weer bewoog. Aan de voet die woutreuzen, en onder het dichte bladerdak, was de grond bezuid met de schoonste en welriekendste bloemen. Zonder op al die schoenen voor het brengselen van de nieuw Chinese flora te letten, liet de Amerikaan het aangename voor het nuttigen in de steek. Hij zag een kokosboom, sloeg er enige vruchten af, brak die door en wij dronken de melk en ate de pit met het smaak welke deed zien dat wij niet volkoper tevreden waren met de gewone spijzen op de nautilus. Uitmuntend zijn het. Uitstekend, antwoordde Koenraad. Ik geloof niet, zei de Amerikaan, dat uw vriend Nemo er zich tegenvoor zette zal als wij een lading kokosnoten mee aan boord brengen. Ik geloof het ook niet, antwoordde ik, maar hij zal er niet van willen proeven. Zo wilde erger voor hem, meen de Koenraad. En zoveel te beter voor ons, antwoordde net Lent, des te meerhouden wij. Eén woord slecht dat, zei ik tegen de harpoonier die gereed stond om een andere kokosboom te plunderen. De kokosnot is goed, maar voordat geerde sloeg bij vond laat, dukt bij dat we eerst moesten onderzoeken of het eiland geen even nuttige zaken oplevert. Verse groenten bijvoorbeeld zouden door de kok van de nautilus greetig ontvangen worden. Meneer heeft gelijk antwoordde Koenraad en ik stel voor om in ons vaartuig drie plaatsen open te houden. Eén voor vruchten, één voor groenten en één voor wild, hoewel ik van dit laatste nog het minste of geringste dit gezien heb. Koen, we moeten aan niets wanhopen, antwoordde net. Laat ons dan verder gaan hernam ik, maar goed uit onze ogen zien, want als schijnt het eiland onbewoond, dan zou er toch wel eens wezens op kunnen wonen die minder kies dan wij op het soort van wild waren. Nu nu, riep net, met een betekenis volle beweging zijn er kakebenen. Wat, net, riep Koenraad, ik begin waarachtig te begrijpen, hervattende Amerikaan, hoe plezierig het mensen eten zijn moet. Net, net, wat zegt je daar, antwoordde Koen, gij, een mensen eten, maar dan zou ik niet beveiler bij u zijn, die ik mijn hut moet delen? Zal ik daar nog eens half op gegeten wakker worden? Hoereens, vriend Koen, ik hou veel van u, maar niet genoeg om uw zondernoodzak op te pruimen. Ik vertrouw het maar half, zei Koenraad. Kom aan, op de jacht, we moeten voorstrekt een stuk wild schieten om die cannibaal te vreden te stellen of anders zou meneer op een morgen niets anders vinden dan wat brokken van een knecht om hem te bedienen. Onder het houden van dergelijke gesprekken drongen wij in het sombere wouten door en doorkruisten dit gedurende twee uur in allerlei richtingen. Het toevaltiende ons in het vinden van eetbare planten en een van de nuttigste bomen uit de kerkringstreken verschafden ons een kostbaar voedsel, het welk aan boord ontbrak. Ik bedoel de broodboom, die op het eiland Gwee Borowa veelvuldig voorkomt. Deze boom onderscheiden zich van de andere door een rechte en 14 meter hoge stam. De top was van bevallige ronde vorm en droeg grote gelopte bladeren. Uit die bladerkroon kwamen grote ronde vruchten van een decimeter lang welke uitwindig zo met stekels bezet waren dat zij daardoor de schijn hadden van zes hoekig te zijn. Het was een nuttige boom waarmee de natuur die streken waar het graan ontbreekt voorzien heeft en die zonder veel arbeid te voorderen gedurende acht maanden van dit jaar vruchten geeft. Net Lent kende die vruchten wel. Hij had er bij zijn talrijke reizen meer maanden van gegeten en hij wist ze goed open te krijgen. Toen hij ze zag werd zijn begeerde aanstond opgewekt en hij kon zich niet langer bedwingen. Ik mag sterven meneer, zei hij, als ik niet van die broodboom eet. Eet ervan op uw gemak, vriend net. We zijn hier om alles te beproeven. Doe het dus. Het zal niet lang duren, zei de Amerikaan, en Lents gewapend stak hij een hoop doodhoud in de brand dat Weldra helder opflikkende. Gedurende die tijd zog de Koenendijk de beste vruchten van de broodboom bijeen. Enkele waren nog niet rijp genoeg en haar dikke bast omvatten in wit door weinig feestelijk merk. Anderen waren geel en geleiachtig en wachtig slechts het ogenblik om geplukt te worden. In die vruchten zat geen kern. Koenraad bracht er een twaalf tal aan net die ze op een kolenvuur legde nadat hij ze in schijfjes gesneden had. Terwijl hij dit deed, zei hij, gezond in si meneer hoe lekker dit brood is. Vooral als meneer lang geen brood gehad heeft, zei Koen. Het is zelfs geen brood meer, voegde de Amerikaan erbij. Het is een heerlijk gemak. Heb je dat nooit gegeten meneer? Nee net. Wel nu, maak u dan maar gereed om iets heel lekkers te genieten. Als jij er niet weer naar verlangt, dan heb ik daar harmoniers niet meer. Na weinige minuten was het gedeelte dan vrucht dat aan de gloed van het vuur was blootgesteld geweest, geheel verkold. Het binnenste was een wit deeg, een soort van wik, kruim, waarvan de geur aan achter schokken deed tanken. Ik moet het bekennen, dit brood was voor treffelijk en ik had het met groot genoegen. O, gelukkig, zei ik, kan mijn zook een deeg niet vers houden en het kon mij onnodig voor te nemen. Wel nu, koba meneer, riep naar het lenteuid. Gij spreekt als een natuuronderzoeker en ik zal handelen als een bakker. Koen, haal eens een hoop vruchten op die we mee kunnen nemen als we weer naar boord gaan. En hoe maak je die gereed? Vroeg ik. Door uit het merring een gegest deeg te maken dat zonder te bederven lang bewaard kan blijven. Als ik het gebruiken wil, dan zal ik het in de combuis laten bakken. Toch wel lekker vinden. Ik zie dus net dat er niets aan dit brood ontbreekt. Ik wel meneer, we hebben nog behoefte aan de enige vruchten of, althans, groenten erbij. Laat ons die dan zoeken. Toen wij die oogst bijeen hadden gingen we op weg op dit landelijk maal voor ledig te maken. Ons onderzoek was niet te vergeefs en tegen de middag hadden we een grote voorraad bananen. Deze heerlijke vruchten uit het gehele jaar door Rijp en de Malayers die er de naam van Pizang aan hebben gegeven eten ze zonder te koken. Tegelijk met de bananen verzamelen we nog andere vruchten onder andere ananasen van buitengewone groten. Doch deze oogst ontnam ons een groot deel van onze tijd die we overigens niet behoefte te betreuren. Koenraad kijk altijd naar net. De harponneer liep vooruit en terwijl hij door het bos wandelde verzamelde hij zonder zich te vergissen uitstekende vruchten om zijn voorraad volledig te maken. Ontbreekt u niets, vroeg Koenraad? Humm, kuchte de Amerikaan. Wat beklaagde u? Al die planten en vruchten maken geen maal uit, antwoorden net. Hiermee eindigt de maaltijd. Dat is het dessert. Maar de soep en het gebraat. Waar zei die? Zeker net, zei ik, geeft ons carbonade beloofd om net te blijven behooren. Meneer, antwoordde de Amerikaan, de jacht is niet alleen niet geëindigd maar ze is zelfs nog niet eens begonnen. Geduld maar, we zullen nog wel een gevederd of behaarte dier tegenkomen. En is het hier niet, dan is het ergens anders. En is het vandaag niet, dan is het morgen, voegde Koenraad bij, want we moeten niet al te ver gaan en ik stel zelfs voor om naar de sloep terug te keren. Wat, nu reeds? Riepenertland? We moeten naar terug zijn, zei ik. Maar hoe laat is het dan? Vroeg de Amerikaan. Tenminste twee uur gaf Koenraad zijn antwoord. Hoe spoedig gaat de tijd aan de walloom, zuchte net land treurig. Op weg, riep Koenraad. We kwamen dus door het bos terug en sneden daar nog enige koppen uit jonge pallenbomen, welke wij als koel konden eten en vonden bovendien een soort van kleine snijbonen. We waren zwaar beladen toen wij de sloep bereikten. Netlent vond echter dat we nog niet genoeg hadden. Het toevall begunstigde hem. Op het ogenlijk dat wij ons zouden inschepen, zag hij verschijnde bomen van 8 tot 10 meter hoog, die tot de palmsoorten behoorden. Die bomen, even kostbaar als de broodboom, wordt met recht onder de nuttigste van de gehele, maar lijzische argipeel gereken. Het waren sagobomen die vanzelf voortelen zonder aangekwekt te worden, gegeven als moerbijbomen, lood te schieten en zichzelf verzagen. Netlent wist hoe men zulke bomen behandelen moest. Hij nam zijn bijl en die met grote kracht zwajende had hij een weldraad twee of drie voor de grond toevallen, weer met witte stof overdekte bladeren bewezen dat ze rijp waren. Ik keek er meer naar met het oog van een natuuronderzoeker dan van iemand die uitgehongerd was. Hij begon met van elke stam met af te scheuren, waaronder een net van lange vezelslag dat uit niet te ontwangen knopen bestond en met een soort van grommachtig mail en ook kander zat geplakt. Dit mail was de Sahgo, welk voedsel vooral door de bevolking van deze argipeel genuttigd wordt. Netlent stelde zich voor het ogenblik tevreden met de stam in stukken te hakken, zoals hij met brandhout zou gedaan hebben. Hij beheel zich vol om later het mail uit te halen en op te zamelen als het in de zon wat gedroogd was in tormen te laten hard worden. Eindelijk verlieten we tegen vijf uur's avonds met al onze schatten in het eiland en een half uur daarna lagen we weer naast de nautulus. Bij onze komst was geen een niemand de grote ijzeren cilinders geen verlaten. Toen we onze voorraad aan boord hadden ging ik naar mijn kamer waar het soepé gereed stond en ik had en ging naar bed. De volgende morgen, 6 januari gebeurde er niet bijzonders aan boord. Geen enkel gerucht, geen enkel teken van leven kwam tot mij. De sloep was daast het vaartuig blijven liggen op dezelfde plaats waar we haar de vorige avond gelaten hadden. We besloot het nog eens naar het eiland Goeie-Bouroa te gaan. Detlent hoopte op de jacht gelukkiger te zijn dan de vorige dag en wilde een ander deel van het woud bezoeken. Met het opgaande zon waren wij op weg. In weinige ogenblikken bereikte onze sloep met behulp van hun gunstige stroom het eiland. We gingen aan land en omdat we dachten dat het goed was, als wij aan het verlangen van Detlent voldeden, volgden wij hem toch hadden werk om hem met zijn lange benen bij te houden. De Amerikaan liep de kust in westelijke richting langs. Daarna doorwaarde hij enige kleine riviertjes en ging naar een hoog vlakte welke door wonderschone bossen begrenst werd. Enige ijsvogels zwierven langs toch lieten zich niet benaderen. Hun schuwheid bewees mij dat die vogels wisten dat zij van wezens van ontsoort te wachten hadden. En ik maakte daaruit de gevolgtrekking dat als het eiland al niet bewoond was er tenminste van tijd tot tijd bed ze kwamen. Toen wij een vrij wilderige wijden doorweren gegaan kwamen we aan de rand van een klein bos waar het gezang en gequil van een groot aantal vogels ons vrolijk tegenklong. Dat zijn nog maar vogels, zijn koenraad. Maar er zijn er toch bij die mijn eten kan antwoorden de hapodier. Ik geloof het niet vriend net, hervat de koenraad want ik zie niets dan Papagaien. Vriend Koen was het deftige antwoord van de Amerikaan. De Papagaien is een facant voor hem die niets anders te eten heeft. En ik zal er nog bij voegen zei ik, dat als hij goed wordt klaargemaakt die vogen nog wel de moeite waard is. En inderdaad, onder de dichtige bladerte, vladderde een heerleger van Papagaien van tak tot tak. Ze schelen sterk op een zorgvuldige opvoeding te wachten om te kunnen spreken. Voor het ogenblik kakelden ze met wijfjes van allerhande kleur en met deftige kakatoes die over enige wijsgierige stelling schenen na te denken terwijl schitterend rode vogels als een stuk schalaken dat door de wind wordt voortgejaagd voor bijvlogen te midden van een vogelenheer en de prachtigste kleuren was uitgedost. Het was een verschijdenheid van bevallige vogels, zoals ik nooit gezien had, door die over het algemeen slecht om te eten waren. Even wel ontbakken aan deze verzameling nog één vogel welke nooit over de grenzen van de papoeireilanden gekomen is. Het toevall diende mij wel draa ook hierin. Na een niet zeer dichtkeupel houten zijn doorgegaan vonden we een vlakte met heesters bedekt. Daar zag ik prachtige vogels op vliegen weer lakken federen en noodzaakten om tegen de wind in te vliegen. Hunne dwarrende vlucht de bevalligheid ter pochten, welke zij in de lucht beschreven, de schittering hunner kleuren trok er bijzonder onze aandacht. Ik herkende ze zonder moeite. Paradijsvogels grip ik uit. Orten der bussen, afdeling der, antwoorden Koenraad. Is het ook familie van de patrijzen veel net lente minder reden? Dat geloof ik niet, nog ik reken toch op uw beheligheid om een van die prachtige dieren uit deze hemelstreek te vangen. Ik zal het beproeven meneer de professor hoewel ik meer gewoon ben om met de harpoon dan met het geweer om te gaan. De Malayers, die met de Chinese een grote handel in deze vogels drijven hebben verschillende manieren om ze te vangen waarvan wij nu geen gebruik konden maken. Dan eens zetten ze strikken in de toppen der bomen waarin de paradijsvogels bij voorkurs zich ophouden. Dan vangen zij ze met lijmstoppen. Soms zelfs vergiftigen zij het water waarin die vogels gewoonlijk gaan drinken. Wat ons betreft, wij moesten ze in de vlucht schieten, waardoor we weinig kans hadden om er een te krijgen. Wij verspeelden daarom ook een deel van onze ammunitie. Tegen 11 uur sporgens waren wij de eerste rand ter bergen, welke zich in het midden des eilands verheffen over en we hadden nog niets geschoten. De hongen begonnen ons te plagen. De jagen zouden gerekenen op en ze zouden schieten en daarin hadden zij oogelijk gehad. Gelukkig schoot Koera tot zijn grote verbazing twee dieren tegelijk dood en verschafden ons daardoor een ontbijt. Hij schoot namelijk een witte en een houtduif die vlucht geplukt en aan het spit gestoken voor een vuurtje van doodhout gebraadden werden. Terwijl die bezes gereed werden gemaakt bereiden net lenten en gevruchten van de broodboom. Daarna aatten wij de beide duiven op en vonden ze voortreffelijk. Die duiven hebben de dood, waarmee zij zich gewoonlijk voeten, geeft aan hun vlees een zekere geur en doet ze overheerlijk smaken. Het is evenals jonge hoontjes die truffels eten, zei Koera. En wat ontbreekt u nu nog net, vroeg ik daar Amerika. Een vier voetig stuk wilt meneer Arona, antwoorde net lent, al die duiven, dat is maar bijwerk en een mondderging. Ik zal dan ook niet eer te vreden zijn voor ik een beest heb van wat de karbonaden kan eten. En ik niet net alvorens ik een paradijsvogel gevangen heb. Laat ons de jacht aan voortzetten antwoorde Koenraad, maar naar de zee kant toe. We zijn tot de helk der Bergen genanerd en ik geloof dat het beter is om naar de bossen terug te keren. Dat was een wijze raad en we volgden die. Na een uur te zijn voortgegaan waren we in een waarbos van saagobolben gekomen. De gadelijke slangen vluchten voor ons uit. De paradijsvogels verdwenen als we naderden en ik wanhoopte er wezenlijk reeds aan om ze onderschot te krijgen toen Koenraad die vooruit ging zich eens klaps pukten en blijde kreedslaagte en met een prachtige paradijsvogel in de hand naar mij toe kwam. Bravo Koen, bravo Riepik. Beneer is wel goed antwoorden Koenraad. Zeker niet mijn jongen, gebt daar een meesterstuk begaan om vroegers te vangen en dat nog wel met de halt. Als meneer hem eens goed bekijken wil zal hij zien dat er zoveel verdiensten niet insteekt. En waarom Koen? Omdat die vogel zo dronken als hij snip is. Dronken? Ja meneer, dronken van de miskaartnoten welke hij onder de boom waar ik hem gevangen heb op vrat. Kijk eens Fritnet, wat het vreselijk gevolgde onmatigheid is. Tuizen duifels antwoorden gaan, het is wel de moeite waard om mij te verwijten hoeveel je never ik zet er twee banen gedronken heb. Ik bekeek ondertussen de schone vogel. Koenraad bedroog zich niet. De paradijsvogel, dronken van het koppige sap was onmachtig om zich te bewegen. Hij kon niet vliegen, zelfs bijna niet lopen. Dit verontrustde mij echter niet en ik liet zijn roes stil uitwoeden. De vogel behoorde tot de schoonste de acht soorten welke nea vindt. Het was de grote, smarachtkleurige paradijsvogel, een van de zeldzaamste. Hij was 3 decimeter lang. Het kopje was betrekkelijk klein. De ogen, die dicht bij de bek stonden, waren ook klein. Toch hij vertoonde een wonderschone afwisseling van kleuren. De bek was geel. De poten en nagelsbruin. De vleugels lichtbruin met purper aan de uiteinen. De kop en halst licht geel. De schacht kleurig en de buik castanjebruin. Boven de staart staken twee lange, horenachtige en met ons bedekte schachtenaard welke in zeer lichte en lange vieren van zondelingen fijnheid eindigden. Zodanig was het uiterlijk van die uitstekend vrije vogel welke de inboordingen dichterlijk de vogel ter zon noemen. Ik wenste dit exemplaar van de paradijsvogels mee naar Parijs te kunnen nemen om hem aan de plantentaan te geschenken te geven. Waar hij geen enkele leefend is. Is hij dan zo zeldzaam vroeg de Amerikaan op de toon van een jager die uit een wetenschappelijk oogpunt zeer weinig omwild geeft? Zeer zeldzaam wakker en vriend en vooral hoogstboelig om zijn leven te vangen. Zelfs als hij dood zijn worden deze vogels nog als een belangrijk handelsartikel beschouwd. Daarom hebben de inboordingen een middel verzonnen om ze na te maken. Zoals met parlen en diamanten daarmaakt. Wat, Riepkoeraat, maakt met valsche paradijsvogels? Ja, Koen. En weet meneer hoe die inboordingen dat doen? Zeer goed. De paradijsvogels verliezen in de Oostbuson hun prachtige staartveren. Deze worden door de naammakers van vogels opgezocht en aan een tevoren vermingt de papagei aangeplakt. Dan verven en vernissen zij de vogel en sturen die voortbrengselen hun aansondelingen nijverheid tussen museums of aan liefhebbers. Mooi zo, riep Nederland. Al is het aan de vogel niet, dan zijn er toch zijn federen en zolang het beest niet gegeten wordt, zie ik er geen kwaad in. Al was mijn begeer te nu voldaan door het bezit van een paradijsvogel, de wens van de Amerikaanse jagen was nog voorstreek niet vervuld. Gelukkig velden Nederland tegen twee uur een groot posvarken dat de inlanders Barry Oetang noemen. Het dier kwam goed van pas om een viervoetig dier te verschaffen. Ned was trots op zijn schot. Het varken, door de elektrieke kogen getroffen, was morst doodgevallen. De Amerikaanse neet het open en haalde er de ingewanden uit. Toen snet hij er vast een hoofd door zijn ribbetjes uit welke hij voor ons avondmaal wilde roosteren. Daarop ving de jacht opnieuw aan welke nog blijke moest geven van de heldedaden van Ned en Coenraad. De twee vrienden, het kruipel houdt door kruisende, jogen een troep kangeroes op die op hun lange achterpoten wegvluchten. Maar ze sprongen niet zo snel weg of de elektrieke kogen kon hen in hun nevaart nog wel stuiten. O, meneer, Riepnetland, wie de jagers woeden naar het hoofd begon te stijgen. Wat heerlijk wilt, vooral gestoofd, wat voorraad voor de nautilus. Twee, drie, vijf voor de grond de vlees zullen opeten en dat die gekken daar aan boord er niet van meekrijgen. Ik geloof waarlijk dat, als de Amerikaan niet zoveel gepraat had, hij in overbaat van blijdschap de gehele troep zou doodgeschoten hebben. Maar hij stelde zich tevreden met een doceen van die buideldieren. Ze waren klein van stuk. Het waren eigenlijk springkonijnen die in holebomen nestelen en ontzachelijk vlug zijn. Maar al zijn ze klein, zo is hun vlees toch bijzonder gezocht. We waren zeer tevreden over de uitslag onze jacht. De vrolijke net stelde zich voor om de volgende dag naar dit bekoorlijke eiland terug te keren, dat hij, zo het scheen, van alle eetbare dieren beroven wilde. Toch, hij rekende buiten de waard. Savons om zes uur waren we weer op het straat. Onze snoep lag op haar gewone plaats. De nautilus stak altijd als een lange clip op twee mijlvolden kust boven de zeeuit. Zonder dralen begon net Lens aan het gewichtige werk voor ons dineen. Hij verstond de kookkunst bijzonder goed. Weldraven sprijden de varkensrimmitjes die hij boven aan koden vuur roosterde een aangename geur. Toch ik bemerk dat ik de Amerikaan na doe. Ik raak nu reeds opgewonden door een geroosterd varkensrimmitje. Maar vergeven het mij, zoals aan net Lens. Omkort te gaan ons maal was overheerlijk. Twee houduiven kwamen ook een kruiskaart voor. En behalve dit en de andere vleespijzen een sacro-pastij, brood van de broodboom, enige mangas, een half dozijn adenassen en het uitgegisten sap van zeker soort van kokersnoten, waardoor wij wat opgewonden werden. Ik geloof zelfs dat mijn waardige bakkers niet zo heel helder meer waren. Als wij vanavond eens niet naar de nautilus terugkeerden, zei Koenraad, voegde net erbij. Op dat ogenblik viel er een steen voor onze voeten neer, en maakte een einde aan de voorstellen van het tweetal. Het einde van hoofdstuk 21. Hoofdstuk 22 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. 20.000 meilen onder zee door Zielferne Hoofdstuk 22 Nemo's Bliksem. Zonder op te staan naar de kant van het bos. Ik hield mijn hand, welke een hap naar de mond bracht stil, toch net lent, ad door. Een steen valt niet uit de lucht zijn Koenraad, of het moest een erroliet zijn. Een tweede, zuiver, ronde steen sloeg Koenraad een lekkere tuiverbouwtje uit de hand en bevestigde dus zijn opmerking. We spongen alle drie overrijd met het gewerende hand en waren gereed om elke aanval af te weren. Zijn het apen, vroeg net? Bijna, antwoordde Koenraad, het zijn wilden. Naar de sloep riep ik, naar de zee kant lopende. We moesten inderdaad vluchten, want een 20-tal inboorlingen met bogen en slingers gewapend verschenen aan de rand van een bosje, dat op nauwelijks 100 pas afstands ons aan de rechterkant het uitzicht belette. Onze sloep lag 10 vadermen van ons af. De wilden naderden langzaam, maar maakte de meest vallandige bewegingen. Het regende peilen en steenen. Net lent had zijn voorraad niet in de steek willen laten en niet tegenstaande het dreigende van het gevaar liepen met zijn varken op de ene en de kangeroes op de andere schouder, zo hard als hij kon. In twee minuten waren we op het strand. Onze provisie en onze wapens in de sloep werpen die in zee brengen en de riemen grijpen, was het werk van een ogenblik. We waren nog geen twee kabelenk ten ver, toen honderd wilden de schreeuw en gebaren tot aan het middel in het water liepen. Ik keek eens of hun verscheiding ook enige mannen van de Nautilus op het plat zou tevoorschijn roepen. Maar nee, het kolossale vaartuig bleef verlaten. 20 minuten daarna waren we aan boord. Het luik was open. Naar dat wij de boot hadden vastgelegd gingen we naar binnen. Ik ging naar het salon, waar ik enige akkoorden hoorde aanslaan. Kapiteeddemo zat daar voor het orgel in muzikale verrukking verloren. Kapiteen, zei ik. Hij hoorde mij niet. Kapiteen, zei ik nog eens en raakte zijn hand aan. Hij sidderde, het wel in zich omkeerde, zei hij. Oh, zei het geet meneer de professor. Wel nu, heb je een goede jacht gehad en schone planten verzameld? Ja, kapiteen, zei ik. Maar we hebben ongelukkig een top twee voeten gewezens achter ons aangekregen wie een naarbijheid ons vrij voor rustend toeschijnts. Wat soort van wezers? Wilde. Wilde, antwoordde de kapitein op spotachtige toon. En jij verwondert u, meneer, dat als je ergens goed aan wal zet er wilde te vinden? Wilde, waar zijn die niet? En bovendien zijn die wilde erger dan alle anderen? Maar kapitein, wat mij aanget meneer, ik heb overal wilde ontmoet. Wel nu, antwoordde ik, dat we een boord wat hebben die een geenige voorzorgsbaard regelen te nemen. Wees gerust, meneer de professor. Gerber hoeft u daar zo bang niet voor te maken. Maar die inboolingen zijn touwrijk. Hoeveel heb je daar geteld? Een honderd tot ten minste. Meneer Aounah, hen dan de kapitein, die zijn vingers weer over de toetsen van het oogoliet gaan, als al de inboolingen van New Guinea op dat strand bij elkaar waren, aanvallen te vrezen hemmen. Zijn handen bewogen zich over de klavieren van zijn instrument, waarbij ik opbeekte dat hij alleen de zwarte toetsen aanraakte, zodat het door hem gespeelde melodien bijzonder veel op schotse gelijken. Weldra had hij mijn tegenwoordigheid vergeten en was in dromereien verdiept, waaruit ik hem niet zorgt op te wekken. Ik ging weer op het plat. De nacht was reeds gevallen, want over deze breedte gaat de zon spoedig zonder schemering onder. Ik zag het eiland Goeibo Roach slechts even, maar touwrijke vuuren op het strand bewezen mij dat de inboolingen er niet aan dachten om ons te verlaten. Ik bleef gedurende edige uren alleen. Dan dacht ik aan die inboolingen zonder ze te vrezen, want het onveriekbare vertrouwen van de kapitein had zich ook van mij meester gemaakt. Dan vergat ik ze weer om de pracht van de sterrenhemel in deze tropische gewesten te bewonderen. Ik verloog ik gedachte welke mijn vaderland binnen weinige uren zouden verlichten naar Frankrijk mee. De maan schitterde uit het uitspansel. Ik dacht er aan dat die trouwe wachter overmorgen op dezelfde plaats terug zou komen om het water te doen reizen en de nautilus van de koraalklip los te maken. Toen ik tegenmiddag nacht zag dat alles op zee en onder het geboomte op de kust rustig was, ging ik naar mijn hut en sniep calm in. De nacht ging zonder ongevol voorbij. De papewas waren zonder twijfel bang voor het monster dat in de bijlag, want het geopende luik zou hun anders gemakkelijk de toegang verschafd hebben. De 8 de januari ging ik smorgen zo'n 6 uur op het plat. De dag brak aan. Toen de Morgenhevel optrok zag ik eerst het strand en toen de toppen der bergen. De wilden waren er nog altijd toch talrijker dan de vorige dag. 5 of 600 misschien. De enige maakte gebruik van het lage tij en waren van de ene klip op de andere springende tot op 2 kabelenkte van de nautilus gekomen. Ik zag ze zeer duidelijk. Het waren wel degelijk papewas van atletische gedaante, mensen van een schoon ras met een hoog en breed voorhoofd, een dikke, door geen platteneus met witte tanden. Hun wolachtere haar was roodgeverft en stak vreemd af tegen hun huid die zwart en gnimmend was aan hun riers. Aan hun doorstoken en uitgerekte oorlellen hingen torsebeentjes. Ze waren over het algemeen naakt. Ik zag enige vrouwen onder hen die een wezenlijke kinoline van gedroogd gras aan hadden welke tot aan de knieën rijkte. Sommige opperhoofden hadden hun hals met een halve maan en met snoeren van rode en witte glaskoralen verseerd. Bij de allen waren met bogen pijlen en schilden gewapend op de rug waarin zij de ronde stenen bewaarden welke zij met grote behendigheid wisten te werpen. Eén van de opperhoofden was dicht bij de nautelus gekomen en bekeek het vaartuig nauwkurig. Het moest er een van hoge rang zijn want hij had een mat van gedroogd en benadebladen om het lichaam geslagen welke met schitterende kleuren beschilderd was. Ik zou hem gemakkelijk hebben kunnen neerschitten omdat hij zich binnen het bereik van mijn gewier bevond, hij zich wezenlijk veranderd troonden. Tussen Europeanen en Wilden paste dat Europeanen zich verdedigen en nimmer aanvallen. Gedurende al de tijd dat het lage tijd duurde swerven de inboolingen in de nabijheid maar ze maakten geen geraas. Ik hoorde hem dik was het woord als zij roepen en uit hun gebaren begreep ik dat ze mij uitnodigden om mijn land te komen een uitnodiging welke ik meende te moeten weigeren. De halve de nautulis niet tot groot verdriet van netlent die zijn voorraad niet kon volledig maken. De handige Amerikaan gebruikte zijn tijd om het vlees klaar te maken dat hij van Gooei Boroar had begebracht. Wat de Wilden betreft die ging het tegen Elvilsborgens weer naar land toen de Toppen der Corral riven bij het wassen van het tij onder de golven begonnen te verdwijnen. Doch ik zag dat hun aantal op het strand zeer toenam. Waarschijnlijk waren zij van de naburige landen en van Nieuw-Ginea. Echter zag ik geen enkele prow. Daar ik niets beters de doel had kreeg ik lust om eens in het heldere water met een schepnet te vissen daar ik schelpen en planten in menigde op de bodem zag liggen. Het was bovendien de laatste dag dat de nautulis in deze streken doorbracht als zij tenminste de volgende dag volgens de verzekering van Kapiteen Nemo met Hoge Zee zou losraken. Ik riep Koenraad die mij in klein schepnet bracht van de soort waarmee men gewoonlijk oesters wist. En die wilde, vroeg Koenraad? Zij schijnen zo erg poos niet. Het zijn toch menseneters, men jongen. Men kan menseneter en braas zijn, hernam Koenraad. Even zoals men gulzig en eerlijk man kan wezen. Het ene sluit het andere niet uit. Goed Koen, ik stem u toe dat het eerlijke menseneters zijn en dat ze hun gevangenen fatsoenlijk opeten. Zal ik ophassen want de kapiteinscheid geen minste voorzorgen te nemen. En nu aan het werk. We visten ijverig gedurende twee uur toch zonder enig zeldzaam stuk op te halen. Ons net was telkens wel voor schelpen maar niets bijzonders. Alleen een stuk of wat paro-oesters en een dozijn kleine schildpadden die wij voor de kok bewaarden. Doch op het ogenblik een wonder, of liever gezegd een natuurlijke misvorming te zien welke men zelden ontmoet. Koen had het net weer uitgeworpen en haalde het met zeer gewone schelpen op. Toen hij mij plotseling de hand in het net zag steken en er een schelp uit halen welke ik met een kreet van pleidschap in de hoogte hief. Wat schilder aan meneer, voeg hij zeer verwonderd is meneer gebeten. Nee, meneer jongen, en toch zou ik voor zulke ontdekking welke ontdekking. Deze schelp, zei ik, hem het voorwerp bij de pleidschaptonende. Het is doodinvoudig een purple olijfklassen jij welkoen, maar in plaats van recht naar links gedraaid te zijn is deze juist omgekeerd. Omgekeerd. Ja, mijn vriend, het is een linkse schelp. Een linkse schelp herhaalde Koenraad met een van vreugde kloppend hart. Meneer kan mij gerust geloven, zei Koenraad, terwijl hij de kostbare schelp met bevende hand aanvatten. Ik ben nog nooit zo blij geweest. En er was wel reden toe. Mijn weet toch dat rechtswenden, volgens de opmerkingen de natuuronderzoekers, een wet van de natuur is. De hemeligamen en hun wachters bewegen zich bij hun omwentelingen om de zon en om zichzelf van rechts naar links. De mens gebruikt liefst de rechte hart, zodat allerlei werktuigen en inrichtingen trappen, sloten, horloge veren enzovoort enzovoort, zodanig gemaakt zijn dat zij recht kunnen gebruikt worden. De natuur heeft deze wet ook gevolgd in het draaien van schelpen. Ze zijn allen rechts op zeer zeldzaar maar een zondige na, en als er soms gevonden worden die links gedraaid zijn, dan betalen de liefhebbers die soms met haar gewicht in gouds. Koen en ik waren dus verrukt op het gezicht van onze schat en ik vatten het planreeds op om er ons museum te kijken, toen een noodlottige steen door een inboeling geworpen het kostbare voorwerp in Koenraad's hand in stukken sloeg. Ik stied het wel hopig gekreed uit. Koenraad greep zijn geweer en meekte op de wilde die zijn slinger op 10 meter van ons af nog in de hand had. Ik wilde hem tegenhouden, doordat het schot ging af en verbrijzelde de armband van amuletten, welke op de arm van de pappenwacht geslingerd zat. Koen riep ik, Koen. Wat, niet meneer dan niet dat die cannibal ons aanvalt. De schelp is geen mensenlevenwaard, zei ik. Oh, die schaaf wuit, ik wilde liever dat hij mij de arm had verbrijzeld. Koenraad meende het oprecht, maar ik was het niet met hem eens. Echter was de toestand sinds enige minuten veranderd, zoals wij bemerkten. Een twintig tal prowen omringde ons. Die vaartuigen van uitgehoelde boomstammen gemaakt waren lang, smal, vlug in de vaart en recht op het water liggen door twee bamboezen zwaarden, welke aan weerzijde op het water steunen. Ze werden door half naakte wilde gepagheid en ik zag ze niet zonder ongerustheid naderen. Het was duidelijk dat die pappenwas reeds met Europeanen in aanraking waren geweest en hun schepen kenden, maar wat moesten ze wel denken van die lange ijzeren cylinden, zonder mast of schoorsteen? Niet goed, want ze waren eerst op ihr biedige afstand gebleven. We hebben echter onbeweegelijk zagen liggen wat er zijn moed en wilde er nader kennis mee maken. Toch juist die kennisbakking moest belet worden. Onze geweren, die er schot geen knoog af, konden die inboelingen stert weinig vrees inboezemen daar ze sterts eerbied hebben voor geraasmakende vuurwapenden. De bliksem zou ook zonder de donder de mensen niet verschrikken, hoewel het gevaar in het eerste en niet in het geraas gelegen is. Op dit ogenblik naderden de prouwen dichter bij de nautilus en het regende peilen om ons heen. Te drommel, het hagerot, riepkoenraad. Misschien is het wel vergiftig de hagero. Ik zal de kapitein waarschuwen, zei ik, naar binnen gaande. Ik ging naar het cellon en omdat ik er niemand vond waardig had, om aan de deur van Nemo's kamer te tikken. Binnen, riep men. Ik trod binnen en vond de kapitein verdiept in een berekening, waarin allerlei stelkundige formulen zijn. Hinderik u ook, vroeg ik uit beleefdheid. Ja, meneer, was het korte antwoord. Doch ik geloof dat geen ernstige redenen hebt om bij mij te komen. Inderdaad, we zijn omringd door prouwen en zullen binnen weinige minuten zeker door honderden wilden worden aangevallen. Zo, zei de kapitein bedaard, zijn ze met hun prouwen gekomen. Ja, kapitein. Wel nu, dan is het immers genoeg als er wordt. Juist, en ik kwam u zeggen, niets is gemakkelijker, zei Nemo, en op een elektrieke knop drukende gaf hij daartoe aan de wachthemmende matrozen bevel. Het is reeds gescheed, meneer, zei hij na enige ogenblikken. De sloop is op haar plaats en het luik is dicht. Gevrees toch zeker niet dat die heren de wanden van mijn vaartuig verbreiselen zullen, waar de kogels van uw frugat zelfs geen schade aan toeprachten? Nee, kapitein, welk meneer? Morgenochtend moet hij het luik weer openen om de lucht in de nautenlusten verversen. Zeker meneer, omdat ons vaartuig evenals de wal vissen ademt. Maar als op dat ogenblik de papo was op het plat zijn, dan zie ik niet in hoe hij zijn beletten zult om binnen te komen. Denk jij dan meneer dat zij aan boord zullen komen? Ik ben er zeker van. Wel nu, laat ze komen. Ik zie geen enkele reden om hun dat te beletten. Ik denk toch arme duifels die papo was en ik wil niet dat mijn bezoek in de buurt van hun eiland het leven aan één van die ongelukkigen kost. Na deze woorden wilde ik heen gaan, logde kapitein hield mij terug en verzocht mij bij hem plaats te nemen. Hij voeg met veel belangstelling naar onze tocht op het land, naar onze jacht. Er is geen niet te begrijpen hoe die Amerikaan zo vuurig naar vlees verlangden. Daarna spraken wij over verschillende onderwerpen en zonder daarom veel mee te denen, was de kapitein inderdaad veel hartelijker. Onder anderen spraken wij over de ligging van de Nautilus, die juist gestrand was in die Zeestraat waar Dumont Durvill op het punt was geweest van te vergaan. Die Durvill was een van uw grootste zeelieden, zei de kapitein, een van de verstandigste zeevaarders. Het is een Franse koek. Ongelukkige geleerden, de ijsbanken naar de Zuidpol, de corralriffen en de cannibalen in de grote oceaan getrotseerd te hebben om ellendig in een spoortrein om te komen. Als die krachtige man in de laatste ogenblikken van zijn leven heeft kunnen denken, wie weet wat die laatste gedachten dan geweest zijn. Zo spreken we geen Nemo-bewogen. Daarna gingen wij, met de kaart in de hand, de tochter van de Franse zeereiziger na. Zijn reis om de aarde. Zijn beide pogingen om aan de Zuidpol door te dreen, waardoor de landen Amalia en Lodewijk-Philips ontdekt werden. En eindelijk zijn opmetingen van de voenaamste eilanden in de grote oceaan. Wat uw durviel aan de oppervlakte der zee verricht heeft, zei kapitein Nemo, dat doe ik onder zee. En, veel gemakkelijker en vollediger dan hij. De Astrolabe en de Zlee werden onophouderlijk door de golven heen en weer geslingerd en konden dus niet tegen de nauten dus opwegen, welke er water in stillicht en dus een kalme studeerkamer heet en mag. En toch zei ik, is er een punt van overeenkomst tussen de corvetteen van Nemo, Durviel en de nautilus. Welke meneer? Dat de nautilus even als zij gestrand is. De nautilus is niet gestrand meneer, antwoordde de kapitein bedaard. De nautilus is gemaakt om kalm op het water te liggen en ik zal al die moeilijke manoeuvres niet beginnen welke Durviel heeft de aanving om weer vlot te raken. De Astrolabe en de Zlee zijn vergaan, doch mijn nautilus loopt geen gevaar. Morgen zal het hoogtijd op het bepaalde uur het vaartag oplichten en we zullen onze tocht door de zee kunnen voortzetten. Kapitein, zei ik, ik twijfel niet morgen, voegde de kapitein erbij, terwijl hij opstond. Morgenmiddag, 20 minuten voor 3 zal de nautilus vlot worden en zonder schade de Torrenstraat verlaten. Toen hij deze woorden kort af gezicht had, bankte hij een lichte buiging. Hij gaf me dus mijn afscheid en ik ging naar mijn hut. Daar vond ik Koenraad, die wenste te weten welke uitslagpijn gesprek met de kapitein gehad had. Morgenmiddag, toen ik de mening uit had dat zijn nautilus door de wilde bedreigd werd, heeft de kapitein mij op scherzen de toon geantwoord. Ik kan u dus net één ding antwoorden, vertrouwen op hem heeft meneer mij niet nodig? Nee, mijn vriend, maar wat doet dat land? Vriend Net maakte een kanggevoel pastijklaar die verbazend lekker moet wezen, antwoorden Koenraad. Ik bleef alleen één ging naar bed, toch sleepvrij slecht. Ik hoorde de wilden op het plat heen en weer lopen en tussen beide een overdovend geschil aanheffen. Zo ging de nacht voorbij zonder dat de equipage uit haar gewone traagheid geen opgewekt te worden. Zij scheen zich even min om die wilden te bekreunen als de bezetting van een geblindeerd fort op de muizen die over de blindering lopen. Ik stond smoeg eens om 6 uur op, het luik was niet open. De lucht werd dus niet vervest, maar de vergaarbakken welke om alle mogelijke gebeurtenissen te voorkomen gevuld waren, begonnen te werken en bracht de enige cubicameter zuurstof in de nautilus. Ik leef tot 12 uur in mijn kamer zitten werken zonder de kapitein dat zijn ogenblik gezien te hebben. Mijn scheen aan boord geen enkel toeverheid zult er maken om te vertrekken. Ik wacht er nog enige tijd en ging toen naar het salon. De pendule wees half drie. In 10 minuten moest de vloed zijn grootste hoogte bereikt hebben en als de kapitein geen dwaarze belofte gedaan had, dan zou de nautilus onmiddellijk vlot raken. Anders zouden er heel wat me aan de verlopen voordat zij deze klippen verlaten kon. Weldra voelde ik echt er enige trilling in het vaartag. Ik hoorde de kalken koraalpunten tegen de buitenwanschuren. Vijf minuten over half drie kwam kapitein Nemo in het salon. We gaan vertrekken, zei hij. Zo antwoordde ik. Ik heb bevel gegeven om het luik te openen. En de papu was? De papu was, antwoordde de kapiteins schouder ophalend. Zullen ze niet in de nautilus komen? Hoezo? Wel, door het luik als jij het laat open zetten. Wanneer Arona zijn Nemo bedaard men komt het luik van de nautilus zo bij niet binnen. Al staat het open. Ik keek hem eens aan. Begrijp je me niet vroeg hij? Geen zins. Wel nu, kom dan mee en zie. Ik ging naar de grote middeltrap. Daar stonden net Lent en Koenraad zeer nieuwsgierig naar enige matrozen te kijken die het luik openen terwijl kreten van woede en afgrijselijk gescheel daar buiten weer klonken. Eindelijk was het luik open en een 20-tal afschuwelijke tronis verschenen. Maar de eerste van die wilden die de hand aan de trapleuning sloeg werd doordat ik weet niet welke onzichtbare kracht eruit gewopen en vluchten onder vrijselijk gescheel en met ontzachelijke sprongen. 10 van zijn makkers wilden ook naar binnenkomen en onder gingen hetzelfde lot. Koenraad was in verrukking. Net Lent slechts aan zijn hevengedriftige hoorgevende vloog de trap maar nauwelijks had hij de trapleuning aangegrepen of hij werd op zijn beurt teruggeslingerd. 1000 tuifels, riep hij, ik ben door de bliksem getroffen. Die uitroep verklaarde mij alles. Het was geen trapleuning meer maar een metalen ketting met elektriciteit geladen welke tot op het plat ging. Ieder dier aan raakte kreeg een vreselijke schok en zulke schok zou dodelijk geweest zijn als de kapitein die geleider met de gehele elektrike stroom van zijn machine geladen had. Mijn kon letterlijk zeggen dat hij tussen zijn aanvallers en zich een elektriek net gespannen had waar niemand ongestraft overheen kon. Ondertussen hadden de ontstelde pape was de vlucht gedomen. Wij trouwsten en vreven, half lachend de ongelukkige Net Lent die vloekte als een bezetenen. Doch op dit ogenblik werd de Nautilus door de laatste vloedgolven opgelicht van het rif en dat juist op dezelfde minuut waarop de kapitein het voorspeeld had. De schroef begon langzaam te werken. De snelheid nam hand over hand toe en aan de oppervlakte van het water blijvende verliet het vaartaag onbeschadig de gevaarlijke Torrestraat. Het einde van half stuk 22 half stuk 23 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox opname is vrij van oudteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Silverne half stuk 23. Slaap dronken. De volgende dag, 10 januari, hervatte de Nautilus haar tocht weer onder water maar met zulke snelheid had ik haar op niet minder dan 35 kilometer in het uur schatten. De snelheid van de schroef was zo groot dat de omweteningen niet tellen kon. Als ik eraan dacht dat deze voertreffelijke elektrieke machine beweging warmte en licht aan de Nautiluschonk en haar bovendien nog verdedigde tegen aanvallen van buiten zodat het vaartuig in een heilige aark veranderd werd welke niemand kon aanraken zonder verpletterd te worden kende mijn bewondering geen grens en meer en van de machine ging die over op de bouwmeester die dit alles gevrocht had. We liepen recht naar het Westen en de 11 januari voeren we op Kaapwessel die op 135 graden Oosterlengte en 10 graden noorderbreedte de westpunt van de gol van Carpentaria vormt. Er waren nog tal van knippen door ze lagen verder uit hoekander en waren op de kaart met buitengewone nauwkeurigheid aangetekend. De Nautiluschonk vermeed gemakkelijk de branding van Moni aan bakboord en de knippen Victoria aan stuurbord en bleef de tiende parallel volgen. De 13 januari kwamen we in de zee van Timor en de kapitein verkende het eiland van die naam op 122 graden Oosterlengte. Dit eiland, dat een oppervlakte heeft van 36.000 vierkante kilometer, wordt door Rajas bestuurd. Die vorsten noemen zich zonen van crocodillen dat is te zeggen van de hoogste geboorte waarop een sterverding aanspraak kan maken. Ook weemelt het van die dieren in de stromen van dit eiland waar zij bijzonder vereerd worden. Men beschermt en vereert ze met bitsen aan en voetsen. Men geeft een zelfs jonge meisje stenvoetsel en wedevreemdeling die de hand aan één dierig wijdemonsters slaat. Waar de Nautilus had niets met die lelijke dieren uit te staan. Timor was voor een ogenblik slechts zichtbaar, namelijk om 12 uur toen de eerste stuurman de hoogte er zon nam. Ook zag ik slechts even het kleide eiland Rotty dat tot dezelfde groep behoort en welks vrouwen op de Malijsische slaven maakten een grote naam van schoonheid bezitten. Van nu af richtte de Nautilus zich naar het Zuidwesten en zette koers naar de Indische Oceaan. Waar zou de kapiteidos nu heen voeren? Zou hij de Asiatische kust wil opzoeken of zou hij naar Europa gaan? Dit was niet zeer waarschijnlijk van iemand die het bewone land vermeed. Zou hij de steven Zuidwaarts richten? Zou hij om de kaap de goede hoop en verder om kaap horen varen om tot aan de Zuidpoel door te dringen? Zou hij soms ook naar de grote Oceaan terugkeren? Waar zijn Nautilus zo ook een gemakkelijk vaarwaterfonds? De toekomst zou het ons leren. De 14e januari waren wij tussen alle klippen en leilanden door eindelijk weer in Vollenzee. De snelheid van de Nautilus werd aanmerkelijk minder en zeer wispeltuurig in haar bewegingen dreef zij dan eens onder dan op de zee. Gedurende dit gedeelte der reis nam de kapitein belangrijke proeven voor de verschillende warmtegraten der zee op verschijdende diepten. Gewoonlijk verkrijg men die gegevens met vrij samengestelde instrumenten weer opgaven op zijn minstgenomen twijfelachtig zijn. Het zijn men daartoe peilingen doet met termometers, weer glazen, buizen, dikwors door de druk van het water breken. Het zijn men dit ten uitvoer brengt met werktuigen weer samestelling gegrond is op de veranderlijkheid van weerstandtermetalen tegen de elektrike stromen. De aldusverkregen resultaten kunnen niet genoegzaam worden nagerekenend. Kapitein Nemo ging die temperatuur daarom tegen in de dieptende zee zelf verzoeken. Zijn termometert daar met het water in aanraking gebracht gaf hem aanstons en met grote juistheid de verlangde aanwijzing. Zo ging de doutulus soms langzaam soms snel naar beneden en bereikte achterin volgens de diepten van 3, 4, 5, 7, 9 tot zelfs 10.000 meter. En de uitstach van deze proeven was dat de zee op duizend beter diepte onder alle breedte een vaste temperatuur van 4,5 graden. Ik volgde die proefnemingen met de grootste belangstelling. De kapitein legde er zich met de meeste even op toe. Dikwors voel ik mijzelf af waarom hij deze proeven nam. Was het ten voordeel van zijn natuurgenoten? Dat was niet waarschijnlijk want de ene of andere dag zouden zijn aantekeningen met hem in enige onbekende zee verzinken. Of hij moest de uitslag zijn onderzoekingen soms voor mij bestemmen. Toch, dit kon niets betekenen als ik niet aannam dat mijn reis eens eindigen zou. En dat einde zag ik nog niet. Hoe het ook zij, de kapitein deelde mij ook verschillende cijfers mee welke het resultaat waren van zijn onderzoek en verschillende zeen der aarde. Eens op het morgen, het was op de 15e januari, wandelde ik met de kapitein op het plat. Hij vroeg mij of ik de verschillende dichtheid van het zeewater kende. Ik antwoorde ontkennend en vroeg erbij dat de wetenschap daarvoor nog geen juiste gegevens had. Ik heb de proeven genomen, zei hij, en ik had de zekerheid mijn gegevens bevestigen. Goed, antwoorde ik, maar ten oudere ze zijn wereld op zichzelf en de geheimen van uw geleerdheid zullen op de bewoonde aarde nooit bekend worden. Herpt gelijk meneer, zei hij, naar enige ogenblikken gezwegen te hebben. Het is een wereld op zichzelf. Mijn vaartuig is voor de aarde hetzelfde als de planeten welke haar om de zon vergezelen. Men zal immers de werkende geleerden die op Saturnes of Jupiter leven ook nooit op aarde leren kennen. Als je wel kander gebracht heeft, kan ik u de uitslag van mijn onderzoek echt er wel meedelen. Ik luister, kapitein. Geen weet meneer dat het zeewater meer dichtheid bezit dan het zoetwater. Maar die dichtheid is niet overal dezelfde. Als ik bijvoorbeeld de dichtheid van zoetwater gelijk één stel, dan vind ik 1,028 voor het water van de Atlantische en 1,026 voor dat van de Grote Oceaan, 1,03 voor het water van de Zee. Oh, dacht ik. Hij waart zich in die zee. Voor het water de ionische zee 1,018 en voor dat de Adriatische 1,029. De nautilus ontvloot dus de drukstbevaren zeeën van Europa niet en ik maakte daaruit op dat hij ons misschien binnenkort daar beschaafde streken zou voeren. Ik dacht wel dat net lend die bijzonderheid zeer natuurlijk met grote vreugde zou horen. Gedurende verschijtende dagen brachten wij de tijd door met het nemen van allerlei proeven omtrend het zoutgehalte op verschillende diepte, omtrend het geleidend vermogen, de kleur en de doscheinendheid van het zeewater en bij dit alles ontwikkelde de kapitein een bekwaamheid welke slechts geëvenaard werd door zijn wel willendheid jegens mij. Daarop zag ik hem gedurende enige dagen weer niet en bleef ik als van later zitten. In januari is geen de nautilus op enigemeters diepte als ingeslapen. De elektrieke toestellen waren wekeloos en het vaartuig werd slechts door de zeestroom voortgestuurd, terwijl de schroef onbewegelijk bleef. Ik vroonder stelde dat de equipage bezig was in het inwendige enige herstellingen te verrichten, welke nodig waren geworden wegens de bijzonder snelle beweging van de laatste dagen. We waren toen getuigen van een zondelingschauspel. De wanden in het salon waren geschoven en naar de elektrieke lantaren van de nautilus geen licht gaf eerst er een onbepelde duistenis in het water. De met dikke wolken bedekte hemel deed slechts weinig licht in de zee doordringen. Ik zat naar dit zondere schauspel te kijken en de grootste vissen schenen mij niet meer dan zeer onduidelijke schaduwen toen de nautilusplotseling in het volle licht kwam. Eerst dacht ik dat de lantaren aangestoken was en het elektrieke licht kwam. Ik bedroeg mij en herkende spoedigmentwaling. De nautilus dreef in het middenen een lichtgevende streep of laag in het water welke in deze duistenis schitterend werd. Deze werd veroorzaakt door duizenden lichtgevende diertjes weer schittering nog toelam als er langs de metalen wanden van ons vaartuig streken. Daar zag ik zelfs vlikkeringen in deze lichtende omgeving alsof een stroom kokend lood in een licht of een stuk metaal tot rode gloeihitten gebracht werd. Dit was zelfs zo sterk dat enige delen van deze schitterende stroom nog schaduwirpen hoewel alle schaduwen daaruit verbannen schenen. Nee, dit was de kalme vlikkering niet van ons gewone lichttoestel. Hier zag Bill kracht en een ongewone beweging. Men gevoelde dat dit licht leefde. Inderdaad, het was een oneindig eendstapeling van weektieren. Van miljoenen lichtgevende diertjes. Waren bolletjes van doschijnende jalei met voelarmen zo fijn als draadjes. En van welke mede ruim 800 in één cubieke centimeter water geteld heeft. De nautilus dreef gedurende verschillende uren in die schitterende stroom. En onze verbazing steegten top toen wij grote zeemonsters en allerlei vissen daarin zagen rondspartelen en spelen. Evenals de legenden vertelten dat de salamanders in het vuur doen. Te midden van dit onbrandbare vuurs wom een vlugge bruin vissen die onvermoeide klans onder het vissen heer. En zwaart vissen van 3 meter lengte die voorlopers van orkanen weer vreselijk zwaard soms het glas raakte. Het was een betoverend schouwspel. Misschien werd de sterkte van het licht door de toestand van de atmosfeer vergroot. Zij hebben onweer boven het zeevlak. Doch op enige meters diepte bemerkte de nautilus niets van de woedende storm en dreef kalm te midden van het stille water. Zo gingen wij voort en werden elk ogenblik door nieuwe wonderen in verrukking gebracht. Koenraad keek zijn ogen uit en deed niets als zoofieten, geleden dieren, wekdieren en vissen in klassenordenen. De dagen ging het snel voorbij. Ik tellde ze dit eens meer. Volgens zijn gewoonte trachten net voordurend ons menu af te wisselen. We hadden veel van slakken die voor deze schelp gemaakt waren. En het moet bekennen dat het op die wijze gemakkelijk is om een slak te worden. Wij sleeten dus een gemakkelijk en natuurlijk leven en verbeelden ons dat dit niet zeer verschil van het leven op het land, toen een gebeurtenis ons het vreemde van onze toestand herinnerde. Het was 50 graden oosten lengte en 15 graden zuiderbreedte. Het weer was ruw en de zee ontstuimig. Het woei vrij sterk uit het oosten. De barometer die sinds enige dagen daalde kon ik de naderende strijd de elementen aan. Ik stond op het plat op het ogenblik dat de tweede stuurman de hoogte nam. Ik wacht dus als gewoondelijk de dagelijks uitgesproken formule. Maar in plaats daarvan riep wij enige andere niet minder vergelijke woorden. Bijna onmiddellijk verschende kapitein die een kijker naar de gezicht einde richtte. Hij bleef gedurende enige ogenblikken onbeweeglijk zonder zijn blikken van een bepaald punt af te wenden. Toen liet hij zijn kijker zakken en wisselde enige woorden met de stuurman. Deze schint ten poei aan een ontroering welke hij te vergeefs trachten te onderdrukken. De kapitein schent zichzelf beter te kunnen beheersen en bleef koel. Overigens scheen hij de stuurman enige tegenwerpingen te maken waarop deze met bepaalde zekerheid scheen te antwoorden. Tenminste, ik begreep het zo uit verschil van stem en gebaren. Wat mij aangaat ik kreeg nu curig in de aangeduide richting echter zonder iets te zien. Water en lucht vloeiden aan de gezichtseinder vol maakt in Ocander. De kapitein liep echter zonder mee aan te zien om tegenwoordigheid te bemerken op het plat heen en weer. Hij stapte met vaste schreden toch minder geregeld dan gewoonlijk over het plat. Soms stond hij met over de borst gekruisde arm in stil en liet zijn blik over de zeewijden. Wat zocht hij op die onmetelijke ruimte? Ten oud dus bevond zich toen op enige honderden kilometers van de naaste kust verwijderd. De stuurman had de kijkers weer de hand genomen en keek echterlijk naar de gezichtseinder. Hij liep heen en weer. Stampte met de voet en was in tegenstelling met zijn meester in zenuwachtige spanning. Het geheim zou echter weldraan worden opgelost, want op een wink van kapitein Nemo vermeerde de machine haar snelheid. Op dat ogenblik maakte de stuurman de kapitein opnieuw opmerksaam. Deze staakte zijn wandeling en richtte de kijkers nog eens naar het aangewezen punt. Hij keek lang. Hij ging naar het salon, van waar ik een uitmuntende kijker mee bracht, die ik gewolelijk gebruikte. Ik legde die op de lantaren en maakte mij gereed om de gezichtseinder te doorlopen, toen ik, nog voor ik de kijker goed aan het oog had gebracht, hem mij met drift uit de hand voelde rucke. Ik keerde mij om. Kapitein Nemo stond voor mij, toch ik herkende hem niet. Zegelaat was geheel veranderd. Zijn oog schitterde met dofferglans en was onder de samengetrokken maar onzichtbaar. Zijn geopende lippen lieten de opokandelgeperste tanden gedeeltelijk zien. Hij stond rechtoverreind met gebalde vuisten en opgetrokken schouders. Zijn gehele persoon tekenende vreselijke haat. Hij stond onbeweegelijk. Hij had mijn kijken aan zijn voeten laten vallen. Had ik zonder het te weten die een toren opgewekt, meende die ondergronderlijke man dat ik enige hemdelgrond had van de nautilus verborgen moest blijven? Nee, ik was het voorwerp niet van die haat, want hij keek mij niet aan, maar hield het oog gevestigd op het voor mij onzichtbare punt aan de gezichtseinder. Eindelijk werd kapitein Nemo zichzelf weermeestig. Zegelaat, dat zo vreselijk veranderd was, hij nam zijn gewone kalme uitdrukking. Hij zei enige woorden in de vreemde taal tegen zijn stuurman en wende zich toen tot mij. Meneer Arona, zei hij op gebiedende toon, ik eis van u de vervulling van een voorwaarde welke u aan mij bindt. Welke kapitein? Gij moet u met uw makkers laten opsluiten tot op het oogblik dat het mij zou goed dunken u de vrijheid terug te geven. U bent hier een meester, antwoorde ik hem en keek hem strak aan. Doch mag ik een vraag doen. Neem meneer. Er viel hier tegen niets te zeggen, maar slechts te gehoorzamen omdat al het tegenstand onmogelijk was. Ik ging naar de hut van Edlent en Coenraad, wie ik het besluit van een kapitein meedeelde. Men kan denken hoe die mededeling door de Amerikaan ontvangen werd. We hadden overigens geen tijd tot enige verklaring. Vier matauzen wachten aan de deur en brachten ons naar het vertrek waar wij de eerste nacht aan boord van de Nautilus hadden doorgebracht. Edlent wilde zich verzetten, toch als antwoord ging de deur achter ons dicht. Zal meneer mij kunnen zeggen wat dit betekent, vroeg Coenraad. Ik vertelde me makkelijk wat er gebeurd was. Ze waren even als ik verwonderd, maar begrepen er niets van. Ik bleef in een maelstroom van gedachten verdiept en de vreemde uitdrukking van het gelades kapiteins wilde mij mij niet uit het hoofd. Ik was niet in staat om geregeld te denken en ik raakte verwacht in de meeste dwaze veronderstellingen toen ik uit mijn dromereien werd wakkergeschut door deze woorden van Edlent. Kijk eens, wat ontbijt staat op tafel. Inderdaad, de tafel was gedekt. Het was duidelijk dat de kapitein daardoel bevel gegeven had op hetzelfde ogenblik toen hij de gang van de Nautilus deed versnellen. Zal meneer mij het bij niet kwalijk nemen als ik hem een raad geef, vroeg Coenraad. Neem een jongen, antwoorde ik. Wel nu, dan moet meneer ontbijten, het is voorzichtig, want we weten niet wat er gebeuren kan. Ongelukkig zijn Edlent heeft men ons slecht de gewone scheepskost voorgezet. Zeg eens vriend net, antwoorde Coenraad, wat zou het geweld gezegd hebben als er in het geel niets stond. Deze woorden stopten de harponier de mond. We gingen aan tafel en aaten zonder verder een woord te spreken. Ik had weinig. Coenraad deed zich, altijd uit voorzichtigheid, geweld aan en hoe zeer net ook gepriddeld had, zolied hij het zich toch goed smaken. En toen het ontbijt gedaan was, ging iedereen een hoek zitten. Op dat ogenblik ging het licht, want onderwijs zaten de plotseling uit en liet ons in de diepste duisternis. Net sliep Weldraad in, en wat mij vooral verwonderde, was dat Coenraad even in zijn slaap viel. Ik vroeg mezelf eraf wat hem zo vast had doen in slapen, toen ik zelf enige zwaarten op mijn oogleden begon te gevoelen. Mijn ogen, die ik met geweld wilde openhouden, sloten zich onwelkeurig. Ik was ten proei aan een smachtelijke zinsverbijstering. Zeker had men een slaapmiddel in de door ons genutigde spijsen gemengd. Het was dus niet genoeg om ons op te sluiten, ten einde ons het zin te beletten, men moest ons ook in slaap hebben om niets van de kapiteinsplannen te horen. Ik hoorde het luik sluiten en bemerkte dat het lichte slingeren van het vaartuig door de dijding aan de sluits. Zakte de nautilus naar de diepte? Ik wilde aan de slaap weerstand bieden, toch dit was onmogelijk. Mijn ademhaling werd zwakker. Ik voelde een kille huivering door mijn lomen en als verlande ledematen. Mijn oogleden vielen alsof ze van lood waren over mijn ogen. Ik kon ze niet meer oplichten. Een doffe slaap vol allerlei droombeelden maakte zich van mijn meester. Mijn vizioenen en ik bleef als doodliggen. Het einde van hoofdstuk 23. Hofstuk 24 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel. 20.000 meilen onder zee door Silverne, Hofstuk 24, het Rijk der Korralen. De volgende morgen werd ik zonder hoofdpijn wakker. Tot mijn grote verbazing mijn makkers waren waarschijnlijk ook weer in de hunnen gebracht zonder er iets van gemerkt te hebben. Ze wisten even meer als ik wat een gedurende de nacht gebeurd was en de koos legt op een toeval rekenen om ooit achter dit geheim te komen. Ik wilde graag in mijn kamer verlaten toch zou ik dat toen wel de vrijheid hebben. Ik opende de deur ik was volkomen vrij. Ik ging door de gang naar de trap. Het luik was weer geopend en ik kwam op het plat. Netlent en Koenraad wachten er mij reed. Ik ondervoeg hem. Zij wisten niets. In een zware slaap gedoppeld welke hun alle herinnering ontnam waren zij zeer verwonderd geweest in hun hut op betten liggen. De noodelers was kalm en geheimzinnig als altijd. Zij dreef op de oppervlakte en ging slechts met matige stilheid vooruit. Niets geed aan boord veranderd te zijn. Netlent liet zijn door dringend oog over de zeetwalen maar deze was geheel verlaten. De Amerikaan zag niets aan de gezicht eindig nog land, nog schip. Er woeien stevige westenwind en grote golven door die bris opgedreven deden het schip vrij erg stingeren. Nadat de noodelers de lucht had verversd bleef zij op een diepte van 15 meter drijven zodat zij in elk geval spoedig weer aan de oppervlakte daar zij verschijden kon iets wat tegen de gewoonte die dag verschijden de malen gebeurde. Hij ging de stuurman op het plat en sprak de gewone volzin uit. De kapitein verscheen niet. Van het scheepsvolk zag ik alleen de strakke hofmeester die mij met zijn gewone nauwcurigheid en stilswijgendheid bediende. Tegen twee uur was ik in de salon bezig om aantekeningen te maken toen de deur open ging en de kapitein verscheen. Ik goedte hem. Hij goedte slechts even terug zonder te spreken. Mijn enige verklaring zou geven van de gebeurtenissen van de vorige nacht toch niets daarvan. Ik zag hem eens aan. Hij scheen vermoeid. Zijn rode ogen bewezen dat hij niet geslapen had. Zij gelaten drukte diepe doefheid een wezenlijke smacht uit. Hij wandelde heen en weer ging zitten en stond weer op nam een boek op en legd het aanstonds weer neer beschouden zijn instrumenten zonder daarbij zijn gewone aantekeningen te maken om geen ogenblik stil te kunnen blijven. Eindelijk kwam hij naar mij toe en zei Zij het geen genezer meneer Arona? Ik was zowelig op die vraag verdacht dat ik hem enige tijd zonder antwoord te geven aankijk. Zij het geen genezer vroeg hij nog eens. De meeste uur amtgenoten zoals gratiolet, tandel en andere hebben in de medicijnen gestudeerd. Ik was inderdaad dokter aan het hospitaal ik heb verschijnd in de jaren de praktijk gevoelig aan het museum geplaatst werd. Goed meneer. Mijn antwoord schende kapitein te voldoen maar niet weten wat zijn vraag te beduiden had wachte ik en dan mij voor over de komstigde omstandigheden te antwoorden. Meneer Arona, zei de kapitein, zou het geen van mijn manschappen willen behandelen. Heb je dan een ziekenaanboord? Ja. Ik ben gereed om u te volgen. Kom dan. Mijn hart klopte. Ik weet niet waarom ik enig verband maakte tussen de ziekte van die man en de gebeurtenissen van de vorige dag. Dit geheim maakte mij niet minder nieuwsgierig dan de zieken. De kapitein bracht me naar het achterschip in een hut dicht bij het patrozenverblijf. Daar lag een 40-jarig man met een krachtig gelaad dat zijn aguasaxische afkomst verriet. Ik boog mij over hem heen. Het was geen zieke, maar een gewonde. Zijn hoofd was met bloedige zwachters omwonden en rusten op hun kussen. Ik maakte het verband los. De gewonden opende zijn grote glazen geogen en liet mij begaan zonder enig geluid te geven. Het was een vreselijke wond. De hersenpan was door een kneusend werktaag verbrijzeld. De hersens lagen bloot en hadden erg geneden. Geronde bloed was in de hersens gelopen en gaf daar aan de kleur van wijnmoer. De hersens waren dus niet alleen gekneusd, maar ook erg beledigd. De zieken haalde langzaam adem. De spieren van zich en laat trokken zich nu en dan krampachtig te samen. Hij had hersenontsteking in de hevigste graad, het welk verlamming en gevoelloosheid teweegbracht. Ik voelde hem de poos. Deze was tussenpozend. Het uiteinde zijn de ledematen werd redekoud en ik zag dat de dood daderde zonder dat het mogelijk was er iets tegen te doen. Toen ik de ongelukkige verbonden en goed gelegd had, keerde ik mij naar de kapitein. Hoe is deze woontoegebracht? Vroeg ik hem. Wat doet dat er toe? Was zijn ontwijkend antwoord. De schok van de nauten is heeft een de hefbomen van de machine doen breken en deze man werd er doorgetroffen. De stuurman stond naast hem. Hij wilde hem met zijn licht aan beschermen. Een broeder die zich voor zijn broedig. Een vriend die zich voor zijn vriend ophocht. Wat is eenvoudig? Het is een algemene wet op de doutelis. Bij wat zegt hij van zijn toestad? Ik aazel erop te spreken. Geen kunt gerust spreken, zei de kapitein. Die man verstaat geen vals. Ik keek de gewonden nog eens aan en antwoorden. Die man zal binnen 2 uur dood zijn. Kan niets er meer redden? Niets. De hout van de kapitein vrong zich kampachtig samen en enige tranen sprong hem uit de ogen welke ik niet dacht dat ooit tranen konden storten. Ik beschouwde nog bij als de stervende wiens leven langzaam wegvlood. Zijn bleekheid werd door vermeerderd door het elektrieke licht het welk dit doodsbed bescheen. Ik vestigde het oog op het schanderige laad waarin tal van rimpels door het ongeluk misschien door de ellende gegrift waren. Ik hoorde dringend in het geheim van dit leven door middel van enkele woorden welke over zijn lippen kwamen. Je kunt vertrekken, meneer Aruna, zei kapitein Nemo. Ik liet de kapitein in de hud van de stervende en ging ontroerd van dit toneel naar mijn kamer. Ik werd gedurende de ganze dag door sombere voorgevoedens gekweld. Die nacht stiep ik slecht en in mijn dik was afgebroken slaap meende ik in de verte te horen zuchten en lijksangend zingen. Was dit soms het gebet voor stervende in die taal welke ik niet begreep. De volgende morgen ging ik op het plat. De kapitein was er reeds toen hij mij zag kwam hij naar mij toe. Meneer de professor zei hij, heb jij lust om hede een wandeling onder zee te maken met mijn makkers? Als zij lust hebben. We zijn tot uw dienstkapitein. Ga dan uw schephenders aan doen. Van de stervende werd niet gesproken. Ik ging naar Nederland en Coenraat en deelde hun deskapitainsvoorstel mee. De laatste haasten zich om hem aan te deben en ditmaal was ook de Amerikaan genegen om ons te volgen. Het was 8 uur smorgend. Een half uur daarna waren wij voor onze nieuwe wandeling gereed en voorzien van licht en aanemhalingstoestellen. De dubbelturen werden geopend en in gezelskap van de kapitein die door een 12 tal mannen gevolgd werd stonden wij weldraar op 10 meter diepte op de vaste bodem waarop ook de nautunnes lag. Een lichte helling voerde ons naar een heuvelachtig terrein dat op 15 vader m'n diepte lag. Dit was geheel verschillend van de streek welke wij bij onze eerste tocht gezien hadden. Hier was geen fijn zand, geen onderzeesbijland, geen woud van zeeplanten. Ik herkende onmiddellijk de verwonderlijke streek en het was het rijk de korralen. De korral is een verrediging van zeer kleine diertjes welke zich om de brozen en stedachtige hulst van hun poliep verzamelen. Die poliepen hebben een enige oorsprong en ontstaan door uitbotting. Ze hebben een bijzondere natuur. Het is dus een soort van natuurlijke socialisme. Ik kende de laatste werken welke over die zondelingen gevolgd de schepsos geschreven waren en niets kwam er dus meer belang dan een van die versteende wouden te bezoeken welke de natuur op de bodem de zee geplant heeft. Onze toestellen van Roemkorf werden in orde gebracht en we volgden een korralbank welke nog bezig was met zichte vormen en eens met er tijd dit gedeelte van de Indische Oceaan zou afsluiten. Onze weg was omzoomd door onuitroeibare struiken welke gevormd werden door heesters die met witte stervormige bloemen als bezijd werden. De heesters in tegenstelling van de planten op het vaste land van boven naar beneden en zaten aan de rotsen vast. Het licht veroorzaakte schitterende kleurskarkeringen tussen die heldere takjes. Het was als zag ik die salinde vormige pijpjes door de golving van het water trillen. Ik had lust om die frisse bloemknoppen te plukken waarvan sommige pas geopend waren en anderen ternouwenoot uitbotten, terwijl kleine vissjes als waren het een zwerm vogeltjes oorschoten. Toch als ik met de hand naar die levende bloemen naar die bezielde takjes geef dan was alles eens klaar in opschutting. De witte knoppen weken in rode kokeltjes terug. De bloemen verdwenen en het heestertje veranderde in een met kleine uitwassen begroend stuk steen. Het toevall had mij bij de kostbaarste zoofvieting gebracht. Deze koraalsoort was minstens even veel waard als die welke in de Middelandse zee Italiaanse en Afrikaanse kusten gevonden wordt. De dichters geven haar met recht de naam van bloedbloem of bloedschuim welke in de handel als de beste soort wordt beschouwd. Die koraale kostte tot honderdreks daal desper kilogram en op deze plek lag de fortuin van een wereld van koraalvissers onder de zeebedolven. Tussen deze kostbare stof welke hier vast op één gepakt en bijna niet losdrukken was, met al tijd, wonderschone rozenrode koraalen. Weldraaiechter stonden die struiken dichter op Ocander en de takken werden groter. We hadden wezenlijk versteende bosjes en lange galerijen van een fantastische architectuur voor ons. De kapitein had een sombere galerij binnen welke ons langs een helling tot op meer dan 100 meter diep te voeren. Het licht onze lantaren spraalt soms een toverachtige werking teweeg als ik het op de ruwe punten van dit natuurlijk gewelf en op de hangende koraalbroken scheen weer uiteinden dan op vuurige punten gelaken. Na twee uurte zijn voortgegaan hadden wij een diepte van omstreks 300 meter bereikt. Dit was ongeveer de grens der koraalvorming. Maar hier waren het niet meer enkele struikjes of nedere gebosjes. Het was het grote woud. Het waren colossale voortbrengselen uit het Telfstofenrijk. Prachtig versteende bromen en bevallige slingers verbonden waren waarop het licht met zijn schoonste kleuren speelde. Wij gingen vrij onder de hoge takken door terwijl voor onze voet zich kleine koralen als een bloemtappijd vertonen. Welk een onbeschrijvelijk schaafspel. Hoe jammer dat we Okander onze gewaarwoordigen niet konden medelen. Waarom waren wij onder dit hulsel van metaal in glas verborgen? Waarom konden wij met Okander niet spreken? Waarom leefden wij niet als vissen welke het water bevolken of nog liever als amphibiën die urenlang zoals zijn verkiezen op het land of in het water kunnen doorbrengen? Ondertussen bleef de kapitein stilstaan. Mijn makkers en ik hielden even deens halt en toen ik mij omkeerde zag ik dat de ondersvolgende manschappen een halve kring om hun aanvoerder vormden. Toen ik nauwkeuriger toekijk zag ik dat 400 een lang werpig voorwerp op hun schouders troegen. Wij stonden hier op een ruime open plek welke door grote bomen van dit onderzezenwoud omringd was. Onze lampen gaven in deze ruimte een soort van schemerartig licht dat lange schade orenwerp. Een weinig verder is de dikke duisternis. Hier en daar stert ze afgewisseld door de gloeiende puntjes der Corralriffen, waarop het licht zijn schijnselwerp. Netland en Coenraad stonden naast mij. Wij keken toe en dachten wel dat wij een vreemd schouwspel zouden bijwonen. Toen ik de grond beschouwde zag ik dat er op regelmatige afstanden kleine verhevenheden lagen welke met stukke kalkstenen en Corral bedekt waren het welk verriet dat dit door mensenhandig geschiet was. In het midden stond op een grondstuk van ruborotsblokken een kruis van Corral dat zijn lange armen uitstrekten alsof het versteend bloed waren. Op een teken van de kapitein naderde een der mannen die op een gevoeten van het kruis een gat begon te graven met een schop welke hij aan zijn gooidol gedragen had. Toen begreep ik alles. Deze open plek was een kerkhof die kuil een graf dat lange voorwerp het lijk van de man die snachts gestorven was. De kapitein en zijn manschappen kwamen hier hun makker begraven op de bodem van de ontoegankelijke oceaan. Nee, nimmer was mijn geest zo ontroerd. Nooit hadden indrukwekkende gedachten zich van mijn meester gemaakt. Ik wilde niet zien wat ik toch voor ogen zag. Het graf werd intussen langzaam gegraven. De vissen vluchten links en rechts uit een verontruste schuilhoeken. Ik hoorde het houweeleizer weer klinken op de kalkachtige bodem waaruit soms fonken tevoorschijn springen als het metaal een stuk kiezel trof dat hier op de bodem der zee lag. Het gat werd langer en breder en weldra was het ook diep genoeg om het lijk te bevatten. Toen naderden de dragers. Het lijk in een witkleed gehuld werd in zijn vochtig graf neergelegd. De kapitein kruiste de armen over de bost en knielde met al zijn volgeligen naast het lijk van hun vriend in een binnen de houding neer. Mijn beide makkers en ik progen in biedig het hoofd. Toen werd het graf bedekt met de rotstukken welke uit de grond waren gehakt zodat het evenzeer een kleine verhevenheid vormde. Naar dat dit afgelopen was richtte de kapitein en zijn makker zich op. Toen naderde zijn nogmaals het graf, pog er nog eenmaal de knie en staken de hand als tot in laatste verwel uit. Daarop nam de treurige stoet dit terugtocht naar de nautilus aan. Ging nogmaals onder het woutgewelf te midden van de heesters en koraalstruiken door het steeg weer naar boven. Eindelijk zagen wij het scheepslicht dat ons naar de nautilus ten gids trekte. Om één uur waren wij terug. Toen ik van kleding veranderd had ging ik naar het plat en zette mij bij de lontaren neer temprooi aan de zomberste gedachten. De kapitein kwam bij mij. Ik stond op en zei die man is dan toch zoals ik voorzien had hedenacht overleden? Ja meneer, antwoorde Nemo. En nu rust hij bij zijn makkers op het koralen kerkhof. Ja, door allen, behalve door ons, vergeten. Wij graven dit graf en de poliepen zorgen ervoor om er onder zijn doden voor de eeuwigheid in te sluiten. En terwijl hij plotzending het gelaat in de kampachtig samengetrokke handen verborgen trachten de kapitein te vergees om zijn snikken te onderdrukken. Toen vroeg hij erbij dat is ons vreedzaam kerkhof. Hedengehonder de voeten onder het vlak der zee. Uw doden sluimeren er tenminste gerust kapitein buiten het bereik der haaien. Ja meneer, antwoorde kapitein Nemo ernstig, buiten het bereik der haaien en der mensen. Het einde van hoofdstuk 24. Hoodstuk 25 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is een houtteursrechten. Oplamen door Bart Teleeuw. 20.000 meilen onder zee door Silverne hoofdstuk 25 de Indische Oceaan. Dan begint het tweede gedeelte door onderzeesreis. Het eerste eindigt met het aangrijpuntorneel op het kerkhof. Dat ze ook een diepe indruk op mijn geest maakte. Zo ging dus het leven van kapitein Nemo in die onmetelijke zee voorbij en zelf zat hij zich, grafbereid in de ontoegankelijke afgrond. Daar zou zelfs geen enkel zeemonster de laatste slaapstoeren van de mother van de doutulus. Van de vrienden, die, zowel in het leven als in de dood, inig en ook ander verbonden waren. Zelfs buiten het bereik der mensen had de kapitein daarbij gevoegd. Altijd, dat vreselijk, onverzoelijke wantrouwen gingen ze de menselijke maatschappij. Ik voor mij vergenoegde mij niet meer met de Dorkoenraad de veronderstellingen. De brave jongen zag in de gezagsvoerder van de doutulus slechts een van die miskendige leerden die de mensheid enkel met verachting voor haar onversiligheid betalen. Hij beschouwde hem nog als een onbegrepen vernuft dat het bedrogter wereldmoede naar de ontoegankelijke orde gevlucht was waar zijn vernuft vrije speling had. Volgens mijn mening verklaarde die veronderstelling slechts een van Nemo's karakter trekken. Ik beende even wel andere reden voor zijn gedrag en zijn karakter te vinden in het geheimzinnigen van de laatste nacht toen wij in onze gevangenis door slapen over mandlagen in zijn zo driftig genomen voorzorg om mij de kijker voor het oog weg te rukken omdat ik de gezichtseider wilde onderzoeken in de dodelijke wold van die matros door een onverklaarbare schok van de nautulus veroorzaakt. Nee, Kapitein Nemo ontvlucht het niet alleen de mensen. Zijn vreselijk vaartuig diende niet alleen om hem geheel onafhankelijk te maken maar misschien ook om ik weet niet welke verschrikkelijke vraag uit te oefenen. Op dit ogenblik is mij alles nog niet redelijk duidelijk. Ik zie in deze geschiedenis maar enkele flickeringen en ik moet mij tevreden stellen met het opschrijven mijn herdenkbeelden onder de indruk de verschillende gebeurtenissen. Bovendien bindt ons niets aan Kapitein Nemo. Hij weet dat wij de nautulus kunnen ontvluchten. We zijn zelfs niet op ons woord van eer gevangen. Geen belofte bindt ons aan hem. We zijn slechts gevangenen die onder de schijn van beleefdheid als gasten behandeld worden. Nederland heeft echter de hoop niet opgegeven om de vrijheid terug te krijgen. Zeker zal hij gebruikmaken van de eerste gelegenheid de beste die het toeval hem aanbiedt. Zonder twijfel zal ik zijn voorbeeld volgen. En toch zal ik niet zonder enig leed zijn datgene met mij nemen wat de edelmoedigheid van de Kapitein ons van de geheimen van de nautulus heeft laten doorgronden. Moet ik die man haten of bewonderen? Is hij slachtoffer of beul? En dan zou ik om openhachtig te spreken voel ik hem verliet gijne die onderzezenreis om de aarde volbrengen waarvan het begin zo schoud is geweest. Ik zou gijne al de wonderen aanschouwen die de wereldzeen voor ons voorborgen houden. Ik zou willen gezien hebben wat niemand nog heeft aanschoudt. Zelfs al moest ik met mijn leven die onlesbare dorst naar kennis betalen. Wat heb ik tot nu toe ontdekt? Niets. Of bijna niets, want we hebben nog maar 24.000 kilometer door de grote oceaan afgelegd. Echter weet ik wel dat de nautulus het bewone land nadert en dat als zich enige kans op ontvlucht te voordoet, het vreed zou zijn mijn makkers aan zijn zucht en daarop te offeren. Ik zou hem moeten volgen, misschien zelfs wel geleiden. Maar zal die gelegenheid zich ooit voordoen? De mens die door geweld van vrije wil beroofd is, verlangt dit wel. Doch de geleerde de wetgierige vreest het. Die dag, 21 januari 1868, kwam de eerste stuurman om 12 uur zonschoch te nemen. Ik ging op het blad, stak een sigaar op en volgde zijn berekening. Het kwam hij als vrij zeker voor dat die man geen Frans verstoond, want ik maakte verschillende malen luiden enige aanmerkingen die onwelkeurig zijn aandacht hadden moeten trekken, als hij ze begrepen had. Toch hij bleef ongevoelig en deed er het zwijgen toe. Terwijl hij met de seks dan bezig was, kwam een de matrozen, dezelfde stevige zeebonk die ons op onze eerste onderzezentocht op het eiland Krespoven gezeld had, de glazen van de lontaren schoonmaken. Ik beschouwde toen zeer nauwkeurig de inrichting van dit werktaag welks werking 400-voudigd werd door ringvormige lenzen die even als de glazen op vuurtoorns gesteld waren en daardoor het licht in de verrijste richting deed schijnen. De elektrische land was zo dader ingericht dat zij zo krachtig mogelijk werkten. Het licht toch schitterde in het lucht ledige waardoor de gelijkertijd regelmatigheid en helderheid bevoorderd werd. Bovendien werden daardoor de kolespitzen gespaard waar tussen zich de lichtstraal vertoonden. Dit was voor de kapitein een belangrijke zuiligheidsmaatregel daar hij de stukken graffiet niet gemakkelijk had kunnen vernieuwen. Onder deze opstandigheden echter steten ze bijna in het geheel niet. Toen de nautilus op het punt was de tocht onderzeet te volgen ging ik naar de salon. Het luik werd gesloten en de toekomsten. Wij doktiefden toen de golven van de Indische Oceaan die een oppervlakte van 550 miljoen hectare beslaat en wie zwater zo helder is dat men het duizelig van wordt als men daarin neerkijkt. De nautilus dreef gewoonlijk tussen 100 en 200 meter diepte. Dit duurde zo enige dagen. Voor iemand die niet zoals ik ontzachelijk veel van de zee hield zouden de uren langzaam nemen op het plat waar wij de vervrissende lucht van de Oceaan in ademden. Het schouwspel van de rijk bevolkte zee door het glas van de salon. Het lezen van Bokker uit de bibliotheek. Het aanhouden van mijn dagboek dat alles hield bij steeds bezig en liet bij geen ogenblik verveling gevoeden. Onze gezondheid bleef zeer goed. De leefregel aan boord beviel mij wel en ik voor mij zou aan net let gerenen al die veranderingen die hij, bewijzen van verzet, dagelijks op ons spijskaard verzon. Bovendien behoefden wij in al die gelijkmatige temperatuur zelfs geen verkoudheid te vrezen. Gedurende verschijdende dagen zagen wij een grote menigde zeevogels. Een soort van meewen. Enige ervan werden zeer behendig gedood en leverden, goed klaargemaakt ons en voor treffelijk waterweld op. Onder de grootste vogels die zich ver van het land wagen en als zij te moe zijn om te vliegen op het water uitrusten, zag ik prachtige albatrossen die een lelijk geschil doen horen die veel heeft van het boken van een ezel. Ook zag ik vlugge frigatvogels die snel de vissen uit het water ophalen en een groot aantal schone zeeduiven, weer witte met rozenrood getint te vederen het gidswacht de vleugels destabeter deden uit komen. De nette van de nautilus haalde verschijde soorten van zeeschildpannen op, weer schuil, voor zeer kostbaar wordt gehouden. Die kruipende dieren duiken gemakkelijk onder water en kunnen lang onderblijven als zij de vleesen geklep maar sluiten welke zij aan het einde van de neus hebben. Sommige van die dieren stiepen nog toen mensenving en waren in hun schild gedoken om daardoor veilig te zijn tegen andere zee-dieren. Hun vlees smaakten over het algemeen sterbsmiddelmatig door de eieren waarin een uitgezochte lekkernij. De vissen wekte voortdurend onze bewondering als bij de geheimen van hun leven door de geopende wanden van de salon bespieden. Ik zag verschijde soorten die ik tot nog toe niet had opgemerkt. Van 21 tot 23 januari liep de nautilus met een vaart van 22 kilometer. Indien wij de onderscheide soorten van vissen goed konden waarnemen, was dit omdat zij door het elektrisch licht aangetrokken om zochten bij te houden. De meesten bleven achter. Sommige echter bleven geruimer tijd in ons zocht. De 24e, zorgens, zagen wij op 12 graden 5 minuten zuiderbreedte en 94 graden 33 minuten Oosterlengte, het Korralen eiland Kieling, waarop prachtige kokuspalmen groeiden en dat door Darwin en Kapitein Vits-Roy bezocht werd. De nautilus ging op kleine afstand dit Ombewolen eiland voorbij. De nautilus wilde net te haalden onderscheide soorten van poliepen, steekohuidige en schelpdieren op waarvan enkele de kostbare verzameling van Kapitein Nemo verrijkte. Weldra verdweel het eiland aan de gezichtseinder en het vaartuig richtte zich naar het Doordwesten, naar het Indisch Schiereiland. Bewoond land, zijn wij net lend, is beter dan die eilandjes van Australië waar men meer wilde dan rebokken ziet. Voorwegen, Engelsen, Franse en Hindusteden, men behoeft geen 5 kilometer te lopen om een landgenoot te ontmoeten. Zeg eens, zou het ogenblik niet gekomen zijn om baksaal te trekken? Nee net, neeg, al worden ik opstellig getoond, laat ons meevaren. De nautilus nadert het bewone land, ze zal ook naar Europa gaan. Laat er ons daarheen brengen, als we eens in onze CSE gekomen zullen wij zien verraden. Overigens geloof ik niet dat Kapitein Nemel ons zal toestaan om op de kust van Malabar of Coromandel te gaan jagen zoals in de bossen van die originea. Wel nu meneer, kan men dit niet zonder zijn vergunning doen? Ik antwoorde niet omdat ik met de Amerikaan niet wilde reden twisten. Eigenlijk verlangde ik vuurig om ten einde toe al dat gede te genieten dat het Lot mij wilde schenken toen het mij aan boord van de nautilus van het eiland Kieling af begonnen wij minder snel te lopen. De gang van het vaartuig was veel grilliger daar wij soms tot op grote diepten afdaalden. We gingen zo tot op een diepte van 2 of 3 kilometer zonder ooit te onderzoeken hoe diep die in de Oceaan wel was welke bodem een schipnoot van 13 kilometer lengte niet had kunnen bereiken. Wat de temperatuur die er diepten aangaat, deze was volgens de termometer altijd onveranderd 4 graden boven nul. Alleen merkde ik op dat het water op minder diepe bodem altijd kouder was. De 25e januari was de zee geheel verlaten. De nautilus dreefde gansen dag aan de oppervlakte en juich het water met zijn krachtige schroef enige voeten omhoog. Wie zou het vaartuig onder zulke omstandigheden niet voor een reuzachtig zeemonster hebben gehouden? Ik bracht 3 vierde van die dag door op het plat de zee te beschouwen. Ik zag niets aan de gezichtseinder behalve tegen 4 uur in de middag toen ik een grote stoomboot in westelijke richtingsacht voortstomen. Een ogenblik kon ik de mas te zien toch ben kon aan boord van die boot de nautilus niet gewaar worden omdat hij bijna gelijk met het water tref. Ik dacht dat deze boot aan de peninsular en oriental company behoorde die de diest verricht tussen Ceylon en Sydney en Melbourne aandoed. Tegen 5 uur zavonds even voor de korte schemering die in de kerkingsstreken dag en nacht bijna onmiddellijk op alkannen doet volgen werd de koerraad en ik door een zondelingsschouwspel getroffen. Er bestaat een bevallig diertje dat volgens de ouden het geluk voorspelde. Aristoteles, Athenacus, Plinius en Opianus hadden het beest nou keurig bekeken en daarvoor al de dichterlijke beschrijvingen van die Griekse leerden opgehaald. Ze gaven er de namen aan van Nautilus en Pompilus. Maar de nieuwe wetenschap heeft deze benaming niet behouden, want dit weekdier is stansbekend onder de naam van Argonauts. Wel nu, het was een troep van die Argonauten die op dat ogenblik op de zee swommen. Wij telden er verschillende honderden. Deze bevallige weekdieren swommen achteruit door middel van een pijp die hen in beweging brengt en zij bij de ademhaling binnenkrijgen weer uitspuiten. Van hun acht voelarmen dreven er zes die zeer lang en dun waren op het water, terwijl er bij de anderen die aan de eiteinden opgekruld waren overrein stonden en diensteden als kleine zeilen. Ik zag duidelijk hun spiraalvormige schelp door Cuvee bij een netgevormde snoepvergeleken. Het was inderdaad een schuitje dat het dier draagt zonder dat het raam vast is gehecht. De Argonaut kan zijn schelp verlaten, zei ik tot Coenraad, maar hij verlaat ze nooit. Dan doet hij net als kapitein Nemo antwoorden Coenraad. Daarom zou hij zijn vaartuig liever Argonaut hebben moeten noemen. Gedurende een uur dreefden autolusten midden van die weekdieren toen werden deze plotseling door ik weet niet welke schrik bevangen. Als op een gegeven teken de zeiltjes naar beneden de voelarmen werden ingetrokken het lichaam komt samen de schelpekeerde om veranderde daardoor haar zwaartepunt en verdwenen plotseling onder de golven. Het was het werk van een ogenblik Nimmer manoevererden de schepen van een vloot met meer juistheid. Op dat ogenblik viel de duisternisplotseling in en de zee tot nog toen nauwelijks door een windje bewogen begon haar golven over de nautilus te werken. De volgende dag, 26 januari passeerden wij op de 28e meridian, de evenaar en kwamen daardoor wederom in het noordelijk halfrond. Die dag werden wij omringd door een grote troep haaien vreselijke dieren waarvan deze zee weemelt en die haar zeer gevaarlijk maken. Het waren haaien met bruine rug en witte buik met elvrij tanden zogenaamde ooghaaien met een grote vlek op de hals die haar op hun oog doet gelijken. En Isabella haaien met rondesnuit en bezijd met donkere vlekken. Dikwos diete deze sterke dieren tegen het glas van de salon met een kracht die ons vrij ongerust maakte. Netland was ik zelf er dan niet meer meester. Hij wilde weer naar de oppervlakte om die monsters te hard poenen die hem met bijzondere hard nekkigheid scheden uitdagen. Maar de nautilus verdummelde weldraa haar en liet de vluchten van die zeemonsters verre achter zich. De 27e januari zagen wij aan de ingang der golf van Begalen verschijde de malen lijken die aan de oppervlakte dreven. Het waren lijken uit de indische steden door de gangers naar zee gestuurd en die door de gieren nog niet geheel verslondend waren. Maar de haaien ontbraken niet om die aasvogels in hun noodlotte werk bij te staan. Tegen 7 uur zavonds voerde nautilus in de water door een melkzee. Zover het oog rijkte geen de oceaan melkwit. Was dit tegenvogen van het schijt zonder maan? Nee, want de maan die stert twee dagen oud was gaf nog niet veel schijn van zich en was op dat ogenblik bovendien nog onder de gezichteinde verborgen. De hemel hoewel vol heldere sterren scheen zwart in vergelijking van het stille water. Koenraat kon zijn ogen niet geloven vroeg bij wat de oorzaak van dit zondeling waarschijnlijk zou zijn komen. Gelukkig kon ik hem van antwoord hielen. Dit noemt mij een melkzee, zei ik, een grote uitgestrektheid van witte golven, zoals men dik was bij de kusten van Ambuina en in deze streken zit. Maar kan men hier mij zeggen, vroeg Koenraat, waardoor dit waarschijnlijk zo ontstaat, want ik veronderstel toch dat het water niet in melk veranderd is. Nee, mijn jongen, en deze witte veranderd ontstaat slecht door miljoenen infusiediertjes, een soort van glimwormen die hier kleurloos en geelachtig uitzien. Ze zijn niet dikker dan een haar en maar een vijfde millimeter lang. Enige van die diertjes hangen verschijtende kilometers lang aan Okander. Verschijde kilometers, Riep Koenraat. Ja, vriend, het tragt nu mij niet omdat het aantal schepseltjes te berekenen. Ik zou het er niet in slagen, want als ik me niet bedrieg, hebben enkele zeevaarders wel eens 40 kilometer lang door zulke melkzee gevaren. Ik weet niet of Koenraat mijn raad ter hart nam, maar hij is geen diep in gedachte verzonken omdat hij vast eens wilde uitrekenen hoeveel vijfde millimeter ze er op een lengte van 40 kilometer begrepen zijn. Ik bleef het verschijnsel beschouwen. De nautilus door kliefde gedurende verschijden uren deze witte golven. Ik dacht erop dat hij zonder enige ruis door dit opseepsopgelijk het water voer, als waren het schuim dat de verschillende richting stromende golven dikwas in de een of andere bijdoen ontstaan. Tegen midden nacht herkreeg de zee plotseling haar gewone kleur, maar achter ons, tot aan de gezichtseinder, weerkaatste de hemel de witte kleur der golven en bleef nog lang de schijn dragen alsof een zwak nooit al ligt haar verlichten. Het einde van half stuk 25.