 Ang isong may de-in talaga na may problema din sa Sistemas Ekonomiya, lagpas doon sa tutulaman world-class na corruption, cronyismo at sa panahon na yun utang ng Dittadurang Marcos. Tignan ang mahalagayong kasi parang yun naging mga problema natin ng Dittadurang Marcos Ekonomiya, inumpisan lang ni Marcos yung neoliberalismo, pabubok sa ekonomi ng Pilipinas, at actually na renasin natin ngayon na turit-turit na paghinan na ekonomiya, sinuman niya ni Pangulong Marcos. Tignan ang magkanda rin na begin na rin din para hindi lang ang nakapokus ng Sistemas Ekonomiya, medyo nakakakasindak naman talaga na tulang kapantay na corruption at cronyismo. Pwuna-wuna, isa doon sa mga nakakagigil na sinasabi ay parang benevolent dictators yung Marcos, parang binigay ang panhustifikasyon yung pagiging Dittadura. Walang justification yung Dictaduria, Autorianismo, Human Rights violations. Hindi siya usapin na kinelangan gawin yun ni Pangulong Marcos para Mammodernize Ekonomiya ng Pilipinas. So sigadong antas talagang walang justification yun, pero nalong-lalong na hindi toto, actually na ubangat ng ekonomiya sa tanohon ng Dictadura. Na-tawa ko doon sa mga invitas siya nito mga nakarang araw kasi nakakalaw, isang taon nasing sin-invite yung even sa gatong klasing mga tala kayaantukod sa Marcos dictatorship. Kaya nakapag-google ako, natinwokong tama yung medyo sobrang mix ang feelings ko eh. Wunan na tawa ko nandaming lumalabas ng mga social media, accounts, memes na parang ganyan. Parang ganyan, we love for Dread Marcos. Marami pa yan eh. Mammodilaw hindi na binomeroon. The best Pilipin president, the best president era. Ibadibang version nun talagang namumotaktian din sa social media. Tapos nakita ko rin yung, na tatawa ko, pero may halod ng putt at galit. Kumakarat pa yung mga usapin na the world's most brilliant president ayong sa Guinness Book of World Records. So mukhang yung isas talaga sa pinakamalaking kilang pabulaanan ay may golden age talaga sa panahon ng ligtadura. Ngayon, medyo nag-dalong isip ako dun sa susunod na ipipresento kasi may kontin speculation na nag-aganap. Pero parang pakremdaman namin may possibility yung speculation na ito. Ngayon, kung naalala natin ang kadalasan nilalabas na numero dun sa ninyakon ayaman ni Marcos at akala yung Macruni, na sa $5-10 billion daw, as of 1986. Ngayon, yung $5-10 billion na yan, hindi ko lang nabalitaan, even si Jess Stanislaw may counter-estimate siya. Hindi lang doh $5-10 billion ang ninyakon ng Marcos is, $30 billion. So medyo talagang napaisip ako eh, kasi nung nakarang linggo, I'm sure nabalitaan nyo, lumobas yung balita na yung $5-10 billion ang Pilipino ay lalo pang yung maman sa panahon ng pandemya, lumakiliran $30% ang kanilang yaman. Pero medyo napaisip kumin ang kontin, nilakita namin yung status na yun. Bakit? Kasi kung piti na yung nilabas na status ko sa mga pinakamayaman Pilipino, ang pinakamayaman single Pilipino si Manny Villar. Meron siyang more or less, sa huling kuwenta ng Forbes Asia nga, $248 billion pesos yung pinamanan ni Henry C. sa kanyang mga anak, $689 billion pesos. Hindi bakit kami napaisip dun? Kasi kung tutuunga, as of 1986 ay may at least $5 billion nininakaw si Marcos at kanyang mga crony, kung i-apply natin yung loheka na at current exchange rates, $102 billion yun ng 1986, kung i-apply natin loheka, yung na-cover ng PCGG, $171 billion lang, yun ang huling ulat as of 2019. Mayun medyo ang papaisip ka, kasi yung ang estimate, minimum $5 billion, maaring $10 billion, maari pang $30 billion, mag-apply tayo ng sobrang conservatibo ng paglaki ng halaga ng Yaman na yan, na hindi na kumpis ka. Kung merong $5 billion yung marcos nung 1986, at roughly 6% lamang, again, napakaponservatibo na kwenta yan, $38 billion na ang Yaman ng marcos family at current exchange rates, actually nakakasyak talaga, $1.9 trillion yung katumbas noon. Tapos, biglako na pa-isip, dun sa naalala ko yung sinabi ni Emel dun ang isang ilan, taon na kalipas, sabi na ay practically own everything in the Philippines. Biglako na isip, may topak ng aling ito, pero mukhang hindi ganoong kasobarang topak naman. Kasi kung i-apply natin yung lohika dito, yung pagkakaiba ng pagkuwenta ng Yaman na marcos is, dun sa pagkuwenta ng Yaman ni Henry C., Manny Villar, Henry K. Razon, gokuwet ay ba pa, yung Yaman na mga kinakuwenta ng Forbes Asia ay batay sa pagari, nila sa mga kumpanya at estimates na mga bank deposits nila. So yun ang nasa legal. So medyo nakakabahala, actually lala nung nakita natin sa pagkuwenta ng Henry na kung saan ba ginagamit yung peron na yan, kung kahit na bahagi lamang na $1.10 yung pesos ang talagang may marcos is ngayon, actually marami siya may papaliwanag kung bakit na natili yung kailang influence sa politika kasi kung may kailaking halaga kasi yun pero anday mo mabibiling eleksyon, halalan, marami kumakakayado ang politika at iba pa. Na yun, medyo sensational paking ganyong $1.10 trillion, pero kahit kalahati natin yan to $600 billion, magiging isa pa rin sa pinakamiyamang pamilya sa Pilipinas yung marcos is, na hindi lumalabas sa mga official ng pagkuwenta kasi nga, na ako na yaman to. And of course, pagodin yung yaman na yan. So biglaan na lang yung practical everything in the Philippines, medyo exaggeration pa rin galing kay first lady, first lady Melda Marcos, pero I think parang may pakiramdam namin, medyo may katatohanan yun. So gusto na ay magumpisa yan para madindin, naisipin ng kailangan nagot yung marcos is, kailangan talagang at all cost, hindi ma-tuloy ang ambition nila makabalik sa puesto, actually na sa puesto na sila, nang nagtagala naman sila niyong mga mayor, congressman, governor, senator, pero talagang hindi-hindi dapat makabot sila ng presidency. So gusto nga magumpisa doon kasi kung kuhot ayang isang palatandaan ng scale of yung laki ng mga marcos is, na para sa amin pinapaliwaran din kung pakit yun nakapagtakang, pagtuloy-tuloy na influential nila sa amantalang, wala naman sila doon sa official acuenta ng pinakamiamang Pilipino. Parang sa mga magnilakaw ay wala doon sa official acuenta ng mayamang Pilipino. Of course, maraming yaman yung mga mayamang hindi na acuenta doon, pero ang point lang dito ay dapat nasarudar natin yung dandang billion piece or to very least na yaman ng marcos is. Kasi isa example lang dito sa top 10 ng mga tao sa 100 plus billion nalaman yung acuenta nila. So talagang by far yung marcos is ay dapat minimum na sa top 10 maring pinakamiamang paminan din sila. So anong pano yun na ipon yun? Kong magbabalik doon na tayo siyempe sa kasi sayan, may mga ilang madari naman datos paraan para pabulami yung sinasabi na golden age yung panoho na marcos 60-ish. Ang pirapakita sa chart na ito ay yung paglagoon ekonomiya mula nung 1940s ito naman umpisa sinukat yung ekonomiya at walang duda, yung pinakamalak yung bagsak sa ekonomiya ay nagganap sa panoho ng dictatorship marcos, particularly 1984-85. May mga pwede magquibble na hindi mas malala yung pagbagsakong ekonomiya nung 2020 dahil sa pandem niya kasi kung 9.6% yung pagsakan ekonomiya last year mas malaking ato kung para doon sa 7.7% nung 1984. Kaso yung 9.6% na kontraksyon sa ekonomiya last year mababaawin ang konti niyong 2021 at malamang kay sa hindi mas mataas na siya at bakap marang positivo na siya. Yung pagbagsak ng panahon ni marcos dalawang taon na malaking pagbagsak na sunod-sunod 7% na 1984 hanggang 6.9% yung 1985. Kaya actually kung titila lang isang taon mas malaking na nung 2020 dahil sa pandem niya mali sabihin dahil sa pandem niya dahil sa lockdown dito 30 yung para na pinakamalak yung bagsak isang taon kasi saan ng Pilipinas pero kung ipagcasama yung dalawang taon na sunod-sunod na pagbagsakan ekonomiya sa huli mga taon ni marcos siguro ano do walang duda yan ang pinakamalaking bagsak sa ekonomiya sa kasi saan ng bansa itong chart na ito pinaapakita lang yung aspect on average ng income na yan kung bagay yung ekonomiya divided by yung laki ng populasyon sa taon na GDP per capita ngayon dahil soba nakakasindak talaga yung corruption, cronismo namin ako ng nang mga marcos ang kadalasang narratibo ng marame ay sila ang may kadahilanan yung pagnakaw nila ang may kadahilanan kung bakit dalawang dekada bago na balik yung level ng GDP per capita nung 1983 na 94,000 na nabawil na yan nung 2003 kaya I'm sure na dirig na natin na tiyatawag na lost decades ng development in dalawang dekada na yan dahil daw sa corruption at cronism nipangulong marcos ang gusto namin ma-idin dito malaking bahagi ng pagbagsak na yan of course ay dialed sa corruption cronismo ng dictadurang marcos na nirako nila lang yaman pero hindi ang mapapaliwa na kung bakit yung haba na yan ay mabutan dalawang dekada at ang aming thesis yan maganda papag-aralang panang malalim malaking bahagi yan ay yung pagpapatupad na mga patakaran ng globalization na nag-umpisa noong 1979-1980 sa pangulong sa ilalin ng world ng kind of programs tapos isa pa again para pabulanan na na golden years yung performance ng Pilipinas kung sinasukat dito ay yung paglakay ng GDP per capita sa bong panohon ng dictadurang marcos 1965-1986 tapos pinagtabe dun sa takbon ng GDP per capita ng 21 bansa dito sa Asia lumalabas ikaapat sa pinakamihin na ekonomi at tayo sa 22 bansa na yan at nakakagurot niya yung Afganistan na nilusub ng punyong subyet ng 1979 mas okay pa yung performance nila na yung sa Pilipinas so naka lamang lang tayo ng konte dun sa Nepal sa Vietta pero ikaapat tayo sa pinakamihin na ekonomi sa 22 bansa sa Asia sa over that 65-1986 period ito ay medyo bagon data set to kaya ano rin kong tingkiril yung siguro para sa marami madala sabihin na ikalawa tayo sa Japan ng 1965 sa kung pisa ng Marcos dictatorship sa huling datos na lumabas hindi tayo actually ikalawa ikaanin tayo sa Asia after Japan, Hong Kong, Singapore Taiwan and Malaysia yung paaw na hindahilan kung bakit na ulat na ikalawa tayo sa Japan na dati yun na kasi available na datos pero may economic historians mas binuoy ang datos at kung binuwa yung datos hindi tayo ikalawa sa Japan ikaanin tayo ano lang yan pag bubo o lang ng lakawa kung siyang ba talaga yung Pilipinas nung 1965 ngayon because yung paghina na ekonomia sa ilalim ng Marcos dictatorship hindi nga siya Golden Age from 65-86 bumagsak talaga yung Pilipinas nalamangan tayo na South Korea nung 1968 na North Korea nung 1969 nung Thailand nung 1977 at ang silang at Indonesia nung 1985 kaya kaya pangulong Marcos from number 6 tayo sa Asia bumagsak tayo to number 11 na yun mag fast forward ng more or less 2100 2008 na huli pa rin tayo bumagsak tayo from 11 to 14th place na yun malaking bahagina ng pagbagsak natin sa panohon ng Datedura Marcos yung matinding corruption kung narismo pagnakaw ng pera hindi paggamit para sa tama pero sa tingin namin hindi yung sapat na paliwa naggumbakit even after the battle 60 pangulong Marcos at sigurado naman yung corruption-coronismo nagtulit-tuloy naman natin ang gang ngayon sa Dated administration mag hindi pa yung corruption-coronismo pero nabawasan naman ng corruption-coronism pero lily tayo yung tanong kung nabawasan nga yung world-class corruption ni Marcos pag atapos pag-patlasik sa kanya bakit naghuli pa rin yung Pilipinas at tingin namin masyadong malaki kung sabihin ang paonahing dahilan masyadong pinapalaki kung sasabihin pinakamalaki dahilan ng corruption-coronismo kremium Marcos yung kanyang buy-and-gootang kasi ang tagal na ni so na nabunot na yung tinnik na yun pero bakit tulit-tulipin tayo yung na iwan and as of 2008 niya na huli pa rin na huli pa rin tayo tingin namin ang mas malalim na paliwanang siyan ay yung nabanggit ngayon nere yung gat natin doon sa sistema ekonomia na nilika inungpisang ilika ni Pangulo Marcos ekonomia na bukas sa Dayuhan so latang mga shun shun natin globalization trade investment liberalization deregulation privatization latin ay nagumpisak ay Pangulo Marcos at tinulit-tuloy ng sumusunon ng mga administration yung chart na tayo pinapakita yung iba tibang sektor ng ekonomia yung servicio yung kuley orange yung production sumaya ng manufacturing agriculture at construction yung kuley blue yung utilities yung kuley pula ay sorry yun nakapula siya yun nang palaging silat na mat-charts na to yun nakapula ay yung pink yun ng panohon ng marcos dictatorship mapapansin yun dito nagumpisabomig sa ekonomia natin nung kadloodulohan na marcos dictatorship specifically pag at tapos sa 1979 na pinatopad yung ating unang world bank sexual adjustment programs so sa mga mga ida dito na tibak maalahalod nyo naman yung ingay to ko sa world bank IMF programs nung early 1980s sa aming thesis yun talaga ang pangunahin nagwasaks ekonomia na dagdag sa corruptionfonismo at turi-turi yung hinatapaw babak yung ekonomia baging sa mga susub na dekada at tingin namin mahalaga yung punto niyan kasi ko titira yung kule blue na linya na nga yan na kursit na nako ito yung kule blue na linya na yan turi-turi yung pagbagsak niya kahit wala niyang corruptiononfonismo kahit nabayaran yung utang na inipon ng marcos dictatorship pero na hatak pa rin pababa yung ekonomia at tingin namin medyo kailangan i-mas patampokin yung usapin nga na bumbuwing support ng status unidos na mga abating kapatili sa mga bansa sa marcos dictatorship kasi na akuhan nila yung gusto nila kung titin natin ito ay ang chart na ito naman yung pinapakita yung mga taripas na pinapatao sa mga imported na produkto particular mga produkto agricultural at inmanipaktura pinapakita lang dito again, makitin namin sa kulit pink na nabahagit na umpisa bumbangsak yung taripa sa panohon sa kung mga huling taon ng marcos dictatorship pero turi-turi hinatak pa pababa hanggang sa level niya na nakuha since 2000 at mahalaga yung kasi yung inupisan ni marcos sa pagtanggalang protection at taripa sa locala industriya sa locala agricultura ito talaga yung nagtulot ng lost two decades ng development na yun ito talaga wala ako na alalan sa mga ito kasi mga bata pa kasi ako kahit putin na yung buho ko pero yung mga may edad dito maalala pa yung mga produkto na ito ito yung mga sinasabing produkto ng pambansa ito yung mga produkto sa kanan ito yung mga produkto na hindi kinaya makipag-competen siya dun sa imported na produkto na mas mura mas hindi kalidad kasi mas kabahantin na ekonomian nila mas amaranang kandahilanan ngayon ito ay hindi ko yung buling chart na tayo para makita lang sana nakita nyo hindi nyo ninyipisang ko yung record na iba mga bansa yung chart sa taas ang pinapakita dito yung taripa ng Pilipinas kumparas ibang mga bansa particularly Thailand, Indonesia, Malaysia at South Korea ang mahalaga lang na makita dyan ay sa pangkalahatan mas mataas yung taripa ng Thailand, Indonesia, Malaysia kaisa sa Pilipinas at yan nandahilang kung bakit makit na dito sa chart sa baba tulito yung pagbaksak yung manufacturing natin bilang share ng GDP habang tumataas na sa ibang bansa so pag didinlilang sa punto na yun coruksionakronismo ba yung nagdurot ng pagbaksak ng lokal na industri maaaring malaking bahag yung kasi indication yung mga kumpanya na sinoporta ni Marcos na 1970s pero yung pagwasak sa kanila ay hindi dahil sa pagtuli ng coruksionakronismo kunde sa pagboka sa ekonomiya at tingin namin yung higit na magpapaliwa nagdun sa pagdala ng diposito sa kalakal itong chart na to ang pinapakita yung diposito sa kalakal yung mas inangkat natin nalagpas sa ina-export natin tuto naman sa mahabang panahon ng Marcos ownership sa pangkahlatan buong mga babasya tumahasan ng koontay kasi baot krisis aksekonomiya nag-improveang diposito sa kalakal so ng 84-85 crisis tumahas siya nung 1999-2000 tumahas siya nung global financial crisis tumahas siya normal talaga yan pero yung kabuang pagbagsak na yan yung higit na pag-import dependent natin ang pag-salis import yung produkto malaking bahagi dyan ay dial niya dung sa pag-wasak ng manyapaktura sa bansa and hindi pag-bige na sapat na suporta dung sa agricultura tapos ito medyo footnote na lang pero maganda rin mabangit bakit nung 1980s 1990s malaking usapin ng diposito sa kalakal kasi nung panhun na yan ibig sabihin ang diposito sa kalakal kulang ang dolaris natin pambilis na minangkat natin ay produkto kaya talagang tampok pala yung sa usapin ng natsit natin sa mga laban natin laban sa economic policies pero yung diposito ng current account naging positivo na siya mula nung kalagit na ng 2000s hindi dahil biglaan na lang magicary natin hindi atrayong makatang produkto umangat siya dahil dun sa mga remittances so na totoo lang yung pagbagsak na ekonomia paglalalan diposito sa kalakal na inipisani President Marcos ang tulituloy yan kasi ang tulituloy mo niliber na patakaran napagtakpan lamang siya ng pagdamin ng overseas workers at mga remittances nila at tini namin sabihin na hindi golden age ng ekonomia tama din yung grabbing corruption korapot kickback paong utang at yan naman kaya tin mamaya pero gusto namin madihin ang pangunahin dahilan talaga ng lost decade na dalawang dikade na yun pag atapos ng Marcos dictatorship ay hindi dahil sa corruption koronismo hindi na actually dahil dun sa utang hindi dahil dun sa pagpapatopad nang niliber na patakaran inipisani Marcos sa ujok ng World Bank na IMF at tapos na nang dikada si tinta bakit mahalaga yun? tingin namin mahalaga yun kasi kung usipin nga ng systemas ekonomia kung gusto natin ang sapat na trabaho kita para sa karniyong Pilipino hindi na corruption koronismo yung pangunahin usapin yung mga patakaran na nagpapahina sa pabat ng ekonomia ang dapat natin bunutin na tinik ngayon at sa rato o lang sinamantala ng mga sumurod na administrasyon yung koriakino yung tundin ramos at tiba pa sinamantan nila ang corruption para higit na buksan ng ekonomia kung bakit nabigapas nang bala hostilakasyon para dun sa aka nilang niliberal na agenda sabi nila itong paraan para wasakin ang mga monopoliyong gusto naman yung mga monopoliyo naman nilik ni President Marcos gusto naman yung maman nila nalang monopoliyo nila pero hindi toto na hindi nang gusto na mga niliberal na ekonomista kasi anong isensyan ng niliberalismo ang isensyan nung ay yung lakas pagawa ng Pilipinas yung ating ligasiaman ay gagamiten ng ibang mga bansa para sa kanilang produkcion para kumita sila at bagamat ko o may monopoliyo tayo sa asukal sila ni ating si Robert Benedicto sa Nyog kay Kowanko sa Saging kay Florendo sa Tabaco kay Lucio Tan sa Troso Minahan nating si Ile yung may malaki interest yan pero walang issue dyan yung mga abating kapitalis ang bansa kasi kahit monopoliyo yan sa lob ng Pilipinas kahit pinapayaman nila mga crony kahit sobrang bagsa kankita na mga mga gawang booking dyan na mga mga gawa dyan nakuhan nila yung gusto nila ang murang asukal murang nyog murang atiba pa so yung isensyan ng niliberalismo wala nga sa usipin ng patakaran ekonomiya kaliwas nga siya dun sa yung monopoliyo nakonismo dun sa niliberalismo pero yung isensyan na makuha na mga dayuhan yung gusto nila sa Pilipinas nakasapagawa nilikasi yaman ay nakuhan nila at ala siyempre ng pano ng diberalistasyon kasi nung sa niyo ekonomiya nagsara ando ka na manufacturers natin bumagsakan pinyo na industria bigan lumawak ang kanilang pwede yung pagbentahan ng kanilang labis na produkto lumalabas pala generativo itig marat actually sa YEPIS-CULOT ECONOMICS na Corruption Acronysm ang nagpabagsak sa ekonomiya ng Pilipinas na binunot dahil doon sa pagpaputapad na mga patakaran na malayang pamilyhan medyo ideological doon at hindi yung actually ngutungtong dun sa realidad hindi primarily yung Corruption Acronysmo ang nagdulot ng pagbagsakan ekonomiya sa dalawang lost decades na yung ito yung paglilino lang na kaya ang hirap nga na yung yung pag-CCI lahat ay nakay fangulong Marcos yung nakaping nabahage ito yung GDP per capita ng Pilipinas compared to yung malapit-lapit sa atin na ekonomiya, Thailand, Indonesia, Malaysia at for reference na napakaprotection sa bansa yung South Korea so, doon sa panoan ng Marcos, na hule, na iwan yung Pilipinas marang kadang Thailand, Indonesia, Malaysia at Korea pero napapapansin kayo kaito lang nintitadurang Marcos kait na nabunut na yung Autoreactarianismo yung Corruption Acronysmo nabawasan kagpamaano tuto naman nabawasan pero tulit-tulit pa rin na iwan yung Pilipinas at hindi na yung dahil kay Marcos dahil yung dun sa mga patakaran na pinatopad niya ngayon may sasigurong katohanan dun sa mga sinasabi nil about yung Golden Age ni Marcos hindi siya Golden Age para sa ekonomia pero Golden Age talaga siya para sa impasaktura ang pinapakiris na chart na doy yung Gross Capital Formation as a share ng ekonomia mula nung 1960-to hanggang sa Kasadokuya napapansin nyo yung naka pink na area malaki talaga yung investments na panohon ni nipangulong Marcos at yan yung literato niyan napakapost na nag-oversea ng infrastructure project si pangulong Marcos talagang yung mythmaking niya wala pang social media ganagawa na niya tuto na gravey infrastructure spending nung panohon ni pangulong Marcos Biggest niya infarbong talaga siya kung para sa lahat sa kasisain natin kung para sa sumusunod na administration nero anta nung anong napalan natin sa infrastruktura na yan at hindi sa lahat talaga ba para pa ola rin yung Pilipinas yung layunin sa infrastruktura na yan hindi nung hanggang ngayon yung big winners sa infrastruktura ayubang akumikita sa mga kickback yung mga contractor at lalo ng panohon nipangulong Marcos yung managpapautang para sa infrastructure projects na yan oong may golden age golden hindi sense na malaki talaga hindi ng kasun infrastructure pero yung tulak na yan sa nabiligay sa ekonomiya ay dahil tulak yan ng graving paglobo sa utang natin panlabas kasi kapos akos yung pera sa log ng panzanon at kung may dambuhan ang utang para bayaran natin infrastructure na yan may kakipad ang dambuhan ang corruption at kickback at niya na mga nabagit sa aming pinaka tampok na halimbawa ay yung bata nuclear power plant $500 million ang bid sa kanya na 1974 nung sinumiti yung proposal naging 1.2 billion tapos nung natapos siya lumoobo pa nanggag 2.3 billion yung genastos niya so marami na yung agalit parang wala naman lohay ka yan bakit yung gasos ng ganung kalake siya isang planta napasalang at hindi ginagamit pero actually yung lohay ka naman hindi naman siya nilig ha nilig halimbata nuclear power plant kasi grave yung kickback na mo puha ng marcos s ang naulat i think si cento jubis along ganag nagsualat nito nagkaro na $80 million kickback si marcos si hermenean disini naka $70 million kickback at hindi na makuwentang kickback ng ibadipang mga subcontractor ng westing house yung mga law firms na kilontratan nila hindi lang sabroad pati law firms sa philippinas yung $2.3 billion niyan inutang siya in entirety alam naman ng mga nagpautang kung asan mapupunta yan pero pinutang parin nila at naging happy at tl ng ng marcos ng dataship ang kanyan mga cronies at yung gano klasing system na uutang pag-gasosin kung marit para sa infrastructure projects para sa inengosyo sekundari niny usupin kong yung infrastructure projects nang talaga ng Pilipinas sa ekonomia sekundari na actually kung yung nego siya kikita o hindi sa punto once na gastos yung infrastructure at palo yung nego siyo yung paonain na rationalin niyan na may kita ang marcos ay ay ito ay magpapakita kung gano lala yung pag-uutang ng digital ng marcos ito yung uutang ng Pilipinas divided by yung gross national income so even yung mga panuhon ni soharothan baos hindi ni siya may dictatorship dept niyan makakot yung sa uutang pero ang pirapakita lang dito again, bisabong panuhon may present marcos malalong mid 70s talagang siya yung nakakalamang sa pag-uutang kung para dun siya laki na ekonomia at minsin nakakalimutan may dalawang party sa pag-uutang yung nga uutang at yung nagpapauutang so totoo naman sa uutang panlabas natin na nasa anong talagating nag-29 billion siya nung 1986 from natin yung 1965 arang $450 million sa mga yun totoo naman yung marcos government yung government yung government ang pinakamalaking nang-uutang 69% in 1984 73% ng 85% halos 80% ng 1986 ay government um government borrowing yung external debt natin pero kung titilan natin kung siya nang pag-uutang ang pinakamalaki actually ay mga banko mga city bank bank of America mga multilateral na ahensya world bank IMF at mga bilateral na ahensya yung mga bank yung mga government-owned banks ng japan ng South Korea and of course yung aid programs ng status unidos bakit malagamadein yan kasi kung mahigit at oto hindi kung mahigit 90% ng pinauutang sa marcos dictatorship ay pinauutang hindi nang hindi mga malalit na mga ahensya ito yung mga ahensya alam nila yung suri nila ako sinong pinapauutangan nila pero bong-bong ang pag-apauutang nila sa dikaduro marcos una kasi kita sila alam nila mabayaran yan at napatonayan ni kori akino sabi niya we will honor all our debts so may double agenda sila doon kikita sila sa pag-apauutang kasi mabayaran yan kahit natinapirapin yung mga para-bayaran utang nian pero secondly na ikawin nila agenda nila nabaguhin yung mga patang sa ekonomiya para buksan ang Pilipinas so pinamin yung aniyin may problema talaga sa bahagili pangulong marcos nalakin ang utang niya pero masumalaki din ang problema sa usipin ng mga ang potang sa kanya at ito ay sumalang doon sa walima nating pabisado na rin may 18 na pag-rama sa IMF may isandam proyektoran ng World Bank kung susumahin yan 5, 6, 7, 8 halos over 8 billion dolar sa pinauutang ng IMF at World Bank sa Dictatora Marcos sa buong kanawang na yan of course lahat yan ay alam nila kung sinapirapotangan nila at alam ang isandam ay status ng IEDOS ninawaan nila kasi well ang mga other things makukuhan nila ang kananang mga basa marital dito sa Pilipinas at iba pang mga agenda nga ito ay pagsusumalang doon sa makalong inutang ni Marcos sa ibang bansa sa buong panahon niya kung dunong pula niya ang para magkakontex lang yung suma at current exchange at prevailing exchange rates yung 470 billion pesos na inutang ni Marcos mainly from foreign sources pero may continue from domestic sources yung 470 billion inutang niya ay 4 na beses ang laki dun sa 121 billion na budget ng buong gobierno doon 1986 kaya kung babalik nga dun sa pinakuninside pinakita ko sa nagmula yung 5-10 billion dollars na inutang ni Marcos na din ako ni Marcos malaking bahagi yan ay galing sa mga inutang niya of course happy happy yan ay mga sovereign garanti sa Binigay isensially yung mga sinabi kung mag-uutang yung PLDT nationalized yung meral ko din pero kung uutang yung kanyang mga crony mga negosyon niya sabihin lang ng ng ng gobierno at dito kaya upapasok yung punto kung upapensin yung sa mga nakalista yan na mga mga mga negocio maraman siya yung nagsaran ay iran na lang ang meron pa PLDT meral ko pero maraman dito yung mga negocio na paloge hindi na naman dahil sa ineficience nila kundi hindi naman sila actually kinakailangan na lumago para kumita yung mga crony dito basi magpautang yung gobierno kumili sila kung warin ng makinariya pa lobo yung genaso sa makinariya bolsayin yung balance kahit nabag sa kinegosyo kumita pa rin sila mula doon sa mga dandang bill yung isong cake map at siyempre tinakalungkot marami sa mga crony na ito may bahagi naman silang binelik doon sa ni binelik may bahagi silang inubuliga ng PCG na ibalik sa kanila pero yung bolto ng yaman nila turod na bolto ng yaman na ibalik so kaya nga mga political players pa rin sa atin sinahengrile furendo kawangko slash ang at iba pa so golden age nga siya hindi na ekonomiya kundi golden age ng utang at bayad utang pero maganda lang mabanggit din dito magamat ang sinisukan dito ay yung binabayad ng utang debt servicing principal yung interest as a share ng ekonomiya lumakit talaga siya nung marcos dictatorship ang mayrolo nandatos ng BSP from 81 hanggang 1986 to 5.7% pero mga papaksing kaya dito mag fast forward to hanggang 2006 ang pagmanigin ng aroyo kahit na nabayaran na yung malaking bahagin ng utang ng dito doon ang marcos usinong tayo na yun 10 to 15 years yung repayment may ila na 20 years at mara na actually in advance payment papaksin nyo yung antas ng payad ng utang nung pano ng titadura marcos yan na talagang unang bigwas na smirit talaga siya pero ang tulit-tulit siya pagkatapos kahit ulaan ng corruption ng dictatorship marcos bakit ay yung nga din tingin namin ugot natin dun sa systeman ekonomiya na mayro natin dito sa makuling bahagin magadin ang bigyan ng pansin yung ano ibig sabihin ang mga yan dun sa ba aro-aro na buwin ng mga mayan yung pagtas ng presya ng bilihin yung pinakamataas na inflation rate sa Pilipina sa narasan natin ay nangyari sa ilalim ng dictatorship marcos sa hulindikadang actually ng rehaming marcos nag-driple ang presya ng pagkain at mga batayang bilihin so kung ano mo yung pagaaray natin ngayon sa pagtas ng presya ng bilihin well, sa mga nakakatunda masigahabit talaga nung panon ng dictatorship marcos ang poit lang sa ilalim ng dictatorship marcos pinakamalaking pagtas ng presya ng bilihin sa kasasayan ng bansang kasabay noon matasang presya ng bilihin bubangsak naman ng kita ng mga gagawa again, yung kulipula ay yung marcos ng dictatorship bagsak na bagsakan kita ng skilled and unskilled workers sa buong panahon ng dictatorship marcos siyempre ang tulok dyan ay magmumaladun sa incentivo yung poresan ng estado para nasubpo yung mga onyon para kumita sila garon din bumagsal na kita ng mga mga sakat mga gawang bukid ang sukat nato ay galing sa PSA so mainly mga gawang bukid actually ito kasi wala naman survey datin nung kita ng mga magsasakat ito medyo maguluyan chart pero tingami napakahalaga again para sabihin kung ano ba yung problema sa sukturos ekonomiya na inpisani pangulong marcos yung kuley blue na linya ito yung official na unemployment rates so makita naman from 1979 nung pinatopad yung unang structural adjustment program ng world bank sumirit talaga yung unemployment hanggang 12.6% nung 1983 tapos pag atapos sa 1983 kaitulani marx at tatership na natiling mataas siya bumabalaman siya nung kataposa ng 2000 kasi binago gobeno kaya metodologiya kaya kong balik ang datang metodologiya lilitaw yung pagsirit na unemployment sa kuling taon ng big market dictatorship at tulit-tulit siya hanggang sa ngayon at lumalapa nung panohon ng pandemia at again para sa amin one piece of the puzzle ito na di na siguro ito dahil sa corruption ko nismo by-dutang di pangulong marcos dahil na yan sa klase ng ekonomiya nilika na kasi nga dun sa dayuhan at walang sa pag-supporta sa lokal na agriculture lokal na industria at ito pag-edain lang din dahil nga sa pagbagsak na ekonomiya pinakamalala pa rin ang pagbagsak ng kita sa panorang dictator na marcos sa kaisayan ng bansa kahit na sa isang taon ay ng 2020 last year parang dalian may mas paglala ito ang pinakasuman na lang dun sa takbo ng pinakamalala ka sa kating ang Pilipino may trabawa ka ba magkanong presya ng bilihin ang official na-datos na lakuha ay lumakay ang bilang ng mahirap sa Pilipinas from roughly 12.7 million noong 1965 lumakay siya halos dumobli to 32.9 million noong 1985 so ane yan from 41% poverty incidence sa 1965 lumakay siya to almost 60% 6 out of 10 noong 1985 pero of course kila di madin yung pagsukat ang kehrapa na ay pated sa konseripitibong pagtatansyap ng gobyerno kung naanong kailangan para hindi maging mahirap kung tasang parating ng kontin sa mas dissenting at tasang pangamuhay malamang kay sa hindi na sa 75-80% ang population ang masuturing na mahirap sa pagtapos ng dictatorang marcos ito ay quick summary sa mga ilang numero doon nakuwal na namin to sa isang equalizer website sa daanda ang bill yung nanananakaw ang kailangan mas stress babal ko rin na bagit kanina kate tinglamang yung nabalik sa gobyerno marami pa rin tagong yaman yung mga marcos at tagong yaman na inon likelihood sa antas niya kinagawa silang pinakamiya mga pabigya dito sa wong Pilipina so yung pagbalik sa poder sa gusto nilang pagbalik sa poder sa 2022 on the back end of yung yun failure talaga yan sobrang failure or actually baka di nga nga failure sa hindi pag ng sinamang gobyerno sinamang politico sinamang leader naman sa nai may balik yung minako ng dictatorang marcos of course kasi may makapun power play silang so pinamit di na patatapos doon ang tama naman yung ilag- again sa marshalo pero never again saanuman klasin diktadura kahit diktadura na sa pandaraya pandaloko sa mga mayyan inahalal siya never again talagas otor yan nang mismo saanuman forma pero nang gusto namin i-dag-dag isama din natin tama na sa nilibina globalization ito talag yung kailangan natin ugat ng problema ng system na sa ekonomiya nalagodurot ng napakating din kairapan at tiging atrasado ng ating bansat yun po