 Salam dəyərli dinləyicilər. Çağrış dolu yazının səsləncəyə yazın ki, oxya qüvəlüşü efir dədir. Köylə böyudən atalar və anılar adlı səsləndirəcəyimiz bu yazının müəlləfi Seymur Bayzandı. Dinləyək. Ölçüdə baş verən hadisələrə heç bir münasivət bildirməyəni insanların bir ciddi argumenti var. Baş maşa salı bir dikət söləyəmi qazanı paralarını sağlayıram. Əslində çobu səsləncədə onları məziyyəti belə ifadə olunma oldu. Mən ətrafımda baş verənlərə heç bir reaksiyə bildirmədən, yaltağlıq edərək təhqir olunaraq bir tiçəzə hər qazanıp özüm kimi çöylə böyütməkdəyəm. Nə qədər azı olsa da vəziyyət belədir. Bəli, kim bilməsə də adamlar özləri təhqir olunduğlarının fərqində dirlər. Onlar bilirlər ki, yaltağlıq edirlər. Bu prosesin şahidləri elə iş yoldaşlarıdır. Hər kəs bunu bilir və heç kim özünü o yerə qoymur. Adamlar əziyyət səkirlər, rahat deyirlər. Birbirlər nəməs, buna görə güzəşdə gətmirlər. Birbirlərə didirlər. Çünki adamlara bir tiçə çörayı min minnətlə verirlər. Onları haldan halasalı, təhqir edir, alsaldırlar. Onların ruhü vəziyyəti ovqatı müdürün rəisin direktorun ovqatından asılıdır. Əgər müdürün rəisin direktorun başa ağrıyırsa, içsilərini başa ağrıma aldı. Əgər müdürün rəisin direktorun kefi çöktürsə, içsilərini də kefi çöç olmalıdır. Nətizədə başdan başa zəhərlə dolmuşlar, öz zəhərləri en yaxın adamlarının üstün ağaqıdırlar. İşini yitirmək qoruxu altında yaşayan adamlar, həyattan heç süz ev qalabilmirlər. Onlar daima cəriyi məziyyətlədirlər. Daima içlərində zəhər qaynıyir. Daima bu vəziyyətdə yaşayan bir adamın ailədəki vəziyyətin təsəvrədin. Onun svətinlən zəhrimar yağır. O hətta öz ailəsində belə çöləyə rahatlığı yəyə bilmir. Bizim ölcədə insanların böyük çoxlulu işini yitirmək qoruxu altında yaşayır. İşini yitirmək qoruxu altında yaşayan adam, işini yitirməmək üçün öz iş yoldaşından daha çox yaltağılıq etməyə, rəhbərin daha çox hoşuna gəlməyə, rəhbəre başqalarından daha çox yarın maha məzvurdur. Bütün bu prosesə aşma aşağı salığı bir tiçə çöləyəmi qazanı bağlarımı sağlayıram. Adı qoyulub. Çələn, biraz detallara varaq. Əcər, bu gün bir insan yaltağılıq edirsə, təhqirlərə dözürsə, alçalırsə və onu öz evladlarıma görə edirəm. Deyib, özü öz nə təsəlli verirsə, bu təsəlli hətta onu maəsuliyyətdən hazad etmir. Bunu olsa olsa yalnız həmin adamların öz çöyləliklərinə ad qoymaq zəhdə adlandırabiləriş. Əcər, bir insan evladına qöyrə təhqirlərə dözürsə, bu o demək deyil ki, onun evladı da bu zürə idarı olunmayacaq. Bu, dövrün maəsuliyyətindən yaxa qurtarmak deməkdir. Bu o deməkdir ki, insanlar öz ailəsini və nəslinin çöyləliç qanunları ilə idarı olunmasıyla artıq razlaşıqlar. Yəni, mən təlxəçlik edərək, təhqir olunaraq, yaltağlanaraq səni büyüttüm, indi, səndə qeyvet, eyni hərəkətləri et və başını sakla. Bu o deməkdir ki, adamlar əcdaha üçün evlad büyüdürlər. Əcdahanın ən azı üç başı, ordu, səhiyyə, təhsil. Onların övladlarını hop bədi buduzaq. Hər kəsin bir-birinin qarisində gözü çölcəli edildiyi bir ölkədə, yaxşı övlad büyütmək mümkündür mü? Məllimi Şagirdin qarisində, Həkimi Xəstənin qarisində, əri arvadın, atanı övladın qarisində gözü çölcəli ediblər. Ağrı əvvəl, sizin büyüttüğünüz uşaqlar bu zəmiyyətlə yaşamaqa məhcumdur. Yox, əcəl siz vəziyyətin belə davam etməsinə razısınızsa, dəməli, övladlarınızın da bu şərtlər altında yaşamasını artıq, gəlbən razı olmuşunuz. Vəz bu çöyləlik zənzini kim qırmalıdır? Və ümumiyyətlə bu çöyləlik zənzini nə vaxt qırmalıdır? Əgər bizim insanlar çox yox, bircə saat necə idare olunduğlarını dərinlən düşünsələr, yəgin ki, dəhşatə gələrlər, düşünmək istəməyənlər, dövrünün məsuliyyətindən yaxa qurtarmak isteyənlərdir. Dəməli, onlar öz əziz övladlarının bu sistemdə yaşayacaqlarını artıq qəbul ediblər. O zaman icazı verin, sizin atalı gibi analıq sevginizə şüphəyələyən aşın. Dəməli, hətta sizlər bunu öz övladımız üzün edirik. Dəyəndə belə səmimi deyisiniz. Sünki övladını səvən ata və ana, övladının belə bir vəhşi cəmiyyətlə yaşamasına razı olabilməz. Həyəm, siz bilmirsiniz onlar nezə yaşayacaqlar, nezə idarı olunacaqlar, o zaman yalnız bir adı qalır ortada, çöyləliyi qəbul etmək. Mən suyibəti çox uzatmağı istəmirəm. Zatən adamlar özlər nezə bir cəmiyyətlə yaşadığılarını fərqində dirlər. Bircə qalır, papahı qarşılarına qoyub, bircə saat dərinlən düşünmək. İndi isə gəlün dünya ədəbiyyatının ən şədəvir numunələrindən birinə. Zonadan sıviftin Qulliverin sayətəsərinə müracid edəc. Qulliverin ən qənglər arasına düşənə qədər, çırttan ölkənin ən balaca damı idi. Çırttan özünlən balaca damı Qulliveri gördükdə loqalanır, fürsət düşdükcə Qulliverə sataşır, onu lağa qoyur. Lakin Qulliver sarayın səvimlisində çevirildikdə, çırttan özünlən balaca damın peydə olmasını həzmədə bilmir. O Qulliveri nifrət edir. Vələcə daha balaca olmaq isteyənlərin amansız mübarizəsi başlayır. Nə qədər balaca olsan, bir o qədər səvimli olacaqsan. Və həvdindin şədəvir cümlələ elə bitirirəm. Mən həmşi bu fikir deydim ki, gez və ya tez azıdo azan. Qral mənim üçün münasib bir arvaq daqma qaraca edirdi. O isteyirdi ki, mənim uşaqlarım olsun. Anca biz bilbülləri qəfəstəs saxladığımız kimi, mənim bağlarımın da qəfəstəs saxlanacağını və nəvənət izəmin, yaribə hayvanlar kimi ayağımları ələndirmək üçün satılacaqların düşündükcə dəşətəyə qanırdım. Doğrudur, mənim də çox məhriban dolanırdıqlar. Çünki mən güdürətlik qral və qralizanın səvimlisi idi. Amma bu rəftarda da insanlıq layaqətimi təhkil edən əlamətləri var idi. Mən özümə bəraq bəri olan insanlar arasında olmağı çox arzu edirdim. Bir qurbaqa və ya küsik kimi ayaq altında qalıbəzilmək qoruxu duymayan küsələrdə və çöllərdə gezməyə hədiyacı duyurdum.