 Hoofstuk 14 van deel 1 van Van oude mensen de dingen die voorbij gaan. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van uteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karole Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Duwico Pérez. Deel 1 Hoofstuk 14. In de nachttrein dacht het vrouwtje na. In de hoek van de wagen lag Lot onder een pleet en sleep maar het vrouwtje kon niet slapen, want een herst wint gierde langs de trein en zij zat maar stil in de andere hoek en dacht na. Nu had zij haar leven geschonken en zij hoopte op het geluk. Zij hoopte dat zij roeping gehoord had en toewijding zou hebben te geven. Dat was het geluk. Er was niets anders en Tante Therese had wel gelijk al begreep zij Ali, toewijding, geluk, roeping zogen heel anders dan Tante Therese. Ze wilde niet alleen het gevoel, de gedachten, zij verlangde ook vooral naar de daad. Zoals zij zich altijd aan de daad had gegeven, al was het maar tennis eerst, al werd het later boetseren, al was het ten slotte geworden eigen leed uitstorten in taal en dat verzenden naar een tijdschrift. Een uitgever zo verlangde zij ook nu zich aan de daad te geven, minstens met kracht tot de daad mede te werken. Zij zag met weemood naar Lot en zij voelde dat zij hem lief had, hoe anders ook dan zij eerst had liefgehaald. Lief had minder om zich, als zij eerst had beminnd, lief had meer om hem, om hem te wekken tot grote dingen. Het was vaag, maar er was eersucht in en eersucht uit liefde om hem. Hoe jammer dat hij zijn talent versnipperde in kleine geestige artikels en vluggeschreven SC's. Dat was, zoals zij praten, aardig, luchtig, niet overtuigd en niet overtuigend, en hij kon meer, hij kon veel meer. Misschien was het schrijven van een roman ook niet het grote ding, misschien was het grote ding schrijven, maar geen roman. Wat dan? Nu zocht zij alvond nog niet, maar ze wist nu zeker, meende te weten dat zij zou vinden en Lot op zou wekken. Ja, zij zouden gelukkig zijn, zij zouden gelukkig blijven, daar, in Italië. Daar zou zij het vinden. In verleden, in historie misschien zou zij het vinden. In dingen die waren voorbij gegaan, in mooie, edelde dingen die dood lagen, rustig dood en nog mooi. Wat voelde zij dan zich zo weemoedig? Of was het niet meer dan de weemoed die zij gevoeld had? Altijd, zo vaak, en die ziekte onder al haar bedrijfigheid en die brak in de buiging van haar vlug hadden stem, de weemoed omdat haar kinderjaren zonder ouder, zonder broer, zonder zusters, zo stilletjes waren opgebloeid in het grote huis van de oude man. Hij was altijd lief, zorgzaam, vadelijk geweest, maar hij was zo oud en zij had gevoeld het druk van zijn oude jaren. De oude mensen had zij om zich gezien, want altijd herinnerden zij zich oude grootmama Derks en Dr. Roulofs, die kenden zij oud, vandaat zij een klein kind was geweest. Ook Lot meende zij, hoe ook het leven van de man die reisde, verschilde van dat van de meisje dat thuis bleef. Ook Lot had over zich heen dat oude voelen drukken en zeker daarom had zich zijn angst om oud te worden ontwikkeld tot iets van de froze. Tante Stefanie en de ooms in Den Haag, ze waren oud en rondom schenen de kennissen als afgestorven en bewogen zij zich zondertijd genoten wat eenzaam in die stad langs de straten waar hun huizen stonden, heen en weer, heen en weer naar Alkander toe. Dat was zo verlaten en zo heel eenzaam en dat gaf weemoed en zij zat altijd in haar jeugd die weemoed gevoeld. De vriendinnen had zij nooit kunnen blijven behouden. De meisjes van de tennisclub zag zij niet meer. Haare medeleerlingen van de academie groeten zij alleen nog vluchtig op straat. Na haar treurig encasement had zij zich nog meer teruggetrokken, was alleen altijd samen met Lot, wandelde met hem, sprak met hem. Hij ook eenzaam in Den Haag zonder vrienden. Hij had er meer, zei hij, in Italië. Hoe vreemd om hen bijden altijd die eenzaamheid en afgestorvenheid? Geen vrienden, geen kennissen om hen, zo als om de meeste mensen, zo als om de meeste families. Het was zeker om die druk van die twee heel oude mensen, maar dieper kon zij het niet analyseren en voelde zij dat iets haar ontsnaptte, dat zij niet wist, maar dat het toch was en dat drukte en dat andere mensen weer hield. Iets somers, nu verleden, dat ze blijven zweven rondom de oude man en de oude vrouw en dat de andere, haarkinderen, zijn enige kleinkind omhulden in iets van waas. Iets onzegbaars, maar zo duidelijk voelbaar, dat zij het als schrijp had gekund in haar tastende hand. Vage en mistig was dat om te bedenken. Her te bedenken was ook niet mogelijk. Het was een aanvoelen van iets klams, dat voorbij ging, meer niet. Meer was het niet. Maar het verhinderte soms adem te halen, blij te zijn in jong leven, hard te lopen, luid te spreken. Als zij dat deed, doong zij zich tot effort. En ze wist dat ook Lot zo voelde. Zij had het begrepen uit twee, drie, heel vage woorden en meer uit aroom van die woorden dan uit hun klank. En het had haar een grote sympathie van ziel doen voelen voor Lot. Vreemde jongen dacht zij, en zag naar hem terwijl hij zo sliep. In zijn uiterlijk en in uiterlijkheidjes als een heel jonge jongen en kind soms vond zij. Om die kinderlijkheid en skeptisisme dat zich wel eens geestig uit en maar niet was overtuigd. Tegelijkertijd een week gemoed en veel egoisme. Tegelijkertijd een nevroze voorzicht en bijna een kracht tegenover zijn moeder. Hij de enige die met mama Ottili kon omgaan. Met dit karakter samengaande een talent dat hij niet achter, terwijl hij toch behoefte had te werken. Een samenspel van tegestrijdigheden, van ernst en kinderachtigheid, van gevoel en koudheid, van mannelijkheid en van zoiets zwakks wekelijks, als zij nooit gezien had in een man. Een eidelheid meer op zijn blondaren dan op zijn talent, maar ook eidelheid daar toch op en meer voldoening om een compliment over zijn das dan om een woord van lof over zijn mooiste sc. En dat kind die jonger, die man, had zij lief. Zij vond het vreemd als zij er zelf aan dacht, maar ze had hem lief, zelfs alleen gelukkig als hij bij haar was. Hij ontwaakte, vroeg waarom zij niet sliep en nam haar hoofd nu tegen zijn borst. Moo van de trein en van haar gedachte sliep zij in, en hij keek uit in de gouden morgen die na Lyon opvaalde over de rillige grijzevelden. Hij smachtte naar de zon, blauwe lucht, naar warmte en naar alles wat jong is zijn leeft. Het zuiden van Frankrijk, de rivieren en dan Italië met Elly samen. Hij had over zijn leven beschikt en hij hoopte op geluk. Het geluk in samenstemmingen en samenleven, omdat de eenzaamheid doet treuren en desten intent zou doen denken aan onze langzame afsterving. Zij is heel lief, dacht hij, terwijl hij neer zag op haar, waar zij sliep aan zijn borst, en hij weerheelt zich om haar niet te omheel, ze nu zij juist in slaap was gevallen. Zij is heel lief en zij heeft een fijn artistiek gevoel. Ik zal zeggen dat ze weerboetseert, of iets schrijft, ze doet beide goed. Het is een mooi boekje wat ze gegeven heeft, al is het zo erg persoonlijk en al tevrouwelijk. Er is veel goed sinds leven, ook al is het leven niets dan een overgang, die niet heel veel moet beduiden op een wereld die rot is. Er moet er andere leven zijn en andere werelden. Er moet komen een niet meer leiden om stof, een leiden dan alleen om geest. Dan zijn al onze stoffelijke angsten weg. Toch is er veel liefst in dit stoffelijke leven, als we een oogblik alle ellende vergeten. Voor ieder komt er een lief moment, ik geloof dat het mijne gekomen is. Als het nu zo blijft, maar dat zal het niet, alles verandert. Daar maar niet aan denken, en werken, werken ook op reis. Italië, iets groots, iets groters dan mijn gewone artikels. Ellie had het zo graag. In Florence, de medices, in Rome, heel het pauze doen. Ik weet nog niet wat ik nemen zal, een van beide, maar het is zoveel, het is zoveel. Zou ik nog eens een goed culturen in stories werk schrijven? Ik hou niet van aantekeningen, die snipperspapier. Als ik niet alles voor me zie, in één duidelijk vision, kan ik niets. Ik kan niet studeren, ik moet zien, voelen, bewonderen of gruwen. Als ik dat niet doe, kan ik niets. Een SC, dat is wat ik het beste kan. Een woord is een kapel. Je grijpt het even luchtigjes bij de vleugels en laat het weer vliegen. Ernstige boeken over historie en kunst, dat zijn als dikke toren die kruipen. Tja, dat is een aardig beeld. Ik zal het eens in een artikel gebruiken. Het luchtige vlindertje, de dikke toren. Zij naden de Marseille. Om twee uur in de middag zouden zij tenis zijn. Einde van hoofdstuk 14 van deel 1. Een opname van Carola Jansen, Rotterdam 22 september 2007. www.carolajansen.nl Hoofdstuk 15 van deel 1 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van auteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voor gelezen door Carola Jansen. Van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Coupéres, deel 1, hoofdstuk 15. Lot had een kamer besteld in het hotel de Luxembourg en geschreven aan zijn zuster Ottely. Toen zij aankwamen, vonden zij in hun kamer een mand met rode rozen. Het was oktober. De ramen stonden open en in een hevige licht stroomd haar zon metaal kleurde donker de zee en rimpelde onder de brutale vegen van een optriftigende mistral. Ze namen een bad, dejuneerden in hun kamer een beetje moe van de reis en de geur van de rozen, de gloed van de zon, het verdiepende turkwaas van de lucht en het al meer en meer over schuimvlog de staal van de zee, bedweld de beide. Op de tafel omgevogeld vlakte rood en oranje de slaven tomaat en van poivron en in hun glas champagne schenen lange parelë te smelten. Met sterke rukken sta ik op de wind en veegde wat waazig nog huiverde weg met zijn strafbrutale liefkozing van mannelijkheid. Gloeiende grote zon zijn stroom als uit een gouden gat in de turkwaase hemel. Bij Elkander zaten zij bedwelmd en aat en dronken en sprake niet. Een rust maar een matheid tegelijkertijd vloeiden hun door als in hun overgave aan de krachten des levens die waren zo woelig en zo heftig en zo goud van glans en sanguinisch brutaal. Er werd geklopt en het hoofd van een vrouw onder grote zwarte hoed stak langs de geopende deur. Mag ik binnenkomen? Ottilly, rieblot en stond op. Kom binnen, kom binnen, ze kwam. Welkom, welkom in Nies, ik heb je lang niet gezien Lot. Ellie, m'n zusje, welkom. Ja, ik stond je die roze. Ik ben blij dat je me geschreven hebt en dat je m'n zin wilt en je vrouw me weer zien wil. Zij gingen zitten, ze nam een glas champagne aan, tussen Lot en zijn zuster wisselde blij de woorden. Ottilly was een paar jaar ouder dan Lot. Zij, de oudste van mama Ottilly en ze leek op haar vader, Paus, en op mama tegelijkertijd. Want ze was groot met het autoriteren van haar vader, maar ze had te trekken van mama Ottilly, hoewel niet haar ogen, wel haar fijn profiel en tédere kind. Maar het jarenlange optreden voor publiek had haar in haar bewegingen gegeven een gaseuse zekerheid die van de vrouw van talent en van schoonheid. Gewoon bekeken en toegejuicht te worden, zo geheel verschillend van welke burgelijke bevalgheid ook, de harmonie in het gebaar, sculpturaal en natuur geworden na eerste ulie te zijn geweest. Wat een mooie vrouw, dacht Ellie, en voelde zich niets klein, onbeduidend in haar eenvoudig nekluzie, na het badvlug aangeschoten. 41 leek Ottilly niet meer dan 30, en had zij de jeugd van een artiesten die haar lichaam jong houdt, door een schoonheidskunst en wetenschap, onbekend aan de burgervrouw. Haar figuur in witlaken Japan beheelt in de niet-overtreven lijn van de mode een statuuske volmaaktheid waarin borst en armen, trots de moderne kleding, zich volmaakt van lijn literade. De grote zwarte hoed ronde de zwarte struisfeer om haar kope groeienblond haar, zwaar gevrongen, een brede boa van grijze struisfeer doezelde om haar heen, en in die kleurloze tinte, wit, zwart en grijs, bleef zij niet tegenstaande haar bijna te grote schoonheid, tegelijk bevalligen als fatsoenlijke vrouw en artiesten. Ellie, dat is nu mijn zuster, zei Lot 4, en wat zeg je van haar? Ellie, zei Ottilly, ik heb je gezien in Den Haag. Ik herinner me niet, Ottilly. Nee, je was een kindje van acht, negen jaar misschien, en je had een grote speelkamer bij een grootpappetacma in een prachtig poppenhuis. Oh ja, zei dat ben ik niet meer in Den Haag geweest. Je bent gegaan aan het conservatoire T'l Luik. Ja, wanneer heb je het laatst gezongen, vroeg Lot? Onlangs, te Parijs. We horen niet zover je, je zingt nooit in Holland. Nee, ik kom nooit in Holland. Waarom niet Ottilly, vroeg Ellie? Ik heb me altijd in Holland gedrukt gevoeld. Om het land, om de mensen? Om alles, om het land, de mensen, de huizen, om onze familie, om onze kring? Ja, ik begrijp je, zei Lot. Ik kon niet ademen, zei Ottilly. Het is niet dat ik land, mensen, familie wil afbreken, het heeft alles zijn goeds. Maar zoals de grouwen luchten mij belemmerden te ademen, zo belemmerde de huizen mij mijn stem uit te zetten. En was er iets om mij heen, ik weet niet wat, iets dat ik vreselijk vond. Iets dat je vreselijk vond, zei Ellie? Ja, een atmosfeer, in huis met mama ging het niet met mij, zoals het nooit tussen mama en papa was gegaan. Dat onmogelijke, kinderachtige karaktertje van mama met haar driftjes, zoals iets dat mij razend maakte. Lot kan zo goed met haar overweg, zei Ellie. Lot is een smeliger natuur dan ik. Je had een jongen moeten zijn, en ik maar een meisje, Ottilly, zei Lot, bijna bitter. Mais je suis très fan, moi, zei Ottilly. Een zachtheid waasde haar blik, en in de glimlach schoelde geluk. Mais je décroix, antwoordde Lot. Nee, vervolgde Ottilly, met mama kon ik niet overweg. Trouwens, ik voelde dat ik vrij moest zijn. Er was toch het leven, ik voelde mijn stem in me. Ik heb goed gestudeerd, ernstig gestudeerd, jarenlang. Ik heb succes gehad, ik verzing mijn leven. Waarom heb je alleen op concerten gezongen, Ottilly? Voel je niets voor de opera? Je zingt toch wakener? Ja, maar ik kan me niet langer incarneren in een rol dan enkele ogen blikken. Niet langer dan een scène duurt. Geen avond lang. Ja, dat begrijp ik, zei Lot. Ja, zei Ellie levendig, daarin ben je zeker een zuster van Lot. Hij ook kan niet langer werken dan zijn artikel, dan zijn SC duurt. Een familie zwakte Ottilly, herediter, zei Lot. Ottilly dacht na glimlachende. De glimlach van de Giaconda, dacht Ellie. Het is misschien waar, zei Ottilly. Die kleine Ellie merkt feintjes op. Ah ja, zei Lot 4, dat doet ze. We zijn geen gewone natuur als we hier bij Elkander zitten. Ja, meemde Ottilly, Holland. Die huizen, die atmosfeer. In huis mama met meneer Trevelli. Het was vreselijk. Saenis, saenis. Trevelli verweet mama, papa. Mama verweet Trevelli honderd liessons. Wat een jaloezie, die mama. haar hoed en mantel hingen in de gang. Ging meneer Trevelli uit, dan zei mama. Huw, waar ga je naartoe? Doesn't matter, zei Trevelli. Ik ga mee, zei mama. En zette haar hoed schreef op, schoot haar mantel aan en ging mee. Trevelli vloekte. Een scène, maar mama ging mee. Hij liep op straat drie passen voor. Mama volgde, voedend, voedend. Zoals toen heel, heel mooi. Een poppetje, een blond, Madonna gezichtje. Ze kleden zich slecht. Lot, altijd rustig met kalme ogen, die moededen. Ik herinner me nog zo goed. Nooit driftig, heel beleefd tegen meneer Trevelli. Ik heb met mijn drie papa's overweggen kunt. Toen mama en Trevelli genoeg van elkaar hadden. En mama op stein verliefd werd, ben ik er vondor gegaan. Eerst bij papa, toen ben ik naar het conservatoire gegaan. Sedigd ben ik niet meer terug in Holland gekomen. Oh, die huizen. Jullie huizen, Ellie, dat is van groot papa Tacma. Alles heel netjes door tante Adèle onderhouden. Maar het was mij of achter iedere deur iets stond te wachten. Het huis van groot mama en de figuur van groot mama die daar zat bij het raam, te staren, te wachten, te wachten ook waarop. Ik weet het niet. Maar het heeft mij zo gedrukt. Ik verlangde naar lucht, naar blauwe lucht, naar vrijheid. Ik moest mijn longen uitzetten. Ik heb dat ook zowel eens gevoeld. Zijn lot zacht. Ellie zei er niets, maar ze dacht aan haar kinderjaren bij de oude man en aan haar pophuis dat zij zo heel ernstig als een wereldje bestuurden. Ja, zei Adèle, je voelde het ook lot. Je ging naar Italië om te herrademen, om te leven, om te leven. In onze familie had men geleefd. Mama leefde nog, maar haar eigen verleden klamte zich aan haar vast. Ik weet niet Ellie, ik geloof niet dat ik heel sensitief ben en toch, toch heb ik het zo gevoeld. Een druk over mij van dingen van vroeger. Ik kon niet meer. Ik verlangde naar mijn eigen leven. Dat is waar. Je hebt je geheel vrijgemaakt, zij lot. Vrijer zelfs dan ik. Ik heb mama nooit kunnen verlaten. Ik hou van mama. Ik weet niet waarom. Moeder is zij weinig voor me geweest. Toch hou ik van haar. Heb ik dikwils met haar medeleide. Ze is een kind, een bedorven kind. Ze is overstelpt geworden in haar jeugd met ene enkele adoratie. Niets en niemand. Stein en zij zijn hond en kat. Ik beklage Stein, maar ik leid soms voor mama. Het is iets vreselijk om oud te worden. Vooral voor een vrouw, als zij is geweest. Voor een vrouw laat ons het ronduit zeggen van liefde. Er is een mama nooit iets geweest dan liefde. Ze is een eenvoudige vrouw. Ze heeft behoefte aan liefde en liefkozing. Zodat ze convencie niet heeft kunnen volhouden. Zij achter die niet langer dan tot een zeker punt. Had zij lief, dan verhalden ze. Maar waarom is ze getrouwd? Ben ik getrouwd? Ik heb ook lief. Otterlie, mama leefde in een andere tijd. Men trouwde toen. Men trouwde nu nog, Ellie en ik zijn getrouwd. Ik heb er niet stegen, als je weet dat je elkaar hebt gevonden voor het leven. Wist mama dit van één van haar drie mannen? Ze is op alle drie dol geweest. Ze haat ze nu alle drie. Ze had dus nooit moeten trouwen. Nee, maar ze leefde in een andere tijd. En zoals ik zeg, er wordt nog getrouwd, Otterlie. Je keurt af dat ik niet getrouwd ben? Ik keur niet af. Het is niet in mijn natuur af te keuren in een ander wat een ander voor zich goedacht. Laat ons open oprecht spreken. Je noemt mama en vrouw van liefde. Misschien noem je mij ook zo. Ik weet niet veel van je leven. Ik heb mijn mannen geleefd. Als ik mama's ideeën had gehad, of liever haar onbewuste convencie, was ik met ze getrouwd. Ik had lief en vond liefde. Twee mal hebben kunnen trouwen, als mama. Ik heb het niet gedaan. Je bent afgeschikt door wat je gezien had. Ja, en ik wist niet. Ik heb nooit geweten. Misschien nu, Lot, nu weet ik eerst. Nu weet je Otterlie, ze ellie. Ze nam Otterlies hand. Ze vond Otterlie zo mooi, zo heel mooi en zo oprecht, dat zij zeer gehoord was. Misschien ellie, weet ik nu, dat ik nu ik Aldo lief heb, nooit meer van iemand anders kan houden. Hij houdt van mij. En jullie trouwen, vroeg Lot? Nee, we trouwen niet. Waarom niet? Weet hij? En hij houdt van je. Ja, maar weet hij. Hij weet niet. We zijn gelukkig. Oh, zo gelukkig. Hij wil trouwen. Maar weet hij? Nee, hij weet niet. Hij weet niet. Ik weet zeker dat hij niet weet. Waarom ons wettelijke banden aan te leggen? Als ik een kind van hem krijg, zal ik heel gelukkig zijn en een goede moeder zijn voor mijn kind. Maar waarom die wettelijke banden? Aldo weet niet. Ook al zijn we nu nog zo gelukkig. Hij is twee jaar ouder dan ik. Wie weet wat hem morgen wacht? Welke emotie, welke passie, welke liefde? Ik weet dat ik gevonden heb, maar ik weet dat hij niet weet. Verlaat hij mij morgen? Dan is hij vrij. Dan vindt hij een ander geluk. Het duurzame misschien. Wat weten wij, arme mensen? Wij zoeken, wij zoeken tot we opeens weten. Ik weet, maar hij niet. Nee Lot, wij trouwen niet. Ik wil Aldo vrij, en hij zal doen wat hij wil. Ik ben niet jong meer en ik wil hem vrij laten. Onze liefde, onze lichamen, onze zielen zijn vrij. Zijn geheel vrij in ons geluk. En als ik morgen oud ben, een oude vrouw en geen stem meer heb, dan zal je leiden Ottili, zijn Lot. Dan zal ik niet leiden Lot, dan ben ik gelukkig geweest. Dan heb ik gehad wat mijn deel was. Dat is niet het eeuwige heer. Dan ben ik tevreden en dan word ik oud. Rustig, rustig oud. Oh, Ottili. En ik, ik leid van oud, ouder te worden. Lot, dat is een ziekte. Je bent gelukkig nu. Het leven is mooier en zoner is geluk. Neem dat, geniet dat en wees gelukkig en denk niet aan wat komt. Denk je dus nooit aan oud woorden, aan het verschrikkelijken ervan? Ik denk wel aan oud woorden, maar ik vind het niet verschrikkelijk. Als jouw oud-o je morgen verlaat, dan ben je alleen, dan word je oud. Als hij mijn morgen verlaat om zijn geluk, dan vind ik dat goed. En dan word ik oud, maar niet alleen, want dan heb ik al de herinnering aan zijn liefde aan ons geluk, dat nu werkelijk is en zo waar, dat er na dit nooit weer iets komen kan. Zij stond op. Ga je weg? Ik moet nu weg. Kom morgen bij ons dejuneren. Olli? Ja, Olli? Olli zag uit het raam. De zon straalde zwijmende en laag uit move en roze wolken en de wind had zich over de golven neergelegd. De zee wiegde hem nog alleen zacht op haar diep blauwe dijning als een reuze geminner die lach in haar schoot uit te rusten van zijn bloedrijke razen. Prachtig die wolken, zei Olli. De wind is gaan liggen. Altijd om dit uur, zei Olli. Kijk Lot, daar is hij. Aldo, hij wacht me. Ze zagen op de promenade des Anglais. Weinig wandelaars waren daar. Een man zitten en hij zag naar de zee. Ik zie alleen zijn rug, zei Lot. Je zal hem morgen zien. Ik ben inderg blij dat jullie hier komen. De klank van haar stem bedankte, groeerd. Zij onheelste hem beide, ging. God, god, wat een mooie vrouw, zei Lot. Ze is lang niet jong meer, maar voor een vrouw gewend op te treden in publiek is hij mooi als hij is, is geen leeftijd. Olli was op het balkon gegaan. O, Lot, wat een prachtige lucht. Het is een sprookje in de lucht. Zo stel ik me voor de atmosfeer van de duizend en één nacht. Kijk, het is net de staart van een reuzachtige phoeningsvogel die daar achter de bergen in Vlammen verzinkt. Daar heb je Olli op de promenade zewuifd met haar zakdoek. En daar heb je Aldo naast haar die groet. Een mooie, groot kerel die Italiaanse officier van haar. God, wat een paar mooie mensen. Kijk, Olli, nu wandelen ze naast elkaar. Wat een mooi paar. Ik word je loers van hem. Ik zou ook graag zo groot zijn met zo'n karuur en naar zo'n knap uitzien. Maar ben je dan niet tevreden dat ik je goed vind als je bent? Ja, ik ben heel tevreden. Ik ben meer dan tevreden, Olli. Ik geloof dat ik mijn lief ogenblik heb gekregen, mijn ogenblik van geluk. Het zal meer dan een ogenblik zijn. Weet je dat? Dat weet ik voor mij. Zoals Olli dat wist voor zichzelf. En jij? Hij zag haar diep aan. En hij zei er niet dat zij veel jonger was dan Olli. Te jong om zoveel te weten. En hij antwoordde alleen. Ik geloof ook wel dat ik het weet. Maar wij moeten de toekomst niet dwingen. Oh, wat is de avond mooi. Kijk die bergen daar paars gaan purpuren. Ieder ogenblik verandert het sprookje. De zee wiegt de wind in haar schoot en de veniksvogel vergaat in as. Laten we zo blijven. Zo blijven kijken. Daar komen al de eerste sterren. Het is of de zee heel calm wordt en de wind rustig nu slaapt aan haar blauwe borst. Je voelt nog even zijn adem maar hij slaapt. Het is hier het land van leven en van liefde. We zijn te vroeg voor de seizoen maar wat kunnen we mooie mensen schelen. Dit is prachtig Olli. Die wilde van leven, van liefde, van levenskleur die zich zo perper dempt in de nacht. De frisse adem van die krachtige wind die nu slaapt. Hoe anders dan de helwind van ons noorden die zo lugubig geert. Die dolle, vrolijke windtier die nu slaapt als een reus in de blauwe schoot van de zee. Reus in. Dat is vrijheid, leven, liefde, en glans en pracht en vrolijkheid. Oh, ik zeg niets kwaats van mijn land maar nu voel ik weer na maanden dat ik vrij adem en dat er gloed in het leven is en jeugd. Eerst bedwelmt je dat? Nu ben ik al aan die dronkerschap. Zij bleef op het welkom. Toen de windwakker weg in de schoot van de zee en weer opstak met een onverwachte sprong van zijn reusige blijheid met één veegwaarde hij de eerste sterren schoon van de laatste Paarse wolken gingen zij naar binnen om al kanders middel hun armen. Over de blij rillende zee ruiste de woest de mistral op. Einde van hoofdstuk 15 van deel 1. Een opname van Karola Jansen Rotterdam 23 september 2007 WWW Karola Jansen www.karolajansen.nl hoofdstuk 16 van deel 1 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorglezen door Karola Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Coupérez deel 1 hoofdstuk 16 met klein terras en een paar trappen gaf het appartement toegang tot de tuin je bent te vroeg om een tuin in zijn winter prachten zien, zei Ottolie je bent nog veel te vroeg, onze natuur slaapt de hele zomer onder de brand van de zon dat is 1 lange, lange liefde slaap zei Lot aan de arm van zijn zuster ja, dat is 1 liefde slaap herhaalde Ottolie begin najaar komen de felle reges die kunnen ons nu nog in eens overvallen zijn die voorbij dan ontluik de natuur voor de winter dat is zo iets heerlijks hier als overal in het noorden alles is zonder blad of bloem wordt hier de grond omgespit grasgezaaid, gaan de mimosa's bloeien de anjalieren, heb je viooltjes je bent te vroeg, maar je ziet de overgang, kijk mijn laatste zomerose die bloeien zo gezellig dol en verwart heerlijk hier he, die heliotroop ja, die is nog prachtig kijk mijn peren, heb je ooit een grote peren gezien hoeveel heb ik er, 3, 4, 5, 6 we zullen ze plukken, ze zijn al rijp als op de grond vallen eten de mieren ze op, in één ogenblik Aldo Aldo, kom eens hier Aldo plukken ze een paar peren wil je ik kan er niet bij, Lot ook niet Ellie, heb je mijn druiven gezien kijk eens, mijn druivenpartiek ja, net een lobe en het zijn van die frambozen druiven we zullen ze proeven hier heb je een tros, ze zijn heerlijk de peren zullen wij straks aan tafel eten, die zijn net gesuikerde aromatische sneeuw hier heb je vijgen, dat is een oude boom maar hij is nog een symbol van de vruchtbaarheid, pluk maar, snoep hier heb je mijn persikken wat is de zon nog warm he en alles stoofd, die natuurlijk parfum vind ik zo heerlijk die druiven soms maken me gek zij stak uit de mouw van haar witte japon en blanke arm en hij plukte en plukte meer en het was een gulzigheid in de druiven zwolgezij Aldo plukte de mooiste voor Ellie in de kalme rust van zijn elegante voorzijt, de 40 voorbij was hij duidelijke man van liefde een zuidelijke man van liefde rustig en toch glimlachend een hartstochtnatuur in de nonchalance van zijn grijsglaanelle pak tekende zich nu hij zich lenig hief en de hand rijkte naar de hoogste trossen, spierig en soepel de harmonie van een statuusk mooie mannelijf en was zelfs deze tegenstrijdigheid in hem dat men dacht aan een antiek beeld in de modern kostuum ook de glimlachende rust van zijn regelmatig breed gesneden gezicht deed Lot Denke aan beelden in Italië gezien, aan de hermes van het faticaan nee, zo intelligent was Aldo niet, aan de antinus van het kapitol maar dan een mannelijker broeder aan de worstelaars van de Bracco Nuovo maar niet zo jong en forse gebouwd Aldo's glimlach antwoordde aan de glimlach van Italië en er was de rust in van een gevonden geluk van een intends ogenblik van volmaakt menselijke zaligheid dat ogenblik was er al ging het voorbij dit gevonden geluk was als de geperste druivetros, Lot voelde dat hij zijn lief ogenblik leefde voelde dat hij gelukkig om Ellie was, maar toch was een jaloezie in hem, omdat fysiek geluk er twee heel mooie mensen er was iets zo weinig gecompliceerds in, iets bijna antiques in deze natuur van zuidelijke herfst tussen die overdaad van zwellende frugten en zeker wist hij nooit zo een geluk fysiek te zullen benaderen omdat hij de morbide weemoed meer voelde omdat hij het noorden voelde in zijn ziel hoe die ziel aan dat noorden ook pogde te ontsnappen omdat hij de angst voelde voor de jaren die komen zouden omdat zijn liefde voor Ellie zo heel veel versie en gemoet, omdat de straffe zinnelijkheid aan zijn natuur ontpak en hij voelde erom een gemis en omdat gemis was hij eiversuchtig met heel de eiversucht van zijn moeder geerft zij beide, Aldo en Otlie zij voelde niet de morbide weemoed en de ziekenangst en toch, hun geluk, hoe overdadig ook was een herfst, als de natuur om hen heen de kopergloeiende bladeren der platanen plotseling woeien over het roek, verstrooi door de plotse riewe handen van de blij, optriftigende wind een huiver ging door de verwarde roze struiken een zwaar rijpepier viel neer het was de herfst en nog Aldo nog Otlie, waren jong waren jong en toch, toch hadden zij dit gevonden en wie weet wat zij iets vroeger gevonden had ieder langs verschillende paden oh dit vrije geluk, dit ogenblik oh hoe voelde lot de eiversucht oh hoe garne had hij als Aldo willen zijn zo groot, zo fors zo mooi als een antiek beeld zo natuurlijk, een antieke ziel zijn bloed willen voelen bruisen tot dol hij toe oh dat noorden dat in hem iets bevroor die onmacht het moment met brutale hand te grijpen en de angst altijd de angst voor wat komen zou dat grue voor de ouderdom terwijl hij toch nog jong was nu zag hij zijn vrouw en eensklaps berustelig hij had haar lief weemoed stil in zich angst, dat was voor hem er was niets aan te doen er was zich bij neer te leggen de bezwijmeling van het genot kon hem een ogenblik overstelpen ze was niet de sfeer van zijn geluk ze zou hem dronken maken zijn bloed was daar niet rijk genoeg toe hij had lief als hij lief kon hebben hij was gelukkig als hij het zijn kon het was toch dat hij had gevonden, hij wilde dankbaar zijn een tederheid voor ellie vloot zo inigd door hem heen hij voelde zich zusterziel met de haren de overdaad was niet voor hem en de druk van de dingen die gingen voorbij had hij altijd gevoeld en had hem altijd belemmerd beide zijn armen woest om het leven te slaan hij wierp de stil van zijn dreuvertroos weg en volgde Aldo die hem riep met een gebaar van sympathie had de Italiaan zijn arm genomen Ottelie zal zingen, je vrouw heeft het gevraagd, zei hij de ongelijke molligheid van zijn alte Latijns accent in de salon zong Ottelie zij accompagierd zichzelf haar rijke stem geschoold naar de ruimte van grote zalen, zwol als een zuiverig golf, deed tot in de tuin de lucht trillen van een geluk zwaar geluid het was een Italiaans lied van een componist die Lotte niet kende er was een illusie in of Ottelie op dit ogen blik het lied improviseerde het was als een enkele frais die zacht begon uitjubelde zichsmold in een bezwijmelde tevredenheid als een nymph in liefde in de armen van een faun op een andere keer zing ik je misschien iets serieus zei Ottelie dit is maar een enkele gal, een gal van leven niets meer zij gingen aan tafel, de zon die hen had gegloeid, de wind die hen ruw had omhelst had hun eetlis gezeven en de oranje kleurige bojabes prikkelde tintelend het verhemelte in eenvoudige maar grote korven op het bevet strapelde zich te vruchten en waren ook binnenzuis de overdaad van de herfst Lot zei Elie opeens ik weet niet wat het is, maar ik voel opeens het zuiden bij arme septentrionalen zei Lot Ottelie, Aldo, die voelen het zuiden, maar ik ook zei Elie Nies is een leerschool voor je Elie voor je in Italië komt zei Ottelie voel je het hier, het zuiden, in de lucht ja, in de lucht en in mij we hebben ook tropisch bloed in ons zei Ottelie waarom zouden wij het zuiden niet dadelijk voelen Aldo kon nooit het noorden voelen wij zijn samen in Stockholm geweest waar ik zong voelde je niet het noorden, in de lucht voeg Lot Sikuro, zei Aldo, ik vond het koud en guur, maar het was ook winter fijner heb ik niet gevoeld jullie noordelijke voelen fijner wij voelen misschien brutaler en voller jullie hebben de graven nuances te voelen wij minder als ik voel, voel ik geheel als Ottelie nu voelt, voelt ze ook geheel maar het is zo niet altijd geweest Aldo verzuidelijk me, zei Ottelie hij wist al mijn nuances uit buiten stakt de mistral razende op in een werveling van koper gloeiende platane bladeren dat is de herf, zei Ottelie dat wordt de winter, zei Lot maar de winter is hier weer het leven, vernieuwd het leven vernieuwd zich iedere dag iedere dag die komt is nieuw leven dus geen afsterving maar altijd herleving, vroeg Lot met een glimlach geen afsterving, altijd herleving haar overmoedige stem juigde oh, het moment het moment brutaal te omhelzen het was niet voor hem, dacht Lot maar wat er was, was een teden geluk als het zomaar bleef als hij maar niet eenzaam alleen achterbleef en oud, nu hij het teden geluk gekend had hij zag naar zijn vrouw de topaasgele wijn deed haar ogen funkelen ze had een blos over haar gewoonlijke beleekte zij schertste met Aldo en Ottelie zo vrolijk als Lot haar nog nooit had gezien zij werd bijna mooi en overmoedig begon ze met Aldo Italiaans te spreken Spon al gehele zin af die hij met zijn rustige lach haar verbeterde wie weet, dacht Lot wat of zij nog voelen zal zij is 23, ze houdt veel van mij en zij heeft voor ze mijn lief had verdriet gekend verdriet om andere liefde wie weet wat de jaren brengen oh maar dit is een lief ogenblik deze dagen zijn misschien mijn liefste levensmoment laat mij deze dagen nooit vergeten ik ben gelukkig zoals ik het zijn kan en Ellie, zij moet ook gelukkig zijn zij herademt het is over een druk over haar heen is gegaan voorbij, en of zij herademt zij is te lang bij de oude man geweest daar in huis, drukt het verleden wij groot mama drukt het verleden wij onszelfs drukt het, om mama het leven vernieuwt zich daar niet daar sterft het af daar gaat het voorbij en de weemoed drukt zelfs ons jonge mensen oh, in italië zal Ellie eerst heel gelukkig zijn dat is nog een bedwhelming, heerlijk maar te vol brutaal voor onze zinnen en daar, als wij samenwerken zal het blij de geluk voor ons zijn dat weet ik zeker het blij de geluk in een land niet zo sensueel als niet maar intelligenter en mooi bewaasd door het waas van het doden verleden oh ja, daar zullen wij harmonisch zijn en gelukkig en samenwerken Ellie, fluisterde hij terwijl Aldo bezig was met de champagne wat? je voelde zo even het zuiden ja, oh lot, zonder twijfel nu, ik ik voel het geluk zij drukte zijn hand een glimlach boog om haar lippen zij ook zou dit levens ogenblik nooit vergeten wat er ook verder zou komen die verdere jaren met haar een noordelijke weemoed siel voelde zij het zuiden en het geluk en wat voorbij ging zagen zij niet einde van hoofdstuk 16 van deel 1 en tevens einde van deel 1 een opname van Karola Jansen Rotterdam 24 september 2007 www.karolajansen.nl hoofdstuk 1 van deel 2 van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van oorteursrechten ga voor meer informatie of voor mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Couperas deel 2, hoofdstuk 1 het was een koude wind en de sneeuwvlocken warralde en Tante Stephanie de Laders had eerst gemeent niet uit te gaan zij hoesten en zij voelden zich de laatste tijd helemaal niet zoals het behoorde zij vreesde dat deze winter haar laatste winter zou zijn niet iedereen werd er zo oud als mama of als meneer Takma en zij, Tante Stephanie ze was toch al tot 77 gekomen was dat niet een mooie leeftijd en ze wilden nog niet dood want ze was altijd heel bang voor de dood geweest met een aaklig vision van de hel voor zich je wist toch maar niet wat je wachten hoe vorm je ook was geweest en God gediend had zoals het behoorde nu had zij zich goden zij dank niets te verwijten haar lange leven was in kalmte vandaag voort gegaan zonder man, zonder kinderen zonder ertse verplichtingen maar ook zonder groot verdriet twee man had zijn kaant er verloren van wie ze veel hield trurrig vond ze het als de vogeltjes in de kooi oud werden en ontpluimden en met lange nagels zich zomber vastklamten tot dat ze op een goede morg hun stijverlijkjes vond trurrig vond ze het dat de familie geen godsdienst had de lader ze hadden altijd godsdienst gehad en heel trurrig was ze geweest toen Therese in Parijs romes wecht want het papisme was toch maar afgoderij dat wist ze zeker en zeker wist ze ook dat Calvin het aan het rechten eind had gehad geld had zij altijd kunnen besparen en ze wist niet goed wat er mee te doen veel testamenten had ze al gemaakt en weer ingetrokken veel zou ze geven aan gestechten van liefdadigheid de gezondheid was heel lang goed geweest klein, beweegelijk en uitgedroogd was ze bedrijven geweest had ze lang als een kieviet over straat gelopen leek zij op een van haar kleine vogeltjes bruin, rimpelig en tanig werd haar hekse gezichtje klein verschompeld en in niks zweek haar borst in gevallen figuurtje op de nog majestueuse ouderdom van oude oude mama het dorpveld van haar leven zeer versielloos, liefdeloos, hartstochtloos rondom haar kneutrende egoisme barder en barder geworden zonder weemoed of gemist bij haar te hebben opgewekt en tegendeel had zij zich goed gevoeld, god te kunnen vreesen tijten hebben over gehad om haar eigen siel te verzorgen en de zonden van het lichaam niet luid te hebben horen spreken tussen de halfluide lectuur van haar stichtelijke boeken en het heel luidige twetter door van haar zijsjes gelukkig, hysterisch als die dergse was zij nooit geweest, bedacht zij met voldoening en iets van kinderlijke eerbied die hysterie liever schruivende op de rekening van de dergse dan op die van haar oude moeder hoewel ze toch het hoofd schudden over mama omdat zij op haar leeftijd zo weinig dacht aan hemel en hel en altijd maar oude takma bleef zien zeker in herinnering aan vroegere zonden Anton was een oude vuilijk en bijna had hij in maand geleden auto's heb was een heel beroerde zaak gehad handtastelijk heden die hij zich nog had vergunnen op het kleine meisje van zijn wasvrouw en Tante die veel met Ina sprak wist dat hij door invloed en toedoen was van der Bork, de enige van de familie die relaties had dat aan de zaak geen gevolg was gegeven dat het zo een beetje was afgekocht maar Tante Stefanie vond het zo zondig en hysterisch van Anton vond Anton zo reddeloos en Satan verkocht dat zij liefst nooit meer iets met Anton had willen te maken hebben zo hij niet wat geld had gehad en zeggen vrees dat hij het geld aan zondige dingen te laten terwijl Ina het zo goed gebruiken kon en zij dacht nu trots het weer een rijter te bestellen en uit te gaan dan kon ze eerst Anton, zoals ze had afgesproken meenemen dat er van Belies, Lily en Frits om de petenkinderen te zien Stefanie en Antoinette ze hadden er nu twee kindertjes en zowel zij als Anton had nu een petenkind een vertedering vloeide door haar egenwiste oude je verhaard bij de gedachten aan die kinderen die haar zo een beetje toe behoorden want over Antons petenkind baasden zij ook en aan wie zij, zij dacht er aan met voldoening niet het minste zondige deel had want de dingen des vlezes zelfs onder de sanctie van het huwelijk vond zij toch altijd wel enigszins zondig en haar kaartels had zij ook altijd laten opereren katten die zo dol en hysterisch doen, twee mileent jaar in de grote derdaken had ze nooit bij ze geduld en met verknuiterende voldoening had zij eens opgelet in haar kooitje dat twee mannetjes zeisjes zich vergisten en niet begrepen waarom zij niet paren konden totdat zij na vergeest liefde en weemoedige piep heel stilletjes naast elkaar op hun stokje waren gaan zitten en zo hun kooi vogeltjesleven gesleed hadden met treurige oogjes trots klontjes suiker en blaadjes sla net goed had Antons gedacht en toch hield ze wel van haar vogeltjes het rijtaag kwam voor en Antons steffenie in een heel oude bonte mantel beweegelijkjes heest zich in klom over de treden naar binnen en voelde zich lang niet wel zou het een man naderen zou de kooit gaan oh als ze me zeker kon zijn van in de hemel te komen zo lang ze daar niet zeker van was zou ze maar liever willen blijven leven oud worden als moeder en takma meer dan honderd jaren worden nu hield de kooitje stil voor het benedenhuis waar Antons woonde en zij dacht zou ze wachten tot hij in het rijtaag kwam of zou zij er maar even uit gaan zij besloten tot het laatste kloutende toen de deur door een juffrouw geopend werd bij wie Antons twee kamers bewoonden de treu van het rijtaag weer af nietwillende dat de kutsira hielp en met enkele sneeuwvlog op haar oude dames kapotje en oude bonte mantel trad zij binnen bij haar broer die zat bij een vulkachel met zijn pijp te lezen een dikke walm van rook vulde de kamer dreef zwaar met trage horizontale wolklijnen nu Antons je wacht me toch wel het zou anders niet zijn als het behoorde verweet tante steffenie trippelend en basig trad zij nader schelletjes van stem en bibberend schudder haar hekze gezichtje uit de gesleede mantelkraag omdat zij het koud had gekregen je wel je wel zij anton derks maar hij stond niet op je gaat toch eerst zitten steffenie maar het rijtaag wacht anton dat is maar betalen voor niets nou dat zal jou niet armer maken is het nu wel noodzakelijk dat we naar die mormels gaan kijken je moet toch je petenkind zien dat is toch niet anders dan het behoord en dan gaan we daarna met inna en lilyna daner flor in het hotel zo ja die zijn gisteren aangekomen zie je maar om je mij nu niet kan om je laat begrijp ik niet steffenie je wilt toch altijd de baas spelen ik zit je goed te lezen de warmte van de kachel deed oude steffenie de laders overstel punzalig aan haar verkleumde voeten anton had geen stoof hield zij wel lustigjes tegen de gloed maar de rook van de pijp deed haar kuggen ja ja jij zit maar te lezen ik lees ook maar beter boeken dan jij laat me eens kijken wat je leest anton wat is dat latijn ja dat is latijn ik wist niet dat je latijn las je weet nog niet alles van me af nee god dank niet riep steffenie verontwaardigd en wat is dat latijnse boek vroeg ze nieuwsgierig inquisitoriaal zonder zij anton plager dat dacht ik wel wat is het het is suettonius de levens van romeinse keizers zo ben je verdiept in de levens van die beesten die de eerste christen de markt holden hij grinnigde met een brede grijns groot en zwaar zat hij en de plooyen en kwam er van zijn volle gielrode wangen, dreelde van plezier om haar uitval de grauughele snorre stond de stijl op van vrolijkheid en zijn gal door schoten ogen pijnste op zijn zuster die des vlees is nooit was geweest wat had ze gemist, dacht anton haar lachige minnachtende vrove gebogen, de handen grofknuisterig klomte op zijn dikke knie en de kapplaar ze bulderde onder de broek kopen en ook twee knopen van zijn broek waren open en even zag stefanie zijn pretels je weet nog meer van de historie af dan ik dacht, grinnigde hij ze vond hem afstotend en zag nerveus de kamer rond er stonden open boekenkasten de gordijnen weggetrokken heb je al die boeken uitgelezen vroeg stefanie en overgelezen, ik doe niets anders stefanie de laders köchten meer en meer, haar voeten waren warm geworden zij kon tegen veel maar hij mag flauw te vallen in die walm zouden we nu niet gaan, anton hij had niets geen lust te gaan Suetonius interesseerde hem zeer op dit ogenblik en zij had hem gestoord in fantasie, die was in hem intens, maar zij kon zo dringen en drijven en eigenlijk was hij een zwak mens ik moet nog even mijn handen wassen ja, doe dat, want je stinkt naar je pijp hij grinnigde stond op, ging, zonder zich te haasten de slaapkamer in niemand wist zijn eenzame fantasie intenser werden naarmate hij ouder werd en onmachtiger inzinnelijkheid en niemand wist zijn cerebral onanisme en dat hij, terwijl hij Suetonius last zich verbeelde tiberisch te zijn geweest in vroegere eeuw en op Capri en sommere eenzaamheden te hebben gegeven de brandendste orgieën moorten hebben gepleegd in wellust slachtoffers van zijn sensuele honger te hebben doen neerstorten in zeven rotsen zich te hebben omringt met een schaar van liefde gootjes mooie kinderen de verborgen krachten van zijn intellect en fantasie altijd stil in zich genoten met een schuwheid voor de buitenwereld hadden hem in jongere jaren veel doen studeren veel doen lezen en hij wist meer dan wie met hem sprak ooit zou hebben vermoed achter romance en staatsbladen verborgen hij in zijn kast werken over de caballa het Satanisme in zijn hysterie vooral aangeprokken door vreemde artanen der oudheid en middeleeuwen en sterk de gaven in hem zich terug te denken in vroegere tijden in historische zielen aan wie hij zich gevoelde verwand die hij menen te zijn geweest niemand die het vermoedde men wist alleen dat hij een middelmatig antena was geweest dat hij las, dat hij rookte en dat hij wel eens vuide dingen gedaan had verder was hij zijn eigen geheim en dat hij radendik wil snaren anders geheim nog zijn moeder, nog takma nog wie ook zouden het ooit in hem hebben vermoed zodra hij in zijn slaapkamer was gegaan stond tante Stephanie op trippelde zij naar de boeken kasten en liet haar blik snel glijden langs de titels wat een boel boeken had Anton kijk die hele planklantijnse boeken was Anton nog zo goedeleerd en daar achter, wat verborgen je daar achter die latijnse boeken grote albums en portafuus, wat waren dat zou ze even tijd hebben om te kijken ze haalde er een van achter de latijnse boeken tevoorschijn en met vogelblik op haar blik naar de slaapkamer openen zij het album waarop Pompey stond wat waren dat voorzondige platen en fotografieën naar beelden, een helemaal naakt naar muur en plafondschilderingen en wat rare voorstellingen van tante Stephanie, wat waren dat wat waren die dingen en mensen en anatomieën en houdingen waren het misschien alleen maar grapjes die ze niet begreep ze werd er toch bleek van en haar gerimpelt hek zich zich trok langer en langer met opene mond zij sloeg sneller en sneller de album bladen om om toch alles te zien terug op enkele die haar zeer troffen de haar onbekende wereld van antieke perversie, gleed voor haar gehebeteerde blik voorbij in nooit geweten zonden voorgesteld door mens en dier en mensdier in vervrongenheden die nooit haar zindelijk arme verbeelding had kunnen vermoeden een duivelse sabbat van al die bladen hypnotiseerde haar en het boek, zwaarwegend in haar bevende oude vingers brandde maar zij kon het niet weg laten glippen naar zijn verborgen schuilhoek om te weten en omdat zij heel nieuwsgierig was omdat zij de bovenmatige zonde nooit had vermoed dat was het voorpartaal van de hel de mensen die zo deden en hadden gedacht zouden eeuwig branden in de hel gelukkig gelukkig zij niet wat doe je daar de stem van anton schrikt haar op ze gaf een gilletje, het boek gleed uit haar handen moet je weer snuffelen zei anton ruw nu, ik mag toch wel eens kijken stotterde tante steffenie ze verdedigde zij zich hij had het album opgeraapt en smeedt het met haar ruk achter de tijnse boeken maar toen, onverschilliger grinnigte hij nu, de ogen in haar ogen en wat heb je gezien niets, niets stotterde steffenie, je kwam net aan en je liet me zo schrikken, ik heb niets, ik heb niets gezien ben je klaar, willen we nog gaan toen geknopt in zijn overjas volgde haar trippelende pasjes minnachtend grinnigte hij om haar wat had ze veel gemist wat ze gezien had, wat zou ze dan zijn geschrokken hij is de duivel dacht ze bang als het niet was om dat toch zo zondige geld dat toch zo jammer is als hij het niet laat aan Ina dan liet ik hem in de steek dan zou ik hem nooit willen zien want hij is helemaal niet zoals het behoort einde van hoofdstuk 1 van deel 2 een opname van Karola Janss Rotterdam 8 oktober 2007 www.karolajanssen.nl hoofdstuk 2 van deel 2 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van outeursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Janssen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Coupérez deel 2 hoofdstuk 2 Ina Der Boerk wachten hen in het kleine huisje van haar kinderen Frits en Lily van Wely Frits een piep jong officiertje Lily een lachenplondmoedertje dappertjes alweer op naar haar bevalling de 2 kindertjes Stefje en Jaar en Antoinette een paar weken de baker dikke en gewichtig de meid alleen druk met de kleine jongen de 12 uurtafel was nog niet afgenomen een drukte van jeugd en jong leven het ene kind kraaiden het andere geelden de baker susten en vulde het huisje met haar gewichtige buik alleen lieten melk aanbranden luchten, etochten en mama Ina Riep Janssen, wat laat je toch tochten maak toch dicht, maak toch dicht daar komen al oom en tante en Janssen die wist dat oom Anton en tante Stefanie Peto met petante waren rende naar de deur lieten melk helemaal in de steek vergat het raam te sluiten zodat de oude mensen in een koude stroom werden ontvangen die tante Stefanie al gekitteld door Antons rook nog meer deed kuggen en mompelen het is toch niet zoals het behoort zo'n tocht, zo'n tocht in de kleine salon was het vuur dat Janssen had aangemaakt weer uit gegaan en Lili en Frits het oude mensen vooral heel prettig werden te maken pachten hem nu maar weer naar de eetkamer waar Janssen vlucht de tafel wilde afnemen en een bord liet vallen dat brak, waarom uitroep van Janssen en verwijting van Lili en van hopige blikken van mama Ina naar schoonzoom Frits ja, dat rommelig had Lili niet van haar want zij aarde naar de IJssel Mondus en zij waren correct dat rommelig had Lili van de derkse maar nu begreep Frits toch dat hij heel lief moest zijn tegen om Anton die hij vervoerde terwijl Lili die oom altijd heel lang zoende vies van hem was want Lili toch ook maakte om Anton het hoofd omdat mama haar dat zo had aanbevolen zonder geld met haar Frits getrouwd hadden de jonge luid toch heel gauw gemerkt dat geld niet was te versmaden en de enige van wie het nog een beetje was te verwachten waren dan de Stefanie en om Anton de oude man tegen zijn wil mee door zijn zuster getrouwd was om de lange zoen aan Lili in goed humeur gekomen en zat zich versneukerend zijn vuistige klompte op de knieën bewonderigjes te knikken toen baker hem het mormel dat gilde voorhield en al was hij jaloers van jonge en frisse mensen hij vond die jaloezie en emotie en de jonge frisse mensen prettig te zien en hij dacht dat dat pittige Frits dat piepjonge stramme officiertje wel een aardig kereltje zou zijn voor zijn vrouw hij knikte naar Lili en toen naar Frits alsof hij ze wel begreep en Lili en Frits glimlachten onnozel terug ze begrepen het niet maar dat deed er niet toe hij raden ze erg verliefd nog ook al hadden ze twee mormels en hij raden ze ook tuk op zijn geld nu hadden ze gelijk in van hun kant alleen kon hij Ina niet uitstaan omdat zij sedat er boerk een beetje geholpen had in die zaak met het kleine wasmeisje en wel willend minzaam bejegenen als de invloed rijke nicht om uit de sousa gereed had hij grinnigde al dat gesmoes wel doorzienende en bij zichzelf voor zich verknutterend dat het alles voor niets was omdat hij hun toch zijn beetje geld niet zou nalaten maar dat zou hij zich wel wachten aan Stephanie of wie ook ooit te laten merken in tegendeel hij deed zich behaagelijk is voor en al het liefst dat hem werd gezegd met de borrel die Frits hem attentievol voorzette na hem zijn jas hij had het nu niet meer koud niet waar ze hebben helpen uit doen hij was medievormakelijk en lag te prettig en goedig met een air van brave goede oom die wel van de kinderen hield terwijl hij bij zich dacht ze krijgen geen enkele cent en hij verknuterte zich zo gezelligjes aan die gedachten dat hij met plezier de dikke baker in Rikstaalde gaf zij vergisten zich alle tante Stephanie Ina en het jonge paardje toen zij oom zo goedig zag en zo royaal zij dachten hem al ingepand en hij liet ze in die waan wat donder, wat konden hem die jonge luidschelen dacht hij in opzomberende drift hadden ze al niet genoeg aan hun jeugd en aan hun twee frisse lichamen om nog op zijn paar duizenden gulden te moeten aasen en wat konden hem dat mormel schelen dat ze Antoine net naar hem hadden genoemd hij had een afkeer van pas geboren kinderen hoewel hij kinderen als zijn paar jaar waren wel eens heel lief had gevonden het troubelde hem voor de ogen maar hij beheerste zich in zijn somberendrift en in de modder van zijn gedachten en hij deed goede gezellig als de peten erv-oom die al zijn geld aan het mormel zou laten en om daar een tante Floor zijn gisteren aangekomen zij Ina der Bourg met een zucht die zij bedoem zij vond de familie uit Indië ontoombaar we zouden vandaag samen erheen gaan niet waar, tante Stefanie dat spaart haar een rijtuig uit dacht Anton Derks ja, zei Lili we kunnen wel langzamerhand gaan vind je ook niet oom? zeker kind Frits komt straks niet waar na de caserne ik ga me dan even aankleden om Anton, ik vind u toch zo lief dat u eens is komen kijken naar ons kindje ik wanhoopte al of u komen zo want u had het me al lang beloofd je ziet, oom houdt altijd zijn belofte kind hij zei het schijnbaar vertedigd en zijn hand trok haar in het voorbij gaan tot zich en als waren het in de vertedering van het bezoek gaf hij haar weer een lange lange zoen zij rielden en haasten zich weg in de gang ontmoeten zij haar man hij gestwet zijn zadel om laat je toch niet zo zoenen door die vrouwen vuilijk, siste Frits razend, kan ik het helpen ik val van de vent hij ging uit, smeet met de deur vond dat zijn jong geluk al bezoodelde omdat er geen genoeg geld was en zij laagheden moesten doen in de eetkamer bleven Ina, oom en tante wachten tot Lili zich had gekleed omdaan zouden wel warmtjes inzitten nu, zei Ina, met glinserende ogen papa die je toch weten kan wil nooit van geld spreken en wou niet zeggen op hoeveel hij oomdaans vermogen schatten en op hoeveel zou je wel denken zei tante Stefanie o, tante, zei Ina, met de voorname blik van haar moeder ogen ik denk en spreek nooit over geld en ik weet heus niet hoe rijk oomdaan is maar ik geloof toch wel dat hij 7 ton waard is hoe komen ze zo ineens naar Holland in de winter om zaken, zei papa, en die kan het natuurlijk weten maar u weet zelf papa spreekt nooit veel over zaken en nooit over geld maar ik heb al bij mijzelf gedacht zou oomdaan niet geruineerd zijn en let op mijn woorden dan krijgt papa hem op zijn dak want oomdaan en tante Floor ontoom maar indies en die kinderen hadden dus geen erf oomware en tante harte Ina met een grondige hat en jaloers op hun rijkdom sprak ze kwaad van hen zoveel ze dorst zou je dat denken, zei tante Stefanie ze hebben altijd samen zaken gedaan zei Ina als oomdaan dus geruineerd is dan krijgt papa hem op zijn dak maar als hij 7 ton waard is vroeg Anton Derex ja dan, zei Ina, begierig maar misschien heeft hij geen 7 ton ik weet het niet, ik spreek nooit over geld en hoeveel een ander heeft is voor mij Le Moindre de Messousie Lily kwam, snoezig blond vrouwtje in haar bonte boa en met hun vieren gingen zij naar het rijtuig toe terwijl Jantje tocht maakte op hun deuren en Ina wilde volstrek dat oom Anton voorzat naast tante Stefanie en zij met Lily achterin terwijl oom Anton haar quasi geland de ereplaats wilde astaan, blij dat ze die niet nam die familie, die bond toch maar zonder dat je iets aan haar had daar had je nu die cijs van een Stefanie die hem van zijn lectuur, zijn warme kamer zijn pijp, suetonius en zijn gezellige gedroom meetronen om eerst een mormel te zien aan wie hij toch recent naliet in een hotel die lust had gehad in december uit Indië naar Holland te komen allemaal onnodige dingen wat deed je er niet duizenden in je leven je kon je soms niet vrijhouden hij stelde zich schadeloos door warmjes tegen Lily zijn knieën te leunen en haar fris lichaam aan te voelen zijn haar ogen troebelden het rijtuig stond stil voor het grote pension waarom dan gewoon was af te stappen als hij uit Indië kwam ze werden dadelijk ontvangen door tante Floor die Henriets door het raam had gezien een baboe stond al aan de kamerdeur kom binnen, kom binnen riep tante Floor met bastem en rollende medeklinkers dag Stefanie, dag Anton en dag Ina en dag jij kleine Lily Alra al twee kinderen die kleine meid tante Floor was niet opgestaan zij lag op een divan en een tweede baboe pijp je te haar de enorme dikke benen de lenige handen gegleden onder de peignoir van haar meesteres kou gevat zij tante Floor boos, verwijtend als konden de anderen het helpen na begoedingen over en weer informaties hoe de reis was geweest kou gevat in de trein van Parijs ik kan jou verzekeren ik ben stijf als een plank wat dan ook beseelt in deze tijd naar Holland te komen is mij onbegrijpelijk waarom is u niet in Indië gebleven tante voor Ina, voor naam met moederogen ja, dat kan je begrijpen alleen laten gaan? nee kind, wij zijn getrouwd en ik haar mee waarom dan haat oude mensen als wij begoren bij elkaar, de dan is nu met Gareld samen in de andere kamer jou papa is zo even gekomen Ina zaken natuurlijk hebben die twee ik vraag de dan waarom wil je toch naar Holland zaken zegt de dan altijd zaken, zaken ik begrijp niet, ik kan toch schrijven over zaken jarenlang al die beroerde zaken en niets gaat goed wij zijn arm als de mieren na, saripa, tsudama al genoeg, ik blijf toch stijf als een plank de twee baboes trokken zich terug de vulsale mannen gloeiden als hun oven, rood achter zijn micadeurtjes tante Flor had met een diepe zucht zich opgericht en zat nu haar dikke gede gezicht met de Chinese opgetrokken ogen volle maanden uit de altijd zwarte haren die wegladden naar Grote Condé van een manderijn, zoals zij nu zat wijdbeens in flanelle peignoir de dik zwellende handjes op de ronde knieën juist zo als Anton Derk zich dik was planten als van een tippijkong hing de gezakte boezem in twee golven op de formidable golf van de buik en die rondgetrokken om mijn lijnen gaven haar een afgodische statigheid zo als zij nu recht zat met haar strak boos manderijne gezicht aan de lange leller de oren twee kolossale brillanten die haar hel brusjes omschitterden en nietschene te behoren bij haar toilet de ruime flanelle zak maar meer bij haar eigen wezen zoals een juweel dat men in een idool heeft geincrusteerd zoals niet ouder dan 60 jaren zoals zo oud als Otelie Steinde weert en ouder mama maakt het goed toch liefd dat jullie gekomen zijn zij zij zich herinnerend dat zij nog niets bemiddelijks tegen de familie gezegd had en haar gelatine-achtige massa dreelde gemoedelijker nu op de divan terwijl om haar heen zaten de hekse gezichtje verimpelt Anton die zich vloor herinnerde van 40 jaren geleden toen ze nog een frisse nonna geweest was een nonna in wie je Chinese bloed vloeide dat haar een exotische aantrekking had gegeven voor de mannen Ina der Boerk, zeer Holland zijn correct en voornaam oogknippend en het blonde vrouwtje Lili waar komt de daantant toch niet? riep dan de Lili Lili ga jij toch eens kijken waar jouw grootpapper blijft met oom Tante, zei Ina der Boerk, blijf maar zitten kind ze mag nog niet veel rondlopen Tante en Ina die nieuwsgierig was naar het appartement dat oomdaan en tante Flor bewoonde stond op, ging door de slaapkamer van Tante met een snelle blik naar de koffers Eenda Baboos was bezig met kleren en kast waar zijn de heren Baboos? In het kantoor Nyonya de Baboos wees Ina door de serre te gaan nu, het was een mooi en zeker duur appartement Ina wist dat het pension duur was en arm als de mieren zouden oomdaan en tante Flor wel niet zijn oom had dus nog een slaapkamer en een kantoor papa was op het oogblik bij hem en zij spraken zeker over zaken want ze hadden in Indië gemeenschappelijke belangen in verschillende ondernemingen thuis sprak papa nooit over zaken liet zich over niet uit tot wanhoop van Ina zij hoorde hun beide stemmen en ze dacht stilletjes door de serre te naderen wie weet of ze niet een detail zou horen en ze hoogte zou brengen van de stand van het voortuin van oomdaan om lauter onschuldige nieuwsgierigheid tot zij stilbeefstaan met een schok want zij hoorde de stem van oomdaan veranderd was die stem niet zei dat zij een vijf jaar oom niet gezien had uitroepen Harold, wist jij dat dan al zo lang sst hoorde zij haar vader stem, kalmerend en oomdaan herhaalde, fluisterend wist jij dat dan al zo lang speekzacht ik dacht dat ik daar iemand hoorde nee, het is de baboe die opruimt en ze verstaat er in Hollands spreek toch zachter dan, ze haar al dertig ja, ik wist dat al zo lang zo lang ja, 60 jaren lang ik heb het nooit ik heb het nooit geweten spreek zacht en is zij nu dood ja, ze is dood hoe heet ze ook weer Mabooten ja, juist, Mabooten ik was een kind van 13 jaar ze was de lijfmijd van mama en zij hield mij ook het zijn haar kinderen die me lastig vielen ze heeft het aan haar zoon verteld die is mantrie bij het kadaster ja dat is een beroerde kerel, ik heb hem geld gegeven dat is goed, maar zie je dan, het is al zo lang geleden ja, het is wel heel lang geleden spreek het niet over met Floor nee, nooit, nooit als hij mee is gekomen, als op de gal was gebleven zou die beroerde kerel misschien ja, het is wel heel lang geleden en het gaat voorbij het gaat voorbij, nog een heel korte tijd en dan ja, dan is het helemaal voorbij maar dat jij harlt, dat al zo lang hebt geweten spreek zacht, spreek zacht, ik hoor en de zeren het was Inas Japan die geruist had ze had met een kloppend hart gehoord gemart het van uw scherigheid en ze had niets begrepen maar zij onthield de naam van de dode baboe maa poeten nu, meer ruisende de zij van haar rok deed zij of zij door de zeren aankwam, omdaan, omdaan de deuren der verwarmde zeren open verschen zij op de drempel ze zag de beide oude mannen zitten haar vader en zijn broedig ze waren 70, 73 ze hadden nog niet de strakke ontzetting van hun oude gezichten die met verblinde ogen in het diepe verleden hadden geschoud kunnen ontspannen tot het aanschijn van iedere dag zij scheenen beide Inas spectraal waarover hadden zij gesproken wat verboren zij wat wist papa al 60 jaren wat wist omdaans eerst zeer dat zo kort en zij voelden een rilling langzaam heen en gaan als van iets klams dat slepend voorbij ging omdaan, ik kom je zoeken riep zij met een vertoon van hartelijkheid welkom in holland, welkom om, u treft het niet met de kou het is barweer u zult het wel koud hebben gehad in de trein arme tante Floris stijfels een plank om Anton is er ook een tante Steffanie en mijn lili is meegekomen ik kom u toch niet stooren in de zaken omdaan, kus daar sprak, terug, luid, rugtig, hartelijke woorden hij was klein mager, gebogen, tanig verindist in zijn kleren een dunn grijskuifje en de snit van zijn profiel gaven hem iets van een papagaai en in dit vogeltiepe leek hij op zijn zuster Steffanie, had hij, als zij bruske, pittige oogjes nog een ontzetting inhuiverde omdat hij besproken had met zijn broer Harald hij ga je de wat papieren bijeen schoof die in een portefeuille doen of zij over zaken gesproken hadden en zijden dat zij komen zouden zij volgde Ina dadelijk naar de zitkamer en er was begroeting tussen oomdaan en die hem kwamen verwelkomen tante Flor weet van niets dacht Ina, zich herinnerende hoe tante zo even gesproken had over haar komst in holland waarom waren zij gekomen wat wist papa al 60 jaren lang en wat wist oomdaan ze tot zo kort, kwam hij daarom in holland? was het iets van geld, een erfenis die hun toekwam ja, het was zeker een erfenis wie weet, misschien zouden zij nog heel rijk worden wist tante Steffanie ervan om Anton, tante Otili, groot mama het meneer Takma wat was het en was het een erfenis hoeveel zij brandde van nu scherigheid het blijvende, nog correcter dan zij al was van natuur tegenover het Indie Sangene van oomdaan op muilen en de Chinese tipekong die tante Flor was boezum golfende tot ronde buik toe zij brandde van nu scherigheid met een moederblik van haar ogen voornamelijk pogende te verbergen haar akut van langer om te weten en verhalen die haar niet interesseerder gingen om oomdaan, tante Flor vertelde van de kinderen marines, administrateur van de suikerfabriek met de gal woonde met een grote familie zijn kinderen alweer getrouwd en verspreid over Java Jan, Gaan aanstand te zijden, de vrouw van de resident van Gerebon dolf, ongetrouwd, rechtelijk ambtenaar haar, Inader Boerk konden die neven en nichten niet schelen ze zag ze liever maar nooit, het was zo een Indie's troep en ze deed neer Buigend toch niet al te hoog, vriendelijk belangvijnsend in de verhalen hoe Clara, de dochter van marines was getrouwd en de zoon van Gaan niet wilde oppassen ja, zet dan te Flor en dan zitten we nu weer, in Golland in die beroerde pension, voor de zaken altijd de zaken en ja, Cassian wij blijven arm als de mieren wat moet ik doen hier 5 maanden lang met die weer gauw ik niet uit gelukkig, ik heb 10 Dijsselman en door Perlkamp dat waren twee oude Indische dames en die zullen mij gauw opzoeken en die hebben mij geschreven Chinese kaarten en ik heb 20 spel meegebracht zo zal ik die 5 maanden wel doorkomen en Tante Flor oud boos mandreinig gezicht zacht naar haar man, de Daan nee, dacht Ina, Tante Flor wist niets van de erfenis misschien was het toch geen erfenis maar wat was het dan ze gingen, Ina en Lily in het rijtuig dat papa rot kwam halen Stephanie bracht in het haren Anton thuis Ina zorgt dadelijk haar man op zij moest iemand raadplegen en ze wist niemand beter ze vond er minstens een kantoor Leopold, zijde zij, kan ik je even spreken ik heb straks hun consult zijde hij gewichtig ze wist dat hij loog, dat hij niets te doen had ze zetten zich rustig mantel nog aan en hoed op Leopold hij schrikte van haar wat is er, vroeg hij we moeten weten waarom Omdaan en Tante Flor naar Holland zijn gekomen grote goedheid riepen uit dat zijn toch niet in de war ik weet het niet, ik geloof dat niet maar er is iets waarom Omdaan is gekomen iets wat ik weet het niet maar er is iets iets dat papa al 60 jaren weet dus van klein kind af, van jongen van 13 jaar Omdaan weet dat pas sedert kort en komt er klaarblijkelijk voor over naar Holland om papa te raadplegen hoe weet je dat dat weet ik, neem nu aan dat ik dat zeker weet verder weet ik nog meer wat dan dat Tante Flor niet weet en dat Omdaan er met haar niet over zal spreken dat de oude baboe van groot mama Maboute heette en dood is dat haar zoon is een mantrie integral aan wie Omdaan geld heeft gegeven dat is al wat ik weet zij zag elkaar aan, beide bleek wat is dat voor een ontsamenhangend verhaal zijn Leopold Der Bourg, advocaat haar haalde gewichtige schouders op Ina voornaam sloeg de ogen moe op het is heel veel, wat het is weet ik niet maar het is van gewicht en ik wil weten wat het is, kan het niet zijn van een erfenis van een erfenis vroeg Der Bourg niet zien de die ons toekomt zou die mantrie dingen weten die als Omdaan hem geld gaf misschien, zei Der Bourg is het wel om geld dat papa en Omdaan schuldig zijn nu werd Ina heel bleek nee, dat zo riep ze uit ik kan niet weten, het beste is er niet over te praten, trouwens, papa laat toch niets los maar Ina was tenu scherig zij schudde het hoofd voornaam onder de witte paradie van haar hoed ik moet het weten, zeiden zij hoe wil je er achter komen jij moet eens met papa spreken, hem vragen wat hem drukt maar ik ken hem altijd gedrukt ik heb 20 jaren lang dat ik je man ben papa spreekt nooit met mij heeft in zijn zaken zelfs een andere advocaat dat weet je toch dan zal ik het papa vragen dat zal je niets geven ik moet het weten zij Ina opstaande nee, ik zie het toch ook geen erfenis in god, god, god, wie weet wat het is geld, misschien het is zeker geld dat papa en Omdaan zouden moeten tegeven als geloof je, ze hebben veel zaken samen, dat geeft allerlei verwickeling en het is meer gezien dat geldmannen die veel zaken hadden ja, ik begrijp je het is misschien beter Ina er helemaal niet in te grijpen, pas lief op je weet niet in wat een wespenestier je steekt het is 60 jaren geleden gebeurt, het dateert van 60 jaar geleden wat een tijd zij Ina gehypnotiseert het is wel heel lang geleden de hele boel is al verjaard zij der bork onverschillig doen het bang nee, zij Ina, de witte paradies schuddende het is iets dat nog niet voorbij is dat kan niet zijn, maar papa hoopte dat over een korte tijd wat, het voorbij zou zijn gegaan ze zagen beide heel bleek Ina, Ina pas toch op, zij der bork je weet niet waarin je je steekt nee, zijden zij gehypnotiseert zij moest weten, zij wilde weten, zij zou die navond met haar vader spreken einde van hoofdstuk 2 van deel 2 een opname van Karola Jansen Rotterdam 8 oktober 2007 www.karolajansen.nl hoofdstuk 3 van deel 2 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van oorteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Coupérez deel 2 hoofdstuk 3 zij dwaalde het huis rond, geagiteerd en onzeker wat zij doen zou zij hoorde in zijn kamer beneden aan straat Paul, haar zoon, de student hij zat daar te roken met vrienden en ze luisterden in het voorbij gaan naar de luidruchtige stemmer van jonger Luij er werd gebeld en het was haar jongste jongen, Gus die in haar school kwam, haar lieveling en blij hem te horen praten, vrolijk en jong vergat zij in ogenblik de velle nieuwsgierigheid die in haar kortste zij meende eerst nu haar vader in zijn werkkamer op te zoeken maar het was de kort voor de eten vreeste zij en papa hield er niet van als men hem stoorde op dit uur ze had geen rust, kon niet totzitten komen en dwaalde verbeeldje, als papa geruineerd was wat zouden zij dan moeten doen ze moest wel wat nadaten zij hield meer van hem dan van de anderen maar er waren zoveel neven en nichten als tante haar voortuintje maar niet versnipperde in legaten een om geld bezorgde moederlijkheid deed haar denken aan de toekomst van haar dritaal nu voor Lily deed zij wat zij kon bewerkte zij tante Stefanie en om Anton Paul moest me weten hoe hij er kwam al had die miljoen hij zou te kort komen het uur van het diner naderde en in de eetkamer wachten zij met der Boerck en de twee jongens tot papa beneden was toen Harold Derks binnenkwam meenden zij dat vaders lange maagere gestalten die kromboog nog meer gebogen zich kromden een galgele kleur koperde in zijn hollenwangen Ina hield van een correcte maar gezellige tafel het eenvoudige diner was met smaak opgedaan zij had tenu in haar huis was een voorbeeldige mestres des huizes zij had haar kinderen in vormen opgebracht en begreep niet dat Lily zo uit de band sprong dadelijk naar haar huwelijk wat een rommel was dat daarbij Frits en Lily er aan denken was hij tevreden over haar jongens hun manieren aan tafel, gezellig vrolijk praten Paul niet al te druk toch om groot papa Gus maakte nu en dan een grapje dan lachte Ina daarom en streek hem over zijn boel Harold Derks sprak bijna niet met een lach die pijnlijkte om zijn lippen hoorde hij naar de jongens Der Bourg sned het vlees en was voor groot papa meestal een aparte schootel hij moest zich zeer menageren om maag en lever hij leed eigenlijk altijd pijn soms rimpelde zijn voorhoofd in fysieke smart hij sprak nooit over zijn lijden deed wat de dokter hem zeiden te doen was altijd zwijgzaam en zacht, kalm waardig gebroken naar lichaam om ziekte gedrukt naar ziel die ween moedigde uit de zachte blink van zijn oude galders grote ogen Ina zorgde voor haar vader zachte aparte schootel eerst na zij was oplettend en hield ervan dat alles in haar huis aan haar tafel in orde was aan het dessert echter stakte onbetoombare nieuwsgierigheid weer in haar op vragen brandde op haar lippen maar zij zou natuurlijk aan tafel niet zeggen en zij lachte weer om haar Gus streelde zijn boel in haar huis Japon vermoederde zij meer samen met Gus blikte niet zo heel voornaam haar ogen moe als onder de wuiving van haar witte paradie tegenover dikke tante Floor die zo indies was papa stond aan het dessert op en correct zeiden hij je permetteert Ina ik heb een beetje pijn arme vader zeiden zij lief de oude man ging de kamer uit Pol was dadelijk opgestaan om voor hem de deur te openen zij bleef nog een tafel de ouders, de beide jongens Ina vertelde van Omdaan tante Floor zij amuseerde zich om de 20 spellen Chinese kaarten Gus die goed indies kon doen deed tante Floor na hij herinnerde haar zich van een paar jaar geleden en Ina lag te vrolijk om haar jongen aangemoedigd deed Gus toen tante Stefanina vervolgde zijn gezicht met een oud gebibber van beweeglijke nek en der boerk proefste van plezier maar Pol de studentriep uit pas op Gus, het is je erf tante laat ze het maar nooit weten dat je haar na doet niet aardig dat zo te zeggen weet Ina zachtmoedig Neenpol, het is niet aardig van je je weet mama houdt niet van toespelingen maken op erven en erfenissen Neenpol, dat vind ik kon nu ik begrijp niet hoe papa erom lachen kan maar de vrolijkheid bleef toch om Gus en toen Gus om Anton nadeed, de vuistige klant op de knieën liet Ina zich mede slepen lachten zij alle drie te samen vereend tegen de derkse als in een familiebond genootschap van voornamere jongheer der boerks tegen indische ooms, tantes oud ooms, oud tantes Ja, grootpapa is zeker de beste zappel grootpapa is gedistingeerd nu oma ma zo noemde de kinderen de oude vrouw is ook hoe oud ze is een heel gedistingeerde vrouw zij Ina wat een oude mensen in de familie zij Gus overmoedig Ina kan meerden hem geen aardigheden over de oude vrouw zij voelde alle ontzacht voor haar omdat zij zo heel oud was en bleef zo majjesueus Tante Ottili is die nu al 60, vroeg Ina Eensklaps hypnotiseert door het getal van 60 dat haar fatidiek groot voor de ogen schemerde en de her boerks hadden het nu niet meer over geld, maar zij hadden het over familie behalve grootmama en papa oma ma en grootvader voor de twee jongens praken zij alle andere af en Gus deed ze alle na Anton, Tante Steffnie, Tante Floor deed hij de Omdana de zoon die was administrateur en Gaan, de residenten van Giribon hij had ze allemaal wel eens in Holland gezien ze kwamen voor een paar maanden voor een jaar met vlof en zij gaven altijd stof tot bespreking en humor in de huizen der Boerk maar Ina lagte niet meer zij stond op en de nieuwsgierigheid brandde haar zo dat ze haar pijn deed boven zat Harald Derkz aan zijn grote schrijftafel een groen gekapte lamp deed hem nog geler schijnen en scherp groefde de vooren zich in het verwoestige gezicht van de oude man hij zat gezakt in zijn stoel de hand beschaduwde zijn ogen voor hem lagen grote bladen vol cijfers die hij na moest zien zoals Daan hem gevraagd had te doen hij staarde voor zich uit 60 jaren geleden had hij het ding gezien het ging voorbij, maar in het langzamer voorbij gaan kwam het zo dicht kwam het zo dicht weer terug het gezicht ervan had hem voor zijn hele leven geschokt in zijn kinderherzenen en kinderzenuwen en dat hij rustig oud was geworden heel oud, ouder dan nodig was dat was om zijn zelf bedwang spook was het ding van vroeger het vreselijke ding en het zag hem aan met ogen terwijl het dichter kwam en zijn sluien van mis sleepten als over ritzelende bladeren heen over een pad dat zou gebakend zijn met sombere bomen van wie eeuwig spook was het ding en dichter kwam het in zijn voorbij gaan voor het zich heel weg zou storten in verleden nooit echter was nog achter de bomen eentervoorschijn getreden en had de hand afweerende uitgestrekt om het voorbijslepen spookding tegen te houden o, dat het toch voorbij ging dat het toch heel voorbij ging dan een schaduw achter de bomen kwam eenwaarlijk te voorschijn zag hij in hand tot stilstaan voorbijslepen, het ding, het blad ritzelende spookding o, dat het toch voorbij ging hoe langzaam, langzaam ging het 60 jaren al lang ging het voorbij en de oude man en de oude vrouw ieder in hun huis of samen aan de ramen gezeten wachten tot het voorbij was gegaan maar het zou niet voorbij zijn gegaan zo langer zijn nog leefden medeleiden voelde Harold Derkx voor de oude man, voor de oude vrouw o, ging het toch maar voorbij hoe lang duurde de jaren hoe oud waren zij geworden waarom hadden zij zo oud moeten worden was het hun straf geweest hun straf, hun beide straf nu wist hij het deel zijn na moeder in de schuld, de vreselijke schuld Daan had het hem verteld maar Boete had het haar zoon gezegd de mantrie had het verteld aan Daan zo velen die het wisten en de oude mensen, zij dachten dat niemand het wist dan de oude Dr. Roulofs o, zo velen die het wisten het begravenen en altijd opspokende ding, het geheim dat in zijn klammen mist altijd weer oprees o, dat zij zo oud moesten worden zo oud, dat nu alweer Daan het wist zo hij maar zwijgen bleef tegenover Flor zou hij blijven zwijgen zou de mantrie blijven zwijgen er moest geld gegeven worden minstens tot de oude mensen dood waren en het ding voor hen en met hen voorbij was een zachte klop, de deur openen hij zag zijn dochter op de drempel vaardertje, zeiden zij lief wat is er gint Ina trot nader vaardertje, stoor ik je niet ik kom eens zien hoe je het maakt ik vond dat je er zo slecht uit zag zij zorgde voor hem als een goede dochter en hij waardeerde dat zijn hart was gevoelig, hem week de zorg van Ina, de jeugd van de jongen steden hem wel warm en vriendelijk aan in zijn heel killaard en hij strikte de hand naar haar uit zij zetten zich naast zijn voertuim met een snelle blik over de papieren geïnteresseerd door al die getallen die zeker de staat van het voortuin van papa en dat van Omdaan weer gaven ben je ziekvaardertje ja, zeiden hij en kreunde, ik heb pijn haar het liefheid verteederde hem en hij zei, ik moest het maar niet lang maken foei, we zullen u nooit kunnen missen hij glimlacht hem met een gebaar je zou een zorg minder hebben nu, u weet, het is me geen zorg het was waar en ze zeiden het met oprechtheid en de oprechte klank klonk helder door in de moedelijke stem van zijn kind maar u moest niet altijd zo werken maar ik werk niet veel wat zijn nu weer al die getallen zij gluurde, hij wist haar nieuwsgierigheid wist ze van haar kinderjaren af toen hij had vinden snuffel in zijn schrijftafel sedert, sloot hij alles af zaken, van Indië ik moet dat voor Omdaan nazien maar het is niet heel veel werk is Omdaan tevreden over de zaken? ja, Omdaan is tevreden we zullen nog rijk worden kind zou u denken? haar stem klonk getig ja, wees maar gerust ik laat je nog wel wat na zijn stem klonk bitter hevvader, daar denk ik heus niet om ik top wel eens over geld, over Lily die op niets getrouwd is wat hebben Frits en Lily? over mijn jongens mijzelf kan geld niet schelen het was bijna waar het was met de jaren waar geworden sedert zij ouder werd gaf zij meer om het geld te willen door kinderen had in haar ziel moedelijkheid zich ontwikkeld al bleef die ziel materieel en klein jawel, ze haar al derk dat weet ik u is zo gedrukt vader jawel, Omdaan heeft u gedrukt gemaakt, dat heb ik wel gezien hij zweeg op zijn hoede u spreekt u nooit uit vader kan ik niets voor u doen? wat drukt u? niets kind, jawel, jawel zeg mij, wat drukt u? hij schudde het hoofd wilt u het niet zeggen? het is niets, jawel, jawel het is iets, het is misschien wel iets vreselijks hij zag haar aan in de ogen vader is het een geheim? nee kind, jawel het is een geheim het is een geheim, een geheim dat u drukt wie weet al hoe lang hij werd koud in zijn ledemate en geheel zijn ziel wapende zich als in een panser en zo bleef hij op zijn hoede kind je fantaseert ik fantaseer niet maar u wil niet zeggen, ik leid er onder als ik u zo treurig zie ik ben ziek, maar u is gedrukt door dat vreselijk ding is dat geheim? er is niets jawel, er is zeker iets, is het geld? nee is het geld dat omdaan? hij zag haar aan Ina, zei hij, omdaan heeft wel eens andere ideeën omtrend vol strikte eerlijkheid in zaken, dan ik maar hij heeft zich altijd naar de mijnen geschikt er drukt mij geen geheim om geld waarom dan? om niets kind er is geen geheim, je fantaseert ik fantaseer niet ik je weet, vroeg hij schel zijn ogen in haar ogen ze schikten nee, stotten ze ik weet niets, maar ik voel wat, dat een geheim u drukt om wat om iets dat gebeurd is je weet zei hij nee, er is niets gebeurd ik ben een oudersieke man laat me met rust laat me met rust hij was opgestaan, nerveus, geagiteerd hij trok de moeder ogen voor naam met de blik van haar moeder op wie zij zich liet voorstaan ik wil u niet vermoeien papa haar stem klonk in correcte scherpte geaffecteerd ik wil u niet vermoeien ik zal u met rust laten ik heb met u willen praten omdat ik dacht zorg had ik had het met u willen delen, maar ik dring niet verder aan ze ging langzaam hoog, statig, beledigd zo als haar haar al derk zich haar moeder herinnerde naar gesprekken de deur te zijn uit gegaan een verwijtende telerheid kwam in hem hij had haar bijna weerhouden maar hij bedong zijn emotie, liet haar gaan ze was hem een goede dochter maar haar kleine vrouwenziel brandde weg in behoefte aan geld en dwaar ze hoog moedst waan zijn eilende dingen omdat haar moeder was een vreule ijzel monden en in een passie van uw scherigheid hij liet haar gaan hij liet haar gaan en de eenzaamheid bleef om hem hij zakte terug in zijn stoel beschaduide hem met de hand, de ogen en het lamp ligt onder de groene kap groefde hem scherp de voorens in het verwoest de smart gezicht hij staarde voor zich uit wat wist zij, wat raden zij wat had zij misschien overhoord in de serre toen zij aankwam hij pogde zich te herinneren de laatste woordig wisselt met daan hij herinnerde zich niet hij besloot dat Inna niets wist maar om zijn grotere gedruktheid raden o, dat het denkt of verbijging o, dat stier voor de oude mensen o, dat geen meer wisten het was genoeg, het was genoeg het zouden genoeg jaren vanzelf verwijd zijn en stille straf in zich voor zulke oude oude mensen en hij staarde de gijde dingen in de ogen hij staarde de avond lang in zijn stoel, het gelaat van ziekte en van pijn vervrongen, viel hij in slaap de luchtig zwevende van oude mensen en zag hij zich terug kind, dertien jaar in de nacht in de passangraan en hij hoorde de stem van zijn moeder o, god, o, god nee, nee, niet in de rivier en hij zag een drieën maar jong, zijn moeder, takma maboute en in het inerste lijk van zijn vader in de stortregenende noodlottacht einde van hoofdstuk 3 van deel 2 een opname van Karola Jansen Rotterdam, 9 oktober 2007 www.karolajansen.nl hoofdstuk 4 van deel 2 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van otheursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Coupérez deel 2 hoofdstuk 4 zij sleepen niet van die nacht ja, de nieuwsgierigheid was haar passie van haar kinderjaren geweest nu te weten, te weten haar man zou haar er niet helpen bang voor complicatie die zou kunnen dreigen als zij zich staken in dingen die hun niet aangingen zij, ze was nieuwsgierig tot onvoorzichtigheid toe nu te spreken met Omdaan zij zou hem zeker ontmoeten de volgende dag te huizen van groot mama zij ging die middag naar de nasolaan de oude Anna deed haar open blij dat de oude mevrouw niet vergeten werd dacht mevrouw er zijn boven meneer Takmaar Dr. Roulofs en mevrouw Floor ja, straks kunt u zeker naar boven dank u, de oude mevrouw is heel wel ja, ja, ze overleefd ons nog allemaal wil u dan maar een ogenblik wachten hier in de voorkamer? bestoken er nou lekkertjes met dat weer want al komt mevrouw nooit naar beneden ja, u weet dat wel er wacht altijd wel eens iemand van de familie oude Anna deed Ina zitten de meid richtte de voorkamersalon in als gezellige wachtkamer zo was er nooit te veel drukte voor de oude mevrouw dat mocht ook niet de vulkachel brandde goed de stoelen stonden in cirkel en de oude meid uit beleefdheid de oogschap te houden stond een ogenblik bij haar te praten tot Ina zijde ga zitten Anna de oude meid zette zich eerbiedig op een punt van een stoel dat was zo de gewoonte die men haar had aangenomen omdat zij al zo oud was zij vroeg beleefd naar de kleintjes van mevrouw Lily zodra het is goed weer is komt mevrouw van Wely de kindertjes eens brengen bij haar over over groot mama ja, dat zal mevrouw aardig vinden zij de oude meid maar zij wipte tegelijkertijd op en riep komt de waarlijke vrouw Stephanie ook? nu, de oude mevrouw wordt niet vergeten ze liet Tante Stephanie de laders bij Ina, trok zich nu naar de keuken terug neer Takma, de dokter en Tante Floor zijn boven zij Ina, we zullen even wachten Tante Tante, weet u waarom Omdaan eigenlijk naar Holland is gekomen om zaken zij Stephanie vragend ik geloof het niet, ik geloof dat er iets is dat er iets is zij Stephanie geintrigeert wat? iets dat niet zo behoort? wat het is, weet ik juist niet u weet, papa laat nooit iets los is Omdaan geruineerd? dat dacht ik ook, maar papa zegt gedesideerd dat er geen mikmak in geldzaken is maar wat er is? maar wat zou er zijn? er is iets ze zagen elkaar in de ogen beide van nu scherigheid brandend hoe weet je dat Ina? papa is heel gedrukt maar hoe weet je dat? de behoefte te vertellen over Won Ina's voorzichtigheid Tante, vlusterde zij ik kon het heus niet helpen maar gisteren, toen ik Omdaan en papa in Ooms kantoor ging zoeken hoorde ik in de seren Tante Stephanie knikte bibberend met een beweeglijke vogelhoofje angstig te weten hoorde ik, papa en Omdaan een ogenblik spreken met elkaar ik luisterde natuurlijk niet hoorde toch dat Omdaan zei tegen papa maar wist je dat al zo lang en toen antwoordde papa ja, al zei je dat 60 jaren zei je dat 60 jaren zei Tante Stephanie in spanning dat is zo lang als Ottelie oud is misschien was het over Ottelie je weet Ina, Tante Ottelie is het kind van Takma Tante Stephanie knikte van ja er is vroeger veel over gesproken nu zijn de mensen dat vergeten het is alles zo lang geleden mama heeft niet gedaan zoals het behoorde ja, ze is een heel zondag geweest zou het dan dat zijn waarover ze spraken ik denk het niet Omdaan wist toch ook wel en papa zou niet hebben gezegd dat wist ik al 60 jaren nee, zei Ina, in combinatie verloren en haar anders moeder ogen stond er helder om toch te doorgronden de vaagheid van het ding dat zij zag nee, zei Stephanie dat kan het niet zijn dan, iets van mama iets van groot mama ja, zeker iets van groot mama 60 jaren geleden wat een tijd, zei Ina ik was toen een meisje van 17, zei Tante Stephanie ja, wat een tijd geleden u was 17 ja, toen stierf papa Derex groot papa ja, je weet hij verdronk ja, het dateert uit die tijd ja, wat kan dat zijn? herinnert u zich de baboe van groot mama jawel, die heet Mabooten, die is nu dood hoe weet je dat? dat hoorde ik in de seren wat hoorde je nog meer? de zoon van Mabooten is mantrie bij het cadaster te dekal en Omdaan geeft hem geld geld om te spreken of om ze mond te houden ik denk om ze mond te houden zou er dan iets gebeurd zijn? 60 jaren geleden Tante kan u zich niet verinneren? maar kind, ik was jong ik lette niet op, ik was een meisje van 17 ja ja, Tante is ook jong geweest 17 was ik ik was met de andere kinderen gebleven in de stad een zuster van groot mama was met ons kinderen daar papa was voor gezondheid in de berg met mama in de pasangraan en dat herinner ik me nu ze hadden Harald meegenomen ja, ik herinner me Harald was niet met ons, ze hadden Harald meegenomen Harald was papa's lieveling daar is het, dat papa is verdronken nachts in de kali hij kon niet slapen is het bos ingewandeld en misgelopen in de rivier dat alles herinner ik me was papa daarmee naar de pasangraan? ja, je vader was mee hij was een ventje van 13 jaren toen en hij weet se dat die tijd dat zegt hij dan weet hij iets van de bergen, van de pasangraan Ina, wat zou het zijn? ik kan het niet vermoeden Tante maar het is zeker iets van groot mama ja, zei Tante Stephanie, plotseling voorzichtig maar wat het ook is kind het is al zo lang geleden als het iets is is het vermoedelijk iets dat niet zo heeft behoorten zijn laat ons er maar niet naar zoeken het is al zo lang geleden, 60 jaren en groot mama is al zo oud ze heelt op en haar pittige vogel ogen staarde knippend, het was of zij plots iets had zien schemeren iets dat naarbij kwam en zij wilde niet meer spreken zij wilde zelfs niet weten een huiverende angst gemengd met een mist van vage, vage herinnering weemelde voor haar knippende ogen zij zouden het zwijgen toe doen het was niet goed al te diep door te dringen de jaren gingen voorbij de dingen gingen voorbij het was het beste ze rustig te laten voorbij gaan de zonden te laten voorbij gaan in de zonden loerden de machte de hel in de nieuwsgierigheid loerden de hel de hel loerde, razende sabbat in de boeken en albums van Anton zij loerde in haar moeders verleden zij loerde nu uit Ina's brandende brandende nieuwsgierigheid zij, Tante Stephanie was bang voor de hel in de hemel komen zij wilde niet meer wat er gebeurd kon zijn weten en voor de miste herinnering sloot zij de knippende ogen hield ze toe kind, herhalen zij, laat ons er niet naar zoeken zij wilde niets meer zeggen en Ina was zeker dat Tante wist Tante zich minstens wel iets herinnerde maar zij kende Tante Stephanie als papa zou zij nu niet spreken was zij op haar hoede oh, wat was het wat kon het zijn einde van hoofdstuk 4 van deel 2 een opname van Karola Jansen Rotterdam 10 oktober 2007 www.karolajansen.nl