 Onze onderzoek ging over de verantroelijkheid van professionals in de financiële sector, voor het ontstaan van de kredietcrisis. In de media is er nogal op gehaan dat de oorzaak daarvan was het onbeperk naastreven van eigen belang door bankiers. Dat is een beetje een vreemde diagnose, want als eigen belang een probleem is, hoe kan het dan toch zo zijn dat we sinds de dagen van Edwin Smith toch aan gewens heen geraakt dat het eigen belang het belangrijkste motief is voor handelen in de economische sfeer. Dus als het dan over eigen belang een probleem zou zijn, dan moet het over doorgeschoten eigen belang gaan. Is er inderdaad sprake van geweest, in de aanleging van kredietcrisis is er sprake van doorgeschoten eigen belang. En dat is in zekere zin wel het geval en dat heeft te maken met de dominante vrije maagdideologie die een aantal kenmerken heeft. En één daarvan is dat maagden zichzelf wel corrigeren, als er producten zouden ontstaan, financiële innovaties die op een of andere wijze niet rationeel zijn, dan corrigeert de maagd zichzelf wel en zullen die producten verdwijnen. Dat geloof alleen al heeft het UB toezicht houden zoals Ellen Greenspanner voor gezorgd dat ze terghoudend waren om in te grijpen in die vrije maagd. Ten tweede hield de vrije maagdideologie ook in dat vrije economisch handelen leidt tot creativiteit, tot innovatief ondernemerschap. Dat is onder andere terug te voeren op het werk van Friedrich Hayek, een belangrijke inspiratie bond ook voor veel investment-bankers. En die creativiteit is natuurlijk een goede zaak, want daardoor is een dataneconomie het ontstaat tot innovativiteit. Alleen kan het soms wel het geval zijn dat sommige producten te veel risico's bevatten. En omdat die risico's niet meer getoetes werden door overheidsinstanties door toezichthouders, was er echt geen corrigerend regimeer die in feite kon voorkomen dat die innovatief producten die doorschoten, dat die van de maagd werden gehaald. Nou, bijgevolgd had er dus een paar producten ontstonden waarin iedereen dacht dat ze en de shareholders rijken zouden maken, dat ze ook een belang waren van de klanten. Dus volgens het eigen begrip van de mensen in de financiële sector eigenlijk fantastisch producten waren, en dat ze dus ook niks fout deden, uiteindelijk toch hebben kunnen leidt dus zo'n katastrofe. Het heeft veel meer te maken met een paale blindenvlekken, die door ideologische omstandigheden namelijk het gelovende vrije maaktanke tot stand komen, onvoldoende corrigerend vermogen was vanuit toezichthouders. Het tweede deel van de verhalen is natuurlijk ook wel dat de professionals zelf zich ook wat meer hadden kunnen corrigeren als ze hadden gekeken naar de belangen van andere steekholster als de klant. Want de klantcentraalstellen is zeker nodig, maar wat het precies betekent, dat is volgens mij nog langer weg te gaan voor de financiële sector, om te ontdekken wat ze moeten doen om die klant inderdaad centraal te stellen, en dat heeft aan te maken met een aantal normaal waarden die wel weer terug te vinden zijn in hun eigen etische codes die we ook hebben onderzocht. Ze zeggen het allemaal wel om feiten dat die klantenbelangcentraal gesteld moet worden, maar wat daarvoor nodig is, namelijk ook een redelijke zorg als een belangrijke deugd voor die klant en ook openheid en transparantie als flankerende deugde, daar is men eigenlijk nog niet echt aan toegekomen omdat ook in de cultuur van die organisaties echt te laatig groeien. Maar hoe ziet dat er in de toekomst uit? Ja, dat is natuurlijk lastig in te schat op dit moment, maar de gluide die ik gehoord de bankersector zelf geeft aan dat ze nu hun handen vol hebben aan het implementeren van alle regels die op hun afkomen. Dus de compliance officers bij de banken die hebben, maken lange dagen en dat heeft ook tot gevolg dat men eigenlijk niet tot het andere toekomst, namelijk de cultuuromslag die ook nodig is. De cultuuromslag om andere waarders als het klantenbelang en centraal te stellen. Want dat is iets van het lange adem, dan moet je ook veel tijd en aandaan besteden. En door de focus op de naleven van alle duwe regels is er op dit moment eigenlijk onvoldoelde aardig voor. En is het voor het overige eigenlijk, business, as usual.