 Yani bugün yapmak istediğimiz ana şey amaç şu. Iıı sektörün bin dokuz yüz ellilerden bugüne kadar gelen sürecin içerisinde farklı gözlerden farklı bakış açılarından nasıl ilerlediğini görmek. Ercan Bey'le birlikte bir firmanın bir markanın hem modüler mobiliğe geçişi ve onunla birlikte bunun bir profesiyonelin gözündeki sürecini gördük. Diğer taraftan İklat hocamla birlikte bu işin eğitim sürecinde ve aynı zamanda standartlar ve normanlar tarafında neler olduğunu bir bakıma gördük. Şimdi Ersa özelimle dönüp Ersa özelinde de elli de elli sekizden bugüne kadar geldiğimiz sürecin içerisinde bir girişincinin ııı zanaatle el işçiliğe el işçiliğe başladığı bir mobilya ııı sürecine sonrasında endüstriyalleşme makineleşmeyle birlikte menopteye getirdi. İşin içine ne kadar teknolojiye intekre ettiği ve bunu aile olarak nasıl devam ettirdiği aslında sektörün iç farklı alanından farklı birer gözle birer kestir, çalışması yapmaya çalıştık. Iıı videoyu anlatmak için videoyu biraz bahsedeyim bu nasıl bir süreç oldu. 2011 yılında ııı konuşurken dede bir arada bunu dedin anlatıyorsun bir hikayeleri. Bu anlattığım hikayeleri biz bir de kaydı alalım. Yani bugünkü kayıtla benim için o anlamda önemli. Iıı filmaların bu kronolojilerinin dökümante edilmesi açısından ııı dede ile birlikte oturduk. Ben karşısına kamerayı koydum. O gün babam dayanındaydı. Karşılıklı olarak ona sorduk. Dedik meler yaptın. Bize baştan itibaren bir anlattı. Hatta bugün bu videoyu yayınlayıp bir anlayamamak konusunda da bir kararsız kalmıştık. Şuna bunu yayınlamanın gerekli olduğunu düşündük. Önce kendisine söz vereceğiz. Iıı kendisi biraz kendi gözünden askerden döndükten sonraki süreçten bin dokuz yüz doksanlara kadar ki süreci biraz biraz özetleyecek. O arada yanlarına geldik de bir de gelerek Erol Bey'lerin Ercan Bey'lerin o dönemde süreçte yaşadıkları şeyler de dahil edecekleri bir hikayeye dönüştürüp ııı sonunda da şu şekilde aslında toparlamak istiyoruz. Iıı kendime daha iyi anlatacaktır. Ama aynı zamanda şu anda Erol Bey aynı zamanda ortamı bululacakçılar bilindi. Başkan yardımcısı Ercan Bey onun haricinde top da mobile sektör meclis başkanı, ofis mobileci sanayici iş adamları derneği başkanı, Türkiye mobile federasyonu başkanı başkan yardımcısı mobile anlamında sivil toplum kuruluşları içerisinde çok fazla göreve ve göreve sayetler sektörü daha ileriye taşımak adına. Iıı ben onların adına onu söylemiş olayım. Iıı bu çalışma da bizim için bu şekilde önemli. Ben bu haliyle videoya çay yapıp ııı buradan çay yapayım. Birbiriniz elli beş yönde askerlerin yerinde. Babam malumatör dükkanı var. O orada çalışıyor. Malumatör'den başkanı şeyleri de satıyoruz. Bu arada Sivas'ta bir gariyoloji yapan adamdan gariyola aldım. Getirdik satıyoruz. Ön birinde o adam çarps diye giderdi bizim. Bize geldim. Onun içinken ne yapıyor, ne ediyor? Ben hastayım. Bu hava Sivas'ın aması sert. İzme'le gideceğin hali dükkanımdan ne tane eşya dükkanı satacağım. Ben o zaman o şeyden kaybolmuyordum. Gittik, baktık, konuştuk. Ne yapacağız, nasıl yapacağız? Ben söylettim. Babam, amcam, oğlum mu olmaz mı diye düşünüyorlar. Bunu şey yaparım dedim. Satın aldık. Yarın seni orta olduk oraya. Başkanım. Diğerken bir sene olmadan adamın bizim isremizi hanım dediler. Onu da senette aldık. Mademiz maderi bir şeye başlamış oldu. İlk işimiz sıfır sanayi verseyi. Sivas'ta onu işte şu kadar sandalye yaptık. O zaman bizden başka art çelik, teknik çelik, bilmem. İstanbul'un ileri gelen çelik işe yapan fırınları da iştirak etmişti. Ben de hesap yaptım. İç bizde kaldı. İç bizde kaldı Sivas'ta. Eğlenen sacı götürmek, Sivas'ta. Sivas'ta yapıp içeri İstanbul'da evet demek. Bu iş yanlış. Dedik, yerliksit herhalde kıyadık yer tuttuk. Sivas'tan çok sebebim onunla bir hafta içerisinde taşındı. Evimize taşındı. 1978'e, 79'e kadar her sene iadelerden razıza çeyim. Dosyadolabı iadesinin izanlılığı. Bu arada ben arsa aldım. O arsaya dört kat. Beşsüz Mekte'de arslanım. Dört kat. İna yaptık. Üniversiteye giriyor. Erdenene, Cendikoloji dokuyor. İş yerine gelip gidiyorlar. Bakmıyorlar. Bazı işler yardım ediyorlar. Diğerken tabi okullarda bitti. Onlar da yardım oldu. Birlikte işin büyüdü. Şimdi organun seneyi at yapısı yapıldı. Herkesin parçalarında alınır, inşaat yapıyorlar. O arada ilk organun senei bölgesinde Erseli'yi biz yaptı. Ve ilk taşındık, organun senei bölgesine çalışmaya devam etti. Benim isteğim, ailemizin bu iş yerini daha büyük mescidi kapatmasını isterim. Dileğim alaktan mıdır? Çünkü birkaç mezzetler geldi. Çalışan personelde biz hakkını vermeliyiz. Adamların ücretlerini vakit kesimeden ödemeliyiz. Her şeyden önce dürüst bir firma. Kıyasada alışveriş ettiklerimiz insanlara iyi bir işkide işimde olmak. Ürünlerimiz hakkında kaliteli yapmalıyız. Ki alanın memnun olsun bir başkasını da ona bakarak alsın. Her kademesinde birebir yaşayarak bir günlere geldim. Öncelikle babamızı, biz dedemizi, babamızı, aile büyüğümüzü 21 Mart 2017 yani bu 50 gün önce kaybettik. Pekani cennet olsun. Biz bu Ersan'ın bugüne gelmesinde, at ailesinin, birlikteliğinin bugüne kadar bozulmadan gelmesinde, annemle birlikte babama çok şeyler borçluyuz. İyi ki onlar vardı, iyi ki biz onların çocuklarıydık. Çok iyi yetiştirmişler. Bu birlikteliği birkaç nesil daha götürme çabası ile onun gayreti ile çalışmalarınıza devam edeceğiz. Bu işin en güzel tarafından birisi de 2010'dan bir yana tam olarak profesyonelleşmeye başladık. Eskiden tam bir aile şirketiydik. Muhasebeyi kendimiz tutuyorduk. Güretimde eksik olan işlerin yerinde bizler gerektiğinde boya yaptık, gerektiğinde presterde çalıştık. Gerekliğinde kamyon yükledik, gerektiğinde saç indirdik. Her aşamasında görev yaptık ama 2010'dan sonra artık kurumsallaşmanın gerekliliğine inandığımız için bir takım çalışmasına ihtiyaç kürdüğümüz noktada da profesyonelleştik. Yönetime profesyonel arkadaşlar dahil ederek tam bir takım çalışması içine girdik. Buçuk şeyler paylaştıkça, yardımlaştıkça daha birini ortamlara geliyor. Bu da tabi hem şirketin yüzünde yer alan arkadaşlar hem de dışarıdan destek aldığımız işte Ece Hanım gibi, Oğuz Bey gibi destek aldığımız arkadaşlarla bu süreci başarılı bir şekilde sürdürdüğünüzü düşünüyor. Şimdi aslında babamız çok özet olarak geçti. Benim anlatacaklarımın büyük çoğunu zaten anlattım ama ben kilometre taşlarını hurgulamaya çalışacağım. Hem Ercan hocam hem de Hikmet hocam kelebeğin süreci ne çok güzel anlattılar. Hikmet hocam da göçepe döneminden başlayıp, göçebelikten başlayıp yerleşik üzerine geçmeyle ortaya çıkan mobilya ihtiyacından çok güzel bahsettiler. O günler zaten Türkiye mobilyası tarihinin kireme tetaşlarıydı. Ben hatırladığım kadarıyla söyleyeceğim çocukken 1960'lı yılların başıydı. Neden? Her kiliden de mobilya manifatura ve mefkuşat satardı. Aynı zamanda da bulunduğunuz ilçede havara da mevzik ontanlığı olduğu için de çok sayıda asker varsa ve biz o küçücük dükkanda dedemlerin mobilya sattığını biliriz. Ama o zaman ki mobilya anlayışı yemek masası, yemek sandalesiyle başlayan bir süreçti. Sizin bahsettiğiniz zamanlardaki bir setirler, yüklükler falan zaten olduğu için evde onun dışında bir yemek masası ve sandalye ihtiyacın bir ihtiyaçtı. Biz dükkanda, dedemin dükkanda mobilyayı satarken kendi önümüzde yıllarca yer sofrasında yemek yedik. Ben herkide demedi, sıktıkla sorardım. Dedi dükkanda masa var, sandalye var ama bizim evde bunlar yok, niye derdim? Oğlum onlar lüks işi, onlar bize yaramaz, biz yer sofrası alıştrandığımız var, onu kullanıyoruz yani. Tabii bu süretin bu şekilde gelişmiş olması, dünyayla entegre olmanın getirdiği bir takım faydalarla birlikte mobilya sektörünün gelişmiş olması da ayrı bir güzellik. Biz doğru bir yolda gittiğimizi düşünüyorum, babalarımızın verdiği karar doğrusunda. Ben boğamın değinmediği birkaç konuya değinmek istiyorum. Özellikle 1953 yılında bu kar yola üreten tesisin önce ortak olarak, sonra da satın alınmasıyla birlikte gelişen süreçte en büyük sıkıntıyı malzeme temininde çektiğimizi hatırlıyorum. O zaman daha altı yaşındayım ben. Ama okuldan önce ben işe başladım, kardeşlerim de öyle, çoğumuz çocukluk döneminde işe başladığınız için bu süreçlerin hepsinde yaşadık, saç varillerini keserek, düzleştirip onlardan masa tablası ve masalar için ayaklar yaptıklarını hatırlıyorum. Boyayı yanımızdaki bizim yerimiz 150 metrekare civarında bir yerdi. Ama Sivas'ta şehrin merkezindeydi. Hani siz dediniz de İstanbul'da Halikite kontrafatikası vardı diye. Biz de Sivas'ta yanımızda bir pastanenin olduğu bir dükkanda açölye olarak çalışıyorduk. Çatı katında bir metre kapaktan yukarıya malzeme taşıyarak boyatardık. Hemen yanımız pastaneydi. Yan tarafta pasta yapılırdı, biz orada boyatardık. Ne kadar sağlıklı olduğunu artık düşünün ortamı. Bizim açımızdan bir şey yok ama pastanede yapılan ürünlerde mutlaka boyakatkısı vardı. Valla o hala var mı yok mu bilmiyorum ama o zaman öyle bir ortam vardı. Aralı bir tane siyah perde olduğunu hatırlıyorum. Yiyiyorduk tabii. Ama siz az önce de siz de anlattınız ya, hemen yanımızdaki suntak abrikasında üretilen suntak Türkiye'de yok satıyordu. Ama biz kullanamıyorduk. Niye? Normalde hiti yüksek olduğu için aslında doğru olmayan bir manzeme üretiliyor ama ne üretseniz satıldığı için de alıcı suç oldu. O zaman çevre sağlığı, işçi sağlığı gibi bir takım sosyal şeyler, indikatörler pek önemli değildi o tarihlerde. Belki bugünkü sağlığımızın bozulmasının bir nedeni de bu geçmişteki acı tecrübeler de olabilir. Neyse biz 1967 yılında o zamana kadar bu küçük atölyelerde yürürken Atagürrün yani ilk şirketimizin bir atölyesini kurduk daha büyük bir teyze olarak Sivas'ta bir hemen bir yıl sonra da devlet mazrin ofisi ile tanıştık. O amun orada bahsettiği gibi Arçelik'le Dostya Dolabında, Soyumlu Dolabında rekabet edecek konuma geldik. Çok kısa bir süre sonra da 1971 yılında aldığımız bir büyük ihaleyi Ankara'da merkezde yapmanın getireceği rahatlığı görerek Ankara yapacaklığımız çok anip kararlı. Ondan sonra da süreç büyüdü. 1978 yılında şirketin adı değişti, bizler daha aktif olarak sevdiğe girdik. 1990 yılında kilometre taşlar olarak bunları rejet demeye çalışıyorum. O zemzi sanayiye ilk taşınan firma olmanın gururunu hala taşıyorum. Sonrasında da 2000 yılında başka şeyler devriye girdi. Ben burada ara vereyim, Ercan Bey orada bir şeyler anlatır. Merhaba, ben Ercan Atah. Ben ailenin için biz beş kardeşiz. Şunurken babam da beş erkek kardeş, annem de beş kardeş, annem de tek kızdı. Bizim halamız teyzemiz yok. Hep beşlerden gitmişiz bu şehirde. Arçeli'yi ben Yantım Bey'e bahsetti, Sivas Bey'in 62 doğumluğu, benim üç çocuğum var. Ben değişiklik mevzunum, ben o beş evden de iktisat mevzunu o da. İkimizde serbest, mavasedeci, maalini müşahir bir zamanda, Belge'nizde var. 1999'da 10 siyat bir yöndek kurbabismal götürüyoruz. Ben iki sene sonra yönetim alındım, iyi olmuştuk. 12 yıldır da onun başkanlığını yürütüyorum. Bu rütunadan aldım ben görevim. Tabii bu tür sefakalarda olmak insana çok şey katıyor. İnşallah bu sene bırakmaya niyetim var. Bir de biraz siyasetçi gibi oldu, koltuğa oturunca bırakınmıyor. Üçüncü dil emrim bu. İnşallah niyetim bu sene bırakmak. Aynı zamanda Türkiye'de ve Boz sahibiliğinde sektör meclisine davutlu anlardan, Kerebek ve Doğuktaş'ın sahibinden 10 sene sonra görevi değer aldım. O da 10 sene bırakma koltuğu, zorla bir daha olsa aldık oradan. Bir de federasyon kurduk biz üç sene önce. Mobile federasyonu. O da başına yardım edelim var. Federasyonu kurma çok önemliydi. Sektörün gelişini için. Daha sonra da inşallah de ömürüm orada. Ön biraz karışık konuşabilirim. Bazen erse bazen sektörle ilgili. Açeliğim kurmuş amacın bir bilen var mı? Açeliğim kurmuş amacı. Devletin mobili ihtiyacını karşılamak için kurulmuş. Devlet malzeme ortada, Açeliğe otaktır. İlk başlarda devletin mobili ihtiyacını yaparken daha sonra bizlerinde sektörü girmesiyle onlar işte beyaz eşya, puluz olabına. Katmada yeri daha yüksek, ünlere geçtirir. Bizler evladım dediği gibi. Hem okuduk, hem çalıştık aslında. Ben askerden geldikten sonra şu süreci atlıyorum ben onu nereden bahsetti. Tabii aslında bir sürü kelime söyleyebiliyorum. Sizlere biliyorsunuz da Ercan hocam. Mesela bir kalp it kazanı biliyor musun duydunuz mu? Eskiden haberlerde kalp it kazanı patlardı. Çalışanlar öldürdü. Kaynak yapmak için, okşayın kaynağı yapmak için okşayın üretmeniz gerekiyordu. Bu üretmek için de okşayın Türkçe satılmadığı için suyun içine kömbüle menzeler taşlar atılırdı. Bu kimelsiz olarak reaksiyon gösterince okşayın gazı elde ederdik. Çok bir detaya ama aslında olmayan şeylerle bu sektör büyüdü. Yani kaynak yapmak için hayati tehlikemiz vardı. Eğer oradan hata olursa patlıyordu ve insanlar ürük atılarsanız elektrik kaynağı vardı. Şu andaki aslında teknolojik gelişmeler tabii çok daha farklı sektörü çok büyük yiğmeler kazandı. Biz askerler geldik. Delirt malzeme iş yapıyoruz. Tabii bir de bugün yolda konuşuyor. Mesela bir kolon vardır koltuklarda kullanır. Otomobil lastikleri için gördüğünü hatırlıyor musunuz? Eskiden kurgutacılar keserler tek tek. İndirişelik yaparlar. Koltuklarda kullanılan kolon üretilmediği için otomobil lastiklerini ister yerde koltukçular döşemenin içine kullandı. Yani böyle mobil üretiydi. Yani tekstil, kolon. Bunlar aslında bu ürünleri bulup sergilemek lazım. Biz askerlerden geldik. Delirt malzeme iş yapıyoruz. Delirt malzemeye masayı rütbüyoruz. Aldığımız sayılarda on bin on beş bin dolap alıyoruz. On bin yani bir sene kişiler alıyorduk. Tabii burada bir ambala standardı yoktu. Biz bunu Türkiye'nin her yerine teslim ediyorduk. Her Türkiye'deki delirt malzemenin yirmi bir şehirde bölgede yapıları vardı. Bunlar da oraya servetmek zorundasınız. Teslimat yapıyorsunuz sonra resim dahilerek gidiyor. Biz bunları böyle yumurta gibi vaktan enel ile saraldık. Özel lastikler yapardık. Sevk ederdik, götürürdük. Daha sonra biz orada muayene yapıdık tek tek müşteri alırdı, metal dolabı yere yatırırdı. Bir kişi sülüyerek arabaları yüklet götürürdük. Yani öyle şeyler yaşadık ki aslında biz ambalaj malzemesi yoktu. Yani ambalajla saramıyorduk bir ürünü. Bunları öğrendik. Bu kültürler gelişti. Delirt malzem o bir şey ne ziyarette genel görmüş demiş ya artık demiş siz içeri geçer misiniz? Çünkü aslında bir sivastayken aşılık açılönüzde vardı. Formika. Yani aslında formaika markası Türkiye'de formik olarak oral et lezzo gibi düşündü. Formika'dan en mobiles üretiyorduk. Soğuk prester vardı. O zaman ki tabi şartlarda, şuanda ki şartlarda aynı diye gidiyoruz. Atölye bazı üretimlerde yapıyorduk. Laminat ile bir malzeme çıkmış artık siz kendinize başka hiç arayın. Tekne mobilya bunu getirmişti, bir makine almış. İşte ben de asker ile gelmiştim. Hemen gittim delirt malzem. Bir tane masa aldım geldim. Söktük demonte. Baktık çok kolay. Yani biz daha zor işleri yapıyoruz çünkü. Bunla ilgili de almamalı bir makine gerekiyordu. Almanların bir tek orasıydı. Bu Laminat'ın ısıtılarak esnemesi. Aslında post-sormik teknoloji diye. Ondan sonra bunun hep duyuyoruz. Firma çok sorun var. Teslimatla çok sorun demonte olduğu için de sol karışıyor, sağa karışıyor. Tamam. Modeler de montül etmek kolay ama bunun da bu kültürü almak, teknoloji yapıyor. Aynı yani bir sol yağı, bir san sağa yanın masaya pakete koyacaksınız ki müştirektiği zaman çok açtırayacağıma size sahi tutacak, dillik tutacaklar ha. Artık bunu üreten hocalarımızın olduğu üretim yerlerde sıkıntılar olduğunu gördük. Biz de ihaleye geldik. Makineye aldık ve ihaleye aldık. Yani bizim üstümüzde kaldı yani. Bunun da başarı ile ürettik. Tabii şöyle bir sıkıntı var. Merminat Türkiye'de sekay üretiyor. O zaman devletin polu da Öleceğin Bey var. Rahmetlik oldu. Ben de yaşadığı bir şey gelince tanıdığım çoğu insan aslında hocalarımdan da çok rahmetlik oldu. Hocalarımla da ben çok çalıştım. Hocamı da fikri erkek gene çok sevdiğim bir hocam ve hassasıyla bulduk. Haydar Hoca'm Necati Hoca'm aslında üzülüyorum. Bunlar ilk dil tonaterini yapan ilk düğün başkanımıza başbakanımdan mobilya yapan insanlar aslında. Bunlar ekol maalesef bugün de söyledim hocam. Belki yüz tane simteye başlar. Ondan sonra kayboldu bunlar. Yani bunlar biraz önce oldu değil mi? En üstünü iki en üstüleri veya bu okullar geçenler gerçekten ülkesi işini seven insanlar. Ya da mesleğini seven mi diyelim? Yani gerçekten yaptığı işten zevk alan işini doğru yapan insanlar da düşünün yokluk olan bir zamanda yani olmayan malzemeli olmayan boyayla, olmayan aksesual yapan milletin neden başlıyoruz? Şu an iş yapma bu kadar basit ki her şey var zaten. Yani şu an interneti giriyorsunuz. Zaten siz bulmazsanız da şu anda insanlar sefum satmaya çalışıyor. Ben geçen iki ay önce Muhtar Kent'in bir sohbetine gittim. Bir saat etkilendiğim kısım şey olmuştu. Korkola diyor. Türkiye'de kolayı ötecek. Dövücü yaptığı hammati ithal edemiyoruz. İzin yok. Tarla aldık 300 dönüm. Domati sektirdik, salça fabrikası buluyorduk. Salça yaptık. İracat yaptık. O dövücüde Korkola hammati sinkideyip. Şimdi bakın bir yabancı, bir dünya devi iş yapmak için nasıl bir mücadele yaptı yani Türkiye'ye geliyor. Bu beni düğünü çok etkiledi. Yani Türkiye gibi ülkeye geliyor. Korkola satır. Para kazanmak istiyor. Bunun için araziler bir domata çekiyor. Salça fabrikası buluyor. Ve salça üretilir. Dövücü kazanıp bunun mücadelesini yapıyor. Aslında orada da para kazanır diyor. Toparlarsak bu neyi konuşuyorsun? Deniz gibi biraz daha atıyorum. Derep malzemeyi konuştuk. Laminat'a girdik. Özcan Bey'i söyledim. Laminat üretiyor. Bunu reçine söyler. Biraz da kaynaştık. Çünkü dedeki laminat da mobiler sektöründe Özcan Bey'i de sabah doğuş büyük bir kaba biniyor. Üretim yapıyor. Hazırlıyor bir gün önceden. Erkenden geliyor. Bizim makinemizde laminatı deniyoruz. Yani bu şey gibi bu yoğurt olmuş tutacak. Tamam telefon açıyoruz. Tamam devam. Reçine doğru bükülebiliyorsa bazen de büküleniyor çünkü yanıyor. Yani o reçinenin ayarı veya reham madde doğru değilse laminatlar çöpe gidiyor. Çünkü pres diyorsunuz bükmeden sonra bükmeniz gerekiyor. Enterasyan yıllar sonra fuarlara gittik. Bir iz bir fuarında siensi makineyle karşılaştık. Point to point. Bu bizim çok ufkumuz açtı. Ben doğağımı çok takdir ediyorum. Gerçekten çok çalışkan bir insandı. Haklı bir insandı. Mesela bizim şirketimizde bilgisayarı zorla aldırdı. Muhassiri onunla tuttu. Yani düşünün bizlerimiz söylemeniz gereken şeyden hep o söylüyordu. Türkiye diye ikinci, diğer üçüncü tam bilmiyorum. Yani bu makineyi biz şöyle duymuştuk. İkea Türkiye'de retim yaptırıyordu o zaman. Birkaç retim yaptırdı. Firma'ya bu makineyi önermiş üründen hatası çıkması için biz duyuyorduk. Böyle bir şeye nefsanesi gibi. Kendi kendine gidiyor, deliyor, kesiyor falan gibiydi. Yani siensi değil, numerik kontrolü makinede daha eski. Mesela bunu hemen cesaret ettik, ama şöyle bir sıkıntılar, makine almakta yetmesinleriniz gibiydi. Şimdi teknisyen geldiğim gece bilmiyor. Ben matematiği çok iyi bilmiyorum, programlamak için dil yazıyorsun. Yani tanja, kotancam bilmeniz gerekiyor. Bir Ankara'da rağebe okulundan mevzun bir tenem bulduk hanımefendi. Çok tatlıydı. Bana çok matematik öğretti. Beraberce matematik çalıştı çünkü makineye git demek için gitti olmuyor. Yani şu anda öyle değil, şu anda çiziyorsunuz, gidiyor. Bu arada nasıl gideceğini, nasıl yoldan gideceğini, nasıl gireceğini çıkacağını tekrarlardır. Yani siz programı yazıyorsunuz oldu. Yani biz bunu kullanmaya başladığımız zaman bir arayı yüz yazmak zorundasınız. Yani tamam, her şey hazır. Ama şu anda nasıl otokette çiziyorsunuz, diyorsunuz ki bunu yap diyorsunuz programı kendi yazıyor. Yani belli bir yaştan sonra onlar uğraştık. Sonra hava yoktu, nasıl hava yoktu makine çalışmaya başladı. Üçüncü gün itelen çıldırıyor. Ne oluyor? Aşkı rutanmıyorum. Aşkı, muslu, su akıyor. Burada su akıyor. Çünkü komprosör var da vidalı komprosör değil, normal komprosör var. Teessatlardan belli bir zaman sonra su kılıtma yok. Yani bu komprosörü bulduğumuza doğa ediyoruz. Biz böyle bir ülkeyle o makineye getirmek satması bence enteresan. Çünkü o makine kısacıyor. Bunlar işte hocaları buldu tekrar. İtse bulamadığım için boruları ter çevirdik dolaştırıyorduk. Orada fiziksel olarak filtre yapıyorduk gibi şeylerle ulaştık. Sonra ben bu makineler biraz uzmanlaştım. O makinelerden satıldan kadar çokça itelen genci beni çağırıyordu. Gel diyordu çünkü elektrik gidiyor, voltaj gidiyor. Bunun nereden ağızlanıyor? Yani Avrupa'da olsa ağrıza başka Türkiye'deki sudan mı, havadan mı, elektrikten mi gibi içerisindeki sektörlerde çok yardımcı oldum diye gidelim. Biz şu anda hani bir yeni bir moda var. Dört sıfır dene ama biz dijisel dönüşündürüz. Fabrikada aslında aldığımız makine yani çoğu o yönde gidiyor. Yalmur etimle uğraşıyoruz. El olaya biraz bahsetti. 2000 yılından itibaren aslında şöyle ofis mobilyasında şöyle hiç biraz zor biliyorsunuz. Tasarım veya kendi yürümünüz olması gerekiyor. Biz aslında hep iş bize geldi. Biz işe gitmedik yıllarca. Buna kadar. Çünkü yapamayacağımız kadar işler oldu. Mühmek de istemiyorduk aslında. Ben biraz cesaret gösterdim. İşte mühendis aldık. Ben mühendis aldım. Mühendis kaçak aldım aslında. Gerçekten yani başka bir arkadaşına adına aldık. Çünkü şu anda aslında öyle biliyorsunuz. Çalışma bağışı veya büyük Türkiye'de maalesef şeyi kuramadık. Yani şunu söyleyeyim. Settika görevlerinde ya diyorum hanımı boşayabiliyorum. Çalışan adamı çıkaramıyoruz. Şimdi de bir geri dönüş davaları başladı. Her şirketin çok fazla davası var. Sektörün büyümesi için onu da halletmemiz lazım. O sektör sonuna da sonuna deyinebiliriz. Ben biraz sen biraz konuş da ben sonra topağa dönüyorum. Ben biraz daha altım. Şimdi kacan söylediği son cümleden yola çıkarak bir şeyler anlatayım. Onu ama sadece yani bizim konuşmalarımız aslında sadece Ersa Bağlamı'nda değil sektörle de ilgili. Az önce Ercan'da söylediği gibi sektörde çok kısır bir döngü var. Her sektörde olduğu gibi. Mobilya'da da öyle. İşi, iyi bilen, iyi beceredilen elemanlar ya da çalışanlar çok kısa süre içinde başka bir firmaya geçmeyi kendilerine görev kabul ediyorlar. Biz önceki yıllardır en 60'lı yıllarda hatırlıyorum. Bizde çalışan işçi ayrılırken bir bon servici vardı. Çok yapraklı nüfus cüzdanları gibi çok yapraklı bir bon servis sistemi vardı. Bir fotoğraf adı soyadı ki en son görevi ve onunla ilgili de iş yeri yetkilisinin kanağı atıl. Aynı devlet memurlarındaki sicil sistemi gibi. Şurada, şu görevde çalışmıştır. İyidir ya da şöyle eksikleri vardır gibi yazar. İmzalar, kaşayı basar. Sizden sonraki gideceği yer o bir eteranstır. O sistem yazılı olmamakla birlikte yeni bir işe müracaat eden için bon servisini getir diye ilk tepkiyi alır. O bon servise göre iş alıp alamayacağınız. İşi başlayıp başlayamayacağınız belli olurdu. Ama şimdi biraz ondan uzaklaştık. Hem çalışan için hem çalıştıran için ben konuştuğum başında dedim ya bu bir takım çalışması takım çalışmasında hem iş yeri hem yönetim kadrosu hem de çalışanlar mutlu olduğu sürece sistem başarılı olabiliyor. Veya ortaya iyi bir ürün çıkıyor. Onun yanında işte tasarım desteği aldığınızda ürün kağıt üzerinde kalmıyor satılabilecek bir ürünse pazarda yer buluyorsa ayrı bir keyif alıyorsunuz. Bunu tasarımla desteklediğiniz zaman çok daha farklı boyutlara gidiyor. Mobilya'da da bu çok önemli. Şimdi sadece telefon sektöründen söyleyeyim ayrı bana dört milyon dört bin lira para veriyorsunuz ama onun yanında dört yüz liraya beş yüz liraya da ona benzer işlevleri gören telefon bulma şansımız var. Niye gidip iPhone seçiyorsunuz? Bir marka bilinirliği var. Biz tasarım ezeldiği var. Takım şeyleri kolay erişebilmek daha kolay kullanım erişebilmek gibi takmış dinlikleri size onu almaya zorluyor. Yani bütçeniz yetmese de almak için gayret gösteriyorsunuz. Mobilya'da da öyle. Mobilya'da ocuz mobilya, sıradan mobilya yapmaktansa tasarım ağırlıklı ve tercih edilen mobilya yaparak bir üst segmentte yer almak her zaman için bizim hedefimiz eee şu anda bir onun için yapabiliyoruz. Başlandırdığımız Ercan'ı da söyledik bir çelik eşya diye atlandırdığımız metal mobilya olmasına rağmen bu evrimin içinde biz ahşap mobilyaya da 1987 yılından itibaren eee girdik. Ve şu anda da sektörde bizim gözümüzde tabi iyi diye dolduğumuzu düşünüyoruz. İsterlediği manka bilimeliğimizi ön plana çıkararak çok daha hak ettiğimiz, çok daha iyi yerlere gelmek istiyoruz. Bu şey şımarıklık demeyeyim ama eee gönlümünden geçen tabi burada üçüncü kuşak da çok önemli. Onlar da işe sahip çıktılar. Eee sabah konuştuğumuzda Oğuz Bey çok güzel bir şeyi vardı. Aile şirketlerinde eee yirmi yedi yıllık bir ortalama süreç tespit edilmiş. Tabi bu İngiltere'de yüzlerce yıllık geçiyor. Japonya'da hele eee sekiz yüz yıllık dokuz yüz yıllık aile şirketlerinden bahsediliyor. Ama Türkiye'de maalesef bu çok yürümüyor. Eee yalçınla onunla ilgili çok güzel bir benzetmesi var. Birinci kuşak işi kurar. İkinci kuşak, birinci kuşakla birlikte işi genişletir büyüttü. Üçüncü kuşakta sanat tarihi okutuyordu değil mi? Yani yalçından ben öğrenmiştim. Tabi ben bunu söylerken sanat tarihini kimsemek için söylemiyorum. Ama esas işinizin dışında başka bir kültürer faaliyetle eee işi götürmekte tabi ayrı bir şey. Eee bu üçüncü kuşak sayısını altıya beşere binirsek sekize on kuşağa çıkartmayı hedef ediyoruz. Demeden bir ara. Şimdi gene toparlayayım. Ben üç konuya değinerek önceler sürelim. Üstüne dağıtmayayım gene dağıtıyorum. Önce bir Ersa sürecini anlatayım. Sonra bir tasarımdan biraz bahsettiğim. Daha sonra da dernekten de sektörden bahsetmek istiyorum. Şimdi biz eee organizaniyedir ki gezerdik. Eee her şey çok yavaştı. Alt yapıyı halesi olmuştu. Işte mahkeme olmuş kadar. Neyse onları atlattık. Eee biz inşaata başladık. Inşaatımızı yaptık. O an çok demokratik bir insandır dedi gibi çok severiz. Işte fabrika yaptık. İş rengi geldi. Unutamıyorum. Eee kırmızı bir renk yaptırdı. Eee fekadey bir şey geldi geldi. Numune yaptırdı. Tamam dedi. Bakın dedi. Hadi karar verin dedi. Ama dedi kırmızı dedi ki o zaman kırmızı renkli bir fabrika yoktu. Yani hep aynı renkte düz veya beyazdı. Eee mesela hatırlıyorum o pohturular rengi mesela biz Çelik'i eşya başladığımızda da eee İstanbul'da ait herkes sacın köşesini eee Çelik'te çizip makasta çıkarıyordu. O an bu işe başladığından itibaren hiç makasta köşe çıkartırmadı hep kalıp yaptırdı. Çünkü yatırımdı. Eee onun kaliteyi arttırıyordu. Bir adresyonu sağlıyordu. Ve resimlerini kendi çizerdi. Eee sektörde farklıydık. Yani Arçek'ten işe alması. Aslında bu devlet malzene ve ihale bizi terbiye etti. Yani ihale verdi, sayıp etti. Bizi teslim zamanı verdi. Bu bizim de hızlı büyümenizde bir araç oldu bize. Çünkü orada işte muayene var, kontrol var. Yani boyanın kalınları ölçülürdü dediğim gibi. Sacın kalınları ölçülürdü. Sizi artık bu kalınıza giren bir kalitan bundan tarih düzelemesin. Yani sadece 080'dir, 080'dir. Çünkü altta olduğu zaman bunu teslim edemezsin. Bu güzel bir alışkanlık yaratmıştı. Biz Simcan'daki fabrika yaptığımız zaman sunta kesme fabrik makinesi altı İtalyan aldık. Çok gezdik. Yurt dışında da fabrika çok gezdik. Bunda bir faydası oldu. Aldığımız sene çünkü Faks yeni görmüş düşünün. Yani biz gene MC kontrolü sunta kesme makinesi aldık. Faks makinesi yeni gelmişti. Biz bu yatırımlarımızı yaptık. İkselerlet malzeme de laminata geçti. Potronik makinesi alacağız. Yolga da düşündüm. Aslında Türkiye'de 2-3 tane iyi makine disportörü olan insan var. Bunlar da şu anda yaşlanıyorlar. Bunlar da makine satmak için tabi üçüne gidip disportörü bunlar da bizlere satmaya, bizler tamıştırmaya çalışan insanlar. Bir Potronik makine bugün Nuri Bay'lerde bir tanesi geldi. Ercan dedi. 70'in üzerinde ben diyorum şu anda. Bir Amerika'dan makine var dedi. Şunu dedi, gidip baksanız dedi. Ben de şimdi genciz tadını koşturuyorum. Tamam dedim. Baba dedi, biz gideriz. Yılını atılan diyorum şimdi. 93'te biz Amerika'ya bir tane sinsinati biri de Arizona'ya düşünün. Makinen de böyle 50.000 dolar. Yani harcadığımız para bek tokmamda gittik. Ama gittiğimiz zaman biz o da benim ufku maçta Amerika'ya gittik. Her şey çok basit. Çok sade. Laminat kesilmiş geliyor. Şimdi Türkiye'de laminat alıyorum. Üretimine ben uğraşıyorum. Şimdi demin söyledim. Ben de medef yaptırmaya, sunta yaptırmaya yay yaptırmaya, laminat yaptırmaya o kadar çok emek verdik ki. Gittik Amerika'yı baktık. Çok küçücük hatırlıyorlar ve teknoloji çok en onlar İngilizlerden etkilen kırmızı tutuk alatıyorlar. Isli görünce kalkıyor. Döndük ne yapacağız dedi. O da biz Alman homak grubuna adattık. Makineni. Alman da hep şöyle. Almanlar dışına beğen. Ben çok seviyorum Almanları. İnsan olarak ve ülke olarak değil. Yanlış olmasın. Politik bir şeyim yok. Soğuklar iki kere, iki dört. Gittik yine makiniye alacağız. Adam tutturdu. El ölmüşsünüz. Makinenleri fabrikanın boyunu söyle. Kullarından laminat söyle. Alacağız. Ne yapacaksın diyor. Kaç sen yapacaksın. Ne bileyim diyorum. Ne yapacağım. Önce makiniye alalım. Yani gerçekten Almanlar böyle itenere gittiği zaman sana bir lazımsa on katını verir. Onlar için sıkıntı yok. Onlar hemen makineyi satarlar. Sektörde çok uğraştığım için. Büyük Konya'da bir arkadaş geldi. Bir arkadaşım çağır gitmiş. Bir sunta kesme vermiş. Adamın tesisine sığılmış içe gireniyorlar dedi. Mesela bir sunta kesme isterken onu sordu bana. Şimdi bir hesap kitap meselesi var. Onun için Almanların başarısı boşuna diye gerçekten çalışıyorlar. Onun için başarılar. Biz makineleri aldık. Doppel makinesi aldık. Biraz daha yeni bir takip ettik. Yurt dışı ziyaretlerinden sonra Kore'ye inşaat verdi. Dedi ki Sabani Center yapıyoruz. BBC ile tanıştık. Onların Sabani Center'ın 2 seneye yakın Haydi Hocam uzaman çalıştık. Başımıza bekledi. Laminatlar geldi. Tır tır Amerikan polisiydi. Formayka İngilti geldi. Tabi onlara da çok şey öğreniyorsunuz. Bunlar yapılınca. İşte Ayda Hocam'dan nasıl tersleneceğini nasıl soruyacağını. Başımızda bize püftekiyiz. Ayda Hocam bize çok emeği oldu. Çok şey öğretti. İlk teslimatlar yaptık. Sabani Center'a geldi. Dolaplar ters. Kamyonlar mal yollamışız ki Dolaplar da Sabani Center'ı geliyse çok tabana kadardır yüksektir. Ondan sonra telefonu dün düşündük. Hocam dedim ya bir arayalım mı aradık montajı sıra Kore'yi. Dolabı ters çevrede düz. Yani şimdi Kur'an arkadaşı dolabı ters kurmuş. Öyle olunca dolap düzeldi. Biz uzun zaman sektöre Laminat muhtak tezgaha sattık. Çünkü bilgisayar makinesi bilseydik. Laminat muhtak dolabı kapağını para olarak yaptık sattık. Ankara'da aslında yani bir yan sanayi gibi işi de bilince Laminat'ta ilişkiler miden dolayı 10 sene kadar böyle bir hizmet verirdik. Daha sonra eee eee eee tasarım da gibi bir şeyler söyleyeyim. Ben 1999 yılında ilk işte bu işlere girdim. Eee baktım kendi günlerimiz olması gerektiğini derneğe de girince onu anladık. Ondan sonra sezgin akın hocam var. Onunla bir çalışma yaptık. 2000 yılında. Çok çalışma yaptığı getirdi. Dedim hocam ben buna şimdi bile denem. Çünkü kenar bantını geçiriyor, birleştiriyor, yuvarlak ya bunun ekgele olacak. Yani bir de bir şey var ya çirkin olacak. İşte bunu şöyle yapalım. Böyle yapalım, dosyası duruyor. Geçen gösterdim. İmzası temel var, teklifi var. Daha sonra Almanlarla Homak Grup, şu da Homak Grupta Mobile Sektöründe Almanların bir dünya devir, bir imava zaten iki firma yapıyor. Onlar şuler gruplar tanıştı ki biz aslında şöyle tabi yani bu cihayetimiz de büyük fabrike ilişkinden hepsinde Almanlara paralelerek yaptık, beraberce yaptık. Belki başarımızdan biri de sırrıdı budur. Yani fabrike ilişimizi çok büyük bir sermayemiz yoklar ama onlardan para ödeyerek her seferinde en son fabrikamız öyle yaptık. Şulları grubuna tasarım anlaştık. İki ay, iki ay, üç ay, beş ay, altı ay çalıştırar, sözleşmemiz lazım. Sonra baktık. Bize çarşı arkadaş bir rahatsız geçirdi. Sonra eleman değil, sonra bir Türk çıktık kız. Ben de yurt dışında bir Türk işin içine girince hiç başarılı olmuyor maalesef. Yani bizim adımıza başarılı olmuyor. Başladı işte ya, bizi sözleşmemizde elli saat yedi, elli saat çalıştık. Ya yürünü beğenmiyoruz. Masa çizmiş getirmiş. Bunlar bizim ne işimiz var? Dolap çizmiş, dola bari çizmiş. Ya bizim yürüm istiyoruz, böyle bekliyoruz, yiterenler giriyor. Burada nereye gelelim? Şimdi Ece'yle oldu, tanıştık, bulundamadı, tanışıyoruz. Diyoruz ki bardak iki Türk çizim geliyor, hazırlık ya. Bunlar nerede çizdiniz, neden başladınız? Yani rendiri bile rendir alsanız zaman yetmez zaten. Gece yirmi dört saat maşallah. Yani o bakımlar gerçekten işlerini severek yapan insanlardan birisi. Yani çok tasarım birkaç çalıştığımız, konuştuğumuz, yurtdışı, yurtdışı. Iıı bir ben Türkiye'de gördüğüm en büyük eksiktik maalesef, hiçbirimiz yaptığımız işte mutlu değiliz. Çok sevmiyoruz. Hemen başka bir şey yapabilirimizde yapıyoruz. Ama ııı batı kültüründe karşı sonsuza da işini severek yapıyor. Işte aç çizse de yapıyor, çöp çizse de yapıyor. Şoförsül işini severek yapıyor. Bize niye severek, mutsuzluk ve çok çabuk mahar hayali ve bir şeyler olma hayali var. Bence ııı bizim mesleğimiz de bu var. Mesela gazi meselesi uğraşıyorum. Geçen sene gazi üniversitesi, ağaçları ııı entisyon mensu oldu. Teknik okulu buldular. Yedi tane öncesi vardı. İsmi değiştirmeye çalıştık. Iıı kendi okuldan halledemediler işte. Yani ben uğraşıyorum teklir mescinden. Izin vermemişler. Iıı hiç tasarım mimari gibi bir şey yazdılar. Demişler ki ya tasarım hayırlıca var. Iıı yani üniversiteye öyle bir şey bulamıyorsunuz zaten. Yetiştiremiyorsunuz. Buradan öğrenecek çek, mobilya önecek, sektör önecek ki bize faydalı şeyler yapıyor. Iıı şimdi olarak da dernekte de ilk dernek başkanımınca şöyle bir hedefi koymuştum kendine. Baktım çok kavga döğüşü var, kokuyor. Bizim sektör de çok var o. Mutfakta ve ev mobilyasını yok. Hatta ev mobilyacılarımızdan konuşurken şöyle yapıyorlar. E biz yıllarca yıllardır mobilyacılar işte foğar yapıyor. Bakıyorum afişlerde bizim evcilerin ödüllüğünleri var. Ya dedim sizin bir tane ödüllüğünüz yok mu kardeşim? Yani yıllardır en son ııı mobilya Rahatçı Bey'i hatırladılar, onun ürünü koydular. Genellikle oficilerin farkında istersiniz de bütün foğar afişlerinde tasarımdan şey de oficilerin ödüllüğünün ürünlerin objeleri kullanmıyor maalesef. Iıı dernekte ki ev bilgilerin bir yer ki bütün üyelerinin olmasını niye? Halksız ya kalbette ya yani iyi ameliz, maalesef dernekte zâkim olursa fiyatlar uygun çıkarsa sektörün kalitesi tartar. Sektörün kalitesi için herkesin para kazanması lazım. Ve acil olması lazım. Çok başarılamadık eee çünkü o kültür de Türkiye'de yok. Yani biz işte yansına da çok alışınlı beraber yani büyüttüm derim de eee onun İngilizcesi çok iyi beraber çok dünyada her yeri geldik. Soruyoruz şimdi. Farklıkayı gidiyoruz. Arama diyoruz ki yer programın ne? Adam şöyle bakıyor ya niye soruyor bunu diye yarattı. Çünkü o su gibi onlar için elektrik gibi yani. Bir bak görürse eseyp kimin de aksaptır. Ama biz daha Türkiye'de yani gerçekten mobilya üretip de yer ki başarılı kullanan parmak bir elin parmağına kadar tülmemiz maalesef. Burada ne yaratıyor? Verimsizlik yaratıyor. Halksız rekabet yaratıyor. Sektörün gelişmesini engelliyor aslında. Bunlar çözmek lazımdı. Bir tasarımla herkese buyuşturmak. Bu da biraz başarılı olduk. Biz kualarda eee tasarımcıları çağırdık. Eee sağ olsun arkadaşlar da ilk Adnan Serbest'e başlayan bir süreçte eee uğraştık. Tasarımcıları da bizim elektrikleri buyuşturduk. Çünkü onlara göre bir tasarımcı ile süreç mi yapmakla o kadar zor ki bir önce Almanlar örnek verdim. Ben eee sevmeyen tasarım da çoktur. Sevende vardır. Çünkü ya ben çalıştım. Bunu yapacaksın. Ya tamam da yani bir birik veriyorsunuz karşısında da sizinle tecrübeniniz var. Tabii onlara da hak veriyoruz. O da ayrı bir konu. Bunu şu anda girin gelin beni. Uzun süret diye düşünüyorum. Eee ya Hakan hocaya bile kapıştık Hakan girsin. Yani bana kızdı. Ya hocam dedim ya sözleşme yazmış. Ben çizerim. 3 tane veririm. Bir yapacaksın. Ya böyle bir şey yok diyorum hocam. Yani bu seferde ne oluyor? Sektör tasarımcılardan kaçıyor. Yani aslında 39 tane 10 ele masamda tasarım fakitesi var. Tam 39'da kalmıştım bilmiyorum. Belki şimdi 40 geçmişizdir. Eee burada kaç? Yani düşünün. Yani bu böyle bir şey yok. Geçen de gene aynı şey mevzu oldu. Az öz olan DL'de oluyor. Yani en güç tane ve 39 tane tasarım fakites yapınca buradan bir şey çıkmıyor. Yani mimarlık böyle işletme, iktisat, her şeyde ben bazen sop ediyoruz. Avukat biraz da belaklıyım ya yaratırış. Ne verilirsin diyorum. İyisi diyor ki başkent ünitesi. Baba Bursun'a evet. İzliyorum babanın para silahı avukat olmuyor. Bana ters geliyor mesela yani para ileride okuyup avukat olmak, hakim olmak. Yani bunun da bazı mesleklerde meleke şimdi biraz önce hocam eğitimle bahsetti. Ben de çok uğraştım. O sefer şuaklık okulu. Mesela biz bir koca başlattık. Sin tameme benziyor. Işkurun Almanlar'dan aldıkları bir şey var kutusu. Getirin önüne koyuyor. Çocuk 15 dakika içinde elektrikçi mi, mekanikçi mi, sanatçı mı, ne olduğunu söylüyor. Ortokul bittiği zaman. Ya bu bu kadar basitsin. Biliyoruz. Elimiz de var, kullanmıyoruz. Adam gidiyor okuyor, elektronik yolda konuştuk. Otlu 7 sene okuyor, elektronik mühendisinin kazarı, annesi babası söylemiş, benim gibi birisi söylemiş. Ondan sonra mutsuz mesleğini değiştirmiyor. Aslında çözümünü de biliyoruz. Her şeyi biliyoruz, yapamıyoruz. Dişçilik bir sanatçı her şey doktor demiyorum ben. Dişçi, eğer nerekesi olmayan bir insan bunu yapamaz. Diş ya, düşünün ağzınızla çalışacak. Yani onun görseli, rengi, tasarım tamamen bir el sanat hepsi olacak bir arada. Mobilya da bunlardan önemli birisi. Mobilya gene geliştireceksek sektörü biteceksek çünkü biz de yavaş yavaş tıkamıyoruz. El Nobles ilacatı yapıyoruz. İracat yaptığımız ben sektöre geçtim, onu konuşurum ama. Azerbaycan, ızrak, beyli pazar, ürün kalitesi belli. Ne oldu? Hemen tıkandık düştü. Şimdi işte kendimizi gereksizmeye çalışıyoruz. Kendi özgün ürünlerimiz olması lazım. İlla yani bu klasik katmada olan ürün değil. Bir şeyler de bulmamız gerekiyor. Geçen yeni bir kaya değil de buluşta yapmamız gerekiyor. Geçen yere bakış örnek verdi. Türkiye'de otomotu üretilecekse elektrikle veya suyu açar. Yani normal üretilen bir otomotu şimdi tadık yatımı yapmaya gerekiyor. Zaten adamlar bunlar açmışlar. Maliyeti belli, kazandığı para belli. Tatlı şeyler de büyümemiz gerekiyor. Mokla'da iki yüz seksen bin üzerinde çalışan var, dedik. Dolayı olarak bir milyon yakın çalışan var. Biraz emek, yoğun sektör. Çok fazla itsan yaradı. Bunlar ilgili bilgiler isteseniz daha sonra verebilirim. Bence Türkiye için önemli bir sektör. Biz şimdi Ankara'da yeni bir kafaca başlatmak istiyoruz. Hatayda ve Kayser'de gidiyor çalışmalar oldu. Eski tarihsel şeyleri yenilemek veya usta eksistirmek. Şu anda mesela makineleştik. Boyatlar aldılar. Hiç kimse kullanılmıyor. Niye? Teknik sen geliyor, eğitiyor. Al elemanı üç ay sonra kaçıyor, gidiyor. Makine o da bekliyor. Belki bir liraya maaleseceğim bir şeyi yanlışlıkla bilmediği için. Patron da inanıyor. Herkes büyüt, hepimiz patron olduk. Eskiden herkes bakıyordu. Bu tür yanlışlıklar var. Benim idealim, Bezebüsek. Bir tane de yine gördü. Belki mobilen Yonulçay evlerde. Merkezler kurup, döşemeci boyacı. İşte oymacı olabilir. Sanatkarlar yetişirmek lazım. Tekrar bunu hızlıca sayıp çıkmamız lazım ki. Hem verimli arttıralım, hem karımıza arttıralım. Burada bu alınan makineler, alınan yapılan tesisler verimi çalışabilirsin. Biraz da bunun için de uğraşmamız gerekiyordur. İnşallah uğraşacağız. Yani ilk kuruluşunda, sanat okulu kuruluşunda. Birinci sınıfa gelen öğrenciler ikişer ay o ilde hangi meslek dalları varsa ağaç içeriye girelim. Metal, tesli, elektrizi. İkişer ay bunların içerisinde dolaşıyoruz. Yıl sonunda, çocuk hangisinden yüksek puan almışsa temürlerinden, ona yönlendirilirdi. Şimdi öyle bir şey yok. Onun için de iyi eleman bulmak, yani meyini seveyim ve mesleğini de başarılı olacak öğrenci bulmak çok zor olmuş. Teşekkür ederim. Hocam, buradaki şeyin amacını aslında burada işte anne baba en düzme tesisini öğrenci göndermiyor. Mobilerim olacak diyor, kesinliği ağır medde sadece olsun da klasik ama ya da güvenlik olsun. Şu anda hizmet sektörü. Bak, Türkiye'nin 100'de 46'sı hizmet sektörüne çalışıyor İstanbul. 100'de 16'sı üretimle çalışıyor. Hep beraber diyoruz ki, uçacağız. Yani 100'de 16 İstanbul'da üretimde varsa yani burada gördüğüm gibi her şeyi biliyoruz, yapmıyoruz. Mobilerin böyle bir mobilya ustası olmanın da güzel bir şey olduğunu, boya ceza lider olduğunu, güzel bir döşemecinin bile altın bilezik olduğunu gibi bunun da setekaların sizlerin, yani herkesin söylemesi lazım, insanlar mobilyacı olsun, döşemecacı olsun bu sanatkar öğretsin de maalesef insanlara bunu yapmıyor. Bir şey söyleyeyim mi Hocam? Şimdi, demin anlattıklarınızda tabi ben aynı bir yaşadığım için olayları sizinden aynı noktada birleşiyorum. Bir kere mobilyanın mobilya endüstrisi olarak kabul etmemiz lazım. Yani bunu bir kere peşinden kabul etmezsek ele uymacılığı, el yapımı bir ürün olarak kabul edersek bu başka bir olay. Ama siz mobilya endüstrisi olarak kabul ederseniz demin anlattığınız, o bakla ben de çalıştım. Ben etsin, tanıyorum. Bunlardaki amaç, biz de zaten o zaman mecbur olduk. 10 kişi getirmeye, 12 kişi getirmeye. Başka çaremiz yoktu. Makineyi almak bir şey değil, adamı alıyor makineyi. Türkiye mobilya sektörünü o 10 kişi bence büyüttü. Ben onun için size anlatın, önem verdim. Ben nereye gittiysem, hep kelebekten izler vardı. Kelebekte çalıştım. Kelebekte çalıştım. Yani onlar geldi. Emekli oldu, büyüleri buldu. Bu insanlar, Türkiye'deki en süre mobilya büyüten ben onun için heyecanı mengelemesini istedim. Teşekkürler. Bu olayı çok insan bilmiyor. Şimdi zamanlama bizim geri Ankara'ya dönemiz müzeliyle biraz toparlamamız gerekiyor. Ben bu noktadayken aynı zamanda İhracatçılar bir liğinde de görev aldığım için yıllar itibariyle takip ediyoruz. 150 milyar dolar civarında bir İhracatımız var. Bunun 1 milyar, 800 milyar yanlış rakam hatırlamıyorsan orada da rakamlarda terecid var ama yaklaşık 2 milyar dolar civarında bir mobilya İhracatımız var. Sektörler itibariyle baktığımızda mobilya katma değeri en yüksek olan sektör. Yani bir otomotiv sektörü işin dokomotivi olarak görünüyor ama 20 milyar dolar civarında bir İhracatı varsa bunun içinde belki abartıyor da olabilirim. 1 milyar dolar civarında bir katkı var. Katma değer var. Gerisi yurt dışından ithal ettiğiniz malzemeleri montaj yaparak tekrar İhrac etmek. Diğer sektörlerde de öyle. Ama mobilya tamamen farklı bir şey. Orada Hamma de zaten ülkemiz geliyor. Aksesuarda az öncesizlerinde söylediği gibi çok iyi aksesuar üreticilerin de var. Üretim de zaten emek yoğun bir üretim olduğu için aslında bütün bileşenler mobilyanın daha da yaygınlaştırılarak tam bir enjüstri haline getirilerek orada bir İtalyan ekoli gibi bir Türk ekoli yaratıları tasarımında katkılarıyla İhracatta önemli bir paya sahip olmasını hedefledik. 2023 500 milyar dolar içinde de 6 milyar dolar gibi bir rakam hedeflenmişti ama tabii 2023 de çok bir şey kalmadı. O rakamlar zannediyorum. 320 milyar dolarlar da revizi edilecek. Onun için de de en azından oradaki rakamı dolarlara falan getirebilsek bizim için bir başarı olacak. Merhabalar ben de Ece ile birlikte tasarım okuduğumuz yıllardan beri takip ediyorum mobilya sektöründe verdiğim dersler kapsamında da bir sürü filmayla nasıl geliştiklerini dair çalışmalar da yaptık. Nuru, Sulu, Koleksiyon hepsine baktık. Biraz biliyorum takip ediyorum size ilişeği bir takip çalışmalar biraz geriye mi gidiyor yani mesela Hacettep'e de ağaç işleri en üst ümenlisi birbiri vardı tepe mobilyayı desteklemek için kurumuş zamanında o kapatıldı bildiğim kadarıyla yani çünkü her ne çok insanlar işte ağaç işleri en üst ümenlisi olmak istemiyor daha havalı alanlara gitmek istiyorlar falan gibi kim tekrar açılmaya çalışıldığını duyuyorum hani bir takım şeyler yapılmış görülmüş ama onlar biraz geriye gitmiş gibi bir de benim gördüğüm kadarıyla mesela çok fazla yarışma vardı acatçı birliklerinin açtığı bu sizin başınızda olduğunuz şeyle evet onu da görüyorum Mosterin var Mosterin var ben onu da söylemiştim ama ben karşı olduğum için ben işte yarışma yapıyorum ben mesela ilacı açım birlikte çok seviyorlar bu yarışmaları ama çok fazla şey çıkıyor ve bunlar değerlendirilmiyor ve benim gördüğüm kadarıyla yani sektörde ilgilenmiyor ve benim şey de görüyorum mesela ilacat işte Avrupa'ya yapamıyoruz tamam o zaman ırağı yaparız yani aynı şey değil Avrupa'ya yaptığınız şeyde katma değeri çok daha yüksek ürün üretmeniz lazım yani onu satmak sadece sektörü geliştiren bir şey değil yani böyle yanlış sadece ilacat rakamı satıyorsunuz ama nereye satıyorsunuz ve nasıl bir mobilya satıyorsunuz nitelikle konuşmuyor ve benim gördüğüm işte çağırıyorsunuz işte fuar açılışında konuşuyorlar protokol konuşmasında işte bütün sektörden insanlar oluyor tasarımcılar konuşacak herkese ayılıyor yani böyle bir siyasete indeksili siyasete indeksili götürmek sektörü geliştirmiyor ve ben gelişmediğini görüyorum tabii gelişiyor sizin gibi tek başına tek tek firmaların tek başarı öyküleri var ama genelde baktığımız zaman sektörün çok geliştiğini görmüyorum ama o hatayda yaptığın sırf sezginin katıldığı şey onlar bence önemli yani zanaatların yaşatılması vesaire bir şeyler ama bence biraz bütününe bakmak ve biraz bu kadar siyasete indeksili götürmemek ve hani böyle göz boyayı hareketlerinden sanki kaçmak lazım gelişme yapıyoruz iracat yapıyoruz ama ne iyi yapıyorsunuz ve nasıl şeyler irac ediyorsunuz biraz niteliğe de bakarak şey yapmak lazım bu nitelik artırıcı her türlü hareketli sizin gibi kendi işinde de niteliği artırmış firmaların ece ile yaptığınız falan çalışmalarının kertesi çok yüksek ben bunu takip ediyorum üretim kertesi falan da çok iyi bu firmaları bence sektörü biraz yukarı çekmek için özellikle el mobilyası ofis mobilyası her zaman Alperin yaptığı çalışmalar da bu çıkmıştı doktor ötesinde ofis mobilyası her zaman el mobilyası öndedir çünkü satın alan kişiler daha nitelikli olduğu için yani işte daha kurumsal kurumsal firmalar ofis mobilyası aldığı için yani işte bankalarda bilmem nedir ofis mobilyası her zaman nitelik olarak daha yüksek eve göre bu zaten şey yani ofis mobilyası sektörünün biraz daha evi de lokomotif yan yaptığı çalışmalarla lokomotif olması gerekir diye düşünüyorum ben teşekkür ederim hocam şimdi önceki konuşma sırasında siz dediniz yani Türk valiti, arki ve tasarımda ne durumdasınız diye yardımda bir şeyler anlattı bunun tabi çok daha fazla sayıda firma tarafından bir kurum kültürü olarak benimsenmesi ve gerçekten hakkını vererek hak etmesi gerektiğini düşünüyorum yani biz Türk valitiye alalım ya da işte arge merkezi projesini kabul ettirelim ya da tasarım merkezi projesini kabul ettirelim de devletlerinin tekleri alalım sonrasında bakarız değil de gerçekten kurum kültürü olarak benimseyip süreci de ondan sonraki dönemde verimli bir şekilde kullanmak gerektiğini düşünüyorum ikinci konuda hocamın da çok iyi bileceği gibi sizin de çok iyi bileceği gibi sizlerin de bileceği gibi 1960'lı yıllardan sonra teknik viseler öğretmen okulları ve mesleki okullarda çok güzel atölyeler kuruldu o zaman ki imkanlarla çok güzel makinapartları yapıldı ama bir süre sonra onlar yenilenmeyince bu sefer firmalar kendi makinapartlarını güçlendirdiler süreç tersine döndü şeydeki okullardaki atölyeleri gezik bir şeyler öğrenirken birden bire daktık ki onlar olduğu yerde kalmış makinalaşma sürecine giren fabrikalar ra bu sefer okullardan öğretmenler ve öğrenciler ziyaretçi olarak gelmeye başladılar her şeyin temelinde bence devletin sahip çıkması gerekiyor tabi devlet her sektore ne kadar sahip çıkartılamıyor ama burada da işte Ercan'ın da başında bulunduğu sivil toplum kuruluşlarının kendilerini çok iyi anlatıp tabiri yerinde ise bir şeyler kopartmaları gerekiyor ki sektör biraz daha iyi bir yere gelsin son bir cümle olarak söyleyeyim biz Türkiye'de mobilya iracatında ortalama 2 dolar 2,5 dolar civarında 1 kilogram fiyatıyla ürün ihraç etmeye çalışırken bunu İtalya, Almanya gibi ülkeler en az 7 dolar civarında ürün ihraç ederek miktar yerine kaliteyi ön plana çıkararak çok daha para kazanıyorlar onlar da keyif alıyorlar, müşteri de keyif alıyor İtalya mobilyası aldım diye Alman mobilyası aldım diye keyif alıyor biz de aşırı rekabetten dolayı ucuz ürün üretmenin derdine gidiyoruz neden tasarruf edersek ihtiyacat şansımız ya da iş alma şansımız artar diye çabalıyoruz o zaman da bazı şeyleri eksik bırakmak zorunda kalıyoruz ben başlayarak soruyorsan teşekkür ediyorum sağol biraz önce aslında anlattım nedenle şimdi Almanya'da bir şey var hajit epey ağaç işleri şimdi insanlar benim gibi mesleğini seviyor ve işini yapıyorlar şimdi hajit epey ağaç işleri de aslında ölü doğa bir proje teknik olarak yüksek okul olması diye belki yüksek okula ihtiyacımız var şimdi bir şey de karıştırıyoruz benim bildiğim bir bakan var hajit epey ağaç işleri yazmadı en üst mühendis yazıyor şimdi bu tanıcıya bir okul okumuş kartfilsinde ve titleinde kullanmıyor bizim mühendisikten ziyade aslında teknik yüksek okulları ihtiyaçlarımız var mühendis içeri girmek istemiyor şimdi bunu söyleyorken devleti sahi tekrap tuşlamamak lazım herkes masa başında oturmak istiyor kimse üretme girmek istemiyorum biz bunu farkındayız geçen biz argim merkezi olduk ben bunu herkese söylüyorum daha sonra çilek oldu çilek ben aynı zamana sanayi bakamda argim komisyon üyeyim fabrikaları ben gidiyorum denetim en son rapor verirken bunu da sektör mescisinde de konuşuyorum şu anda beş oldu büyük yanlış bilmiyorsam argim merkezi oldunuz bir büyük ordnikte gene geçen bizden sonra aldı onu da ben gittim argim merkezdeki çalışanlar makine mühendisi esrin en üst ün mühendisi matematik, fizik, biyodici yani orman mühendisi okulları var yanlış bilmiyorsam beş tane yine dışarıda da vanisada falan da okullar aslında bir ondan fazla bununla benimle ilgili okullar ama çalışanlarmış birisi bununla ilgili değil mesela orada iki yüz kişiyi aldıra argim merkezine bunu da konuştuk söyledik dedik ki siz biraz daha alın burada yeni çıkan kanunla öğretmeliyim sizin okullar, teklif okulları üniversite mezunlarını argim merkezlerine çalışamıyor ben bunu ekonomin bakanı da söyledim teşvikte yanlışlıkla tasarım meklilere çalıştırabiliyoruz mesela bizde on beş saniye yakın sizin okul gazi ağaçları, teklif okul mezunları bunlar eski mezunlar bunları argim merkezine çalıştıramıyorsunuz onunla ilgili bir hazırlık yapıyor böyle çıkmış yani birisi atlamış aslında küçük bir kereme bence ya da mobilyaçı veya elektrik mezunu veya mekanik mezunuysa da bunlar argim merkezine çalışamıyor sizin adınıza onu da biz alınıyoruz bu düzel size tarifte mühendiselerin aynı görünüyor ve biz 8.1'den başlıyoruz mühendiselerine beraber başlıyoruz özel sektörde ve öğretmenin dışında çalıştığımızda 3600 ek gösterdi alıyoruz ancak öğretmen olsan 3.000 alıyoruz hocam onları bilmiyorum beni bildiğim öğrenci yok ortakta elema yok bir de Türkiye'de 7 şehirde arama konferen selebiliyoruz İzmir'de yaptık Ankara'da yaptık burada da sektörde çalışanları çağırıyoruz sorunlar ortaya çıkartmaya çalışıyoruz ben özellikle İnegöl'de kutluyorum İnegöl gerçekten Ankara'ya geçti şimdi bizde bir Avrupa'lı gibi davranıp kıskanmadıydı Ankara'ya da tekrar canlandırmaya çalışıyoruz çünkü Ankara'da gerçekten iyi sanat yerler vardı şimdi Usta'ya yetişmiyor ona da aslında sahip çıkmaya çalışıyoruz yarışmalara çok fazla var bence Türkiye'yi bence başladı bir yarışma öbür arkadaşların yaptığı da hani şöyle söylülüyor sadece sizde ki bir sürü var para ödülü koyarak bir şey olmaz yani bir de kategorilerle sıkıntılar aslında geliyor ünler ortalıyor üretilmiyor yani rennerler var bu sevdilerim çok güzel ama üniversiteyle işbirliği yapıp yetiştirip onların projelerinde bile bir ilgilenmek daha da etkili olduğunu inanıyorum benimle teşekkür ederim öncelikle size teşekkür ederim kocalarımı teşekkür ediyorum tasarımcı ailenciye teşekkür ediyorum için geldiler herkese teşekkür ediyoruz biz dinler için soru varsa alabiliriz özlem bitirmeden bitmez tek bir şey söyleyeceğim Argi Mert Gülsüveri projesi de bana biraz argi merkezleri desteği de biraz zorlama bir yani çok büyük sayıda ya 15'e düştü yani siz belki takip edin onlara da uğraşıyoruz yani çok büyük şirkette arıyor onlar hep güzeldi bakın en büyük sorun evet çok şey veriyor ama biz şu anda biz bunu dilenbiliyoruz almak zor yani bir şey aldığınız zaman denetimi var masa para laboratuva kurmanız lazım uğraşmanız gerekiyor denetimi var onun için de biz diyoruz biraz daha basit yapalım güvene değerli steve devletin geçmesi gerek yani ben yaptım sorumu da oluruz bir şey varsa diyoruz ama devlet biz bunu bakamayal ankara olduğunu çok fazla konuşuyoruz veriye gibi yapıyorsunuz vermiyorsunuz diyorsunuz çok fazla destek var bir şey söyleyeceğim o zaman İngiltere'de şöyle teşvikler vardı dışarıdan tasarımcı ile çalışmaya da teşvik veriyor yani İlla tasarımcıyı kendi bünyesinde bunun duruma gerekli değil önemli olan firma önemli olan firmanın tasarımcıye ulaşması tamam kanunu anlamak onun için de zaman gerekiyor emek gerekiyor yorum gerekiyor danışman mesela gidiyoruz danışman da para ediyor bedava yapmıyor yani o da bir süreceğiz ama bence çok şeyden önemlisi biz bir büyük bir firmayla şu anda abd merkezi kuranla büyük bir firmayla mesela bir proje çalışması yaptık ama hiçbir şekilde tasarımcılarla buluşamadık yani ömürsel tasarım bölümüyle işbirliği yaparken hiçbir şekilde tasarımcılarla buluşamadık sadece ve üst yönetimle hiçbir şekilde buluşamadık yani üst yönetim bütün bunlar eğer üst yönetimini gerçekten bu konulara takip edip buna tam destek vermezse istediğiniz kadar merkez kurun hiçbir şey olmaz ben şeyle gördüm daha önce çalıştık mesela diyor ki büyük patron biz diyor tasarım okullarıyla çalıştık hiçbir şey olmadı diyor bir sürü şey oldu haberi yok çünkü orta kademe yöneticik bizimle işbirliği yaptı yani bence üst yönetimin tam destekliği ve bu konuları kavrayıp salleştirmeden gidilebilecek yolda çok kısıklı ben de komisyonundayım bakılanla aramızda konuşuyoruz üst yönetime gidiyoruz dinliyoruz üst yönetim ebkili ve bu işi istiyorsa onay vermeye çalışıyorlar üst yönetim bundan bir haberse çok onay vermiyorlar sadece bir tarafta bakmamak lazım yap onu söylüyorum iki taraf, üç taraf bu ayak çalışan işletme devleti devlet vermek istiyor siz almanız lazım emek harcamanız lazım tek tarafta bana verdiğiniz zaman para verdirmek istiyorsunuz o zaman havale yapması gerekiyor uğraşmaya gerek biraz emek harcamak lazım karışık yapmak tekrar teşekkür ediyorum biz teşekkür ederiz sağolun