 Hoogtstuk 14 van De Kleine Johannes. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. De Kleine Johannes van Frederik van Eden. Hoogtstuk 14. Na lange tijd die vei het hoofd op. De zonnestralen vieden schuin naar binnen en hadden een rode glons. Het schenen rechten, gouden staven. Vader. Vader, luisterde Johannes. Buiten vervulde de zonde gehele natuur met een wolk van schitterend gouden gloed. Elk blad hing roerloos en alles zweeg in plechtige zonneweiding. En langs het licht daalde een zachte suizeling naar binnen. Het was als zongen de lichtstralen. Zonnezone, zonnezone. Johannes hiel het hoofd op en luisterde. Het ruiste in zijn oren. Zonnezone, zonnezone. Het was als windekind stem. Die alleen had hem zo genoemd. Zou hij hem nu roepen? Doch hij zag naar het gelaten naast hem. Hij wilde niet meer luisteren. Arme, lieve vader, zei hij. Door plotseling klonk het weer om hem. Van alle zijden om hem. Zo sterk, zo dringend, dat hij huiverde van wonderbare aandoening. Zonnezone, zonnezone. Johannes stond op en staardenaar buiten. Welk licht? Welk heerlijk licht? Het stroomde over de volle boomkruinen. Het tintelde tussen de gashalmen en vonkelde in de donkere schaadoeplekken. De gantse lucht was ermee vervuld, tot hoog in het blauw, waar zich de eerste, tederen avondwolkjes vormden. Over het gasveld tussen de groene bomen en heesters zag hij de duinen. Op hun toppen lag rood-goud en in hun schaduwen hing het blauw des hebels. Rustig lagen zij gestrekt in een kleed van tederen tinten. De fijne golfing hun er omtrekken was vrede brengend, als een gebet. Johannes voelde weer hoe het was toen windekinten matneren bidden. Was zij daar niet de lichte gestalte in het blauwe kleed? Zie, daar midden in het licht. Wat daar schemerd in een waas van grout en blauw, is dat niet windekint die hem wengt. Johannes vloog naar buiten in de zonnenglands. Daar stond hij een oogwenk stil. Hij voelde de heilige wijding van het licht en durfde zich nauwelijks bewegen, waar het lover zo stil was. Doch daar voor hem was de lichte gestalte weer. Het was windekint, zeker, hij was het. Het straalende hoofdginaam toegekeerd, de mond half geopend als om te roepen. Hij wengte hem met de rechte hand. In de linker hield hij iets omhoog. Hoog hield hij het met de toppen de slanke vingers, en het vlonkerde en schitterde in zijn hand. Met een blijde kreeg van geluk en verlangen, snelde Johannes naar de gediefde verschijning. Doch ze verhief zich en zweefde voor hem uit, met lachend gelaad en wenkende hand. Soms raakten zij de aarde in langzamer daling, maar dan reed zij weer op, lichte stel, en zweefde verder als het zaad klaars dat de wind voortrijft. Johannes wilde zich ook verheffen en zweven, zoals vroeger, en zoals in zijn droom, door de aarde trok zijn voeten, en zijn tred bleef zwaar op die grazen gegrond. Hij moest met moeite zijn wegzoeken door de struiken, weer lover ritzelend langs zijn kneder een streek, en weer takken hem striemde in het gelaad. Zwoegen moest hij de mossige helden der duinen beklimmen. Doch hij volgde onvermoeid, en zijn oog werd niet afgewend van Windekind straalende verschijning, al wat daar blonk in de hoge heven hand. Daar was hij midden in duin. In de groeiende vallijen bloedende duinrozen, en zagen met hun duizenden blekgede keelkjes in het zonlicht. Ook bloeide er vele andere bloemen, helder blauwe, gele en purpere. Zwoele hitte lag in de kleine dalen, en koesterde de geurige kruiden. Sterke, hartstikke geurin hingen in de lucht. Johannes rook ze, terwijl hij volgt ging. Het tijm rook hij, en de geur van het droge rendiermoss, dat kraakte onder zijn voet. Het was bedwelmend heerlijk. En voor het lievelijk beeld dat hij vervolgde, zag hij de bonte duinfelinde sladderen. Kleine, zwarte en rode kapelletjes, en het zantoogje het vroodige vlindertje, met de zijdeachtige vleugeltjes van het tederste blauw. Om het hoofd snoiden de gouden kevers, die op de duinroos leven, en de dikke hommels dansen de grondzend tussen het geblakere duingas. Wat was het heerlijk? Wat zou hij gelukkig zijn, als hij maar bij Windekind was? Doch Windekind zweefde verder en altijd verder, ademloos, moest hij volgen. De grote, bleekgebladerde dorrenstruiken hielden hem tegen en krasten hem met hun dorren. De valen, wolige tortsplanten schudden de lange hoofden als hij zijn weg duurde in zijn vaart. Hij klom tegen de zanden gewalletjes op en kwetste zijn handen aan het stekende gehelm. Hij drong door de lage berkebosjes, waar het gras hem tot de knieën rijkte, en de watervogels opvlogen van de kleine vijvers die glinstelde tussen de struiken. Dichte witbloei in de meidorens mengde hun geur met die van het berkenloof en van de munten, die taalrijk groeide op de morassige grond. Doch toen hielden de bosjes, het groen en de kleurige bloemen, op. Alleen het wonderlijke, bleekblauwe zee-distool groeide tussen het falen door een helm. Op de top der laatste hoge duinenreis zag Johannes Windekind speelt. Verblindend schitterde het in zijn opgeven hand. Geheimzinnig lokkend klonk een groot gestader bruisen van genuzeiden door een koele wind overgedragen. Het was de zee. Johannes voelde dat hij haar naderde en langzaam klom hij de laatste helling op. Daarboven viel hij op de knieën en staagde over de zee. Toen hij zich boven de duinrand verhief, omgaf hem een rode gloed. De avondwoken hadden zich ter uitvaart van het licht geschaard. Als een weidekring van geweldige rotsblokken met roodgroeiende randen omgaven zijn te dalen de zon. Op zee was een brede weg van leefend purpurvuur. Een vlammende, schitterende lichtweg leidende naar de ingang des verre hemels. Achter de zon, waarin het oog nog niets taren kon, weemelde tedere tinten van blauw en roze dooreen in de diepte van de lichtgrot. Daar buiten, langs de ganserwijde hemel, glans de rode vlammen en strepen, lichte vlokjes van bloederdons en vegen vanuit eenvloeiend vuur. Johannes wachtte totdat de zonneschijf de gloeiende weg die tot hem leiden aan het verste einde aanraakte. Toen zag hij neer en aan de aanvang des wegs was het lichte beeld dat hij gevolgd was. Een vaartuig, klaar en glinsterend als cristal, treef op de brede vuurbaan. Aan het eende einde der boot stond Windekinds ranker gedaante, met het gouden voorwerp dat blonk in zijn hand. Aan het andere einde herkende Johannes de duisteren dood. Windekind, Windekind, riep Johannes, doch in dezelfde tijd dat Johannes het wondere vaartuig naderde, zag hij naar het verre einde van de weg. In het midden van de lichte ruimte, door de grote, vuurige wolken omgeven, zag hij in kleine zwarte gestalten. Zij werd groter en groter, langzaam naderde een mens, rustig schrijdend over de woedende, vuurige wateren. De roodgroei in de golven rezen en daalden onder zijn voet, door kalm en rustig kwam hij nader. Het was een mens, zijn gelaatlas blik en zijn oog diep en donker. Zo diep als de ogen van Windekind, toch in hun blik, was eindeloos zachte weemood, zoals Johannes die nimmer in andere ogen gezien had. Wie zeid jij, vroeg Johannes? Zijd jij mens? Ik ben meer, zei hij. Zijd jij Jezus, zijd jij God, vroeg Johannes. Noem die naar me niet, zeiden gestalten. Zij waren heilig en rein als prijstige waarden en kostelijk als voedend koren. Doch zij zijn tot draf geworden voor de zwijnen en tot narklederen voor de dwazen. Noem hen niet, want hun zin is tot dwaling, hun wijding tot spot geworden. Wie mij kennen wil, werpen die naar me weg en luisteren naar zichzelf. Ik ken u, ik ken u, zei Johannes. Ik was het die u deed weenen om de mensen, terwijl jij ultranen niet begrijpen kon. Ik was het die u deed liefhebben, waar jij uw liefde niet verstond. Ik ben bij u geweest en jij hebt mij niet gezien. Ik heb uw ziel bewogen en jij hebt mij niet gekend. Waarom zie ik u nu eerst? Velend tranen moeten de ogen verhulderen die mij zullen zien en niet voor u zelf alleen, maar voor mij moet jij weenen. Dan zal ik u verschijnen en jij zal het mij herkennen als een oude vriend. Ik ken u, ik herken u, ik wil bij u zijn. Johannes strekte de handen uit, door de mens wees op het glinsterende vaartar dat langzaam voortreef op de vuurige zee. Zie, zei hij, dat is de weg naar alles waar jij verlangt hebt, een andere is er niet, zonder die beide zal jij het niet vinden. Doe nu uw keuze. Daar is het grote licht, daar zal jij zelf zijn, wat jij verlangt te kennen. Daar, en hij wees naar het donkere oosten, waar de mensheid is, en hij weet om, daar is mijn weg. Niet het dwaarlicht dat jij gedoofd hebt, maar ik zal u begeleiden. Zie nu, jij weet het. Doe uw keuze. Toen wende Johannes langzaam het oog van winnekindswenkende gestalten af en strekte de handen naar de ernstige mens. En met zijn begeleider ging hij de killen nachtwinter tegemoet, de zware weg naar de grote, duistere stad waar de mensheid was, en hij weet om. Wel licht vertel ik u eenmaal meer van de kleine Johannes, door op een sprookje zal het dan niet meer gelijken. Einde van Hoogtstuk 14, einde van de kleine Johannes van Frederik van Eden.