 27e hoofdstuk van de negerhut. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negerhut door Harriet B. Justo in de vertaaling van C&Mensing. 27e hoofdstuk. Dit is het laatste van de aarde, John Q. Adams. De beeldjes en schilderijen in Eva's kamer waren met witte doeken bedeckt. Men hoorde daar slechts gesmoord ademhalen en met zachte, voorzichtige sreden gaan. En het licht door de neergelaten valgoordijnen schijnende verspreidde een plechte geschemering. Het bed was meteen een sprijbedekt en daar, onder de zwevende engelen gedaan te, lacht de kleine slaapster die sliep om nooit weder te ontwaken. Daar lag zij in een van die eenvoudige witte jurkjes gekleed die zij placht te dragen toen zij leefde. Het rozenkleurige licht door de gordijnen weerp een warme gloed over het ijskoude des doods. De zware wimpers lagen zacht op de reine wangen. Het hoofd was een weinigje opzijdige keert, gelijk in een natuurlijke slaap. Maar elke trek van het gezichtje deelde in die hemelse uitdrukking die mengeling van verrukking en ernst. Welke bewees dat het geen aardse kortstonden geslaap was. Maar de lange, heilige rust die hij aan zijn beminnen geeft. Er is geen dood voor de zulke als jij, lieve Eva. Geen duisternis of schaduw des doods. Niet anders dan zulk een helder verbleken, gelijk wanneer de morgenster in de gouden dageraad verdwijnt. Voor hen is het een zegen zonder strijd, een kroon zonder kamp. Zo dacht Sint Claire, terwijl hij daar met de armen overal kander stond te staren. Maar wie zal zeggen wat hij dacht? Want van het ogenblik toen de stemmen in dat sterven trek hadden gezegd, het is voorbij, was alles om hem heen een dicht nevel geweest. Had hij niets gevoeld dan zijn er bedwelmende zielersmacht. Hij had stemmen gehoord, er waren hem vragen gedaan en hij had geantwoord. Men had hem gevraagd wanneer de begrafenis moest plaatshebben en waar zij begrafen moest worden. En hij had ongeduldig geantwoord dat het hem niet schelen kon. Adolf en Rosa hadden de kamer geschikt. Zo lichtzinnig, wispeltuurig en kinderachtig als zij doorgaans waren. Hadden zij toch een zacht hart en warm gevoel. En terwijl Ophelia over het geheel het opzicht hield en zorgde dat alles net en orderlijk was, waren het hun handen welke die kleine poetische versierselen aanbrachten, die het sterven trek dat Akelege en Sommere ontnamen, het welke in de begrafenis in Nieuw-Engeland, maar al te zeer kenmerkt. Er waren nog bloemen hier en daar. Alle wit, teder en geurig, met zeerlijke hangende bladeren, op Eva's tafeltje, met een wit kleed bedekt stond haar geliefde vaas, dans met ene enkele witte mosrozerin. De plooien van draperien en gordijnen waren door Adolf en Rosa geschikt en herschikt, met de juistheid van oog die aan hun geslacht eigen is. En ook nu nog, terwijl Sint-Claire daar stond te pijnzen, kwam Rosa de Kamer binnen trippelen met een manje witte bloemen. Zij trat terug, toen zij haar meester zag en bleef erbiedig staan, maar ziende dat hij haar niet opmerkte, kwam zij nader om ze op het bed te strooien. Sint-Claire zag haar als in een droom, terwijl zij een Kaamse jasmijn in de witte handjes plaatste en de overige bloemen met keurige smaak heren daar verdeelde. De deur werd wederom geopend en topsie kwam, met ogen gezollen van het schrijen en iets onder haar voorschoot houdende. Rosa wenkte haar snel om terug te blijven, maar zij trat toch binnen. Gij moet heen gaan, zei Rosa, driftig en gebiedend vluisterende. Gij had je niets te maken. Oh, laat mij toch. Ik heb een bloem gebracht. Zo mooi, zei de topsie, een half ontlokend tero's vertonende. Laat ik die toch maar even daar liggen. Maak je weg, zei de Rosa, nog scherper. Laat haar blijven, zei de Sint-Claire. Eens klaps en stamte met zijn voet. Zij mag komen. Rosa droog spoeder af en topsie kwam nader en legde haar offer aan de voet van het lijkje. Toen wie op zij zich plotseling met een woeste en bitteren kreeg, bij het bed op de grond en bleef daar luid liggens rijen en kermen. Ovelia kwam haastig de kamer binnen en pogde haar te doen opstaan en zwijgen, maar vruchteloos. Oh, mis Eva, oh, mis Eva, ik wenste dat ik dood was, dat doe ik. Toen zij dat met woeste droevijt uitriep, kwam er weder een bloos op Sint-Claires marme witte wangen en sprongen de eerste tranen die hij zei dat Eva's dood had geschrijd uit zijn ogen. Sta op kind, zei de Ovelia, met meer zachtheid in haar stem. Hul zo niet. Miss Eva is naar de hemel gegaan. Zij is nu een engel. Maar ik kan haar niet meer zien. Ik zal haar nooit meer zien, zei de topsie, en begon weder te snikken. Allen zwegen het boos. Zij zeiden dat zij mijn lief had begon topsie weder, dat deed zij. En oh, nu is er niemand over, niemand. Dat is maar al te waar, zei de Sint-Claires. Maar zie toch of jij dat arme schepsel niet troost en kunt vervolgden hij tegen Ovelia. Ik wenste dat ik nooit geboren was, zei topsie. Ik behoefde geheel niet geboren te worden. Ik zie niet waarvoor het goed is. Miss Ovelia nam haar nu met zachte dwang van de grond op en bracht haar de kamer uit. Maar terwijl zij dit deed, rolden er tranen over haar wangen. Topsie, gij arm kind, zei de zij. Toen zij het meisje naar haar eigen kamer had gebracht. Verlies nu de moed niet. Ik kan uw lief hebben, al ben ik niet gelijk aan dat lieve kleine kind. Ik hoop dat ik toch iets van de liefde van Christus van haar geleerd heb. Ik kan uw lief hebben. Dat doe ik al en ik zal beproeven u te helpen om een goed Christelijk meisje te worden. Ovelia stem zijde meer dan haar woorden en nog meer zijden de oprechte medeleidende tranen die over haar wangen rolden. Vandaat u afverkreeg zij een invloed op het gemoet van dat arme kind die zij nooit weder verloor. O, mijn Eva, wie kort de tijd op aarde zoveel goed deed, dacht Sint Claire. Welke verantwoording heb ik voor mijn lange jaren gegeven? Eene poos hoorde men nog afluister en zag de voetstappen in de kamer. Terwijl de een naar de andere binnesloop om de doden te zien. En toen kwam de kleine doodkist en toen volgde de begrafenis en koetst hun hilden voor de deur op en vreemdelingen gingen daarin zitten en men zag witte strikken en zwarte stroken krip en dragers geheel in het zwart en er werden woorden uit de Bijbel gelezen en gebeden gedaan. En Sint Claire leefde en ging en deed gelijk iemand die zijn de laatste tranen geschrijd had. Tot het laatst toe zag hij slechts dat ene het hoofdje met gouden lokken in de doodkist. Maar toen zag hij de doek daarover leggen en het deksel op de kist doen en toen hij naast andere geplaatst was ging hij voort naar ene plek in de tuin en daar bijde met mosbegroeide bank waarop zij en Tom zo dikwijls hadden zitten praten zingen en lezen, daar was het grafje. Sint Claire stond erbij en zag er verstrooit in Neder. Hij zag de kleine kist afdalen hoorde flauwe plechten geworden ik ben de opstanding en het leven die in mij gelooft zal leven al waren hij ook gestorven en toen de aarde in het grafje werd geworpen kon hij zich niet voorstellen dat het zijne Eva was die men zo voor zijne ogen verborgen en het was ook Eva niet maar alleen de zwakke kim van die heerlijke onstervelijke gedaante en de oorschijn zal treden op de dag van de Heere Jezus en toen verstrooiden zich allen en de rouwdragers gingen weder naar de plaats die haar niet meer kennen zou en de kamer van Marie was donker gemaakt en zij lacht de bed snikkende en zuchtende in onbedwingbare smart en telkens om de hulp haar bediende vragende zij hadden natuurlijk geen tijd om te schrijden wat behoefden zij ook het leed was haar leed en zij was ten volle overtuigd dat niemand het zo op de wereld kon en zou gevoelen als zij sinds kler schrijden geen enkele traan zijde zij had geen het minste medeleide met haar het was inderdaad verbazend als men dacht hoe hard vochtig en ongevoelig hij was daar hij toch wel weten moest wat zij leed zo zeer zijn de mensen de slaven hun ogen en oren dat velenderbedienden inderdaad geloofden dat hun een meesteres het meest onder het gebeurde leed vooral toen Marie zenuwtovan begon te krijgen en de dokter liet komen en eindelijk verklaarde dat zij stervende was en het lopen en draven het brengen van warme kruiken het heet maken van volle lappen het vrijven en al het gedoe dat daarop volgde gaf werkelijk een afleiding Tom eventueel had een gevoel in zijn hart dat hem naar zijn een meester trok hij volgde deze oplettend en treurig waar hij ook ging en toen hij hem zo bleek en stil in Eva's kamer zag zitten met haar bijbeltje open voor zich schoon hij geen woord of letter zag van het gener in stond was er voor Tom meer smart in die strakke traneloze ogen dan in al het kermen en klagen zijn er meesteres enige dagen later ging de familie weder naar de stad terug daar sinds kler met de rust de loosheid ter smart naar verandering van plaatsverlangde om de loop zijn er gedachten een andere richting te geven zij verliette dus het huis en de tuin met zijn grafje en kwam met de New Orleans terug sinds kler zwier veel langs de straten en pogde het ledige in zijn hart met gevoel en drukte te vervullen en zij die hem op straat of in het koffiehuis zagen wisten van zijn verlies alleen door de rouwband om zijn hoed want daar was hij pratende en lachende de courante lezende en zich met politiek en handelszaken bemoeiende en wie kon het zien dat die uitwendige vrolijkheid slechts een holle schel was over een hart dat een stil en donker graf was sinds kler is een zondeling man zijde Marie eens op een klagende toon tegen Ophelia ik placht te denken als er iets op de wereld was dat hij lief had dat het dan onze kleine Eva was maar hij schijnt haar zeer gemakkelijk te vergeten ik kan hem er nooit toe krijgen om over haar te spreken ik had waarlijk gedacht dat hij meer gevoel zou tonen stille waters hebben diepe gronden plachmen mij te zeggen handwoorden Ophelia op de toon van een orakel oh, ik geloof aan zulke dingen niet dat zijn maar praatjes als iemand gevoel heeft toont hij het ook dat kan hij niet laten maar toch is het een groot ongeluk als men het gevoel heeft ik zou liever naar zijn kler willen gelijken mijn gevoel ondermijnt mij maar zeker mevrouw meneer Sint Kler wordt zo bleek en mager als een schim en ik hoor dat hij haast niet meer eet, zei de mamie ik weet wel dat hij mis Eva niet vergeet en dat zou ook niemand kunnen doen dat lieve kleine schaap voegte zij erbij en veegde haar ogen af nu, in alle gevallen hij denkt geheel niet om mij, zei de marie hij heeft geen woord van troost tegen mij gesproken en hij moet toch wel weten hoeveel meer een moeder voelt dan een man ooit doen kan het hart kent zijn eigen bitterheid zei de Ophelia ernstig dat is het juist wat ik denk ik weet wat ik gevoel niemand anders schijnt dat te weten Eva placht dat te doen maar ze is weg en marie liet zich achterover op de sofa zinken en begon jammerlijk te snikken marie was een van die ongelukkige stervelingen in wie ogen al wat zij verloren hebben een waarde verkrijgt die het nooit had terwijl zij het bezaten wat zij had scheen zij slechts te beschouwen om er gebreken aan te vinden maar wanneer zij het eens voorgoed kwijt was hield zij niet op het te prijzen terwijl dit gesprek in de voorkamer plaats had werd er een ander in de bibliotheek gevoerd Tom, die zijn meester onrustig overal volgde had hem enige uren geleden daar zien binnen gaan en naar vruchteloos gewachten hebben dat hij er weder uit zou komen besloot hij eindelijk er enige bezigheid te zoeken hij trotsacht binnen Sint Clair zat in een leuningstoel aan het einde van het vertrek zijn gezicht was in zijn handen verborgen en Eva's bijbeltje lag op enige afstand open op de tafel Tom kwam nader en bleef aarselend bij hem staan Eens klaps richtte Sint Clair zich op Tom's eerlijk gezicht zoveel droefheid en met zulke smekende uitdrukking van liefde en medelijden trof zijn meester hij legde zijn hand op die van Tom en liet zijn voorgehoofd daarop sinken Oh Tom, mijn jongen de gehele wereld is zo ledig als een eierschaal Dat weet ik meester Dat weet ik, antwoordde Tom Maar oh, als meester kon opzien waar onze lieve miss Eva is naar de lieve heren Jezus Och Tom, ik zie op maar het erste is Ik zie toch niets als ik het doe Ik wenste dat ik kon Tom slaakte een zware zucht Het schijnt aan de kinderen en arme oprechten lieden zoals jij Gegeven te zijn om te zien wat wij niet kunnen zien zei de Sint Clair nu Hoe komt dat? Gij hebt ze voor de wijze en verstandige verborgen en ze de kinderkunst geopenbaard privelde Tom Ja vader, want al zo is geweest het welbehagen voor u Tom, ik geloof niet Ik kan niet geloven Ik heb de gewoonte van twijfelen aangenomen zei de Sint Clair Ik wil deze bijbel geloven en ik kan niet Lieve meester, bid tot de goede heren Heren, ik geloof Kom mijn ongelovigheid te hulp Wie weet iets van niets zei de Sint Clair bij zichzelf terwijl zij naar ogen pijnzend rondzwierven Was al die heerlijke liefde Was al dat schone geloof slechts eender altijd afwisselende verschijnselen van het menselijk gevoel dat niets wezenlijks tot grondslag had en met de laatste ademtocht werd uitgeblazen Er is geen Eva meer geen Hemel, geen Christus, niets Oh lieve meester, hij is er Dat weet ik, daarvan ben ik zeker, zei de Tom op zijn knieën vallende Oh lieve meester, geloven toch Hoe weet gij, dat er een Christus is, Tom Gij hebt de heren nooit gezien Ik heb hem in mijn ziel gevoeld, meester Ik voel hem nu Oh meester, toen ik verkocht werd en van mijn vrouw en kinderen afmoest toen was het haast gedaan met mij Het was mij als of ik niets meer overhad en toen kwam de goede heren mij te hulp en zeiden, wees niet bevreesd Tom en hij brengt licht en vreugd in de ziel van een arme neger en maakt alles vrede en ik ben zo gelukkig en heb alle mensen lief en voel mij gewillig om de heren te zijn en de heren wil te laten geschieden en overal te zijn waar de heren mij brengen wil Ik weet dat dit niet van mij kan komen omdat ik een arm zondagsgepsel ben Het komt van de heren en ik weet dat hij gewillig is om dit ook voor meester te doen Tom sprak met ene gesmoorde stem terwijl de tranen hem over de wangen rolden Sint Claire liet het hoofd op zijn schouder zinken en drukte de harde trouwe zwarte hand Tom, gij het mij lief, zeiden hij ik ben gewillig om mijn leven af te leggen nog deze gezegende dag om meester een Christen te zien Arm het waze jongen, zeiden Sint Claire zich half oprichtende ik ben de liefde van een goed, eerlijk hart zo als het uwe, niet waardig Oh meester, er zijn er meer dan ik die uw lief hebben de gezegende heren Jezus heeft uw lief hoe weet je dat Tom? ik voel het in mijn ziel oh meester, de liefde van Christus die steeds alle verstand te boven gaat vreemd, zei de Sint Claire dat de geschiedenis van een man die 1800 jaren geleden geleefd en gestorven is iemand zo danig kan aandoen maar hij was ook geen mens, vervolgde hij snel geen mens heeft ooit zulke lange en levende macht gehad oh dat ik geloven kon wat mijn moeder mij leerde en binnen kon gelijk ik deed toen ik een kind was als het meester belieft, zei de Tom Miss Eva placht dat zo schoon te lezen ik wensen ze dat meester zo goed was om het te lezen ik hoor Haas niet meer lezen nu Miss Eva weg is het hoofdstuk was het elfte van Johannes het treffende verhaal der opwekking van Lazarus Sint Claire las het overluid dickwels ophoudende om de aandoeningen te bekampen die door het aandoenlijke der geschiedenis werden opgewekt Tom kneelde voor hem met gevouwen handen en met een uitdrukking van liefde vertrouwen en eerbied in zijn kalme trekken Tom is dat alles waarheid voor u zeiden zijn meester ik kan het zo voor mij zien meester antwoorden Tom ik wensen dat ik uwe ogen had Tom ik wensen van onze lieve heer dat meester ze had maar Tom, jij weet wel dat ik veelkundiger ben dan jij als ik u nu zei dat ik die bijbel niet geloof oh meester zei de Tom smekend de handen opevende zou dat u geloof toch niet enigszins schokken Tom geheel niet antwoorden Tom wel Tom jij moet toch weten dat ik het meester weet oh meester had jij niet zo pas gelezen dat hij het voor de wijzen en verstandigen verborgen houdt en aan de kinderkunst openbaard maar meester sprak niet in ernst zeker niet, zei de Tom angstig nee Tom, dat deed ik niet ik ben niet ongelovig en ik denk dat er een reden is om te geloven en toch doe ik het niet dat is een lastige gewoonte die ik aangenomen heb Tom als meester maar wilde bidden hoe weet jij dat ik dat niet doe Tom doet meester het? ik zou het doen Tom als er iemand voor mij was wanneer ik bid maar het is alles in de lucht gesproken als ik het doe maar kom aan Tom bid gij en leer mij het te doen Tom's hart was vol en hij stortte het nu geheel uit in zijn gebed één ding was duidelijk Tom dacht wel dat er iemand was om hem te horen had zij er iemand was of niet Sint Clair voelde zich dan ook werkelijk door de stroom van zijn herliefde en zijn geloof tot bijna voor de poorten van de hemel gevoerd die hij zich zo levendig scheen voor te stellen hij scheen daardoor naderbij even gebracht te worden dank mijn jongen, zei de Sint Clair toen Tom opstond ik hoor u graag na Tom maar ga nu heen en laat mij alleen op een andere tijd zal ik meer met u spreken Tom verliet steelswijgend het vertrek einde van hoofdstuk 27 28e hoofdstuk van de negenhut deze LibriVox opname is vrij van hoteursrechten opname door Marcel Koenders negenhut door Harriet Beecherstool in de vertaling van zee en mensen 28e hoofdstuk hereniging week op week verliep in de woning van Sint Clair en de golfendes levens effende zich weder tot haar gewone vloed waar die kleine bark gezonken was want hoe heersuchtig hoe onverschillig voor iemands gevoel stroomt die koude gewone loopt er dagelijkse zaken voert nog moeten wij eten drinken slapen en weder ontwaken nog moeten wij kopen verkopen vragen en antwoorden kortom duizend schaduwen nalopen hoewel alle belangstelling daarin voorbij is de koude werktuigelijke gewoonte des levens blijft nog wanneer alles wat waarde voor ons geeft is verdwenen al de hoop en uitzicht van Sint Clair's leven had zich zonder dat hij zelf het wist met zijn kind samengesträngelt het was voor Eva dat hij zijn vermogen bewaarde het was voor Eva dat hij het bestedend van zijn tijd overleidde en dit en dat nu en dan voor Eva te doen iets voor haar te kopen te veranderen of de beschikken was zolang zijn gewoonte geweest dat er nu zij er niet meer was om niets meer scheen gedacht niets meer scheen gedaan te moeten worden het is waar er was een andere leven een leven dat als men er eens aan geloofd als een ernstig veel betekend cijfer voor de andere waardeloze nullen van de tijdstaat en die in ene reeks van geheimzinnige onberekenbare waarde doet veranderen Sint Clair wist dit wel en dikwijls had hij in een moedeloos uur die zachte kinderstem naar boven horen roepen dat handje hem de weg van dat ware leven zien aanwijzen maar de doffe slaperigheid der smart menevelde hem hij kon niet opstaan zijn geest behoorde onder diegene die zich naar hun eigenaandoeningen en neigingen een beter en duidelijkere begrip van godsdiensten gezaken kunnen vormen dan menig wel onderwezen en geoefend Christend kan de gaaf om de fijnste onderscheidingen en betrekkingen van zedelijke dingen te gevoelen en te beoordelen schijnt dikwijls een eigenschap te zijn van hen wie een gehele leven en een onverschillige minachting daarvoor toont vandaar dat moor, biron en geuten dikwijls woorden zeggen waarin het ware godsdienstige gevoel beter beschreven wordt dan in die van iemand wiens gehele leven daardoor bestuurd wordt in zulke gemoederen is minachting voor de godsdienst een destes schikkerlijke verraad enen te dodelijker zonden Sint Clair had zich nooit willen laten doorgaan voor iemand die zich door godsdienstige verplichtingen liet besturen en zekere fijnheid van zedelijk gevoel gaf hem zulke een verhevend denkbeeld van de uitgebreide ijzen des Christendoms dat hij reeds bij voorbaat ter rugdijnste voor het geen hij gevoelde dat zijn geweten van hem voorderen zou wanneer hij ooit besloot om zich aan die ijzen te onderwerpen want zulke tegenstrijdigheden bevat het menselijk gemoed dat het beter schijnt iets geheel niet te ondernemen dan het te ondernemen en tekort te schieten Evenwel was Sint Clair in vele opzichten een andere mens geworden Hij las ernstig en met oprecht de begeerte in de Bijbel zijn er kleine Eva Hij dacht meer bepaald en opzettelijk na over zijn betrekkingen zijn bedienden genoeg om hem buiten gemeen ontevreden te maken zowel met zijn tegenwoordigen als zijn vroegere handelswijs Eén ding deed hij dan ook kort na zijn terugkomst de Nieuwe Orliens Hij maakte namelijk een aanvang met de nodige wettegemaatregelen om Tom vrij te verklaren het geen zo spoedig geschieden zou als hij door de vereiste formaliteiten kon heen komen Ondertussen hechte hij zich dagelijks meer aan Tom In de gehele weide wereld was er niets dat hem zo zeer aan Eva scheen te herinneren Hij hield hem dus bestendig bij zich en zo huiverig als hij anders was om zijn diepe gevoel aan iemand te ontdekken Voor Tom dacht hij bijna overluid niemand die gezien had met welk een gezicht voor dienstvaardige genegenheid Tom zijn meester geduren gevolgde zou zich ook daarover verwonderd hebben Wel Tom, zei de Sint-Clair Daars nadat hij een aanvang had gemaakt met de wettege formaliteiten voor zijn vrijverklaring Ik zal een vrijman van u maken Pak uw koffer dus maar en houdt u gereed om naar Kentucky te vertrekken De glans van blijdschap die Tom's gezicht eens klapsverhelderde terwijl hij zijn de handen naar de hemel ophief en na drukkelijk De heren zij gezegend ontboezemde maakte op Sint-Clair een enigszins onaangename indruk Het beviel hem niet dat Tom zo bereid willig was om hem te verlaten Gij hebt hier zulk een slechte tijd niet gehad dat gezove ruk behoefte wezen Tom zeiden hij droogjes Nee nee meester, dat is het niet Het is dat ik een vrijman zal wezen Dat is het waarover ik zo blij ben Maar Tom, denkt gij niet dat gij het wat u aangaat hier beter hebt dan gij het als vrijman zult hebben Nee waarlijk niet meneer Sint-Clair antwoordde Tom met een opwendeling van vierheid Nee waarlijk niet Wel Tom Gij zou toch met werken onmogelijk zulke kleren en zulke kost kunnen verdiend hebben als ik u gegeven heb Dat weet ik alles wel meester Sint-Clair meester is altijd goed geweest maar ik zou toch liever armoedig gekleren een armoedig huis alles even armoedig willen hebben als het maar het mijne was dan het beste als het van een ander is dat zou ik meester en ik geloof dat het natuurlijk is dat denk ik ook Tom en dus zult je over een maand of zo vertrekken en mij verlaten zijde Sint-Clair enigszins onvergenoegd Evenwel geen mens zou kunnen zeggen waarom gij het niet doen zou Vroegte hij er op vrolijke toon bij en begon op een heer te wandelen niet zolang meester in droevheid is zijde Tom ik zal bij meester blijven zolang hij mij nodig heeft als ik maar van enig nut kan zijn niet zolang ik in droevheid ben Tom zijde Sint-Clair treurig uit het venster ziende en wanneer zal mijn droevheid ten einde zijn als meester een Christen is antwoordde Tom en meent gij werkelijk bij mij te blijven tot die dag komt zijde Sint-Clair zeg met een halve glimlach van het venster afkeerende oh Tom gij onnozelen jongen vervolgde hij zijn een hand op Tom schouder legende ik wil u niet tot die dag laten wachten ga naar huis naar uw vrouw en kinderen en wees gelukkig met hem mijn geloof zegt mij te geloven dat die dag wel komen zal zijde Tom ernstig en tevens met tranen in de ogen de heren heeft een werk voor meester een werk herhaalde Sint-Clair wel zo zeg mij eens wat voor een werk dat wezen zou naar uw begrip laat horen Tom wel zelfs zulke een arm man als ik heeft een werk van de heren en meester Sint-Clair die geleerdheid geld en vrienden heeft hoeveel meer zou hij voor de heren kunnen doen gij schijn dus te denken Tom dat de heren nodig heeft dat er veel voor hem gedaan wordt zijde Sint-Clair glimlachende wij doen voor de heren wat wij voor zijde schepselen doen antwoordde Tom dat is goede godgeleerdheid Tom beter dan die dominees prikt dat durf ik beweren zijde Sint-Clair hier werd het gesprek door het aandienen van bezoek gestoord Marie Sint-Clair gevoelde het verlies van Eva zo diep als zij iets gevoelen kon en daar zij iemand was bijzonder in staat om wanneer zij zich ongelukken gevoelde hetzelfde gevoel aan allen om haar heen mede te delen hadden haar lijfbedienden nog groter reden om het verliezen of meester S te beklagen weer innemende manieren en lieftallige tussenkomst hun zo dikwijls tot een schild hadden gesterkt tegen de eigen lievende dwingelandij haar hermoedig de arme mammie vooral wie hard van alle natuurlijke banden losgerukt zich met dat ene beminnelijke wezen had getroost verging bijna van rouw zij schrijde nacht en dag en was door de grote overmaat van troefheid minder vlug en behendig in haar het diensten bij haar meester S waardoor zij zich gedurig een storm van smaat en scheldwoorden berokkende mees ophelia gevoelde het verlies insgelijks maar in haar goed en oprecht hard droeg het vruchten ten eeuwige leven zij was zachter en vriendelijker en schoon eveneivrig in haar plichten was het met meer bedaardheid en kalmte waaruit bleek dat zij niet vruchtenloos haar eigen hart had doorzocht zij was vluitiger in het onderwijzen van topsie onderricht haar hoofdzakelijk uit de Bijbel en was niet langer huiverig om haar aan te raken ze liet genek kwalijk ontfijnste viesheid meer blijken omdat zij die niet langer gevoelde zij beschouwde haar nu als het ware door het verhelderde glas dat Eva's handje haar het eerst voor de ogen had gehouden en zag in haar slechts een onstervelijk schepsel dat God gezonden had om door haar tot de deugd en de eeuwige heerlijkheid geleid te worden topsie werd niet op eens een heilige maar het leven en de dood van Eva bewerkten toch ene opmerkelijke verandering in haar de verharde onverschilligheid was verdwenen deze was vervangen door gevoel hoop, verlangen en een streven naar het goede een streven dat ongeregeld was en dikwals afgebroken werd maar toch telkens werd ervat eens toen topsie bij Ophelia was geroepen stak zij, aankomende haastig iets in haar borst weg wat doet jij daar ondeugend nest jij hebt zeker weer iets gestolen zijde de herzuchtige kleine Rosa die gezonde was om haar te roepen en greep haar tevens onzacht bij de arm oog loop heen miss Rosa, zijde topsie met een poging om zich los te trekken dat is iets dat je niet aangaat wees maar zo onbeschaand niet ik heb je daar wat zien wegstoppen ik ken je streken wel en daarmee pog de Rosa haar hand in topsies borst te steken terwijl het meisje woedend van zich afschopte en dapper vocht voor wat zij haar recht en achter het rumour van dit gevecht deed Ophelia en Sint Claire beide toeschieten zij heeft gestolen zijde Rosa dat heb ik niet, schreeuwde topsie huilende van kwaadheid geef het mij wat het ook wezen mag, geboot Ophelia topsie aarzelde maar op een tweede bevel haalde zij een pakje uit haar borst in de voet van ene haar oude kousen gewikkeld toen Ophelia het open deed vond zij een boekje dat Eva eens aan topsie geschonken had een almenak met een tekst uit de Bijbel voor elke dag van het jaar en in een papiertje de haar lok welke zij het kind op de gedenkwaardige dag van haar afscheid had gegeven Sint Claire werd zeer aan gedaan door dit gezicht het boekje was in ene strook zwarte krip gewikkeld waarom hebt ge dit om het boekje gedaan zei de Sint Claire het krip vertonende omdat het van Miss Eva was o, neem het mij niet af, antwoordde topsie zette zich toen plat op de grond neer sloeg haar voorschoot over haar hoofd en begon heftig te schrijden het was een zondeling mengsel van aandoenlijkheid en de lachelijkheid dat stuk van ene kaos het zwarte krip het tekstenboekje de haar lok en topsies mateloze droefheid Sint Claire glimlachte maar er stonden toch tranen in zijn ogen toen hij zeiden kom, kom schrijd maar niet gij mocht het wel hebben alles weder, bij eendoende weerpij het topsie in de schoot en trok Ophelia mede naar de voorkamer ik geloof inderdaad dat gij nog iets van dat ding zult kunnen maken zeiden hij met zijn duim over zijn schouderwijzende een gemoet dat voor ware droefheid vatbaar is is ook voor het goede vatbaar gij moet uw best maar met haar doen het kind is veel verbeterd antwoorden Ophelia en ik heb grote hoop van haar maar Augustin vervolgde zij haren hand op zij naar arm leggende ik moet u nog iets vragen van wie zal dit kind wezen van u of van mij wel ik heb haar immers aan u gegeven antwoorden Sint-Claire maar niet wettig ik zou willen dat zij wettig de mijne was zij de Ophelia welnicht wat zal het abolitie genoodschap daarvan denken zij de Sint-Claire zij zullen een vaste dag uitschrijven voor zulke afval dat gij in de slavenhoudst er wordt dat is magikheid ik zou willen dat zij de mijne was om het recht te hebben haar naar de vrije staat te brengen en haar haar vrijheid te geven op dat al wat ik beproefd te doen niet weer vereideld worden O, nicht wel een ontzettend kwaad doen op dat er goed uitvoert komen daartoe kan ik niet behulpzaam zijn ik zou u liever horen reddeneren dan scherzen zij de Ophelia het baat niet of ik mijn best doe om dit kind tot een christend kind te maken als ik haar niet bewaar voor alles waaraan de slavernij haar later bloot stelt en als gij inderdaad gezind zijt mij te geven verlang ik dat gemij een giftbrief of een ander wettig bewijs geeft wel nu dat zal ik zij de Sint Claire zetten zich neer en nam de courant op om te gaan deze maar ik zou dat nu willen gedaan hebben hervat de Ophelia hoe het ge het nu gedaan moet als het ooit gedaan zal worden antwoorden Ophelia kom daar is papier pen en inkt schrijf nu even zoiets Sint Claire had gelijk de meeste mensen van zijn stempel een hartelijke afkeer van de tegenwoordige tijd van het bedrijfend werkwoord en werd dus enigszins gestoord over Ophelia's voortvaarendheid wat schild u toch zijde hij, kunt gij mijn woord niet aannemen men zou denken dat gij de joden les had genomen om iemand zo aan te pakken ik wil er zeker van zijn antwoorden Ophelia gij kunt sterven of in ongelegenheid raken en dan zou topsie verkocht worden zonder dat ik er iets tegen doen kon inderdaad gij zijt zeer voorzichtig maar nu ik zie dat ik in de handen van een Yankee ben is er niets anders op dan met toe te geven zijde Sint Claire en schreef snel een giftbrief het geen hij daar hij met alle wettige vormen bekend was zeer gemakkelijk doen kon en tekende zijn naam met grote wilde letters met een geduchte krul eronder daar is dat nu zwart op wit mis vermond zijde hij haar het papier overgevende goede jongen zij Ophelia nu hierop maar moet het ook niet door een getuig ondertekend worden oh ja dat is ook waar hier Marie vervolgde Sint Claire tot zijn vrouw de deur haar kamer openende nigt wilde uw handtekening bewaren zetten ze even uw naam hieronder wat is dat zijde Marie het geschift doorlopende wel dat is grappig ik dacht dat niet veel te vroom was welke afschuwelijkheden vervolgde zij onverschillig haar naam schrijvende maar als zij dat ding voorlang te hebben is het haar hartelijk gegund daar nu is zij de uwen met lichaam en ziel zijde Sint Claire het papier teruggevende niet meer de mijnen dan zijte voren was zijde Ophelia niemand dan God om haar aan mij te geven maar ik kan haar nu beschermen wel nu zij is dan nu de uwen door een fictie der wet zijde Sint Claire naar de voorkamer en zijn de courant terugkeerende Ophelia die Marie zelden veel gezelschap bleef houden volgde hem naar de voorkamer nadat zij het papier zorgvuldig augustien zijde zij eens klaps terwijl zij zat te breien hebt zij enige bestelling voor uw bediendend gemaakt in geval van overlijden nee antwoorden Sint Claire en las weder voort dan kan al uw vergoedheid voor hen wel eens enig grote vreedheid blijken te zijn Sint Claire had dikwals eveneens gedacht maar antwoorden nu toch achterloos nu ik denk ook zulke ene bestelling te maken wanneer zijde Ophelia eerst aars en als zij dan nog eerder kwam te sterven wat schildt u toch niet zijde Sint Claire zijne courant neerlegende en haar aanziende denkt gij dat ik enige voortekenen van de gele koorts of de godera heb dat gij zo eivrig voor mijn testament zorgt te midden van het leven zijn wij in de dood antwoorden Ophelia Sint Claire stond op en ging naar de deur die op de verander uitkwam om zo een eind te maken aan een gesprek dat hem onaangenaan was onwillekeurig herhaalde hij het laatste woord dood en terwijl hij tegen het hek leunde en naar de springende vontein en het water in de contuurde en daarin als in een nevel de bloemen en bomen van het binnenplein zag spiegelen herhaalde hij nogens het gijmzinnige woord dat iedereen zo dikwels in de mond neemt en dat toch zo'n geduchte kracht heeft dood vreemd dat er zoek een woord en zoek een ding is zijde hij bij zichzelf en wij het ooit vergeten dat iemand de ene dag leeft vol hoop begeerten en behoeften en de volgende dag weg is geheel weg en voor altijd het was een warme heldere avond en toen hij naar het andere einde der verandacht ging zag hij Tom in zijn bijbel zitten lezen daarbij met zijn vinger van woord tot woord wijzenden en ernstig vluisterende wild gemij voor wie laten lezen Tom, zijde Sint-Claire zich achterloos naast hem nedersettende als het meester belieft antwoordde Tom meester maakt het zoveel duidelijker Sint-Claire naar het boek en begon te lezen bij een van de plaatsen die Tom met dikke strepen in het rond had gemerkt die plaatsluiden al dus en wanneer de zoon des mensen komen zal in zijn heerlijkheid en al de Engelen met hem dan zal hij zitten op de troon zijn er heerlijkheid en voor hem zullen al de volkeren vergaderd worden en hij zal ze van alkander scheiden gelijk de herder de schapen van de bokken scheid Sint-Claire las met een helderen stem voort totdat hij aan de laatste verzen kwam dan zal hij zeggen tot de genen die ter linkerhand zijn ga weg van mij gij vervloekt hem in het eeuwige vuur al de duivel en zijn Engelen bereid is want ik ben hongerig geweest en gij had mij niet te etend gegeven ik ben dorsten geweest en gij had mij niet te drinkend gegeven ik was een vreemdeling en gij had mij niet geherbergd naakt en gij had mij niet gekleed krank en in de gevangenis gij had mij niet bezocht dan zullen ook deze hem antwoorden en zeggen heren wanneer hebben wij u hongerig gezien of dorstig of een vreemdeling of naakt of krank of in de gevangenis en hebben u niet gediend dan zal hij hun antwoorden en zeggen voor waar ik zeg u voor zoveel deze minsten niet gedaan hebt zo hebt gij het ook mij niet gedaan deze laatste woorden schenen Sinclair te treffen want hij las ze 2-mal over de 2-mal langzaam als of hij bij zichzelf erover nadacht Tom, zeiden hij daarop die lieden die zulke hardvondes krijgen schijnen juist gedaan te hebben wat ik doe groot en fatsoenlijk op hun gemak geleefd te hebben zonder zich te quellen met de vragen hoeveelend van hun broederen hongerig of dorstig ziek of in de gevangenis waren Tom gaf geen antwoord Sinclair stond op en wandelde pijnzint onder de veranda op en neer geen alles vergetende behalve zijn eigen gedachten zozeer was hij daarin verdiept dat Tom hem 2-mal moest herinneren dat de schel voor het teedringend geluid was eerige hoor kreeg onder het teedringen was Sinclair verstrooid en nadenkend en na de thee zette hij zich met Ophelia en Marie al een bijna even stil in de voorkamer Marie nam op ene sofa onder een zijde mosquito gordijn haar gemak en was poeder gerust in slaap Ophelia zat stil te breien Sinclair zette zich voor de piano en begon een zachte melodie te spelen met een compagnement van Seraphine hij scheenend diep gepijnsverzonken en als het waren ene alleen spraak in muziek te houden na enige tijd trok hij ene der laden open nam daaruit een oud muziekboek welks bladend geel van ouderdom waren en zag het door een boek van mijn moeder zeiden hij tot Ophelia en hier is haar schrift kom en zien dit heeft zij zelf gearrangeerd uit Mozart's requiem Ophelia kwam bij hem dit was iets dat zij dik was placht te zingen zei de Sinclair mij dunkt ik hoor haar nog hij sloeg enige statige akkoorden aan en begon toen het oude verheven kerklied de die als iree te zingen Tom die onder de veranda stond te luisteren werd door deze muziek naar de deur der kamer gelokt de woorden van het latijnse lied verstand hij natuurlijk niet maar de muziek en de manier waarop die gezongen werd scheen hem zeer aan te doen vooral wanneer Sinclair de roerendste gedeelte zong nog dieper zou zijn gemoet zijn bewogen als hij de betekenis had verstaan der treffende woorden recordare Jeesopie Quatsum Coza Dea vie Queren Sme Lady Misty Cruzem Pasces Tantes Labanon Sinclair gaf ene diep roerende uitdrukking aan deze woorden want de nevelachtige sluyer der jaren scheen te worden opgelicht en het was hem als of hij de stem zijner moeder met de zijnen toen het lied uitgezongen was bleef Sinclair nog ene poos met het hoofd in de hand zitten stond toen op en begon in de kamer op eneer te wandelen welk ene verhevene voorstelling van het laatste oordeel zeiden hij al het onrecht van even hersteld al de zedelijke raadselen opgelost door ene onbedriegelijke wijzheid het is waarlijk een groot stafereel maar geducht voor ons zeiden Ophelia dat moest het voor mij wezen zou ik denken zijde Sinclair pijnzend stilstaande ik las vanmiddag voor Tom dat hoofdstuk van Matthäus dat in een beschrijving daarvan geeft en ik ben er waarlijk doorgetroffen men zou verwacht hebben dat aan die genen die van de hemel worden uitgesloten gruwelijke euveldaden te las zouden worden gelegd als reden daarvoor maar nee zij worden uitgesloten omdat zij geen positief goed hebben gedaan alsof dat alle mogelijk kwaad insloot misschien zeiden Ophelia is het onmogelijk dat iemand die geen goed doet geen kwaad doet en wat zij de Sinclair reddenerende maar toch met diep gevoel sprekende wat zal er dan gezegd worden van iemand die door zijn eigen hart zijn opvoeding en de behoefte daar maatschappij vruchteloos tot een edel doel geroepen werd die als een dromeroch onzijdig toeschouwen van de strijd dan angst en het leidende mensheid heeft laten voor het bestaan terwijl hij werkzaam had kunnen en moeten zijn ik zou zeggen antwoorden Ophelia dat hij beroem moest hebben en nu beginnen altijd praktisch en op de man af zij de Sinclair terwijl zich een glimlach op zijn gezicht begon te vertonen jij laat mij nooit tijd tot algemene bespiegelingenicht jij brengt mij altijd vlak voor het werkelijk tegenwoordigen jij hebt een soort van eeuwig nu dat u altijd voor de geest is nu is al de tijd waarmee ik iets te doen heb antwoorden Ophelia lieve kleine Eva arm kind zij de Sinclair zij had haar invoudig hartje gezet op een goed werk voor mij het was de eerste maal zij dat Eva's dood dat men hem zoveel woorden over haar wat horen spreken en hij had nu blijkbaar veel moeite om zijn gevoel te bedwingen ik heb van het Christendom zulk een begrip vervolgde hij dat ik geloof dat niemand het kan beleiden of hij moet om consequent te blijven zich met alle macht tegen het gedrochtelijk stelsel van ongerechtigheid dat de grondslag van geheel onzamaatschappij uitmaakt en zo wat nodig is zichzelf in die strijd op offerum dat is ik meen dat ik op geen andere wijs een Christend zou kunnen zijn schoon ik zeker omgang heb gehad met vele verlichte christelijke mensen die zo niet deden en ik bekende de hoogheid van godsdienstige mensen in dit opzicht hun gebrek aan een gevoel bij een onrecht dat mij deed eisen mij meer dan iets anders tot twijfelzucht heeft gebracht indien jij dat alles wist zei de Ophelia waarom heb jij het niet gedaan oh omdat ik alleen die soort mensliefendheid heb die daarin bestaat dat men op de sofa liggende de kerk en de geestelijke verwenst omdat zij geen beleiders en martellaren zijn men kan zeer gemakkelijk zien weetgen dat anderen martellaren behooren te wezen en zult je nu anders gaan doen zei de Ophelia God alleen kent de toekomst antwoorden Sint Claer ik ben dapperder dan ik was omdat ik alles verloren heb en wie niets te verliezen heeft kan alles wagen en wat schuld gaan doen mijn plicht hoop ik jegens armen en geringen zodra ik die maar duidelijk zie antwoorden Sint Claer beginnende bij mijn eigen bedienden voor wie ik nog niets gedaan heb en misschien zal het eens blijken dat ik iets voor de gehele klasse kan doen iets om mijn land te ontheffen van de schande welke het tans voor alle beschafde natie bedekt acht ga je het mogelijk dat een volk ooit vrijwillig tot de emancipatie zal komen zei de Ophelia ik weet het niet antwoorden Sint Claer dit is een dag van grote daden helthaftigheid en belangeloosheid reizen heren daar als uit de grond de hongaarse edelen hebben met een ontzagelijk financieel verliezen miljoenend van lijveigenen vrijverklaard en misschien zullen er onder ons grootmoedigen worden gevonden die eer en recht en centen waarderen ik denk het haast niet zei de Ophelia maar onderstel dat wij morgen zouden opstaan en emanciperen wie zou dan deze miljoenen opvoeden en hen hun vrijheid leren gebruiken zij zouden onder ons nooit veelgoeds worden de waarheid is dat wij zelfen te lui en te vloohartig zijn om hun een denkbeeld te geven van die geestkracht en vleid die vereist wordt om hen tot mensen te vormen zij zullen naar het noorden moeten gaan waar het arbeiden, de mode het algemeen gebruik is en zeg mij nu er zou genoeg christelijke mensen liefde in uw noordelijke staten van hun opvoeding en beschaving te dragen geef duizenden van dollars aan zendenlingen in vreemde landen maar kunt jij het velen dat de heiden in uwe steden hem dorpen gezonden wordt en kunt jij uw tijd uwe gedachten en uw geld geven om hem tot de christelijke standaard te verheffen dat zou ik willen weten als wij emanciperen zijt gij dan bereid om op te voeden hoevele huisgezinnen in uw stad zouden dan een neger en negerin willen opnemen en onderrichten geduld met hen hebben en hen tot christen maken hoevele kooplieden zouden adel willen nemen als ik hem als klerk bij hen wilde plaatsen of hoevele handwerkslieden als ik hem een ambacht wilde laten leren als ik Jane en Rosa school wilde leggen hoevele scholen zijn er dan in de noordelijke staten die haar zouden opnemen hoevele familien die haar zouden willen hebben en toch zijn zij zo blank als menige vrouw in het zuiden en noorden gij ziet niet ik wil dat ons recht gedaan worden wij zijn in ene slechte positie wij zijn de meer openbare onderdrukkers van de neger maar het onchristelijk voorordeel van het noorden bijna even hard onderdrukker ja neef ik weet dat het zo is antwoorden ophelia ik weet dat het zo met mij was tot ik zag dat het mijn plicht was dat voorordeel te overwinnen en ik weet dat er vele braven mensen in het noorden zijn die in dit opzicht alleen behoeven te leren wat hun plicht is om het te doen het zou zeker enig groter zelfverlogening vereisen om heidenen onder ons te ontvangen dan om hun zendelingen te zenden maar ik denk dat wij het doen zouden jij zou het doen dat weet ik, zei de Sint Claire ik zou willen willen zien wat jij niet doen zoud als jij het voor uw plicht hield oh ik ben zo buitengemeen niet zei de ophelia daarop anderen zouden hetzelfde doen als zij de dingen zo zagen als ik ik denk topsie meden naar huis te nemen als ik ga ik denk dat de mensen bij ons zich eerst wel erg zullen verwonderen maar ik geloof dat zij zich wel tot mijn begrip zullen laten brengen bovendien weet ik dat er velen in het noorden zijn die jij zou doen als jij gezegd hebt ja, maar zij zijn de minderheid en als wij wat veel begonnen te emanciperen zouden wij van uw vakant spoedig wat anders horen ophelia gaf hierop geen antwoord er volgden een poos van stilte in zijn klaars gezicht nam een het treurige mijmerende uitdrukking aan ik weet niet wat mij vanavond zoveel aan mijn moeder doet denken zeiden hij ik heb een zonderlink gevoel als of zij dicht bij mij was ik denk gedurig aan dingen die zij plachten zeggen het is vreemd wat is het toch dat ons dat lang verleden somtijd zo levendig herinnert hij wandelde nog een poos de kamer op en neer en zijde toen mij dunkt ik zal eens even de straat opgaan en horen wat nieuws er vanavond is hij nam zijn hoed en ging Tom volgde hem het binnenplein over en vroeg of hij zou mede gaan nee, mijn jongen antwoordde Sint Claer ik zal binnen een uur terug zijn Tom zette zich onder de veranda het was helder manenschijn hij zat daar naar het springen der fontein te turen en ook naar het geklater te luisteren Tom dacht aan zijn huis en dat hij spoelig een vrijman zou zijn in een staat om daarin terug te keren wanneer hij verkoos hij dacht hoe hij werken zou om zijn vrouw en kinderen te kopen hij betaste met zekere blijdschap de spieren zijn er voor zijn armen en dacht hoe spoelig zij hem zelf er zouden te behoren en hoeveel zij zouden werken om de vrijheid zijn familie te verdienen en toen dacht hij aan zijn edelaardig een jongenmeester die gedachte volgde het gewone gebet dat hij altijd voor hem had opgezonden en toen zwier van zijn gedachten naar de lieve kleine Eva welke hij zich onder de Engelen voorstelde en hij bleef zo pijnzend tot hij zich bijna verbeelde dat haar helder gezichtje hem uit de spatten de droppels der fontein aanzacht en zo pijnzende viel hij in slaap en droomde dat hij haar naar zich toezacht komen huppelen juist gelijk zij placht te doen met een krans van jasmijn in het haar met blozende wangen en ogen die van blijdschap straalden maar toen hij wel toezacht scheen zij van de grond op te reizen haar wangen hadden een bleke kleur haar ogen een meer hemelse glans en in goudig glorie scheen haar hoofd te omringen en zo verdwenen zij uit zijn gezicht Tom ontwaakte door een luidkloppen en het roepend van verschrijdende stemmen aan de voerpoort hij haasten zich om die te openen en met zware sreden enkele woorden met gesmoerde stemgesproken kwamen enige mannen binnen een mensdragende die in een mantel gewikkeld op een fenster luik lag het lichterlantaren bescheen het gezicht en Tom gaf een woestekreet van ontzetting en wanhoop die door de gallerijen klonk terwijl de mannen met hun last de opendeur der voorkamer naderden waar Ophelia zat te breien Sint Clair was een koffiehuis binnen gegaan om een avondblad in te zien terwijl hij dit las werden twee heren in de zaal die beiden doordrang beneveld waren met elkander handgemeen Sint Clair en een paar anderen poogden hen te scheiden en Sint Clair kreeg een oplottige steek in de zijde met een ponjaartmes dat hij, één der vechtende wilde ontvringen ter stond was het huis vol gegeel geschreeuw en gejammer de bedienden trokken zich als rasend de haren uit en wirpen zich wanhopig op de grond of liepen verbijst dat heen en weder Tom en Miss Ophelia alleen schenen nog enige tegenwoordigheid van geest te bezitten want Marie lag in een hevig zenuwtoevall op Ophelia's beschikking werd één der sofa's in de voorkamer haastig gereed gemaakt en de gekwetste daarop nedegelegd Sint Clair was van pijn en bloed voor die svlaugevallen maar toen Ophelia opwekkende middelen aanwende kwam hij wederbij opende de ogen strak voor zich zocht ernstig in de kamer rond en liet zijn blik over alle voorwerpend walen tot deze eindelijk op het portret zijn moeder bleef rusten de dokter kwam nu en onderzocht zijn toestand men kon uit zijn gezicht opmaken dat er geen hoop meer was maar hij maakte toch aanstalten om de won te verbinden en hij mis Ophelia en Tom verrichten dit werk met alle bedaardheid onder het jammeren snikken en kermen der verschrikte en angstige bedienden deel kan er bij de deur verdrongen wij moeten al dat volk wegjagen zijde de dokter alles hangt er van af dat hij stil gehouden wordt Sint Clair opende de ogen en sta er strak naar de bedroefden welke Ophelia en de dokter uit de kamer poogden te verwijderen Arme schepsels zeiden hij en in uitdrukking van bitter zelf verwijt vloog over zijn gezicht Adolf was onmogelijk te verdrijven ontzetting had hem bijna van zijn zinnen beroofd hij wierp zich zo lang hij was op de grond en niets kon hem bewerigen om op te staan de anderen luisterden naar Ophelia's dringende vermaningen toen zij zeiden dat het behoud van hun meester van hun stilte en gehoorzaamheid afing Sint Clair kon maar weinig spreken hij lag met gesloten ogen maar het was duidelijk te zien dat hij met bitterig gedachten worstelde na een poos leiden hij zijn hand op die van Tom die naast hem knielden en zijden Tom arme man wat meester zijde Tom ernstig ik ben stervende en drukte hem de hand Bit als gij en geest zulke mocht verlangen begon de dokter Sint Clair schudde zijn hoofd en zijden nog eens en met meer ernst tot Tom Bit en Tom bad met aller kracht en geheel zijn hart voor de ziel die scheiden zou de ziel welke zo ernstig uit die blauwe ogen scheen te staren het was letterlijk een goed gebet en sterke roeping in tranen geofferd toen Tom's weg vat de Sint Clair hem nogmaals bij de hand maar zijden niets hij sloot zijn ogen maar bleef die hand vasthouden want voor de poort er eeuwigheid drukken de zwarte hand en de blanke alkander als gelijken afgebroken en bij tussen pozen bevelde hij bij zichzelf hem recordaren jezu pie nummer per das ila di querens mesedistie lasses blijkbaar kwamen dus de woorden welke hij die avond gezongen had hem weder voor de geest woorden van smaking tot de oneindige barmartigheid gericht nu en dan ontvlooden enkele afgebroken regels van het lied zijn de lippen hij eilt zijde de dokter nee ik kom eindelijk tot mijzelfen zijde Sint Clair met nadruk eindelijk het spreken had zijn krachten geheel uitgeput de bleekhijdersdoots sprijden zich over zijn trekken maar vergezeld van een uitdrukking van vreedsame kalmte gelijk die van een vermoeid kind dat in slaap valt het was als ware een engel tot hem afgedaald om hem te troosten zo lag hij een korte poos zij zagen dat de hand des doots op hem was nog even juist voordat hij de geest gaf opende hij zijn ogen waaruit een plotselingen glans als van blijde herkenning straalde en zijde moeder en toen was hij gestorven einde van hoofdstuk 28 29. 29. de hoofdstuk van de negenhut deze Librivox opname de roteursrichten opname door Marcel Koenders negenhut de harriette Beecherstow in de vertaling van zee en mensing 29. de hoofdstuk de nalatenschap men hoort dikweld van de droevij der negen geslaven over het verlies van een goede meester en maar al te veel reden hebben zij om bedroef daarover te zijn want geen schepsel op godsaarde kan ongelukkiger en hulpelozer achterblijven dan een slaaf in zulke omstandigheden het kind dat zijn vader heeft verloren heeft nog de bescherming van nabestaanden of die der wet het is iets en kan iets doen het heeft een positie en erkende rechten de slaaf heeft niets daarvan de wet houdt hem in alle opzichten voor zogeheel zonder eigen rechten als ene baal koop waren de ene gemogelijke erkenning der verlangens en behoeften van een menselijk en onstervelijk wezen die hemt een deel valt heeft hij aan de oppermachtige willekeur van zijn een meester te danken dit weet iedereen en de slaaf het best van allen en hij gevoelt dus dat hij tien kansen heeft om een grillig en tyranniek meester te vinden tegen ene om een goed, aardig en mensliefend heer te bekomen daarom is het dat de rouwklacht over een goed meester zo luid en lang is en wezen mag toen Sint Claire de adem uitblies werden al zijn onderhoregen door verbijsterende schrik overstelpt hij was zo in een ogenblik in de bloei en de kracht zijn rejuurt neergeveld elke kamer en gallerij van het huis weergalmde van het snikken en gillende wanhoop Marie, wie er zenuw gestel door haar wekelijke levenswijs geheel was ondermeind had niets om haar bij die schok te ondersteunen toen haar echt genoot de laatste snik gaf kreeg zij flaute op flaute en hij met wie zij door de heilige huurlijksband was verbonden was voor altijd van haar gescheiden zonder dat het zelfs mogelijk was geweest een afscheidse woord te spreken Ophelia was met haar eigenaardige geest kracht en zelfbeheersing tot het laatst toe bij haar neef gebleven geheel oog geheel oor geheel oplettendheid om het weinige te doen dat er nog gedaan kon worden en had met geheel haar hart ingestemd in het tederen en vuurige gebed dat door de armeslaaf voor de ziel van zijn stervende meester werd opgezonden toen men hem schikte voor zijn laatste rust vond men op zijn borst op de levensloze borst stof bij stof die treurige overblijfselen van vroegere dromen die het nu koude hart één zo warm en de vorm en de vorm en de vorm en de vorm en de vorm en de vorm en de vorm en de vorm en de hart één zo warm hadden doen kloppen Thoms gehele ziel was met gedachten aan de eeuwigheid vervuld en terwijl hij aan dat levenloze stof de laatste diensten bewees dacht Hij niet eens aan de plotselingenslach die hem in hopeloze slavernij had gelaten hij voelde zich rust over zijn meester want in dat uur toen hij zijn gebed in de boezem van zijn vader had uitgestort, had hij in zichzelf een antwoord voelen opwellen. Dat zijn gemoed bevredigde. In de diepte van zijn eigen liefderijghart had hij iets van de volheid der goddelijke liefde kunnen bevatten, want een oud-orakel had al dus geschreven. Hij die in de liefde blijft, blijft in god en god in hem. Tom hoopte en vertrouwde en was gerust. De begrafenis liep af met al haar praal van zwart en krip, van gebeden en strakke gezichten en de koude, troubele golven van het dagelijks leven rolden wedervoort. En toen kwam de altijd weder opnieuw gehoorde vraag op, wat moet er nu gedaan worden? Deze vraag kwam bij Marie op toen zij in een losochtend gewaad gekleed en door angstige bedienden omringt in een grote leuningstoel opzat en stalen en rouwgoed bezichtigde. Zij kwam ook bij Ophelia op, die aan haar tehuis in het noorden begon te denken. Zij kwam ook met stille ontzetting bij de slaven op, die maar altewel het gevoelloze grillige karakter van hun meesteres kenden, in wie handen zij gelaten waren. Allen wisten zeer wel dat de zachtheid waarmee ze behandeld waren niet van hun meesteres, maar van hun meesterafkomstig was. En dat er nu hij niet meer leefde? Niets meer was om hen te beschermen tegen alle tyrannieke kwellingen, die hun gemoet, daardoor verdriet verbitterd was, zou kunnen uitdenken. Het was omtrend 14 dagen na de begrafenis toen Ophelia in haar kamer bezig zacht aan haar deur hoorde kloppen. Zij opende die en daar stond Rosa, de fraaie jonge kwadronen, van wie wij vroeger meermalen gesproken hebben, met loshangende haren en ogen, gezwollend van het schrijen. O, meesphelia, zeiden zij, op haar knier vallende en de zoon van haar kleed vattende. Ga toch voor mij naar Miss Marie. Spreek toch voor mij. Zij wil mij zenden om gegeseld te worden. Zie hier, en zij gaf Ophelia een papier over. Het was een oordig, met Maris, fijne Italiaanse hand geschreven, aan de meester van het geesel etablissement, om aan de brengster 15 zweepslagen te geven. Wat heb jij dan gedaan, zeiden Ophelia. Gij weet wel, Miss Velia, ik heb zulke driftig humeur. En dat is heel slecht van mij. Ik paste Miss Marie een kleedje, en zij gaf mij een klap in het gezicht. En toen sprak ik, voor ik dacht, en was brutaal. En zij zeiden, dat zij mij wel klein zou krijgen. En mij voor eens en altijd leren, dat ik niet meer zoveel verbinding moest hebben als voorheen. En toen schreef zij dit, en zij, dat ik het niet meer brengen moet. Ik had liever dat zij mij ineens doodsloeg. Ophelia stond zich met het papier in de hand te bedenken. Gij ziet het wel, Miss Ophelia, hervatte Rosa. Ik zou niet zoveel om het slaan geven als Miss Marie of Gij het deed. Maar naar een man gezonden te worden, en zulke afschuwelijk man. En de schande daarvan. Miss Velia. Ophelia wist wel dat het een algemeen gebruik was, vrouwen en meisjes naar de geeselhuizen te zenden. Ondertussen de handen de gemeenste kerels. Laag harte genoeg om zoiets tot hun beroep te maken. Om daar een schandelijke ontbloting en tuchtiging te ondergaan. Zij had dit vorige wel geweten, maar het zich nog nooit recht voorgesteld. Voordat zij de tenge gestalte van Rosa stuipachtig zag rillen van angst. Al haar edel, vrouwelijk bloed, het krachtige vrije bloed van Nieuw-Engeland, steeg haar naar de wangen en klopte ons duimer in haar verontwaardigd hart. Maar met haar gewone voorzichtigheid en zelfbeheersing bedwonk zij zich. En het paper in haar hand samenknepende, zijde zij tegen Rosa slechts, ga hier zitten kind, terwijl ik naar uw meesteres ga. Schandelijk, barbaars, vervoeilijk, zijde zij bij zichzelfen, terwijl zij naar de voorkamer ging. Zij vond Marie in haar leuningstoel zitten. Mami was bezig met haar het haar te kammen en Jane die voor haar op de grond zat met haar voeten te vrijven. Hoe bevindt ge u vandaag, zijde Ophelia. Een zware zucht met dicht geknepen ogen was het eerste antwoord en daarop zei de Marie. Oh, ik weet het niet niet. Ik denk haast dat ik zowel ben als ik ooit wezen zal. En zij veegde haar ogen af met een zakdoek die een zwarte rand had van een duim breed. Ik kwam zijde Ophelia met een droogkurchje gelijk meestal tot inleiding van een netelig onderwerpmoedienem. Ik kwam om eens met u over die arme Rosa te spreken. Marie opende nu haar ogen wijd genoeg en daar kwam een bloos op haar valen wangen, toen zij met scherpheid antwoorden. Wel, wat is er met haar? Zij heeft veel spijt over haar fout. Zo heeft zij dat. Zij zal nog wel meer spijt hebben. Erik met haar heb afgedaan. Ik heb de onbeschaamtheid van dat kind lang genoeg verdragen. En nu zal ik haar vernederen. Ik zal haar in het stof doen kruipen. Maar zout hij haar niet op een andere manier kunnen straffen, die minder schandelijk was. Ik bedoelde haar schande aan te doen, dat is juist wat ik wil. Zij is altijd groots geweest op haar mooiheid en fijnheid en haar damesachtige manier. Tot zij vergeten heeft wat zij is. En ik zal haar een les geven die haar wel van haar verbeelding genezend zal, naar ik denk. Maar niet, bedenk dat als zij de kiesheid en schaamthe bij een jong meisje verdooft, zij spoeder tot alle slechtheid in staat moet worden. Kiesheid, zei de Marie, met ene schampere lach, een mooi woord voor zulken als zij. Ik zal haar leren dat zij met al haar hers niet beter is dan de velst de slet die langs de straat loopt. Zij zal zich bij mij geen er schreven. Gij zult bij God verantwoordelijk zijn voor zulke ene vreedheid, zei de Ophelia. Vreedheid, ik zou wel eens willen weten waar jij die vreedheid vindt. Ik heb ene orde geschreven voor maar vijftien slagen en hem nog gezegd om ze licht te geven. Ik denk toch dat daarin geen vreedheid stikt. Geen vreedheid, zei de Ophelia. Ik ben zeker dat ieder meisje veel liever ineens dood zou willen zijn. Zo zou het iemand met uw gevoel kunnen voorkomen. Maar al die schepsels worden er aan gewoon. En het is de enige manier waarop er orde onder kan worden gehouden. Als zij eens denken dat zij erst van kiesheid en dat alles kunnen geven, nemen zij een loopje met u. Gelijk mijn bedienden altijd gedaan hebben. Ik ben nu begonnen met hun anders te leren en ik zal hun spoudig allen doen begrijpen dat ik de een evengoed zal zenden om gegeseld te worden als de ander als zij niet oppassen. Zijde Marie gebiedend om zich heen zien te. Jane liet haar hoofd hangen en kromp in een toen zij dit hoorde. Want zij voelde dat het bijzonder op haar gemunt was. Miss Ophelia bleef een ogenblik zitten als of zij een of ander ontploffend mengsel had ingenomen en op het punt was om te besten. Toen bedenkende hoe geheel nutteloos een woordend strijd met iemand van zulke karakter was, kneep zij haar lippen vast er dicht. Stond op en ging de kamer uit. Het was hard weder naar Rosa te moeten gaan om haar te zeggen dat zij toch niets voor haar doen kon. Kort daarop kwam één der slaven zeggen dat zij een meesteres hem gelast had, Rosa naar het geeselhuis te brengen en een weer wil van haar smeken en schrijn werd zij daarheen gesleept. Enige dagen later stond Tom pijnzend onder één der galerijen toen Adolf bij hem kwam. Die sedert de dood van zijn meester zeer mismoedig en bedrukt geweest was. Adolf wist wel dat zij een meesteres altijd een hekel aan hem had gehad. Maar zolang zijn meester leefde had hij zich daar weinig onbekommigd. Nu deze gestorven was, was hij geen dag zonder angst geweest. Daar hij niet wist wat hem de volgende kon overkomen. Marie had reeds verschillende malen haar procureur geraatpleegd en na overleg met Sint Clairs broeder had men besloten om het huis en al de bedienden te verkopen, behalve die haar persoonlijk eigendom waren. Deze laatste wilde zij meden nemen en zich weder naar de plantage van haar vader begeven. Weet jij wel Tom dat wij alle verkocht zullen worden, zei de Adolf. Hoe had jij dat gehoord, zei de Tom. Ik had mij achter de gordijnen verscholen toen mevrouw met de procureurs sprak. Over enige dagen zullen wij allen naar de publieke verkoping gezonden worden. De wildes heren geschieden, zei de Tom met een zware zucht, zij naar Armen overal kan er heens landen. Wij zullen nooit weder zulk een meester krijgen, zei de Adolf benauwd. Maar ik wil liever verkocht worden dan afwachten hoe het onder mevrouw met mij gaan zal. Tom keerde zich om. Zijn hart was vol. De hoop op vrijheid, de gedachten aan zijn vrouw en kinderen rezen op voor zijn geduldige ziel. Gelijk voor de zeeman die bijna in de haven schipruk leidt. Eén verschijning opreist van de kerkdoren en de bekende daken van het dorp zijn geboorte, die hij over de toppen der donkere golven slechts even ontwaard om ze een laatst vaarwel toe te roppen. Hij klemde zijn armen vast over zijn borst, bedwong zijn het tranen en pogde te bidden. De arme onnozelen man had zulk een zonderling, onverklaarbaar voorordeel, tentgunsten de vrijheid. Dat het bidden hem zeer moeilijk viel. En noem meer hij zeiden, u wil geschieden, desten oproeriger werd het in zijn gemoet. Hij zocht Miss Ophelia op. Die MC ligt Eva's dood, altijd met bijzondere achting en vriendelijkheid had behandeld. Miss Velia, zeiden hij. Meneer Sint Clair had mij mijn vrijheid beloofd. Hij zeiden mij dat hij begonnen was met de papieren gereed te maken. En als nu Miss Velia zo goed wilde zijn, om er met mevrouw over te spreken, zou zij er misschien wel mede willen laten voortgaan. Daar het toch meneer Sint Clairs verlangend was. Ik zal voor u spreken, Tom, en mijn best doen, zeiden Ophelia. Maar als het van mevrouw Sint Clair afhankt, kan ik niet veel voor u hopen. Evenwel, ik zal het beproeven. Dit gebeurde enige dagen naar het voorgevallenen met Rosa, terwijl Miss Ophelia reeds bezig was met toeverijtschlen om naar het noorden terug te keren. Ernstig bij zichzelf en nadenkende begreep zij dat zij misschien bij haar voorgesprek met Marie te haastig was geweest en met te veel warmte gesproken had. En besloot zij tans haar ijver te matigen en zo geduldig te zijn als haar maar mogelijk was. Zo nam dus de goede ziel haar breiwerk mede en ging naar de kamer van Marie met het voornemen om zich zo aangenaam te maken als zij maar kon. En Tevens over de zaak van Tom te onderhandelen met al de diplomatische behendigheid die haar tendienste stond. Zij vond Marie zo lang als zij was op ene sofa liggen, met een ellenboog op de kussensleunende, terwijl Jane die voor haar naar enige winkels was geweest, haar stalen van dunne zwarte stoffend vertoonden. Dat zou goed zijn, zijn de Marie, er één uitkiezende, maar ik weet niet zeker of het wel eigenlijk voor Rauw kan dienen. Oh ja, mevrouw, zei de Jane. Mevrouw Derbenon heeft hetzelfde gedragen toen de generaal verleden zomer gestorven was en het kleed overheerlijk. Wat denkt jij ervan, zei de Marie tot Ofelia. Dat zal van het gebruik afhangen, denk ik, antwoorden Ofelia. En daarover kunt jij zeker beter oordelen dan ik. De zaak is, zei de Marie, dat ik geen enkele japon in de wereld heb die ik dragen kan. En daar ik aanstaande week het huis zouden opbreken en vertrek. Moet ik tot het een of ander besluiten. Gaat hij spoedig? Ja, Sint Clairs broeder heeft geschreven en hij en de procureur denken dat het best zal zijn, de bedienen en de meubelen publiek te laten verkopen en het huis en het landgoed in handen van onze procureur te laten. Dan is er nog iets waarover ik u spreeken wilde, zei de Ofelia. Sint Clairs had Tom zijn vrijheid beloofd en was begonnen met de vereiste wettige formaliteiten. Ik hoop dat Gij u weer invloedselt aanwenden om die zaak te doen in orde brengen. Dat ben ik volstrekt niet voornemens, antwoorden Marie Scherp. Tom is één van de kostbaarste bedienden. En dat zou dus een aanmerkelijke schade voor de nalatenschap zijn. Bovendien, wat heeft hij met vrijheid nodig? Hij heeft het veel beter zoals hij nu is. Maar hij verlangt de Siernaar en zijn meester had ze hem beloofd, zei de Ofelia. Ik wil wel geloven dat hij ze verlangt, zei de Marie. Dat doen ze allen. Alleen omdat zij altijd onvergenoegd zijn en alles verlangen wat zij niet hebben. Ik ben par principe altijd tegen het emanciperen. Houdt een neger onder het opzicht van een meester en hij maakt het wel genoeg en gedraagt zich orderlijk. Maar laat hen vrij en zij worden luid en willen niet werken. Raken aan de drank en worden allen gemene deugnieten. Ik heb dat honderden malen gezien. Het is niet eens eniggunst voor hen en vrij te laten. Maar Tom is zo bedaard, vleitig en godsdienstig. Oh, daar behoeft hij mij niet van te spreken. Ik heb honderden gezien, even als hij. Hij zal zich heel wel gedragen, zolang hij onder opzicht is. Dat is alles. Maar bedenkt dan ook, zei de Ophelia. Als hij hem te koop laat zetten, is er kans dat hij een slecht meester krijgt. Oh, dat is alles maar gekkheid, zijne Marie. Het gebeurt niet eens in de honderd maal dat een goed kerel een slecht meester krijgt. De meeste meesters zijn goed. Hoeveel er ook mag gepraat worden. Ik ben hier in het zuiden groot geworden en heb nog nooit een meester gekend, die zijne bediende niet goed behandelde. Zo goed als het maar behoeft. In dat opzicht ben ik volstrekt niet bang. Wel nu, zei de Ophelia met nadruk. Ik weet dat het één der laatste wensen van uwenman was. Dat Tom zijn er vrijheid zou hebben. Het was een van de beloften, die hij de kleine Eva op haar sterke bed gaf. En ik zou niet denken dat gij over zoiets zou willen heenstappen. Onder deze toespraak bedekte Marie haar gezicht met haar gezakdoek en begon zij met heftigheid te snikken en haar flakon te gebruiken. Iedereen maakt het mij moeilijk, zeiden zij nu. Iedereen is even ongevoelig. Ik zou niet verwacht hebben dat gij mij, mijn rampen, weder in het geheugen zou brengen. Maar niemand denkt ooit om mijn gevoel. En dat bij mij de buitengemene bezoeking. Het valt mij zo hard, nu ik maar ene ene gedochter had. Dat zij mij moest ontnomen worden. En daar ik een man had, die mij juist beviel. En het is zo zelden dat mij iets bevalt, dat hij mij ook moest ontnomen worden. Gij scheent zo weinig gevoel voor mij te hebben. En brengt het mij zo onbedacht voor de geest, terwijl gij weet hoe het mij overstelpt. Ik wil geloven dat gij het wel mengt. Maar het is zo onbedacht. En Marie snikte en heigde naar adem. En riep mammie om het venster open te zetten en haar het kamp voor flesje te geven. Om haar hoofd daarmee te bevochtigen en haar kleed los te maken. En in de algemene opschudding die daarop volgde, nam Ophelia de wijk naar haar kamer. Zij begreep er stond dat het niet baten kon, iets meer te zeggen. Want Marie had altijd zenuw toevallen bij de hand. En wanneer vervolgens iemand een woord over de laatste wensen van haar echtgenoot, of aan Eva, ten opzichte, der bediende begon te spreken, achten zij het beste er ter stond één te laten aandrukken. Ophelia deed der halve het beste dat zij in deze omstandigheden voor Tom doen kon. Zij schreef voor hem een brief aan mevrouw Shelby, waarin zij zijn ongeval vermelden en aandroom om hem te hulp te komen. De volgende dag werden Tom en Adolf met nog een half dozen anderen naar het slavenmagazijn gebracht. Om daar te wachten tot de handelaar die ene publieke verkoping zouden houden, een troep bij één hap. Einde van hoofdstuk 29.