 Rusya nincamlarına şeyləməyə tutaşdırır, digər tərəfdən Rusya haqqıdır. Yətqazı assa ki, Duvinnikov hətə bilub səmək ki, şöyle vəriminə. Hər vaxtınız xəyir olsun, hürmətli kanalınış izləyiciləri, %100 siyasət proqramı ilə yenidən sizin qarşınızdayıq. Bu gündə, biz ölçə gündəmində olan maraqlı məsələləri, Azərbaycın cəmiyyətini nərahət edən məsələləri ışıqlandırmağa onları ətraflı müzakilə etməyət çalışacaqıq. Bu cüncü qonağımız, müsabat partiyasının başkanı Arif Hazırlıdır. Hoşçakal misiniz, Arif bəyi? Çox suna Ruslan bəyi. Arif bəyi, Azərbaycan haqqımiyyəti son bir ildir ki, daha doğuşu son iki ildir ki, muharibədən əvvəlçi dövürdə də yenidən islahat vədlər verməyə başlayıq. Hansı islahatlardan sövbətçidir, çöyət ki, necə deyirlər, hansı medya organlarında, hansı siyasi dələlərdə kimləsə mani olurmuş bu islahatlara. Və bunun nəhticəsi kimi də ekstekutat, dünəmət bu axta məalumat yaylıb, bu ilhaməli Ramiz mehtəyəvin çürəkəni 4 milyon manat verici borzun olduğu məalumatı yaylıb və o da vericilən nazirləyi həmən borzun ödənməsi üçün hərəkəti keçdiyi məalumatları var. Nə baş verir saraydağında təkişmələr dərinləşir? Yoxsa Ramiz mehtəyəvin ümumiyyətlə suna kurları vurulur? Ümumiyyətlə, Azərbaycan hakimiyyəti xüsusi ilə əvvəlki dövrlərdə zaman-zaman ölkə dəxilində vəziyyət qərgünləşdikcə islahatların olacağı keçildən seçkilərin sonuncu dəfəsaqdalaşları olduğunu və növbəti seçkilərin artıq demokratik seçkilər olacağını bildirib. Təz-təz propartilan seçki sisteminin dibərpə olunacağı barədə şayələr yayılır və bunlar da əsasən cəmiyyəti sakitləşdirmək, siyasi quvələrə müəyyən bir ümud vermək məqsədi ilə ortalığı atılan sözlərdə. Yəsilində Azərbaycan hakimiyyəti hər hansı bir pozitiv islahat haparmır. Qanunlarda hər hansı bir dəyişikliklər baş verirse bunlar bir qayda olaraq negativ dəyişikliklər olur, pozitiv dəyişikliklər olur. İstər sərbəs toplaşma azadlıq ilə bağlı, isər siyasi partalarla bağlı, isər söz və ifade azadlıq ilə bağlı qanunlara edilən dəyişikliklər bir başa və hər dəfə mürtəciyə dəyişikliklər olub, müsbət dəyişikliklər olmuyor. Ola görə bu hakimiyyətin ilə cəmiyyətdə sakit bir dövrdə öz təşəbbüsü ilə siyasi iradəsi ilə hər hansı bir islahat həyatə keçirəcəyini düşünmürə. Hakimiyyətdə haqili məsələlələ gəldikdə isə Ramiz Mehtiyyəv uzun müddət hakimiyyətin ən yüksək pilləsində mövqə tutmuş bir şəxsdir. Onun çox böyük salayətləri vardı. O bir tərəfdən hər azı idare etmə səhəsinə rəhvəlik edirdi. Diya gərt tərəfdən president aparatını rəhvəri idi. Yəni, hakimiyyətdə olduğu uzun illər ərzində onun əlin də qeyri məhdud bir hakimiyyət salayət olub. İlə ilhəm əliyəmin hakimiyyətinin qurulmasında onun fərd olaraq çox misilsiz xidmətləri və rolu var. Yəni, zamanda uzun illər qadr siyasətində həllədici rol oynayan şəxslərdə biridir. Və həsi şöpəsiz ki, Azərbaycanda hal-hazırda bir çox mühim vəzifələrdə çalışan şəxslər, onların sahib bəlkə də minlərlədir. Ramiz Mehtiyyəvin prateksiyası ilə onun teşəbbüsü ilə, onun himayası ilə müxtəlif vəzifələrə yeriləşdirilib indi isə, onun hakimiyyətdən kənarvaşdırılması təbii ki, gərginliklər müəyyən problemlər qəradı. Ona görə zaman-zaman onun xışdırılması istiqamətində işlər gedir, ya işıq pulunu vermədiyini deyirlər, ya keçirdiyi toy meclisi ilə hala qədər onun yaxınları həps olunur. Yəni zaman-zaman cəmiyyətə, xüsus ilə Ramiz Mehtiyyəvin qadrı olan şəxslərə xəbərdarlıq edilir ki, onlar aftaritar rejimə, xidmətləri bundan sordur. Təbii ki, Ramiz Mehtiyyəv hələ bundan əvvəlki seçkilərdə də müəyyən təsir imkanlarına malik olabilərdir. Yəni, bəzi icra hakimiyyəti başçılarından, məsələn, imişli icra hakimiyyəti başçısının həps olunmasını da, yəni, onun Ramiz Mehtiyyəvlə bağlılıqı ilə əlaqələndirirlər. Diy qər yüksək vəzifəli şəxslər var, yəni, onun küləkəni Ilham əliyəvinə qəl 4 milyon doldur. Təkçə vergi borcu varsa, oradan siz təsəvir edin ki, xansı böyük həcmdə onun biznes fəaliyyəti var ki, onun hətta 4 milyon vergi borcu var. Yəni, təbii ki, belə böyük pulları olan şəxslərin hakimiyyətdən narazı qalması, hakimiyyət üçün problemlər yaradır. Yəni, maliyyəxınlarının nəzarət altından çıxması, hakimiyyət üçün problem yaradır. İlə biz özümüz hakimiyyətli olduğumuzda orada, bəzi dostlar bize deyirdilər ki, sizi almadığınız rüşvetlər yaradı. Yəni, və yıxtı. Yəni, çoxlu və sayetlər var idi, maliyyə var idi. Bu, biz rüşvet almırdı, Azərbaycanın yüksək vəzifələrdə olan şəxsləri rüşvet almırdı. Ancaq aşağı dairelərdə rüşvet alanlar var idi, böyük biznesinə məşğul olanlar var idi, çox böyük maliyyələr əldə eləmişdilər. O vaxtı və sayeti milyon dolara çatan hər kəs priznətik iddiyasına düşürdü, başnazirlik iddiyasına düşürdü və bu iddiyaları gizləklədən akçıq şəkildə elan edirdi. Ona görə, dövlətin başında olan şəxslər bir qayıda olaraq çalışırlar ki, maliyyə ahınlarına nəzarət eləsinir. Bu, baxımdan elə Gürcistanın başnazirli olmuş, əslində yəxəl-həzirlərə Gürcistan siyasətində mühümrol oynayan Ivan Işvilinin forbət şurnarlığa bir müsabəbəsini oxumuşdum. Ona bir başa sua vermişlər ki, sağ kaşvili rüşvet xordumu, qarıb sənərdin mi? Üçdü yox, sağ kaşvili rüşvet xordumu deyil, ancaq o maliyyə ahınlarına nəzarət etmək məqsədi ilə o və sayətləri normal şəkildə bölünməsinə imkan vermirdi. O, dədi ki, bən onun dostuydum, ona görə, mənim maliyyə fəaliyyətmə o maneşülüktörə etmirdi. Və bunun nəticəsində də o hakimiyyətdən getdir. Yəni, yəgin ki, ilə maliyyətdə bu şeyləri siyasətdə o qədər də gücül olmasa da biznes işlərin də kifayat qədər təcrübəyə bacarıqa malikdir. Və o da kimlərin sə elində və sayət olmasını, böyük maliyyə ehtiyatlarının kimlərin sə nəzarətində toplaşmasına imkan vermirməyə çalışır. Çox adamların həbsi ilə əvvəlki dövrlərdən məsələn, fərhədə eləyəvin həbsi bununla bağlı idi. Çox böyük ehtimalla cəhangirəcəyəvin həbsi bununla bağlıdır. Yəni, onların elində küllü müqlərdə maliyyə və sayətə toplanmışdır. Və o, artıq ilhə maliyyəv onları artıq özücün təhlükə hesab edirdi. Arıq bəyi, bu sövbət ilə deyiniz kəranlaşmalardan yola çıxaraq bilməsələ var, onun ki, sizin nəzəzə çatırmaq istəyirəm. Demərin dünən siyasi partiya, 45-dünən siyasi partiyinə prezident administrasiyasında şövbə bədirə, ədələt vəliyyəp yədiyəp yürüşüb, mən üzdü rəmdəsim və alma toxuyum. Səndiyabırın 9-un da prezident administrasiyasında siyasi partiyalar və qanun vericilik hakimiyyət ilə eləyəm. Şövbəsi ölçülü fəaliyyət çöstənən 45 siyasi partiyanın rəhbəri ilə siyasi partiyalar, zəfər, yenir yallıq və diyalog mövusunda görüşləyə çetirib. Siz dərət almışdır, Arıq bəyi bu görüşə. Ümumiyyətlə sizin bu diyalog məsələsində minasibətiniz nəcəli, bu diyalog aparan siyasi partiyar rəhbələrlərinə minasibətlərinə sansi səryədədir. Elə burada informasi yaxşı yazılıb ki, siyasi partiyalarla görüş olu. Bir qayda olaraq bir çox mətbaat organları iktidar müqalifət görüşü kimi bu görüşləri dəyərləndirir. Albi ki, orada elə partiyaların mütləq əksəriyyəti, hakimiyyətin siyasətin həyətə keçirən, bu hakimiyyətin ömrünün uzadılmasına çalışan siyasi partiyalardır. Biz bu prosesi iktidar müqalifətləyəsində, biz bu prosesi iktidar müqalifət diyalogu hesab etmirik. Biz diyaloga çox ciddi yanaşırıq və hesab edirəm ki, iktidar müqalifət diyalogu həddən artıq vacib bir məsələdi. Nəzəl alsaq ki, bu prosesdə Azərbaycan aparıcı müqalifət partiyaları iştirak etmir. Bu prosesi diyalog adlandırmaqdan daha çox mövqələri üst üsdə düşən və yaxın olan siyasi partiyaların əməktaşlıq mərkəzi kimi dəyərləndirmək mümkündür. Çünki bir daha deyirəm ki, Azərbaycan aparıcı müqalifət partiyaları o cümlədən müsaad partiyası bu prosesdə vəcədən iştirak etmir. Və bu son görüşə də dəvət almamışıq. Adətən, əvvəlki dövrlərdə bizi bu görüşlərə həddə dəvət edirdilər, bizə rəcət edirdirdilər. Oncaq biz bu görüşlərdə iştirak etməyəcəyəmizi bildirmişik və onun səbəblərini də aşqarlamışıq və bu tədbirlərdə iştirak etməmişik. Onun dövrlərdə də bizə dəvət gəlmir. Üzü istirəm, sizin deyəsən gələrcaxtda görüşə biləcəyənizi beyan eləmiş deyiz. Gəlmişlər deyəsən gələrcaxtda? Gələrcaxtda da görüşmüşük, bir bitərəf razi də de görüşmüşük. Biz bu prosesdə iştirak etməymişik, həkimiyyət, müqalifət, müzakirələri kimi yox. Bir dəfə bizdən qarabax probleminin həlli ilə əlaqədər fikirlərimizi öyrəmək istəyiblər, bunla maraqlandırdırdırdırlar, alqandırdırlarını bildiriblər və həmin dövr də bir bitərəf yerdə mənim prizident aparatını rəsm-i şəhsləri ilə görüşüm olur və bu görüş barədə özüm belə dərhal mətbaatə məlumat veribşəm. Orada qarabax bu 4 günlük müharibə dövbündə bu görüş baş tutuq və orada müharibədə bizim azərbaycan hakimiyyətinin, tövblükdə azərbaycan dövlətinin atmalı olduğu adımlar barədə təkliflərimizi dinliyiblər və bu təkliflərin müharibədə qazanılan uğurda rolu olduğu barədə fikir də sonradan bizim dinqətimizi çatdırıb. Sonradan ışıqaldan azərdedilmiş ərazilərdə məskunlaşma prosesinin hansı şəkildə aparılması ilə ala qədər və post müharibə dövründə görələcək işlərlə bağlı bizim fikirlərimizi öyrəmək istəyiblər və müsaad partyası qərar qəhanı gəliblər və biz təkliflərimizi onların dinqətini çatdırmışıq. En zamanda mətbaat üçün açıqlamak mümkün olan dövlət serinə aydolmayan bütün məsələlər bizim tərəfimizdən mətbaatda açıqlanıq. Bundan başqa bir də çəliflək və bizimlə telefonla ala qəsahliyiblər vəz məsələlərdə bağlı. Məsələn, Fransa parlamenti Azərbaycanda olan hadsələrdən ala qədər və bu müharibənin nəticələri ilə bağlı tamam ilə adikvat olmayan gələr qabul edər kən onlar ümumi bir sənədə musabatın da imza atmasını istəmişdilər. Ancaq o sənəd ortalığa çıxmazdan evvel musabat partiyası həmin sənədddə oldu ondan daha kəskin və daha bir imanalı, daha etraflı şəkildə öz münasibətini bildirən bir bəyanat yaymışdır. Ona görə biz o bəyanatı imza atmadır. Çünki əslində mahiyyət ki, o bəyanat müxalifətin adından bəyan ol olsa da orada müxalifət bezi müxalifət olduqlarını hədiya ehdiyədən partiyaların imzaları olsa da orada elə sənədə yarısı təxminən Azərbaşın hakimiyyatının təriflənməsinə həsir olunmuştu. Sonraki, xoşa gəlumət situasiya şöbəyan naməsinin imzalamasından sonraq baş verdi. Bilirsiniz ki, orada siyasi partiyalar şöbəyan naməsi ilə allaqadar olan sənəddə birdən bürə Hidralyevin ümumilli lider olması ilə allaqadar müşkinin preambulaya salınması ilə faktiki olaraq o sənədi bir çoxları üçün qapalı etmişdilər. Həmin dördə də bizə bəyan iradlar oldu. Albuki şöbəyan naməsinin konkret bəndləri ilə bağlı Musaad Partiyası öz müvqeyini bildirib və ümumiyyətlə Musaad Partiyasının xarici siyasətdə həməktaşılıq edilməsi zəruru olan priorite fəesəb etdiyi əsas dövlət Türkiye Cumhuriyyətidir. Və biz özümüzün Türkiye Cumhuriyyatında olan bir sıra partiyalarla, olaraq rəhbə strukturlar ilə əlagələrimiz var. İndi zamanda, Azərbaycan-Türkə münasifətlərinin iste olması, Azərbaycan-Türkə münasifətlərinin indi olduğundan daha yaxın olması. Həm hərbə ilə lagələrin, həm siyasiya ilə lagələrin, həm diplomatik ilə lagələrin indi olduğundan daha yaxın olması zəruruluyunun Musaad Partiyası daim birəli sürük. Həm əsəb edirəm ki, Azərbaycan hakimiyyətinin bütün başqa sahələrdə olduğu ki, bu sahədə də siyasəti xeyli dərəcədə yarım çıxtı nə tamamdır. Məsələn, mən ilə Qrim platformasını orada 42 dövlətin numayədlərin toplaşmasına baxməyərəq, Azərbaycan hətta Ukrayna'dakı səhəlinin həmin toplantıda iştiraktan imtina etməsini nümunə göstərə bilərəm. Yəni, faktiki olaraq, konkret bu məsələdə Azərbaycan öz xarici siyasətini Türkiye ilə yox Rusiya ilə uzlaşdırdı. Həmin toplantıda türkənin xariciçləri nazili iştirak edirdi, türkənin başqa rəhbər şəxsləri həmin tədbirdə təmsil olunurdular. Həmin tədbirdə Azərbaycanın dostu olan Qrim Tatarxalgının liderləri Mustafa Cəmiloglu, Rüfət Çubarov iştirak edirdirlər, çıxış edirdirlər. Ancaq, çox təhəsif ki, Azərbaycan, Erwənistanla birlikdə həmin tədbirdə iştirak etməkdən imtina etmişdir. Ancaq, müsaad partiyası ister şöbəyan naməsini çox yüksək təyər verir həmin asfətlərin də bu bəyan naməni yeni bir addım, yeni bir mərhələ hesab edirik. Əli zamanda hesab edirik ki, Azərbaycan hakimiyyəti xarici siyasət məsələlərin də özünün bütün siyasətini ilk növbədə türkə cümporiyyəti ilə uzlaşdıraraq aparma aldı. Arıf bəyi, müsaad partiyası, Hizcim Damroşu köşülü partiyada və Azərbaycan'da çıbayıqlərin nüfuzu və böyü dayaqlar olan bir partiyada. Sizin fikirlərinizdən belə bir məsələ sezilir ki, sanki müsaad və partiyası bu dialogda iştirakiləməyədən, hər hansı bir şəçildə olanlar məsələn, qan taqlılarda olmağından hansıbət hakimiyyətdən gidir, və yaxud da hansısa bir məsələdən müzakiləsindən sanki bir səçin cənnilik var. Bu səçin cənnilik səvbünə də Azərbaycan hakimiyyətinin represiv mahiyyətini bu qədə qorubsaqlamasındadır mı? Yoxsa, başqa dicər partiyalara bu məsələliə olan münasbətində hansısa adlar verməsi mi? Yoxsa necəsin? Yəni, konkret hakimiyyətin adlıq adımlar bizi bu prezesdən kenarda saxlıyor. Yəni, mən də belələr və... Yəni, siz bir başı olaraq cədib oturun, məsələn, Azərbaycan hakimiyyətindən ebi yox. Məsələn, ədələt vəliyyə bir şey dicər siyasi partilarda belə mövqaya ortaya qoyurlar ki, məsələn, ölçülə bir necə partiyaya başox deyir. Olar dialogda iştirakiləmək. Olar deyirlər ki, biz qədiri ədələt vəliyyəmək siyasi məhbus məsələsin qaldırırıq, iqtisadir sosial məsələri qaldırırıq, Azərbaycan ilə siz deyən ki, müxaləcə siyasət məsələrin qaldırırıq. Dirbiz bular müzakiridir. Yəni, müzakirləmək ki, məsələsiz? Yəni, biz müzakirələmişi, konkret olaraq o məsələ ortalıqda olan da, Qarabao məsələsi ortalıqda olan da. Yüzdən, Qarabao məsələsi ilə alaqədər. Sonra pos müharibə dövrü ilə alaqədər fikirlərimizi bilmək istəyiblər, verənmək istəyiblər bizdə fikirlərimizi, mövqilərimizi onların digətini çatırmışır. Yoxsa ki, hakimiyyətdə hazırlanan hansıda şavlon bəyanatlara mövcud olmayan partiyalarla birlikdə müsaad partiyasının də imza atması. Yəni, zamanda hakimiyyət yandaşa olup, özünü müxalifət adlandıran partiyalarla müsaad partiyasının, hətta bu sahədə təhsil imkanlarda məhdutlaşdırar. Müsaad partiyası al de qurupunun hüzbüdür. Bu qurupa Avrupa'nın 30 dövlətindən olan 70-dən çox partiyadaxildir. Bu partiyaların bəzləri hakimiyyətdə tənsil olunur. Bəzləri hakimiyyətdə qalis yadılar, bəzləri öz ölkələrində ala müxalifət partiyalarıdır. Yəni, biz bu təşkilatlarla alaqa saxlayır. Bəzləri öz simamızı qoruyub saxlamalıyıq. Yəni, bir gün hakimiyyətin yanında, bir gün hakimiyyətin yazdığı, hər hansı bir sənədləri imzalamakla, başqa bir gün müxalifət kimi davranmaqla, biz həm Azərbaycan daxilində, həm də beynəlxalqa birlik qarşısında öz nüfuzumuzu itirərik. Məsələl elə, konkret França senatında qavul olunan, həmin qətnam məklə bağlı məsələni götürək. Yəni, bizim bu məsələ ilə əlaqədər bəyanatımız, bir çox ölkələrin mətbaatında əhçak olundu. Bu məsələl elə qədər bizim mövqeyimiz, al-dənin online keçirlən toplantılarında səsləndirildi. Yəni, çox o 48 partiyanın imzaladığı sənədin, Azərbaycan'dan kenara çıxdığının, hər dəsə şahidi olmamışam. İkincisi, bu partiyaların çoxunun heç bir siyasi fəaliyyəti yoxdur. Siyasi partiya siyasətlə məşhul olmalıdır. Azərbaycan Partiyası, məsələn, milyonlarla dövlət böccəsində və sahid olan Yəni Azərbaycan Partiyası, ölkə dəxilində və ölkəya aid olan hər hansı bir məsələləri müzakirə yetmir. Bunların seçkili organları illərlə toplaş var. Yəni, əslində Yəni Azərbaycan Partiyası siyasi bir təşkilat deyil, siyasi bir parti deyil. Həkimiyyətdə olan bu vənin, həkimiyyətdə olan elitanın təziq grubudur. Və bu təziq grubunun ətrafında bələ deyək peyklər əmələ gəlir. Bunlar da bu təziq grubunun ətrafında olan başqa bir gruplar kimi fəaliyyət göstərirlər. Mən əsabət bürəm ki, əgər bu saat partiyası da bu prosesi qatılsa, bu Azərbaycan cəmiyyətinin mənafilərinə uyğun olar. Mən bu fikirdə deyiləm. Kankret iktidər bu xalifət diyaloguna gəldik deyiləm. Mən dəfələr də özüm ilham əliyəvə təklif eləmişəm ki, Azərbaycan əaid olan bir süləm məsələri müzakirə yedək. Və ya ilham eləyəvin təyinəkdiyi, kankret olaraq məsələt partiyasıyla, məsələt partiyasının başqanı ilə diyalog üçün, Azərbaycanın daxılı xarici siyasəti üçün müzakirə ediləcək, hər hansı bir məsələrlə ilə qədər, onun təyinəkdiyi bir yüksək dövlət rəhbəri ilə də bən bu məsələri müzakirə etməyəyə hazıram. Amma yox, belə bir farmat düzəldiblər, təxminən məsələn mətbaat şorası yaratmaqla mətbaatı nəzəret altına aldılar, qəheti şorası yaratmaqla vətandaç cəmiyyətini nəzəret altına aldılar. İndi də bu siyasi partiyalar, grubu yaratmaqla siyasi partiyaları nəzəret altına almaq istəyirlər. Yəni, ona görəb, müsaad partiyası bu prosesdə iştirək edə bilməz. O ki, qaldı Azərbaycanın təliyyüklü məsələri ilə alla qədər hakimətlə diyaloga, biz bunu etməyə hazırıq. Bundan başqa bizim hakimətlə elə diyalogumuz onsuz da mətbaat üzərindən elə sosial şəbəkə üzərindən mövcudur. Yəni, bizim bir çox təkliflərimiz hakimət tərəfindən qabılı olunur. Biz yazırıq, bu mətbaatda çab olunur. Məsələ, hansın məsələ? Qanqir etməsələn, Zəfər gününün 10 Noyabrə təyin olunmasının yanlış olduğunu və 10 Noyabrın həm Atatürkün hanımgülü olduğunu. Susi ilə 10 Noyabrın faktiki olaraq 28 April-lə eyni bir siyasi hadisi olduqunu Azərbaycan hakimətlə dinqətinə çatdırıb onu 800 Noyabrə keçirmək təklifini ilç olaraq mən vermişəm. Bula baxmayaraq onlar bu aynonunu Zəfər günü əvvələ yılan etdilər. Kövbüz Səhvə yol verilər. Bundan sonra biz böyük bir iştimai təpki təşkil ettik və bu proses sonra tövbüklükdə Azərbaycan migasında genişləndi. Ondan sonra 10 Noyabrı laqv etdilər və 8 Noyabrın əvvəl günü yılan etdilər. Diya gəl bir çox məsələlərindir. Bu barədə mətbaatda da deyilir. Bir çox təkliflərə sürmüşün ki, o təkliflərin bir çox yerini yətirilir. Ancaq mən bunu burada demək istəmirəm. Çünki bizdən xayrş edirlər ki, sonra biz dedik, onları etdilər demeyin. Çünki yenə dən mələyən məsələri hakimətlə danışmaq lazım gəlir. İndi siz deyilsiniz ki, məsələsi, məsələsi, bu 45 partiyanın toplantılarında müzakil olundur. Çox yaxşır müzakil olunsun. Onlar öz yollarda seçiblər, öz məksətlərini iləli sürüklər, öz hədəflərini etməyə yenidiblər. Bizim hədəflərimiz ilə onların hədəfləri fərqlidir. Musaqat partiyası, təkçi Azərbaycan iktidarına qarşın barzə yaparan bir partiya deyil. Hələ, mən mədəmin rəsuzada deyirdi ki, Musaqat partiyası, Rusiyanın müslüman xaqlar üzərlə canıba doğru, qafqaza və Hindokyanına doğru iləliləməsinin qarşısını alımaq, buna müqawimət göstərmək məksədi ilə yaranan bir partiyada. Bir tərəfdən, İranın Azərbaycanına qarşı olan bu mənəvi teröruna qarşı Musaqat partiyası mübarizə yaparır. Eyni zamanda, Rusiyanın Azərbaycanına qarşı, İsrila siyasətinə qarşı Musaqat partiyası mübarizə yaparır. Azərbaycanın daxilində olan separatçı qubelərə qarşı bu görə bizim dostlarımızın sayı da çoxdu. Amma bir çox istiqamətlərlə biz hər hansı bir əməktaşlıq etmədiyimiz üçün bizim, bize qarşı olan qubelərində sayıq fiyat qədərdir. Yəni, biz o Leni'nin bir tezisi vardı ki, biz şeytanla da əməktaşlıq edərik hakimiyyətə qəlməyə qurunda, Musaqat partiyası belə düşülən partiyə deyil. Biz şeytanla əməktaşlıq etməyəcək və heç bir şeytanla da əməktaşlıq etmirdik digər siyasi partiyarlardan fəqil olaraq. Yəni, söhbət ilk növbəd Azərbaycanı xarici düşmələrindən Azərbaycanı siyasi və mənəvi cəhətdən, hər bir cəhətdən öz təsil altında saxlamak isteyən xarici qubelərə qarşı mübarizədən gedir. Yeni zamanda biz Azərbaycanda aftalitar rejime qarşı, Azərbaycanda bu korupsiya və rüşvet horluğa qarşı mübarizə yaparırıq. Azərbaycan xalbının, Azərbaycan əhalisinin düşdüğü azınacaqlı vəziyyətdən onun çıxarılması uğrunda mübarizə yaparırıq. Yəni, müsaad partiyası çox vəktorlu bir fəaliyyət göstərir. Biz... Çətin deyil mi Arıf bəyiz? Biz deyək ki, hakimiyyət uğrunda mübarizəmiyiz. Yalnız hakimiyyət naminə olan bir mübarizə deyir. Bizim mübarizəmiyiz, Azərbaycan naminə olan mübarizədir. Biz Azərbaycanda köklü dəyişikliklərə nail olmağa çalışırıq. Əlbətdə ki, çətindir. Çox böyük problemlər var. Çox ciddi problemlər var. Ancaq xışbəklikdən Azərbaycan cəmiyyəti indi, kifayət qədər informasiya almaq imkanlarla malikdir. Yəni, bu dəmir pərdə dövründə, Stalin rejimi dövründə müsaad partiyası mübarizəsini dayandırmaq, mübarizəsini davam etdirib. Təbii ki, 30-cu illərdə müqayisədə ilə, 20-cu illərdə 30-cu illərdə müqayisədə indi müsaad partiyasının mübarizəxforması daha asandı. Təbii ki, ölkət tam qapalı bir şərayətdə deyil. Yəni, Azərbaycanda açık cəmiyyət yoxdur, amma cəmiyyətimiz tam qapalı bir cəmiyyətdə deyil. Ənazı sosial medya üzərindən, internet üzərindən, saytlar üzərindən öz fikirlərimizi, iştim hayata çaktırmaq imkanlarımız var. Azərbaycan xalbənin, Azərbaycanda və bütün dünyada yaimlanan binaqa televiziyalara baxmaq imkanları var. Demokratiya və aftaritarizmin fərginin nədən ibarət olduğunu bir başa müşahidə etmək imkanları var. Və təbii ki, bu imkanların olması Azərbaycan cəmiyyətini inkişaf etdirir və mən həminliklə deyirəm ki, Azərbaycanda keçirlən ilk demokratik seçkilərdə Nusat Partiyası hakimiyyətə gələcək. Arif bəyi, bu İran məsələsində çox çözəl toxundunuz. Atraqı mən müşahidə elirəm, ümumiyyətlə ölçədə fâliyyət köstürən siyasi partiyasədirləri arasında. Gördüğün bildiğim qədirlək, Bu düzgündür mü? Həm-ı bunu yazmaladı. Həm-ı bu məsələnin üzərində getməridə. Ancaq canıbı Azərbaycanda 30 milyonundan çox bizim soydaşımız yaşayır. Hər şey kənara, bu adamlar insanıqları uğrunda mübarizə yapar onlar. Milli haqları uğrunda mübarizə yaparlar. Canıb Azərbaycanda yaşayan soydaşlarımızın məktəbi yoxdur, üniversitləri yoxdur. Canıb Azərbaycanda yaşayan soydaşlarımızın hətta milliyyətinin adı təhrif olumuş şəkildə. Milliyyətimizin kökü, millik kimliyimiz onlara təhrif olumuş şəkildə təqdim olulur. Canıb Azərbaycanda ya ki, Qarabağla bağlı keçirilən mitinglərdə həps olunan adamlar var ki, Şumali Azərbaycanda yaşayan bir çox siyasi partalar, rəhbərləri, nünbayəndələri, onlara qarşı hər hansı bir fikir, onların azadlığı çıxması üçün, İran hakimiyyətini, onları həps edənlərə qarşı hər hansı bir fikir səslədiribəktən çəkinilər. Bilirsiniz, niyə çəkinilər? Çünki Azərbaycanın daxilində də xeyli İran yollü güvvələr var. İran xeyli öz güvvvələrin Azərbaycana yerləşdirilməyə nəil olubdur. Ümumiyyətlə ölçədə belə bir mühit var ki, sanki İran hər istedini eləyəcək. Amma biz soydaşlarımızın haqları onda mübarizə aparmamalı yox. Siz dəcə, mübarizə aparırsız, yoxsa yazmaqla çifayətlə, yoxsa sizin orda hansısa bir sosial formalaşı, orda hansısa təbliğat işləri aparırsız mı? Bütün beyin haqq görüşlərdə mən müdlək bu məsələri qaldırıram hətta bir dəfə 1996-ci ildə Amerika Birləş Müştətlərinə xüsusi səfərim olub. Orada hətta bu məşhur Senatur Makiynlədə görüşmüştün. Təlikətliş orasını mayandələri ilə görüşmüştün. Orada Azərbaycana, Azərbaycana da olan məsələri də bərabər canıq Azərbaycana da olan məsələri də orda digətə çaktırırdır. En zamanda siyasi müəhbusları müdafiəsi ilə alaqədər biz işəparırıq. Qəribdə olan bir çox təşkilatlarla məsələrlə bağlı alaqələrimiz var. En zamanda canıqlı soydaşlarımız xüsusilə xaricdə yaşayan canıq bu soydaşlarımızla Musaad Partiyasının xıx alaqələri var. Və mənsə açıqını deyim, məsələn, canıq Azərbaycana soydaşlarımız arasında soruqu keçilirse ki, onlar də hansı partiyanın hakimiyyətə qəlməni istəyərlər orda heç şüphəsiz ki, və ciddi rəqabətsiz Musaad Partiyası öldü onlar. Çünki, mən hindi orda adlar çəkib məsələri demək istəmirəm. Bizim orda olan fəyalarla çox ciddi alaqələrimiz var. Biz özümüz də onlardan alaqəsaqlıyır. Onlar da bizdən alaqəsaqlıyırlar və biz daim onlara ən azı informasi testdəyə vermeye çalışırıq. Onların, diyək ki, məsələn bənə xaq aləmə öz fikirlərini çaktır, bax imkanlar ilə alaqədər olan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına çalışırıq və bu istiqamətdə iş yaparırıq. Yəsəbə etmirəm ki, bizim apardığımız fəaliyyət yetərlidir. Yəni, bu istiqamətdə daha çox daha böyük iş görülməldi. Orda üzrüslərin kürdlər bizim pekə kaçılar daha doğrusu. Bizim sodaşlarımıza qarşahınsa təxibatlar fərəkmüşlərlər, döymüşlər. Yəni proses, məsələlərdən bağlıq, əsasən mətbaat üzərindən bizim məsələri qaldırırıq və açıqını deyim. Yəni, burada Rusya Şumali-Azərbaycanda Qarabakh problemi yaratdıq ki, İran rejimi də Canı-Bazarbaycan içerisində bir Qarabakh kemi bir kürt ankılabı yaratmağa çalışır və orada belib buna bənzər bir konflikt ocağı yaratmağa çalışır. Aslında yaratıq, onu genişləndirməyə yənkişəf etirməyə çalışır. Həmin dövrdə xatılırsınızsa Qıqdörtgünlüğü Muharibə dövründə, İranın siyasətində ciddi dövüşün yaranmasının səbəblərdən biri də orada olan soydaşlarımızın mübarizası oldu. Onlar küçələrə çıxdılar. Qarabakh-Azərbaycandır Şuvarı, Şumali-Azərbaycanda olduğundan təbrizdə, ərdə bildə başqa şəhərlərdə daha qür səslanırdı. Yəni, biz belə böyük bir gücdən heç vaxt imtina edə bilmərik. Yəni, biz dost olmayan dövlətlərdə həti olunmuşuz. Yəni, bir tərəftən İrbənistan, bir tərəftən Rusya, bir tərəftən İran, Azərbaycanın bir dövlət kimi inkişafında maraqlı olmayan və Azərbaycanın dövlət kimi inkişafında mani olan dövlətlərdir. Ona görə biz elə Rusiyanla da olan soydaşlarımızın gücündən istifadə edib Rusiyanın Azərbaycana qarşı bir qədər layallaşmasına, en zamanda İranda olan 10 milyonlarla soydaşımızın gücündən istifadə edib, onların artılanmasına çalışmalıyıq ki, İranın özü Azərbaycana qarşı siyasət yürütməkdə ehtiyat eləsin. Bundan çəkinsin. En zamanda orada yaşayan soydaşlarımızın hüquqları təmin olunuzun. Yəni, bu istəqamətdə biz məhdud resurslarımız olsa da, o çərçivədə daim fəaliyyət göstəririk. Yəni, canı bəzərbaycan problemlərini bir gün de unutma. Hürmətli kanalın çiziləciləri yayımızı bəyənir və paylaşmağınızı xarşedir ki, bizim müsahibimiz maraqlı müsahibəmiz daha çox insan açıqsın. Arif bəy, gün evli qüzeyli seçkilərlə danıştısı ki, bir müsabat partiyası şəxsiz qalibcələr. Amma hələki Qüzey Azərbaycana da əhatirəyə bu seçkilər və ümumiyyətlə sonucullar hakimiyyətə yaxın dairlərdə seçkilərlə bağlı hansısa məlumatlar, signallar gəlməkdədir. Ümumiyyətlə müsabat partiyasının növbədən çanar seçkilərlə bağlı hansısa məvqi indidən bir fikirli varmı və xayrş ediləm siz öz çaxsı məvqiinizdə bu seçkilərlə bağlı iştirac edib etməməyətlə bağlı səsləndirəkdir. Biziz Azərbaycanda ümumiyyətlə demokratik seçkilərin oluması üçün çox köklü islaatlar aparılmalı. İlk növbədə seçkilərin demokratik olması yalnız seçki günündən asılı deyil. Bir çox amillər var ki, seçkilərin azad və ədalətli olduğunu müəyyən edir. İlk növbədə bu seçi qaba demokratik şaraitin olması. Əgər normal bir seçkilərin keçililməsindən söhbət gedirse, ilk növbədə ölkədə söz və ifade azadlıqı təmin olunmalıqı. Sərbəs toplaşma azadlıqı təmin olunmalıqı. Yəni, vətəndaşların öz fikirlərini normal şəkildə ifade etməsində imkan verilməli. Çox vacib şartlərdən biri, yəni seçkilərin demokratik keçililməsi üçün çox vacib şartlərdən biri rəqabət imkanlarımdan təmin edilməsindir. Azərbaycan da bərabəhli ulu siyasə rəqabət imkanları var mı? Elə sizin bu redaksiyanın yaxınlığında Yenəzırbaycan Partiyasının yasamal təşkilatının bir ofisi var. Parisin köşələrində olan binalara binaya bənziyir. Azərbaycan da həç bir dəki yüzdən artıq yaşı olan Vujil 110 yaşı tamam olan Musaq Partiyasının, Azərbaycan da hakimiyyətli olmuş Haqçəfəsi Partiyasının, digər köklü siyasi partilanın, heç birinin və həzi ofisi o şəkildə deyil. Yəni, bir çox partiyaların ümumiyyətlə mərkəzi qərar, qəhəyoflub və ya bir dini çoğutakda yerləşir. Amma Yenəzırbaycan Partiyasının resulikanın hər yerində elə köhnə raikun binalarından daha mühtəşəm binaları var ki, bunların çoxu da dövlət vəsaiti hesabına tikilir. Və ayrı adamların verdiyi vəsaitlər hesabına tikilir. Bundan başqa Yenəzırbaycan Partiyası bilionlar da vəsaiti dövlət böccəsindən mümkənləri əldəyilip, albı ki, məsələn Musaat Partiyası ki, bir partiya dövlət böccəsindən maliyyələşmək imkanından tamamı ilə məhrum edilir. Yəni, bəzi partilər 10 bin, 15 bin nə qədər sə il də oradan və vəsait alabilirlər. Musaat Partiyası ümumiyyətli dövlət böccəsindən maliyyələşmək partiləların sırasında yoxdur, bax məra ki, Musaat Partiyası, Azərbaycanın aparacı siyasi müxalifət partiyası. Bu, siyasi bərabər yoxdur əqbəbət imkanları dedikdə, aynı zamanda təbliqət kampanyası dövründə bərabər yoxdur əqbət imkanları olmalıdır. Televiziyyə də bərabər çıxış etmək imkanları olmalıdır ki, bunların hamsı farktiki olaraq hakimiyyət tərəfindən ləqv edilir. İlə, bu sonuncu seçgilər, sonuncu parlament seçgiləri keçiriləndə, ondan əvvəlki seçgiləri də əkçolmasa, deputatıqa namiziyyətlərin nə də ələqv eddilər? Sonuncu növbədən kənar parlament seçgilərindən müsaad partiyasının 60 seçki dairəsindən namiziyyətləri qeyda alınmışdır. Və bu namiziyyətlərin hər həsinin dört deyəgə televiziyyədə danışılmasına imkan verilsəydi, heçolmasa əvvəlki də ki, ilxam əliyevin dövründə olduğu seçgilərdə olduğu kimi, bu ölkədə siyasi vəzgətə və seçgilərin nəticələrinə əsası də bilərdi, seçki qanusiyaları tam olaraq hakimiyyətin nəzarətə altında, yəni qanul hakimiyyətin nəzarətə altında. Absurd bir forma keşfediblər, seçki qanusiyalarının 3-də biri Yeni Azərbaycan partiyasından, 3-də biri güya parlamentdə olan bir tərəf deptatların, parlamentdəsi bir tərəf deptatlar yoxdur, faktiki olaraq hakimiyyət yandaşa olan deptatlarıdır. Bundan başqa da 3-də biri de güya parlamentdə olan aldı ki, parlamentdə müxalifət partiyaları da təmsil olulur, təmsil olulmaq imkanına malik deyil, çünki orada hansı partiyanın hansı namizədin təmsil olunmasını yalnız Azərbaycan hakimiyyəti müəyyənləşdirir. Yəni bizim, əgər hər hansı bir seçkiləri qəriben proseslərə diyalog adı gave haubı i ki oradan diyalogladan hər hansı bir əslə olmayan prosesiydi, amma bir proses vardı, nəticələri saklılaşdırırlar. Sonra sünviyyətlə seçki prosesinin qarşısına aldılar. İki aylıq təbliğat kampanyasını üç əftəyə indirdirilər. Yarısından da azə indirdirilər. Dörd aylıq ümumi seçki kampanyasını iki aya indirdirilər. İndi daha qısa müddətdə istirlər ki, bu prosesləri keçirsinlər. Həşbir müxalifət partiyasını qeyda alınırlar. Yenazırbacan partiyasını qeyda alırlar. Yenazırbacan partiyası da putsuz efir vaxtından televizyada, putsuz efir vaxtından imtina edir ki, ümumiyyətlə ülkədə hər hansı bir seçki aya hava ruhuyası yaranmasın. Yəni, bunun ardınca hakimiyyətin illiyyə etməsi ki, güya hansısa islahatlar keçirəcək. Azərbaycanda hansısa demokratik seçkilər olacaq. Qalbin iradesi də parlament form ulaşacaq. Təbii ki, buna inanmaq sadələvlə yolaq. Mən bilə başarışdım ki, siz öncədən artıq seçkilərdə iştirakını indirdin. Yəni, seçkiləri də iştirakımız, seçkiləri dəyişdirimək üçün olan az bir fırsətdən istifadə etmək imkanları olan da olundur. Məsələn, güya 2010-cu ildə ya 2013-cu ildə Azərbaycana müxalifəti Briznə seçkilərində iştirak etdi ya, sonraki dörlək, güya biz, məsələn, 2013-cu ildə seçkilərin saxtalaşdırılacaqını bilmir deyik. 2010-cu ildə seçkilərin saxtalaşdırılacaqını bilmir deyik. Amma həmin dörürdə hiç olmasa, bir daha qeydədirə, məsələn, 6 dəyə qəlik çıxışlar var idi namzədlərə, verir bilər, Briznətliyə namzədlərə bir 5 dəfə, 6 dəfə onlar televizyaya çıxıq çıxıq etmək imkanlarına malik iddilər. 2005-ci ildin parlament seçkilərində bizim imkanlarımız var idi ki, görüşlər keçirdirdik, baskı altında, təbqi altında olsa da məyən tədbirlərəyatı keçirdik, görüşlərdə özümüzü deyirdik, televizyada məyən yəni, 5 dəyə qəlik, 7 dəyə qəlik çıxıxıq etmək imkanlarımız vardı. Bunların hamısını, faktiki olaraq müxalifətin əlinlə, cəmiyyətin əlinlə nalıqlar. Yəni, əslində, uzaqı də ki, 2010-cu ildən ətibaren, Azərbaycanda çox partiyalı sistemlər olunub. Azərbaycanda əslində çox partiyalı sistem yoktu, çox partiyalı sistemin imitasyası var. O necə çox partiyalı sistemdir ki, Azərbaycanın aparıcı siyasi partiyalarının bir nəfərinin vəyəndəsi də parlamentə düşmərim? O necə çox partiyalı sistemdir ki, parlamentdə düşən güy orda 12 partiya var, yeni Azərbaycan partiyasından başqa heç bir partiya üç faizlik varajı aşmıyım? Yəni, belə bir şey mümkündür mü? Belə bir cəmiyyət mümkündür mü? Onun əzər alsaq ki, Azərbaycanda çox ciddi nərazılıq var. Azərbaycanda ilə siyasi məsələri kanara qoysaq, sosial məsələri də alla qədər Azərbaycan xalqının nərazılıqı ərşə çıxıb. Azərbaycan cəmiyyətinin ən böyük problemlərindən biri indi normal qidalanma problemidir. Azərbaycan vətəndaşları azlıq və yoxsulluq içerisində yaşamak məcburyatında qalıqlar. Susuyla bu pandemiyyə dövründə, bir tərəfdən korupsiya, bir tərəfdən pandemiyyə cəmiyyəti elə bir ağır vəziyyətə gətirib çıxarıb ki, əhalinin böyük bir istəsi elə yoxsulluq içerisində yaşamakla, öbladlarının paltarını qeymini təmin etmək uğrunda, onların normal qidalanmasını təmin etmək uğrunda mübarizə parmaqla məşquldu, yəni həyatını buna sərf edir. Yəni belə bir cəmiyyətdə üç faizi də aşıyan hər hansı bir siyasi partiyanı müxalifət partiyasının olmaması mümkündür və yəni bu qeyri mümkün bir məsələdir. Yəni bu, Azərbaycanda ümumiyyətlə bu seçkilərin özünün bir fiksi olduğunu göstərən amirlərdən biridir. Və hep seçki prosesində iştirək də bir daha qədidirəm ki, bu seçkilərin nəticəsində ülkədə həkimiyyətin dəyişikliyi nə nəil olmaq nəminə yox. Yəni, o məsəl, siyasi və ziyətin dəyişikliyi nə nəil olmaq. Bu seçki kampaniyasının verdiyi məhdud imkanlardan istifadi edib cəmiyyətə hər hansı bir məsajları vermək, cəmiyyətdə bir tərpəniş yaratmaq istəyi ilə seçkiləri qoşulur. Yəni, dünyada gədən bir çox proseslər məsəl seçki kontekstində baş verir, elə görcüsdəndə qızılgül yingilabı seçki kontekstində baş verirdir. Parlamə seçkilərin nəticələreni saxtalaşdırdılar və buna ehtiraz edən görcüxaldırq çələrə çıxdır və nəticədə görcüsdəndə ciddi bir dəyişikliklər baş verirdir. Elə, Ermenistanın özündə, Ermenistan'da sarkisyan referendumu saxtalaşdıraraq özünün əvvədə olaraq hakimiyyətdə qalması üçün rizidəncün üstün ləhv etdi və özünün baş nazir təyin olunmasını təmin edəcək dərəcədə seçkiləri saxtalaşdıraraq Ermenistanın baş nazir oldu. Dərxal bunun ardınca böyük bir hərəkət, böyük bir proses başladı. Yəni, elə, Serbia və yıngilabib proseslər seçki kontekstində seçki zamanı baş verir. Yəni, biz də bu məsələlərlə qədər özün barizəmizi davam ehtirik. Yəni, biz nə qədər sağıq, nə qədər yaşayırıq, nə qədər ki, bu Azərbaycanda autoritar rejim, totalitar rejim hökum sürməkdə deyir, bizim barizəmiz davam edəcək. Arif bəyi, seçkilərinin saxtalaşdırıldığını, ümumiyyətlə, bircə ölçülərdə də baş verən dəyişilirlərin, yıngilabı dəyişilirlərinin seçki kontekstində baş verilini deyirsiz. Amma bir tərəftən də Azərbaycan hakimiyyətinin hansısa yumşak sətsik islahatlara, yumşak sətsik etirmək, həsi olmasa yarım azad və yarım demokratik sətsik etirmək istəyirsiz. Aqı bu hakimiyyət sizin dədirlərinizi də yəgin ki, bilirlər, ona heç vaxt etməyəcəyələr. Siz o yarım demokratik, yarım azad seçkiləri almaq üçün, məsələn özünüzün də dədiyi kimi, seçki öncəsir prasistə, hansı tələbləri iləri sürürsünüz, tələblərinizi səsləndirdiniz. Bu tərəbləri almaqdan ötəri, hansı mübariza metodlarına istifadirirsiz aqı məsələn, deyək ki, 5 aydan sonra, 6 aydan sonra Azərbaycan hakimiyyət ilanədik ki, biz seçki keçiririk. Həmən vaxtıdır gələcək, yenədə siyasi partilərin bir qizmi dədə ki, bir seçki gəlirik. Bu mübariza parmalıq, bu kontekst olub bir qizmi dədə ki, mühütü yoxdur və biz bu seçkidən imtunaylirik. Aqı seçki öncəsində bir mübariza olmalıdır, bu mübariza barıda xarşelərəm. Əstas mübariza əslində seçki islahatları orunda olmalıdır. Cəmiyyətli demokratik islahatlar orunda olmalıdır. Yəni, seçki islahatları olmadan, demokratik islahatlar həyata keçirilmədən, təbii ki, hakimiyyət, yəni öz siyasi iradesi ilə hərası bir azad seçkilər, demokratik seçkilər keçirtməyəcək. Bu göz önündədir. Hatta 2005-ci ildə belə bir söz verilmişdi, bəda xaq bir liyə ki, Azərbaycanda kim əgər şubut edə bilsək ki, o seçkilərin aksəriyyətinin səsinə alıb, onlar parlamentə bırakılacaq. Ancaq əlimizdə kifayıq kədər şubutlar olu olay, 2005-ci ildə elə bizi, hətta o dövrdə, yəni, biraz fəqli, siyasi şarayet olan dövrdə də bizi parlamentə bırakmadılar. Yəni, bizim parlamentə olmağımıza imkan vermədik. Ancaq dünya təcrübəsi var. Siz deyirsiniz ki, hakimiyyət bilə-bilə ki, əgər islahatlar olsa hakimiyyət dəhəşikliyi başverecək, bu islahatlara getməs. Amma islahatlara getməyən hakimiyyətlərin də taliyi, yəgin ki, göz önündədir. Islahatlara getməyən hakimiyyətlərin taliyi çox faciyyəli olur. Eyni zamanda bu faciyyələr həm də həmin dövlətlərin, həmin ölkələrin, həmin xavların idlər uzunu geri düşməsinə, müəyyən katakilizmlərin yaşanmasına səbəb olur. Ancaq ansı ölkələrdə ki, normal seçki vasitəsi ilə hakimiyyət dəhəkçeyliyi başverir, oralarda ilə inglobi situasiya qanlı qarşı durmalar baş vermir və o cəmiyyətlər daha az ziyanla bu keçiddən çıxmaqan dair olurlar. Mələsə qədərəm ki, Azərbaycan hakimiyyətində bu gerçəyi dərkədən kivayat qədər quvvələr var və Azərbaycan cəmiyyəti müəyyən təpki göstərsə və mən düşünürəm ki, düşünürəm ki, Azərbaycan cəmiyyətində olan narazılıqlar, geçtis Azərbaycan cəmiyyətinin hakimiyyətə qarşı təpkisi ilə nəticələnəcək və o şəraikdə ülkədə islaatların həyata keçirilməsi mümkün olacaq. Hörmətli kanal oluş izləyiciləri, bizim yayanınızı bəyənir və paylaşmağınızı xarşı edir ki, Arif bəyən fikirləri azad bir platforması olaraq kanal oluştan səslənən fikirlər, hər birimizin dikətmə çatdırılabilsin. Arif bəyən bir ilişimizin sonlarına doğrulu istəyirəm ki, sizin nə bağlı bir xarici siyasət məsələsinlərdə bilincə sualların varlayan, dünən ölçə metbu hatında rəsmi olaraq məlumat yayıldı ki, Türkçəyə Azərbaycanda ki, hər bir kontinuiyyətin idari etməsi üçün dürd general təyinidir. Və bu dürd generalın isimlərdə çifayət qədər müsbət qarşılandı, onların şəxsləri haqqında, onların əvvətçi fəalətləri haqqında da geniş məlumatlar yayılmaqdadı. Və bunun fonunda da istər kırımda olsun, istər regionu digər yerlərində olsun, artıq sanki Türkçəyə ilə Rusiyanın qarşıdırması asır kontekstə çetməkdədir. Və Türkçəyənin də bura dürd general təyinat etməsi, artıq necə deyirlər bəzi fikirlər səslənməkdədir ki, artıq bu mübarizə, regionu oradan mübarizə daha da qızışmaldadır. Siz bu hadisələrin fonunda hansı perspektivləri görürsünüz, nə baş verə bilər Azərbaycanda üçün? Dağlıq qarabaxda mövcut Rusya sülməramlılarının komandanda dəyeşildi bunun fonunda. Onun da gedətməyə lazımdır. Rusya muradalı Azər etmək, başqa bir Rus əslində bir general təyinat etməkdir. Onun dəhalsınada Türkçə bu, artıq nə baş verir? Pərdaxası məqamlarda cəmiyyətin bilmədiyi və yaxud da cəmiyyətin bilməli olduğu məqamları qarşıdırın, səsləndirərdir. Həm Rusya, həm də süsilə son dövrlərdə Türkiyə, dünya siyasətində təsir etmək imkanlarına malik olan dövrətlərdir. Və bu regionda bu iki dövlətin çox mühim əhəbiyyəti var. Bu dövlətlərin bir çox məsələlərdə maraqları üst üslə düşmərin. Xüsusilə Rusya hesab edir ki, pos-səvet məkanı ölkələri Rusya'nın təsir dairəsində olmalıdır. Ancaq nəzər alsaq ki, pos-səvet məkanı ölkələrinin bir çoxu tüktirli dövlətlərdir. En zamanda bilirsiniz Rusya fədərati bir dövlətdir. Rusya da olan fədəral subiyyəklərin 52 faizi tüktirli fədəral subiyyəklərdir. Tüktirli vətəndaşlarının fədəral subiyyəkləridir. Yə, təbii ki, bu vəziyyət, bu şəraid Rusya'nın arhat etməyə bilməz. Rusya öz sərhədlərdə yaxın ərazidə Türkiyənin gücləm məsəlindən çoxu çəkdir narahatçılıq keçirir, narahatlıq keçirir. En zamanda Rusya'nın, Türkiyədə Rusya'ya görə narahatlıq keçirir. Çünki, məsələn Rusya'nın xırıbdakı davranışları, azərbaycandakı davranışları ilə Qarabax'da Rusya'nın törəddiyi, qatisələr, hətta sühməramlı qubələri nəzarəti altında olan, ərazidən şuşada olan vizim, hər bir bövqələrimizin artətər tutulması və s. Təbii ki, Türkiyənin arhat etməyə bilməz. Çünki Ankara Bakiya maskovadan daha yaxın da yerləşir. Azərbaycan-Türkiyə ilə bir başa sərhəddi var. Ancaq Rusya bizdən çox çoğu uzaklardadır. Gərləzir alsaq ki, ilə Şumali Qafqaz da Rusya'nın işxal etdiyi ərazilərdir. Elə o özlərinin Novarasiya adlandırdığı ərazilərdə, zamanında Türk haqanlarına, xəzər dövlətinə, Türk haqanlıqına və digər Türk dövlətlərdə ayır olan ərazilərdə, əsliddə maskovə Azərbaycandan çoğu uzaklardə yerləşir. Ona görə, Türkiyənin bu reygiyonda maraqlarının olması tamamı ilə təbii idi. Erumənistan bir başa Türkiyələ sərhəddi olan dövlətlərin, çox Erumənistan Rusya elə sərhəddi yoxdu. Yəni, bu baxımdan Türkiyə öz təhsil imkanlarını bu reygiyonda artırmağa çalışır. Və bən çox bu məsələyə yüksək qeymət verildim. O zaman ki, xüsusuna, 24 günlük müqaribə dövründə Azərbaycan hakimiyyəti Türkiyə ilə öz fəaliyyətinin tam şəkildə sinxurom olaraq aparırdı və əgər Erumənistanın beynəxak qarantı olan dövlət Rusya idi isə Azərbaycanın beynəxak qarantı olan dövlət Türkiyə idi. Və idi də Türkiyənin Azərbaycanda fəallıqının artması, bu Azərbaycanın və Türkiyənin dəxil işidir. Və biz əgər Rusya, Erumənistan'da ordu saxlayabilirsə, nədən Türkiyə Azərbaycanda ordu saxlayabilməz? Yəni, bu Türkiyənin və Azərbaycanın dəxil işidir. Və Türkiyənin bu ərazidə öz hərbi qüvvəsini saxlaması. Yeni zamanda təsdəz Azərbaycan və Türkiyə, Ukrayna və Türkiyə hərbi qüvvələrinin bilgə təlimlər keçirilməsi, bu çox müsbət hadisədir. Mən əsab edirəm ki, əgər Türkiyə postavit məkanına, Azərbaycandan başqa digər ölkələrə də, suyla, qazarsıda, lortas yölkələrdə də öz təlsil imkanlarını qenişləndirə bilsə, bu həmri qiyon üçün, həb bir təvriqdə bəşəriyət üçün, susuyla də Azərbaycan üçün çox əhəmiyyətli və vacib olacaq. Çox sağ olun, Arif bəyi. Marağlı müsabətçinizə, feşəkcəyəmizi bildiririk. Sağ olun. Örmətli kanal alış izləyəciləri, bugün sizin qarşınızda bizim müsabemiz, müsabat partiyasının başqanı Arif Hazırlı idi, bizi izləmədə qalan növbəti görüşlərdə görüşənə dəcət.