 Tiende hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van zehemensing. Tiende hoofdstuk. De gekochte waar wordt weggehaald. Graal en regenachtig scheen de februariochtend door het venster der woning van Omtombinnen. Hij bescheen treurige gezichten, de afspiegeling van bedroefde harten. Het tafeltje nu met een strijkdeken bedekt stond voor het vuur. Over de leuning van een stoel hing een paar groven, maar helder schone hemden, zo pas gestreken, en Tante Chloé had een ander voor zich uitgespreid. Zorgvuldig streek zij alle zomen en naden plat. En hief nu en dan haar hand op om de tranen af te vegen die over haar wangen rolden. Tom zat bij haar, met zijn testament open op zijn neknie en het hoofd in de hand, maar geen van beide spraken zij. Het was nog vroeg en de kinderen lagen allen nog te slapen. Tom, die ten volle het zachte, voorhuiselijk genoeg een vatbare hart had, dat ongelukkig voor hem, in een bijzondere eigenschap van zijn beklaar en zwaardige slacht is, stond op en ging stil naar zijn kinderen zien. Het is de laatste maal, zeiden hij. Tante Chloé gaf geen antwoord en streek maar voort over het groven hemd, dat reed zo glad was als haar handen het konden maken. Eindelijk zetten zij eens klaps met een wanhopige slag haar strijk ijzer neer, liet zich bij de tafel op ene stoel vallen en vergief haar een stem en weende. Wij moeten wel berustend zijn, zeiden zij, maar oh, oh, hoe kan ik? Als ik maar wist waar jij heen gaat en hoe zij u behandelen zullen. Mevrouw zegt dat zij haar best zal doen om u over een jaar of twee los te kopen, maar oh, niemand komt ooit hier terug die daar naartoe gaat. Ze vermoorden hem. Ik heb wel horen vertellen hoe zij hen daar op de plantages laten werken. Er zal daar dezelfde God wezen, Chloé, die hier is. Ja, dat zal wel zo zijn, zeiden Chloé, maar de heren laat somtijds schrikkelijke dingen gebeuren. Op die manier kan ik ook al geen troost vinden. Ik ben in de hand des heren, zei Tom, niets kan verder gaan dan hij het toelaat. En er is één ding waarvoor ik hem danken kan. Dat is dat ik het ben die verkocht is en daarheen gaat en niet gij of de kinderen. Hier zei het gij veilig, wat er ook gebeuren moet zal alleen met mij gebeuren en de heren, hij zal mij helpen, ik weet dat hij dat zal. O, dapper mannelijk hart, dat uw eigen leed smoort, om u er be minder te troosten. Tom sprak met een heze stem en met een beklemd gevoel in de keel, maar hij sprak toch dapper en stout. Laten wij om zijn er genaden denken, volgde hij erbij met een bevende stem als of hij gevoelde dat het wel nodig voor hem was, daar aan te denken. Genade, zei de Klo-W, ik zie er geen genade in, het is niet goed, het is niet goed dat het zo gaat. Meester had het nooit zo moeten maken dat gij voor zijn een schuld kon genomen worden. Gij hebt, al wat hij voor u krijgt, dubbel voor hem verdiend. Hij was u, uwe vrijheidsschuldig, en had u die al jaren geleden moeten geven. Misschien kan hij nu niet anders, maar ik voel dat het verkeerd is, niets is in staat om mij dat uit het hoofd te zetten. Zulk een trouwddiener als gij geweest zei, die altijd zijn belang boven uw eigen hebt gesteld en meer voor hem gezoord hebt dan voor uw eigen vrouw en kinderen. Zij die harte liefde en harte broed verkopen, om uit hun eigen nood te geraken, de heren zal hen bezoeken. Klo-W, als gemeen u lief hebt, moet gij zo niet spreken, nu het misschien de laatste maal is, dat wij wel kan er zullen zijn. En ik zeg, Klo-W, het gaat mij aan het hart een woord tegen meester te horen. Werd hij niet als een klein kind in mijn armen gelegd. Het is natuurlijk dat ik veel om hem denk, maar het was niet te verwachten dat hij zoveel om de armen tom zou denken. Meesters zijn gewon, dat al die dingen voor hem gedaan worden, en natuurlijk denken zij zoveel niet eraan. Dat kan men niet van hen verwachten. Zet hem eens naast andere meesters, wie heeft Zulk een lever gehad als ik gehad heb, en hij had mij dit nooit laten overkomen als hij het vooruit had kunnen zien. Ik weet dat hij het niet zou gedaan hebben. Nu, er is toch ergens iets onrechtvaarders, zei de Klo-W, bij wie een streng gevoel voor recht een heerzende karaktertrek was. Ik kan niet goed uitmaken waar het is, maar dat er ergens onrecht is, dat zie ik duidelijk. Gij moest tot de heren daarboven opzien, hij is boven allen, er valt geen musje op aarde zonder zijn een wil. Dat troost mij toch niet, al moest het dat doen, zei de Klo-W weder, maar het helpt niet erover te spreken. Ik zal maar voor de koek gaan zorgen en een goed ontbijt voor u maken, want niemand weet wanneer Gij er weder in krijgen zult. Om het leed daarnegers, die naar het zuiden verkocht worden geheel te begrijpen, moet men bedenken dat al de instinctmatige neigingen van die mensenstand bijzonder sterk zijn. Hunne gehechtheid aan ene plaats is zeer duurzaam. Zij zijn niet ondernemend en waagziek van aard, maar op huizenlijkheid gesteld en aan hun gewoongten en bekenden verkleefd. Men volg je hierbij het verschrikkelijke waarmede de onkunde het onbekende bekleed en bovenal, dat naar het zuiden verkocht er worden de negen van zijn kinsheid af als de strengste straf wordt voorgehouden. Het regiment, dat meer schrik aannjaagt dan dat van geeseling of enige andere pijniging, is het regiment om de rivier afgezonden te worden. Wij hebben hen zelf dat gevoel horen uitdrukken en het ongeveinste afgrijsend gezien waarmede zij, als zij bij Alkander zitten te praten, de aakeligste historisch vertellen van dat de rivier af. Dat voor hen gelijk staat met het onondekte land, van welks grenspaal geen reiziger ooit terugkomt. Een zendeling onder de vluchtelingen in Canada verhaalde ons dat velend van hen bekenden van meesters te zijn weggelopen, die bij anderen vergelaken goede meesters waren, maar dat zij bewogen waren om al de gevaren in een vlucht te tarten door de wanhopige angst waarmede dat naar het zuiden verkocht worden hen vervulden, een lot dat hun zelfen of hun vrouwen of kinderen boven het hoofding. Die angst boezemde Afrikaan, anders geduldig, schoonvallig en niet ondernemend, een helthaftige moed in en verhart hem tegen honger koude, de gevaarendere wildernis en het nog veel geduchte gevaar om weder gevat te worden. De eenvoudige ochtendmaaltijd stond nu op de tafel te dampen, want mevrouw Shelby had klové die morgen van haar gewone arbeid in het huis ontslagen. De arme ziel had voor het afscheidsmaal haar uiterste best gedaan, had haar vets de kuiken geslacht en gebraden, haar koorkoek met de uiterste zorg juist naar de smaak van haar man gereed gemaakt en uitzekerig zijn zinnige potten op de schoorste imantel de ingemaakte vruchten opgezet, die alleen bij zeer grote gelegenheden tevoorschijn kwamen. Wel, Peter, zijn de Moses met opgetogenheid, hebben we niet een heerlijk ontbijt vanochtend en tasten tegelijk naar een brok van het kuiken. Dan de klové gaf hem een onverwachte klap om de oren met haar woorden daar, zijt geblij met het laatste ontbijt dat uw armenvader ooit de huis zal hebben. O, klové, zei de tomzacht, wie kan het helpen? Zijde klové en hield haar voorschot voor haar gezicht. Ik ben zo in de war dat ik lelijk doe. De jongens bleven stilstaan en keken beurtelings op naar vader en moeder, terwijl het kleinste kind zijn best deed om tegen haar beklederen op te klouteren. En dwingend begon te schreven. Daar zei de klové, terwijl zij haar ogen afveegde en de ongeduldige kleine opnam. Nu is het gedaan, hoop ik. Eet nu wat. Dat is mijn lekkerste kuiken. Daar, jongens, gij zult ook wat hebben, arme kinderen. Moeder is te driftig geweest. De knapen behoefden niet tweemaal genodigd te worden en gingen met grote eivoren aan het eten. En het was in zeker opzicht gelukkig dat zij die deden. De wel anders aan het ontbijt zeer weinig eer zou zijn bewezen. Nu moet ik uwek kleren gaan inpakken, zei de tante klové, spoelig wederopstaande. Het is heel wel mogelijk dat hij u alles zal afnemen. Ik ken hun manieren wel, zij zijn er gemeen genoeg toe. Zie, uwe flanelle borstrokken liggen hier in de hoek, pas er wel op, want er zal daar niemand wezen om anderen voor u te maken. En daar zijn de oude hemden en hier de nieuwe. Ik heb gisteravond uwe kouzen nog nagezien en de bal erbij gedaan om ze te stoppen. Maar, oog, oog, wie zal ze voor u stoppen? En wederom overstelt door haar gevoel niet zij haar hoofd op de kant van de koffersinken en snikten, als ik daar aan denk, niemand om u te helpen, ziek of gezond. Ik weet waarlijk niet hoe ik mij nog goed kan houden. Toen de jongens zoveel gegeten hadden als zij konden, begonnen zij enigszins te denken om het gener op handen was. En daar zij hun een moeder zagen schrijen en hun vader een zeer droever gezicht zetten, begonnen zij ook te huilen en hun knuisten in hun ogen te duwen. Tom had het jongste kind op zijn knie en liet het zich vermaken. Zoveel het maar wilde, het krabde hem in het gezicht, trok hem bij de haren en krijde tussen beide van pret. Ja, krij nu maar, arm schepseltje, zei de tante Kloé. Het zal u ook wel eens overkomen, gij zult het ook nog beleven dat uw man verkocht wordt of gij zelfen. En de jongens, zij zullen ook wel verkocht worden denk ik, waarom niet? Als zij tot iets beginnen te deugen, neegers behoeven immers niets te houden. Juist nu riep een van de jongens, daar komt de meesteres aan, zij kan toch geen goede doen. Waar komt zij voor, zei de tante Kloé. Mevrouw Shelby tat binnen, tante Kloé zette een stoel voor haar, maar met zichtbare norseid en vreveligheid. Mevrouw Shelby scheen hierop niet te letten, haar gezicht was bleek en betrokken. Tom zeiden zij, ik kom om. Zij zwegen eens klaps, zag in het rond naar de zwijgende groep, zette zich op de stoel neer, hield haar zakdoek voor haar gezicht en begon te snikken. O, god mevrouw, dat niet, dat niet, riep tante Kloé nu, insgelijks uitpastende en een poos lang schrijden alle metalkander, en in die tranen die zij te samenschrijden, de aanzienlijke en de geringen, smelt al de vrevel ter onderdrukte weg. O, grij, die de bedroefde bezoekt, weet gij wel dat alles wat u geld kan kopen met een koud en afgewend gezicht gegeven geen enkele oprechte traanwaardig is, uit medeleidend geschrijd. Goede man, zeiden mevrouw Shelby, ik kan u niet schreven, dat u ene goed kan doen. Als ik u geld geef zal het u maar afgenomen worden, maar ik zeg u plechtig en voor god dat ik u in het oog zal houden en u terug laat komen, zo spoedig als ik het geld daarvoor kan krijgen. En tot zolang vertrouw op god, hier riep de jongens dat mister Hely aankwam, en kort daarna deed een schop de deur open vliegen. Daar stond Hely in een zeer slecht jumeur, terwijl hij in de nacht hard had moeten rijden en vooral niet beter gestemd was door de slechte afloop van zijn tocht om zijn proei te achterhalen. Kom aan, geen neger, zeiden hij, zeid gij gereed. Joudinaar, mevrouw, vervolgde hij, zijn hoed afnemende toen hij mevrouw Shelby zag. Tante Cloé, sloot de koffer, bond er een touw omheen en toen opstaande zag zij de handelaar aan, terwijl haar het tranen in vuuren gevonken schenen te veranderen. Tom stond gedwee op om zijn nieuwe meester te volgen en tilde zijn zware kist op zijn schoudig. Zijne vrouw noem het kleinste kind op de arm om met hem naar de wagen te gaan en de anderen kwamen nog schrijnende achteraan. Mevrouw Shelby ging naar de handelaar en hield hem nog enige ogenblikken op, terwijl zij ergens zich met hem sprak. En ondertussen ging de gehele familie naar de wagen, die reeds ingespannen voor de deur stond. Een troep ouder en jonge negers en negerinnen stond daaromheen, wachtende om hun oude makker verwel te zeggen. Tom was bij allen op de plaats, als opzichter en ook als christelijk leraar in hoge achting geweest. En Tans was er veel oprecht de droevijt over hem, vooral onder de vrouwen. Welk louwe, gij draagt het beter dan wij doen, zei de ene der schrijnende vrouwen. Toen zij de sombre kalmte opmerkte, werd mee de louwe bij de wagen stond. Mijne tranen zijn gedaan, antwoorden zij met een grammer blik naar de handelaar die nu aankwam. Ik wil niets rijen voor die oude duivel, om nog zoveel niet. Stap in, zei de heli tegen Tom, door een troep negerschaande, die hem met dreigende blikken aanzagen. Tom stapte in de wagen en daarop nam heli, van onder de bank, een paar zware boeien en bevestigde die om zijn enkels. Een gesmoord gemompel van verontwaardiging liep door de gehele kring, en mevrouw Shelby sprak van de veranda, mijn heer Heli. Ik verzeker u, dat die voorzorg geheel onnodig is. Dat weet ik niet mevrouw, ik heb al 500 dollars hier verloren en kan er niet meer aan wagen. Wat kon zij anders van hem verwachten? Zei de tante Chloé met verontwaardiging, terwijl de twee jongens die nu eerst rechtschreven te begrijpen wat er met hun vader zou gebeuren, zich snikkende aan haar rok vast hielden. Het spijt me, zei de Tom, dat jonge heer George juist van huis moest wezen. George moest een paar dagen bij een makker op een naburig land goed gaan doorbrengen. En daar hij desmorgens vroeg vertrokken was, eer nog het ongeluk van Tom openbaar was geworden, had hij niets daarvan vernomen. Doe mijn liefderijke groet aan jonge heer George, zei ernstig. Hely gaf zijn paard te zwepen. En een strakken, ernstige blik op zijn oude woonplaats gevestigd houden de, werd Tom weggereden. Mister Shelby was op die tijd niet te huis. Hij had Tom uit nood verkocht om uit de mag te komen van een man voor wie hij bevreesd was. En zijn eerste gevoel naar het sluiten van de koop was verlichting geweest. De klachten zijn een vrouw, hadden echter zijn half sluimer het naburowakker gemaakt. En de belangeloze bereidwilligheid van Tom vergroten nog het onaangenamen zijn er aandoeningen. Het was vruchteloos zichzelf te zeggen dat hij recht had om dit te doen. Dat iedereen het deed. En sommige het zelfs deden zonder zich met de noodzakelijkheid te kunnen veronschuldigen. Hij kon zich daarmee niet bevredigen. En om genen getuigen te zijn van onaangename tonelen bij de uitvoering van de maatregel was hij uitgereden op een tochje om enige zaken te doen. Hopende dat alles voorbij zou zijn als hij terugkwam. Tom en Haley ratelden over de stoffengeweg en reden alle bekende plekken voorbij tot zij buiten de grenzen van het land roed en op de open tollweg waren. Nadat zij om trenden enemal gerenen handen, hield Haley eens klaps op voor een smitswinkel. En een paar handboeien medennemende stapte hij uit om iets daar aan te laten veranderen. Die zijn een beetje te klein voor hem, zei de Haley. De boeietonende en latomwijzende. Oh, als dat niet Shelby's tom is, zeiden de smit. Hij heeft hem toch niet verkocht. Ja, dat heeft hij, zei de Haley. Welwaarlijk. Wie zou dat ooit gedacht hebben, ervatten de smits. Maar hij behoeft hem zo niet te boeien. Hij is de beste en trouwste. Ja, ja, zei de Haley, die braven jongens zijn juiste kerels om te willen weglopen. De botterikken, wie het niet schelen kan waar zij gaan. En de dronkaarts, die om niets meer geven, die blijven wel. En het bevalt hunzelfs, naar het schijnt, als zij wat rondgesold worden. Maar die knappe kerels haten het als de pest. Er zit niets anders op dan zit de boeien. Ze hebben benen en zullen ze ook gebruiken, als ik mij niet vergis. Nou ja, ze zeiden de smit naar zijn gereedschap zoekende. Die plantages dagins zijn juiste plaats niet waar negers uit Kentucky garen naar toe willen. Zij sterven daar tamelijk gauw, niet waar? Ja, het sterven gaat daar nogal gauw. Met het acclimatiseren, en het ene en ander sterven er zoveel weg, dat zij de markt tamelijk levendig houden, antwoorden Haley. Wel nu, iemand kan toch niet nalaten het jammer te vinden, dat een knappe, bedaarde, ordentelijke kerels, zoals Tom is, op een van die suikere plantages moet afgewerkt worden. Oh, hij heeft een goede kans. Ik heb beloofd dat ik mijn best voor hem zou doen. Ik zal hem, als huisknicht, in een oude, goede familie verkopen. En als hij dan tegen de koorts en het klimaat kan, zal hij zulke ene goede plaats hebben, als een neger behoeft te verlangen. Hij laat vrouw en kinderen hier, zouden ik denken. Ja, maar hij zal daar wel een andere krijgen. Oh, er zijn overal vrouwen genoeg. Tom zat onder dit gesprek treurig buiten de winkel. Eens klaps hoorde hij het trappelen van paardenhoeven achter zich. En eer hij zich van zijn verrassing kon herstellen, sprong George, zijn gewezen jongenmeester op de wagen, sloeg ons duimer de armen om zijn hals, en gaf als snikkende lucht aan zijn gramschap en verontwaardiging. Ik zeg, het is één naar laagheid. Ripij, het kan mij niet schelen, wat zij ervan zeggen, maar het is waarlijk gemeen, het is schande. Als ik maar een man was, zouden zij het niet doen. Nee, dat zouden zij niet. Oh, jongenheer George, dat doet mij goed, zei de Tom. Ik kon het niet dragen, dat ik vertrok zonder u te zien. Het doet mij waarlijk goed, meer dan ik u zeggen kan. Hier maakt de Tom een beweging met zijn nevoeten. En nu vielen George de kluister in het oog. Welk een schander, Ripij. Ik zal die oude kerel een gat in de kop slaan, dat zal ik. Nee, dat zult geen niet, jongenheer George, en geen moet zo hard niet spreken. Het zou mij niet helpen als hij kwaad werd gemaakt. Wel nu, ik zal dan niet om uwend wil, maar als ik eraan denk, is het geen schander. Zij hebben mij niet laten weten, zonder Tom Lincoln zou ik er geen woord van gehoord hebben. Ik kan het u zeggen, ik heb wat een leven gemaakt tegen allemaal thuis. Dat was niet wel gedaan, vrees ik jongenheer George. Dat kan ik niet helpen. Ik zeg dat het schander is. Zie hier, om Tom, zeiden hij zacht, terwijl hij zorgdroeg, om zich met zijn rug naar de winkel te keren. Hier breng ik u mijn dollar. Oh, ik zou er niet aan kunnen denken om die aan te nemen, zei de Tom ontwoord. Dat nooit, maar geen moet hem aannemen, hervatte George. Zie hier. Ik heb tante Kloweger gezegd, dat ik het doen zou. En zij raden mij aan, een gaatje in te maken en een recordje door te doen, zodat hij om uw hals kon hangen en uit het oog blijven. Anders zou die gemeenschaf uit hem u afnemen. Ik moet zeggen, Tom, ik zou hem gierne de huid vol schelden. Dat zou mij goed doen. Nee, doe dat niet jongenheers George, want het zou mij geen goed doen. Wel nu. Dan zal ik het niet, om uwend wil, zei de George. En deed Tom haastig het kortje met de dollar om de hals. Daar knoop uw buis, er nu overdicht, en bewaar hem, en bedenkt telkens als jij hem ziet, dat ik u eens zal komen terughalen. Tante Kloweer en ik hebben daarover gesproken. Ik zei de haar dat zij niet bang moest wezen. Ik zal ervoor zorgen en mijn vader doodplagen, als zij het niet doet. O, jongenheers George, geen moed zo niet van uw vader spreken. Nu, ik meen geen kwaathom. Maar, jongenheers George, er valt het om. Gij moet een brave, goede jongen zijn, en bedenken hoeveel harten aan u gehecht zijn. Houdt altijd uw aan moeder in waarde. Leer de dwazen manieren niet van de jongens. Die denken dat zij te groot worden om zich aan hun moeder te storen. Ik zal u wat zeggen, jongenheers George. De heren geeft vele goede dingen tweemaal over, maar uw hermoeder geeft hij u maar eens. Gij zult geen andere zodanige vrouw vinden, jongenheers George, al wordt gij honderd jaar oud. Houd dus aan haar vast, en groei op om haar tot troost te zijn. Dat zult gij in was, niet waar? Ja, dat zal ik, dat wil ik om Tom, antwoorden George ernstig. En wees voorzichtig in hoe spreken jongenheers George. Jongen Lieden, als zij op uw jaren komen, zijn somtijds driftig en eigenzinnig. Dat is natuurlijk, maar echt een gentleman, zoals ik hoop dat gij er een woorden zult, laten zich nooit een woord ontvallen dat niet erbiedig voor hun ouders is. Gij wordt toch niet boos, dat ik dit zeg, jongenheers George. Nee, waarlijk niet, oom Tom. Gij hebt mij altijd goede raad gegeven. Ik ben ouderwetige, zei de oom Tom. Zijn een grote grove hand over de krullende lokken van de knapstrijkende, met ene stem, zo zacht als die ene vrouw. En ik zie hoeveel er van u verwacht kan worden. O, jongenheers George, gij het alles. Kunde gelen, voorrechten, lezen en strijven, en gij zult opgroeien tot een groot man. En allen op de plaats, en uw moeder zullen trots op u zijn. Wees een goedmeester gelijk uw vader, en wees een Christen zoals uw moeder. Gedenk aan uw schepper, in de dagen uw jeugd, jongenheers George. Ik wil waarlijk goed worden, oom Tom. Dat zeg ik u, antwoorde George. Ik zal waarlijk mijn best doen. En word gij maar niet moedeloos. Ik zal u nog wel terughalen, zoals ik Tante Cloé van morgen heb gezegd. Ik zal een nieuw huis voor u bouwen, en gij zult in de voorkamer hebben, met een tapijt te verloor, als ik groot ben. O, gij zult nog eens een goede tijd krijgen. Hely kwam weder aan de deur, met de boeien in de hand. Luister eens meneer, zeile George, van de wagen stappende, met een toon van meerderheid. Ik zal vader en moeder een zeggen, hoe gij Tom behandelt. Dat staat u vrij, antwoordde de handelaar. Ik zou denken dat gij uw schamen moest, al uw leven te slijten met mensen te kopen en als honden aan kettingen te sluiten. Ik zou denken dat gij uw laag moest voelen, zei de George. Zolang gij grote lui mensen wilt kopen, ben ik even goed, als gij antwoorden, Hely. Het verkopen is niet lager dan het kopen. Ik zal geen van beide doen, als ik eens een man ben, die George hierop volgen. Ik schaar mij vandaag dat ik een kind tekeer ben. Voorheen ben ik daar auto's trots op geweest. En met deze woorden zetten hij zich recht op zijn paard en keek rond, als of hij dacht dat de gehele staat ontzacht zou hebben voor zijn gevoel. Nu, goeden dag oomtom, houd maar moed, zei hij eindelijk. Goeden dag, jongen hier George, antwoordde Tom. Hij met ingenomenheid en bewondering aanziende. God almachtig, zegene u. Ach, een tuckey, heeft er niet veel, zoals gij, zei de hij uit de volheid van zijn hart, toen het openhartige jeugdige gezicht uit zijn ogen verdween. Hij bleef nog staren, tot hij de hoefslagen niet meer hoorde. Het laatste geluid dat hem aan zijn oude woning herinnerde, maar boven zijn hart scheen een warme plek te blijven, waar de jeugdige handen die kostbare dollar hadden geplaatst. Tom hief zijn hand op en drukten hem vast tegen zijn borst. Nu zal ik u eens wat zeggen, zei de heli, toen hij bij de wagen kwam en de handboeien daarin weer op. Ik meen redelijk met u te beginnen, zoals ik doorgaans met mijn negers doen. En ik zeg u om te beginnen, als gij mij redelijk behandelt, zal ik u ook redelijk behandelen. Ik ben nooit hard voor mijn negers en meen mijn best voor u te doen. Gij ziet, het is het beste dat gij stil blijft zitten en geen streken beproeft, want ik ben aan al een neger streken gewoond en die baten bij mij niet. Als een neger zich stil houdt en niet beproeft weg te lopen, heeft hij een goede tijd bij mij. Zo niet, dan is het zijn schuld en niet te mijnen. Tom verzekerde heli dat hij niet voornemen was om weg te lopen. Over het geheel schene vermaning overbodigd bij iemand die een paar boeien aan de benen had. Maar heli had de gewoonte aangenomen om zijn betrekking met zijn menselijk vee met zulke korte opwekkingen te beginnen. Waardoor hij dacht gerustheid en vertrouwen in te boezemen en onaangraven tonelen te verhoeden. En nu nemen wij voor eerst afscheid van Tom om de lotgevallende andere personen van ons verhaal te vervolgen. Einde van hoofdstuk 10 Elfde hoofdstuk van de neger hut Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders Neger hut door Harriet Beecher Stowe in de vertaling van C.M.Mensing Elfde hoofdstuk waarin een slaaf voorkomt die geen slaaf meer is Het was laat op een regenachtige naamiddag toen een reiziger voor de deur van een landelijke herberg in het dorp en in Kentucky afstapte In de bufetkamer vond hij een zeer gemengd gezelschap van Lieden die daar voor het weder in een scheldplaats hadden gezocht en het gewone toneel van zulke in samenkomst aanboden Zware, lange, grofgebouwde Kentuckiers in Yachtkledij die achterloos uitgestrekt met hun lompe leden een aanzienlijke plaats besloegen Yachtroeren in een hoek bijeen gezet wijtassen, kogelzakken, jachthonden en kleine negers bij elkaar in de andere hoeken waren de eigenaardige trekken van het tafril Aan iedere zijde van de Haart zat een heer met lange benen met achterover gewipte stoel de hoed op het hoofd en de hielen zijn een bemodderde laarzin te pronk op de schoorstingmantel Ene houding welke men in Westerse herbergen zeer dikwijls door reizigers ziet aannemen De kastelijn die achter de toonbank aan het bufet stond was gelijk de meeste zijne landgenoten goed aardig groot van gestalte en lang van leden met een vervaarlijke ruige boshaar op het hoofd en een hoge hoed daar bovenop iedereen in de kamer droeg met echt republiekijnse vrijheidszin dat teken der mannelijke oppermacht op het hoofd het zij van veld of palmbladeren oud en smeerig of glimmend nieuw de hoed scheen zelfs het karakteristieke onderscheidingsteken van elke persoon te zijn sommigen droegen hem luchtig op één oor en dit waren ook de luchtige vrolijke leden luimer en ongegineerd anderen handen hem diep op de neus gedrukt en dit waren de harde karakters mannen van slavast die als zij een hoed ophadden wilden laten zien dat zij hem ophadden en voor niemand afnamen nog anderen hadden de hoed ver achterover gezet en dit waren leden die bijzonder bij de hand waren en een onbelemmerd uitzicht wilden hebben terwijl onverschillige zorgenloze leden wie het niet schelen kon hoe een hoed stond die ook blijkbaar hadden opgezet gelijk het toevall wilde men had van die hoede enig gehele studie kunnen maken verschijndende negers met zeer weide broeken maar niet overmatig van hemdend voorzien liepen heen en weer zonder veel meer te doen dan hun een bereid willigheid te tonen om voor de gasten alles overhoop te halen men voegen bij dit tafereel nog een vrolijk vlammend en knetterend vuur dat hoog in een weide schoorsteen opslaat terwijl de buitendeur en vensters wijdopend staan en de katoene gordijnen in de vochtige gurenwind die met tamelijk veel kracht waait heen en wederswieren en men heeft een denkbeeld van de aangenaamheden in de landelijke herberg in kentucky de kentuckier van de tegenwoordige tijd is in goed bewijs voor de leer van het erfelijke van eigenaardige gewoonten en neigingen zijne vaderen waren grote jagers mensen die in de bossen leefden en onder de blote hemel sliepen met de sterren om hen te lichten en hun afstammeling doet nog altijd als of hij het huis voor het openveld hield heeft altijd zijn hoed op, smijdt zich neer zolang als hij is en legt zijne voeten op de leuning van een stoel of op de schoorsteenmantel evenal zijn vader op het groene gras ging liggen met zijne voeten op een boomstam laat winter en zomer deur en venster open om lucht genoeg te krijgen voor zijn grote lommen noemt iedereen met luchthartige vriendelijkheid vreemdeling en is over het geheel het rondborstigste vrolijkste ongegeneerdse schepsel op de wereld onder een gezelschap van zulke ongegeneerde lieden trat onze reiziger nu binnen. Hij was een kort zwaarlijvig man zorgvuldig gekleed met een rond goed harte gezicht en ene ene sinds zonderlingen drukte in zijn manieren. Hij was zeer bezorgd voor zijn fallies en paraplu bracht deze met eigen handen binnen en wees hard nekkig de aanbiedingen der bediende af om hem daarvan te ontslaan. Hij keek met zekere angstigheid in de kamer rond en zich met zijn kostbaarheden naar de warmste hoekbegevende schreekt hij ze onder een stoel zetten zich daarop neer en bleef enig sinds vreesachtig zitten turen naar de heer wiens hielen dat einde van de schoorsteen versierden en die rechts en links speelde met een kracht welke iemand die zwak van zenuwen en net op zijn nek leren was wel mocht verontrusten. Zegens vreemdeling hoeverdge, zeiden de bovenbedoelde heer, een saluetschot van tabaksap naar de nieuw aangekomende richtende. Zo tamelijk wel was het antwoord van de ander die met schroom het dreigende eerbewijs ontweek. Iets nieuws. Vroeg de eerste weder en haalde een stuk pruimtabak en een groot mes uit zijn zak. Niets dat ik weet was het antwoord. Pruimen zei de eerste weder en boten oude heer een stuk tabak aan met ene geulheid die inderdaad broederlijk mocht genoemd worden. Nee, wel bedankt, dat bekomt mij niet goed. Antwoorden het manneken zich afwendende. Niet zo, zeiden de ander en stak het stuk in zijn eigen mond, waarna hij weder aan het kouwen en spuwen ging. De oude heer maakte telkens een kleine beweging van schrik, wanneer zijn lange broeder in zijn richting vuurde. En toen deze dit opmerkte, was hij goedhartig genoeg om zijn de artillerie naar de andere kant te keren en speelde in het vuur. Wat is dat? Zeiden de oude heer toen hij opmerkte dat enige van het gezelschap een groep vormde voor een groot gedruk billet. Een negen geadverteerd antwoorde een van de groep kort af. Mr. Wilson, want zo heette de oude heer, stond op. En nadat hij zijn valies en paraplu terecht had gelegd, haalde hij zeer bedaard zijn bril uit en zette die op zijn neus. Dit verrichthebende las hij het volgende. Weggelopen van de ondergetekende mijn mulat George. Gezegde George, zes voetlang, zeer ligt de mulat, met bruin krullend haar, is zeer schrander. Spreekt goed, kan lezen en schrijven, zal waarschijnlijk beproven voor een blanke door te gaan. Heeft die politiekens op rug en schouder, is in zijn rechterhand gebrand met de letter H. Ik wil 400 dollars levend voor hem geven, en dezelfde som voor voldoenbewijs dat hij doodgeschoten is. De oude heer las deze advertentie van het begin tot het einde binnismonds, als of hij ze van buiten leerde. De lang gebeengde man, die in het vuur had zitten spuren, nam nu zijn hielen van de schoorsteemantel, richtte zijn lange leden op, kwam naar het biljet en bespot het zeer bedaard met een grote klattabaksap. Dat is mijn gevoel daarover, zeiden hij kort af en ging weder zitten. Wel, vreemdeling, waarom doet hij dat? zeiden de kastelijn. Ik zou dus rijven van dat papier. Hetzelfde doen, als hij hier was, antwoordde de lange man en Sneedkool broeder weder een pruim. Iemand die zulke jongen heeft, en geen betere manier weet om hem te behandelen, verdient hem te verliezen. Zulke papieren, als dat, zijn in de schande voor Kentucky. Dat is mijn gevoelen ronduit, als iemand het verlangt te weten. Wel zo, dat schrijf ik maar op, zeiden de kastelijn, en schreef ook iets in zijn boek. Ik heb een troep jongens, meneer, zeiden de lange man, weder in het vuurspuwende. En ik zeg een eenvoudig, jongens, loop maar weg, als jij wilt. Ik zal nooit iemand komen zoeken. Dat is de manier waarop ik de mijne hout. Laten zij weten, dat het hun vrij staat om weg te lopen, dan hebben zij er geen rust meer toe. Meer nog, ik heb vrijbrieven voor hen allen laten opmaken, in geval mij eens iets overkomen mocht. En ik zeg uw vreemdeling, er is niemand in onze streken die meer van zijn negers gedaan krijgt dan ik. Wel, mijn jongens zijn naar Cincinnati geweest, met 500 dollars waarde aan Veulens, en zijn met het geld regelrecht weer naar huis gekomen. Het spreekt vanzelf dat zij die deden. Behandel ze als honden, en gij zult hondenwerk, en hondenbedrijf vanaan hebben. Behandel ze als mensen, en gij zult mensenwerk hebben. En in zijn een ijver speelde de brave paardenkoper nog een sofors in het vuur. Ik geloof dat gij volle komend gelijk hebt, vriend, zei de Mr. Wilson. En de jongen, die hier beschreven wordt, is een knappe kerel, dat is zeker. Hij heeft zes jaren in mijn fabriek gewerkt, en hij was mijn beste arbeider, meneer. Hij is een vernuftig kerel ook. Hij heeft in de machine uitgevonden om hen op te zuiveren. Inderdaad een kostbaar ding. Zij is in verschillende fabrieken in gebruik gekomen, en zijn meester heeft het patent daarvan. Daar maakt hij geld van, zei de paardenkoper. En dan keert hij zich om en brandmerkt de jongen in zijn rechterhand. Als ik gelegenheid had, denk ik, zou ik hem insmerken. Dat hij een poosje getekend zou blijven. Die knappe jongens zijn altijd weer spannend en brutaal, zeiden een grove gemene kerel aan de andere kant van het vertrek. Daarom worden zij geslagen en gebrand. Als zij zich onderdanig hielden, zou dat niet gebeuren. Dat is te zeggen, de heren maakten hen mensen, en het is moeilijk hen tot beesten te verlagen, merkten de paardenkoper droogjes aan. Schrandere negers brengen hun een meester nooit voordeel aan, hervatten de ander. Tegen de verachting van zijn het tegenstander, achter zijn grove stompzinnigheid verschanst. Wat baten iemands talenten en zulke dingen, als jij ze zelfs niet gebruiken kunt. Het enige gebruik dat zij ervan maken, is maar om u te bedriegen. Ik heb eens een paar van die snaken gehad, maar ik heb ze de rivieren verkocht. Ik wist toch wel dat ik ze vroeg of laat verliezen zou. Zend liever een boodschap aan de heren, om een troep voor u te maken en hun een ziel geheel weg te laten, zeiden de paardenkoper. Hier werd het gesprek gestoord door het stilhoudend van een rijtuigje, met een paard voor de herberg. Het zag er zeervatsoenlijk uit en op de bank zat een welgekleed persoon, die geheel het voorkomen van een gentleman had, terwijl een zwarte knecht het paard mendde. Het hele gezelschap monstlede de nieuw aangekomenen met de nieuwsgierigheid van mensen, die zich op een regenachtige dag zitten te vervelen. Hij was zeer reizig, had een donkere Spaanse tint, fraaie zwarte ogen en glanzig krullend haar van dezelfde kleur. Zijn welgevormde chromeneus, zijn strakke dunne lippen en de gehele bouw zijn rankenleden brachten het gezelschap ter stond op de gedachte dat hij een buitengemeen persoon moest wezen. Hij stapte met vrijmoedige ongedwongenheid onder het gezelschap, weest de knecht met een wenk waar zijn koffer moest geplaatst worden. Ging met zijn hoed in de hand op zijn gemak naar de toonbank en gaf de kastelijn zijn naam op. Als Henry Butler van Oakland in het Graafschap Shelby, zich toen onverschillig omkerende, ging hij naar de advertentie en las die hart op. Jim zeiden hij tot zijn knecht, het komt mij voor dat wij zulke jongen daarbij Brennan hebben ontmoet. Is het niet zo? Ja meester was het antwoord. Maar van de hand ben ik niet zeker. Daar heb ik natuurlijk ook niet naar gezien, zeiden de vreemdeling onverschillig. Vervolgens naar de kastelijn gaande, verzocht hij deze hem een afzonderlijk vertrekte verschaffen, daar hij ter stond iets te schrijven had. De kastelijn was geheel gedienstigheid en Weldra zag men een troep van 6 of 7 negers, oud en jong, man en vrouw, groot en klein, gelijk een vluchtbaar treizen rondvladderen, en Elkander op de hielentrappen en om ver lopen in hun eiver om de kamer voor de vreemdeling klaar te maken. Terwijl deze zich op zijn gemak midden in het vertrek neerzetten en in gesprekthrat met iemand die naast hem zat. De fabrikant Wilsson had de vreemdeling van dat hij binnenkwam, af met zekere onrustige en pijnlijke nieuwsgierigheid aangezien. Het kwam hem voor dat hij deze ergens gekend had, maar hij kon zich niet herinneren waar. Delkens wanneer die persoon zich bewoog, sprak of glimlachten, vestigde hij met ene kleine beweging van schrik, zijn er ogen op hem, maar ze loeg ze schielijk weder neer voor de heldere blik, die met koelbloedig onverschilligheid de zijnen ontmoeten. Eindelijk scheen in een plotseling herinnering bij hem op te komen, wat nu staarde hij de vreemdeling met zulke in het ooglopende verbazing aan, dat deze naar hem toekwam. Meneer Wilsson, geloof ik, zei de hij op een toon van vriendschappelijke herkenning, hem zijn hand toestekende. Ik verzoek uw verschooning, dat ik u niet vroeger herkende. Ik zie, dat jij u mij herinnert, Mr. Butler van Oakland, in het Graafschap Shelby. Ja wel, ja wel meneer, antwoorde Mr. Wilsson, gelijk iemand die in een droom spreekt. Juist kwamen negen jongen binnen om te zeggen dat meneers kamer gereed was. Jim, zorg voor de koffers, zeiden de vreemdeling achterloos erg, en zich toen weder tot Wilsson kerende, vervolgde hij. Ik zou u graag eens in mijn kamer over zaken spreken, als het u belieft. Mr. Wilsson volgde hem als iemand die in zijn slaap wandelt. En zo gingen zij naar in een grote bovenkamer, waar een pas aangelegd vuur knetterde en de dienstbodende hond twarrelden, om hier en daar in de laatste hand aan te leggen. Toen alles gedaan was en de bediende heen gegaan waren, sloot de jongkman bedaard de deur. Stak de sleutel in zijn zak, keerde zich daarna om, sloeg zijn armen kruislings over de borst, en zag Mr. Wilsson strak in de gezicht. George, zeiden Mr. Wilsson. Ja, George, antwoordde de jongkman. Ik kon het haast niet denken. Ik ben tamelijk wel vermomd, verbeeld ik mij, zeiden de jongkman met een glimlach. Een weinigje noten schors heeft mijn gele huid een fatsoenlijk bruim gegeven, en ik heb mijn haar zwartere kleurt, dus zietgen dat ik volstrek niet aan de advertentie beantwoord. Oh, George, het is een gevaarlijk spel dat jij speelt. Ik zou het u nooit geraden hebben. Ik kan het op mijn eigen verantwoording doen, antwoordde George, met een trotsen glimlach. Wij moeten ter loops aanmerken dat George van vader zijde van blanke afkomst was. Zijn moeder was een die ongelukkige van haar geslacht, welke door haar geschoonheid tot slavinder hardstochten van haar bezitter, worden bestemd en moeders van kinderen worden. Die nooit een vader mogen kennen. Van ene der aanzienelijkste familie in Kentucky had hij zijn vrije Europese trekken en zijn hoogvliegende, ontembaren geest geerft. Van zijn moeder had hij alleen ene geringen tint van mulattekleur ontvangen, rijkelijk vergoed door de daarmee de gepaard gaande, gloeiende zwarte ogen. Een geringen wijziging in de kleur van zijn huid en het verfend van zijn haar hadden hem dat Spaanse voorkomend gegeven dat hij nu had. En daar zeerlijkheid van bewegingen en fatsoenlijke manieren hem altijd eigen waren geweest, had hij geen moeite om de vermeterde rol te spelen, welke hij nu had aangenomen. De rol van een gentleman die met zijn bedienden op reis was. Mr. Wilson, een zeer goed hartig, maar buitengewoon voorzichtig en schrikachtig oud-heer, trippelde onrustig de kamer op en neer. Zijn gemoet was verdeeld tussen zijn wens om George te helpen en een verwart denkbeeld van de plicht om wet en orde te handhaven. Terwijl hij zo rondscharrelde, sprak hij nu in nam. Wel wel, George. Ik vermoed dat hij weggelopen zei. Uwe wettige meester verlaten. George, het verwondert mij wel niet, maar het spijt mij toch ook. George, ja, zeker mij dumt. Ik moet u dat zeggen. George, het is mijn plicht om u dat te zeggen. Wat spijt u meneer? Vroeg George bedaard. Wel, u als het ware te zien opstaan tegen de wetten van uw land. Mijn land, zeerde George, met wittere nadruk. Welk land zal ik ooit hebben, behalven het graf en gaven God dat ik daarin lag? Nee, nee, George, zo niet. Zulke manier van spreken is goddeloos, is tegen de Bijbel. George, jij hebt een hartmeester. Eigenlijk is hij, nu ja, hij gedraagt zich brispelijk. Ik wil zijn verdediging niet op mij nemen. Maar jij weet wel hoe de Engelhager bevalt om naar haar meester rest terug te keren en zich te vernederen onder haar hand. En hoe de apostol, Onesimus, aandiensmeester terugzond. Doe geen aanhalingen uit de Bijbel, op die manier, meneer Wilson, zei de George met schitterende ogen. Doe dat niet, want mijn vrouw is Christin en ik meen het ook te worden, als ik ooit kom waar ik heen wil. Maar voor iemand in mijn omstandigheden zulke aanhalingen uit de Bijbel te doen is genoeg om hem die geheel te doen verwerpen. Ik beroep mij op God almachtig. Ik ben bereid om mijn zaak voor hem te brengen en hem te vragen of ik kwaad doe als ik mijn vrijheid zoek. Dat gevoel is heel natuurlijk George, zeiden de goedhartige man, zijn neus snuitende. Ga, het is natuurlijk, maar ik mag er u niet in aanmoedigen. Ja, mijn jongen, het spijt mij voor u. Het is een hartgeval, zeer hart. Maar de apostel zegt, laat iedereen blijven in de staat waarin hij geroepen is. Wij moeten ons allen aan de beschikkingen der voorzienigheid onderwerpen, George. Ziet hij dat niet in? George stond met het hoofd trots opgericht en zijn armen over zijn brede borst gekruisd, terwijl een bitter glimlach zijn lippen deed krullen. Ik zou wel eens willen weten, meneer Wilson, als de Indianen eens kwamen en u als gevangene medenamen van uw vrouw en kinderen af. En nu al uw leven voor hen die te spitten en schoffelen, of jij het dan uw plicht zou achter om in de staat te blijven waarin jij geroepen waard. Ik geloof veel eer dat jij het eerste losse paard dat jij vinden kon, voor een de beschikking der voorzienigheid zou houden. Zoud jij niet? Het oude heertje keek verbaasd op bij deze toelichting der zaak. Maar hoewel hij niet sterk in het ridineren was, had hij toch zoveel gezond verstand en dit hebben sommigen die over dit onderwerp het woord voeren niet eens om niets te zeggen waar niets gezegd kan worden. Hij hervatte dus maar zijn algemene waarschuwingen. Gij ziet wel George, gij weet wel, ik ben altijd uw vriend geweest en wat ik gezegd heb, heb ik tot uw best wil gezegd. Nu komt het mij voor dat gij u aan een schrikkelijk gevaar bloot stelt. Gij kunt niet hopen erdoor te komen. Als gij gevatwoord zal het ergen dan ooit met u aflopen. Men zal uw half dood slaan en de rivier afverkopen. Meneer Wilson, ik weet dat alles wel, antwoordde George. Ik loop gevaar, maar met deze woorden sloeg hij zijn overjas open en liet een paar pistolen en een mes zien. Gij ziet, ik ben er op bedacht, naar het zuiden zal ik nooit gaan. Nee, als het zo ver komt kan ik mij tenminste zes voetvrije grond verschaffen. De eerste en de laatste die ooit in Kentucky mijn eigen zal zijn. Maar George, dat zijn schrikkelijke voornemens. Dat is waarlijk een wanhopige opzet, George. Het doet mij leed van u. Gij wilt in opstand komen tegen de wet van uw land. Mijn land nog eens, meneer Wilson. Gij hebt een land, maar wat land heb ik? Of iemand die zoals ik van een de slavenmoeder geboren is. Welke wetten zijn er voor ons? Wij maken ze niet. Wij stemmen er niet in toe. Wij hebben er niets mede te doen. Alles wat zij voor ons doen, is ons verdrukken en onder bedwang houden. Heb ik uwe vierde juli redervoering niet gehoord. Zegt gij ons niet, eens in het jaar, dat de regering haar rechtvaardige macht verkrijgt door de toestemming van hen die geregeerd worden. Kan iemand die zulke dingen hoort niet denken? Kan hij het ene niet met het andere in verband brengen en zien wat daaruit voortvloeit? Mr. Wilson's geest was een van die welke men niet ongepast bij ene balka toen zou kunnen vergelijken. Donzer zacht en verwart. Hij had inderdaad hartelijk medelijnen met George. Had ook een flauw en beneveld begrip van de aardere aandoeningen die deze vervulden. Maar hij achteren toch zijn plicht om hem met onuitputtelijke volharding het goede voor te houden. George, dat duigt zo niet. Ik moet u als vriend zeggen dat gij beter zou doen u niet met zulke denkbeelden op te houden. Ze zijn slecht, zeer slecht George, voor mensen in uw omstandigheden. En daarna zette Mr. Wilson zich bij een tafel neer en kneep zich zenuwachtig in de vingers. Zie eens hier, meneer Wilson, zei de George. Zicht koelbloedig op een stoel tegen hem overplaatsende. Zie mij nu eens aan. Zit ik daar niet voor u, in alle opzichten evengoed een mens als gijzijkt. Zie naar mijn gezicht, naar mijn handen, naar mijn houding en daarmee richten de jongman zich trots op. Waarom ben ik niet een mens zo goed als iemand? Wel nu, meneer Wilson, luister naar wat ik u zeggen zou. Ik heb een vader gehad, een van uw heren uit Kentucky, die mij niet goed genoeg achten om te zorgen dat ik niet met zijn paarden of honden voor zijn schuldend verkocht werd toen hij stierf. Ik zag mijn moeder publiek verkopen met haar zeven kinderen. Zij werden voor haar ogen verkocht, een voor één aan verschillende meesters. En ik was het jongste. Zij kneelde voor mijn meester neer en bat hem om haar ook te kopen, opdat we tenminste één kind bij haar zou blijven, maar hij schopte haar van zich af met zijn zware laars. Ik zag hem dat doen en het laatste wat ik hoorde was haar kermen en gillen. Toen ik aan zijn paard werd gebonden om naar zijn goed gebracht te worden. En toen, mijn meester Koordana, mijn oudste zuster nog van iemand anders. Zij was een vroomgoedmeisje, lid van de Baptistumkerk, en even bevaller als mijn armemoeder geweest was. Zij was wel opgevoed en had goede manieren. Eerst was ik blij de dat zij gekocht werd, want nu had ik één een vriendin bij mij. Spoederspeedt het mij meneer, ik heb bij de deur gestaan en haar horen gegezeld worden, terwijl het was alsof elke slag in mijn hart sneed. En ik kon toch niets doen om haar te helpen. En zij werd gegezeld meneer, omdat zij een eerlijk Christendeven wilde leiden. En eindelijk zag ik haar geketend onder een troep, die naar de markt, de Orlians, werd gezonden. Om niet anders dan dat, en dat is het laatste wat ik van haar weet. Nu, ik groeide op, lang waren de jaren zonder vader, moeder of zister, zonder iemand die meer om mij gaf dan om een hond. Niets dan slagen, kwade woorden en hongerleiden. Meneer, ik heb zulke honger geleden, dat ik blij was met de beenderen, die men de honden toewerp. En toch, toen ik nog een kleine jongen was en gehele nachten wakker lag en schrijdde, was het niet van de honger of om de slagen. Nee meneer, het was om mijn moeder en zuster. Het was omdat ik niemand op de wereld had om mij liefde te hebben. Ik had nooit geweten wat gerustheid of genoegen was. Nooit had iemand mij vriendelijk woord toegesproken, tot ik in uw fabriek kwam werken, meneer Welsen. Gij had mij goed behandeld, gij had mij aangemoedigd om mijn best te doen, om te leren lezen en schrijven, om te beproeven iets van mijzelf te maken. En God weet hoe dankbaar ik u daarvoor ben. Toen, meneer, vond ik mij een vrouw, gij had daar gezien, gij weet hoe schoon zij is. Toen ik vond dat zij mij lief had, toen ik met haar getrouwd was, kon ik nauwelijks geloven dat ik leefde. Zo gelukkig was ik. En, o meneer, zij is even goed als schoon. Maar wat nu? Wel, nu komt mijn meester, neemt mij weg van mijn werk, van mijn vrienden, van alles waar ik aangehecht ben, en zet mij aan de zwaarste geringste arbeid. En waarom? Omdat ik, zegt hij, vergat wie ik was. Om mij te leren, zegt hij, dat ik maar een neger ben. En eindelijk komt hij tussen mij en mijn vrouw. En zegt dat ik van haar moet afzien en met een andere vrouw leefen. En totdat alles geven uwe wetten en macht, in spijt van God en mensen. Zie dat eens aan, meneer Wilson. Er is niets van al die dingen die mijn moeder en mijn zuster, mijn vrouw en mijzelf het hart hebben gebroken. Of uwe wetten voor oorloven hebt en geven ieder man in Kentucky macht om het te doen, zonder dat iemand het hem kan beletten. Noemt ge die wetten de wetten van mijn land? Meneer, ik heb even min een land als ik een vader heb. Maar ik zal al nu een krijgen. Ik wil niets van uw land, behalve dat het mij met rust laat, dat het mij vreedstraan laat heen gaan. En als ik in Canada kom, waar de wetten mij zullen erkennen en beschermen, zal dat mijn land zijn. En ik zal daar de wetten gehoorzamen. Maar als iemand mij wil tegenhouden, laat hij zich hoeden, want ik ben wanhopig. Ik zal voor mijn vrijheid vechten tot mijn laatste ademtocht. Gij zegt dat uw vader dit gedaan hebben. Als zij wel hebben gedaan, doe ik ook wel. Deze reden, gedeeltelijk zittende, gedeeltelijk op- en neerstappende uitgesproken met tranen, flickerende ogen en wanhopige gebaren, was te veel voor het goedhartige oude manneken. Tot wie zij gericht werd, en die een grote gele zijde zakdoek had uitgehaald, waarmede hij eivrig zijn gezicht afveegde. Dat de donder en allen sla, barste hij eens klapsuit. Heb ik dat niet gezegd, die helse schaafuiten. Ik hoop toch dat ik niet vloek. Wel, ga uw gang, George. Ga uw gang, maar wees voorzichtig, mijn jongen. Schiet niemand dood, George. Of, maar hij zou ik beter doen, niet te schieten, tenminste, ik zou toch niemand raken, weet je. Waar is uw vrouw, George? Volgde hij er eindelijk bij, met zenuwachtige onrust opstaande. Heen gegaan, meneer, heen gegaan, met haar kind op de arm. De heren alleen weet waarheen. Zij is de noordster gaan zoeken, en wanneer welkander zullen weten zien, en of welkander ooit op de wereld zullen weten zien, kan geen schepsel zeggen. Verbazend, is het mogelijk, van zulk een goede familie. Goede familien raken in schulden, en de wetten van ons land veroorloven haar het kind van de moederborst te verkopen, om de schulden van de meester te betalen, zei de George met bitterheid. Wel wel, zeiden de braven oude man, in zijn zak zoekende, ik vrees haast, dat ik niet, met overleghandel, loop heen. Ik wil, niet met overleghandelen, vervolgde hij eens klaps. Daardan, George, en een rolletje, bankbriefjes, uit zijn de portefeuille neemende, bood hij dit George aan. Nee, mijn goede heer, zei de George. Gij hebt al veel voor mij gedaan, en dit zou je moeite kunnen brengen. Ik heb geld genoeg, hoop ik, om mij zo ver te brengen als nodig is. Nee, nee, gij moet George, geld is een grote hulp overal, gij kunt er niet teveel van hebben. Als gij het eerlijk krijgt, neem het, kom aan, neem het, mijn jongen, onder beding, meneer, dat ik het eens mag teruggeven. Neem ik het, dan aan, zei de George. En nu George, hoelang zult gij op deze manier reizen? Niet lang of ver, hoop ik. Gij voert het uitmuntend uit, maar het is al te stout. En die zwarte kerel, wie is hij? Een trouwe kerel die langer dan een jaar geleden naar Canada is gegaan. Hij hoorde, toen hij daar was, dat zijn meester zo kwaad was over zijn weglopen, dat hij zijn arme moeder liet geeselen. En hij is die gehele weg teruggekomen om haar te troosten en een gelegenheid te zoeken om haar weg te krijgen. Heeft hij haar gekregen? Nog niet. Hij heeft om de plaats rondgezorven, maar nog geen kans gevonden. Ondertussen gaat hij met mij mede tot in Ohio, om mij daar onder de vrienden te brengen die hem geholpen hebben. En dan zal hij om haar terugkomen. Gevaarlijk, zeer gevaarlijk, zeiden de oude man. George richtte zich trots op met een glimlach van minachting. De oude heer bekeek hem van het hoofd tot de voeten, met zeker onnozelen verwondering. George, er is iets dat u verbazend veranderd heeft, zeiden hij. Gij houdt nu het hoofd op en spreekt als of jij een andere mens waard geworden. Omdat ik nu een vrijman ben, meneer, zei dit George met trotsheid. Ja, meneer, ik heb voor de laatste maal meester tegen iemand gezegd. Ik ben vrij. Pas op. Gij zijt nog niet veilig. Gij kunt weder gevat worden. Alle mensen zijn vrij en gelijk in het graf, meneer Wilson. Als het zo ver komt, zeiden George. Ik sta geheel verstond over ure vermetelheid, hervatte Wilson. Hier, zo recht naar de naaste herberg te komen, meneer Wilson. Het is zo vermetel en de herberg is zo nabij dat zij er nooit aan zullen denken. Zij zullen mij veel verder opzoeken. En gij zelf zou het mij niet gekend hebben. De meester van Jim woont niet in dit grafschap. Hij is in deze streken onbekend. Bovendien, hij is opgegeven. Niemand zoekt me naar hem. En mij zal men op de advertentie niet aanhouden. Maar het merk in uw hand. George trok zijn handschoen uit en liet een vers lid teken in zijn handschien. Dat is een aandenken van meneer Harris, zeiden hij. 14 dagen geleden kreeg hij in het hoofd om mij dat te geven, omdat hij geloofde, zeiden hij, dat ik wel eens zou beproven om weg te lopen. Het ziet er aardig uit, niet waar, vroeg de hij erbij, zijn handschoen weder aantrekkende. Ik verklaar u, het bloed stolt mij, als ik eraan denk. Uwe omstandigheden en uw gevaar, zeiden Mr. Wilson. Het mijne is al jarenlang gestolt geweest. Maar nu is het kokend heet, antwoorde George. Wel, mijn goede heer, vervolgde hij na een poos van stilte. Ik zag dat jij me herkent had, en ik meende dat ik eens even met u spreken moest, opdat u verwonderd gezicht mij niet zou doen ontdekken. Ik vertrek morgenochtend voor de dageraad, en morgennacht hoop ik veilig in Ohio te slapen. Ik zal bij dag licht reizen, in de beste hotels gaan en mij met de herendes lands aan tafel zetten. Vaarwel dus meneer, als jij hoort dat ik gevat ben, kunt jij ook weten dat ik dood ben. George stond daar, als een rots, en stak met de houding van hun vorst zijn hand uit. Het vriendelijke oude heertje drukte die hartelijk, en na enige vermaning hem tot voorzichtigheid trippelde hij de kamer uit. George staarde pijnzend naar de deur, toen zij gesloten werd. Eens klaps, scheen hem iets in te vallen. Hij deed een paar sreden, opende de deur weder en zijde, meneer Wilson, nog een woordje. De oude heer kwam weder binnen. George sloot de deur gelijk tevoren, en bleef toen een ogenblik besluitloos staan. Eindelijk zeiden hij, als met inspanning, meneer Wilson, grij hebt u door uw manier van handelen met mij een christend getoond. Ik wilde een laatste daad van christelijke liefde van u vragen. Wel George, wel meneer, wat jij zegt is de waarheid. Ik loop een verschrikkelijk gevaar. Er is op aarde geen levende ziel die zich om mij bekommerd. Hij haalde nu zwaar adem en sprak slechts met grote moeite voort. Ik zal als een hond weggeschopt en als een hond begraven worden. En een dag later zal niemand meer om mij denken, behalve mijn arme ziel. Zij alleen zal mij treuren. Als jij een middel komt, vindt meneer Wilson, om haar dit speltje te doen toekomen. Zij gaf het mij eens als een kerstpresentje, het goede kind. Geef het haar en zeggen dat ik haar tot het laatst toe heb liefgehaald. Wilde gij, zult gij, jazeker armerman, antwoorde Wilson met ene van aandoening bevende stem. En nam met tranen in de ogen de spelt aan. Zeg haar nog dit ene, hervatte George. Het is mijn laatste wens, dat zij, als zij naar Canada kan komen, daarheen moet gaan. Hoe goed haar een meesteres ook wezen mag, hoeveel zij van haar woonplaats mag houden, laat zij niet terugkeren, want slavernij eindigt in ellende. Zeg haar dat zij haar kind, als een vrijman, moet opvoeden. En dat hij dan niet leiden zal, zoals ik heb geleden, zeg haar dat meneer Wilson. Wilde gij, ja George. Ik zal het haar zeggen, maar ik vertrouw dat gij niet sterven zult. Vat moed, gij zei het immers een moedigman. Vertrouw op de heren, eek wensde met al mijn hart dat gij of veilig doorheen waard, hoewel, maar ik wensde het toch. Is er een God om te vertrouwen, zei de George, op zulke toon van Bittra van Hoop, dat de oude heer ervan versteld stond. Oh, ik heb in mijn leven dingen gezien, die mij deden denken, dat er geen God kon zijn. Maar Christen weten niet, hoe die dingen ons voorkomen. Er is een God voor u, maar is er een voor ons. Oh, nee, nee, spreek zo niet mee jongen, zeiden de oude man bijna snikkende, denk zo niet. Er is een God, rondom hem zijn wolken en duisternis. Maar waarheid en gerechtigheid zijn de grondvesten van zijn en troon. Er is een God, George, geloof dat. Vertrouw op hem en ik ben zeker dat hij uw helpen zal. Alles zal terechtkomen, zo niet in dit leven, dan in een ander. De echte godsvrucht en menslievendheid van de eenvoudige oude man bekleden hem, toen hij zo sprak, voor een ogenblik met gezag en waardigheid. George, die in groter gemoetsbeweging de kamer op en neerstapte, bleef een ogenblik pijnzend staam en zijde toen zacht. Ik dank u dat Gijdit gezegd hebt, mijn goede vriend. Ik zal eraan denken. Einde van hoofdstuk 11.