 Yaxın günlərdə biz Azərbaycan Rizkulikasının dövlət müstəqirli mökəmləndirilməsi istiqamətlə, yeni bir deməli istiqamətləri görəcək. Üxüsən də Azərbaycan, Türkiyya, Azərbaycan, Pakistan hər bir siyasi strateji əməktaşlarının yeri variantıları ortaya çıxacaq. Dəyəliniz ilə izləkçilər, xoş gördü hər bəndizi. Qamons nefərində Şamoyemindir. Bu dünki qunağım isə bəni qaq yübüq və qiyasiyasiyat üzə profesor əfsər sadıq oldu. Əfsər məlum, xoş gördü sizi. Təşəkür eləməndə əsirək və izləkçilərinizi salam edəm. İmən təşəkür edəm. Əfsər məlum, bildiyiniz kimi son vəqtula İran-Azərbaycan munaspətləri kəskən qərginləşib İran din qadimlərinin Azərbaycan'a qarşı təhdidlərindən sonura atıq resmi dövlət numayəndələri Azərbaycan'ı təhdid edən, itham edən bəyətlə asəsləndə edirlər. Bilə siz ki, İranın xazişlərin azəli Abdullah Yən bir nəçə gün öncə Azərbaycan'da İsrailin mörgə qurduğunu bəyan ettik, Azərbaycanı əsaslıs olaraq itham ettik. Albuki Azərbaycan nələ bir İsrailin mörgələri yoxdur. Əh, o hətta Azərbaycan'da teroslarında olduğunu bilirdi. Bundan sonrası, İranın ali dinlili deyir, xamniyi öz mörgəlini təhdidini səsləndəri Azərbaycan'a qarşı Azərbaycan'a yönəlik bilə bir fikir səsləndirdi ki, öz tərkəsizliklərini təhəmlidə bilməyənlər sildə yəcəhlər, təxminən bu səpkidə bir bəyanat idi. Bunun adını zə istəyə biləsiniz ki, Azərbaycan prezidenti artıq rəsm-i şəkildə, cəbvallə çizimayət müamindələri ilə görüştə, İran rəsimlərinə öz cəvabını verdi. Prezident gələtdi ki, Azərbaycanlar qarşı bu əsaslı ziktamlar, cəvapsız qalmayacaq. Prezidentin bu cəvabı yətəllidir misiniz? Təşəkkür eləm, sualınıza görə doğrulundur. Məhirsab eləm, Azərbaycan prezidentin prezidentini ifadə etdiyi müəvvək çox ciddidir. Və bunun arxasında kifayət kədə ciddi əsasları var. Və bu da biz organize iti veririk demək ki, yaxın günlərdə biz Azərbaycan rəsmulikasını dövlət müstəqirli mökəmləndirilməsi istiqamətlə, yeni bir istiqamətləri görəcək. Azərbaycan, Türkçə, Azərbaycan, Pakistan, hər bir siyasi strateji əməkdaşlarının yeri variantıları ortaya çıxazanır. Ümumətlə, İranın belə bir istiqamətlə beyanatlarla çıxışqəti məsəlibətdə ki, yüksək dövlət qadimləri səkrisində bu məsuliyyət sizlikdir. Bu siyasi məsuliyyət sizlikdir. Mən deyərdim ki, bu İran dövləti üçün həmiş Azərbaycanla qaşa xaraksiyelik olur. Xüsus əndələ, Parışsil konferansında 1918-1920-ci ildər bu dövrü də diqqətə alsa, o dövr də İranın Azərbaycanın müstəqirliyinin tanınmaması istiqamətində fəaliyyəti yaddan çıxarılmamalıdır. Ona kiqaldı ki, də ki, Xüsus əndə Azərbaycanın qarşı İranın boyunçu sərqilədiyi fikirlər. Xüsus əndə, Siyonist, Deməliyyüya quruqlarına azərbaycində olmasından bağlı fikirlər tamamil əsassızdır. Və biz ona diqqət cəkək ki, Türklərin quruqları tariqdə iç dövrət şumir dövrət olur. Şumir dövrətinin suqutunda aqqat dövrəti, yəni, Yahudlərin quruqları dövrət dövrət dövrət ölüyüb və o zaman, hələ, farzlar aqqatların müddəfiq olurlar. Və onun şələfinə də o dövr də farzların şələfinə də pul da bıraqmışlar, həmin dövr də. O çıxaldı deyik ki, Yahudlərin quruqları tariqnə də diqqət etsək, İran-Iraq muharibəsində, Deməliyyü, İsrali 350-dən artıq zabiti İran ordusuna çölmə yəni. İranın yanında olur. Yəni, o dövr də baş vermiş hadisələri viziyyətdən çıxatmamalıyor. Yəni, sadecə olaraq İranın boyun, Siyonist fikirləri ifadə itməsindən məqsər, əsid-i mətləbdən, azərbaycanın müstəqililəşməsi, azərbaycan dövlət quruzunun yeni bir mərhəliyə qədəm qoyması və azərbaycanın Türkçələ olan stratejir ittifaqına qarşıya o qıskanslarla bağlıdır. Və bunu da biz başa düşürük, bunu region dövlətlərdə başa düşürük. Təsəbirlinin ki, azərbaycan dövləti özünün yürüzdiksiyasına həyata kecidir. Gömüric xidimətin təminiliyiz, hər hət xidimətin təminilir, başqa bir dövlət sənin əlihimdə çıxışlarda bulunur. Bunun nə adı qoymaq olan, bunun heç bir beynəlxayıq hüquq əsası yoxdur. Bu başda bir dövlətin dəxil işlərinə qarşı maradır. Bu beynəlxayıq hüquq normallarının çobuq formada pozulmasıdır. Ona ya da hesab edirəm ki, azərbaycan eksplikasının dövlət başcısı, azərbaycan eksplikasının prezidenti daha doğrusu, bu məsələn həllində öz müvqeyin çox ciddi qoyub, yəni onun beynəlxayıq hüquqı müvqeyi burada əsaxlıdır və tamami ilə azərbaycan dövlətiyin, bu İran-Azərbaycan belə deyə qarşı durumasında azərbaycanın xeyrində ortaya çıxmasını səhələ biləcət. Əfsələmələm, beynəlxayıq hüquqa belə dolan bir şəxs kimi. İranın bu əsassız iddiamı, yəni ki, İsrailiyin azərbaycanında müvqü qurmasınınla bağlı. Azərbaycan hansar dömləratə bilə, ümumiyyətlə hansı ad dömləratmalıdır ki, bu İran özünün hüququ şəkildə zavabın alsın. Ümumiyyətlə belə deyə, beynəlxayıqda dövlətlərin sərhədlərinin toxunun mazlığı var, ərazi bir türləyi prinsfəl var. Hər bir dövlət də istəddigi dövlətlərin əməktaşlıq etmək haqqına malikdir. Və Azərbaycan Rizkuldan konstitusiyonunuzun maddesini yazdır ki, Azərbaycan Rizkuldan digər dövlətlərin münausibətlərin belə xaygın havaqla tanınmış prinsfələ rəsasında vurur. Demək ki, Azərbaycan Rizkuldikasının istələrin dövlətlərin əməktaşlıq etmək haqqı var, bu yalnız bir halda məhdurlaşdırabilər. Əəl deyəminin, bir iləşmiş müddətlərin tərikətli şurasının bir qətməmiyyəsi var, səhansı da dövlətlərin əməktaşlıq etməyəcə bu olmaz. Amma belə bir fakt yoxdur. Ona görə Azərbaycan Rizkuldikasının istələrin dövlətlərin, istələrin səviyyədə əməktaşlıq etmək haqqına müəllətlərin o cümlərin hər bir iqtisad-i diyəs verilərdə. Və İranın qucün Azərbaycana qarşı elə bir bəhanələr uydurması, heç bir beynəlxalüq əsasın alış deyir. Əb səvam, yəqin ki müəlləmatımız var, İranın hali dinəlidir xamniyyəndən Azərbaycan Rizkuldikasının numayəndəsi, ocaq nezətin bakilə fəaliyyət göstədiyi ofis bağlandı. Doğudur, bu ofisin bağlanmasını yoluqma ilə nələ qələndirilər ki, bu Hüseyiniyyə məhsidində yoluqma sayı artrına görə bağlanıb. Həmə umulüktəsiz də bilisiz ki, İran Azərbaycanda bir təqiqət məhsəb təbliğət aparı, məhsidlərdə müvafiq dini qumlarda idarələrdə bu işləyə həyətə keçirir. Ümumiyyətlə, İranın bu təbliğətinin qarşısı bir cildi şəkildə alınması nəkəs var. Ki, bunun Azərbaycanda bir təmzlənmə pastisi gidiyorum. Təşəkkür. Lən çox tutarlı bir sualdır. Ümumiyyətlə bilisiz ki, bizim qanun vəciliyimizə görə, dini fəaliyyə bilədiyi də siyasi həkimiyyətdən ayrıdır. Bu dini qumların tədris müəssələləndə və digər bu yönümləyədə fəaliyyət göstəriməsi qadaqandır. Mən əzərə alsak ki, İran dini siyakraçik bir sistemdə olan ölçədir və onun qurumlarının Azərbaycanda siyasi fəaliyyətlə həyatə keçirməsindir. Bu, yenə də qanun zil bir fəaliyyətdir. Ona görə də Azərbaycan Rizbul Bikasıya həcumədir. Gejdoğusa, bu ifadə etdiyi şəxsin deməli ofisinin bağlanması çox düzgün etdir. Yəni, bu həyata keçirilməlidir, çox da həyata keçirilməlidir. Nəzə qa alsak ki, İran, İslam Rizbul Bikası, Azərbaycan Rizbul Bikasında tərəqətlər istiqamətində fəaliyyət həyata keçirir. Bu da, dəxildə sosial etnik ixtişaşların münaqışələriyin genişləndirilməsində zəmin hazırlıyor. Təmamilə, Azərbaycan cəmiyyətlə qarşı hesablamış bir təbbiri idi. Yəni, o qurqların fəaliyyətini həyata keçirilməsi Azərbaycan'da. Və Azərbaycan Rizbul Bikasıya həcuməti çox doğru olara deməli bu qurumları ləvidir, bağlıdır. Dövlət tərcəsli xidiməti orqanları da ümumiyyətlə o agendura sistimi var Azərbaycan'da müəyyət, müxtəlif adlılar altında qurqlar fəaliyyət gözürüklərin hansın fəaliyyəti yoxlanmalıdır. Diplomatik torunulmazlığı olanlara qarşıyı daha belə deyik bənaxar yox çərkivəsində tədbirlər görülməlidir. Amma o torunulmazlığı olmayan şəxslərin məlsumiyyəti zəlbi olunması məsələsi təmin olmalıdır. Əfsəlməl, yəgin bunun barədə də müəllumatınız var ki, təyərən artıq naxsvana hər bir təsisat funksiyasını yerinə yetirən Azərbaycan təyərələrinin uçuşuna qalara qoyup bu günlə yetibarən bu təyərələrin uçuşu ilmastan əraçsüz önlə, hava məkanından həyatə keçirilir. Artıq demək ola ki, İran tam düşməm növqeyini orkiyə buyur, naxsvana təyərlərin uçuşuna qalara qoyup. Bu halda, bu İranla diplomatik münaspətləri nezə tənzimləmə olacaq? Artıq münaspətləri çox kəgin səvbi edədir. Demələ, ilmətlə bir nəxəl mümkəli etsə təşkilatı var. Azərbaycandan naxsvana Azərbaycana əras növqçuların dayandırılması nəmbalı İran tərəfindən, hava məkanın qapatılması nəmbalı. Azərbaycana ispurgrz bu beynəxat təşkilatı da müracaq edə bilər. Yəni, bu bir müxəminizmdir. Çincə bir tərəfdən İranın Azərbaycana qarşı belə bir qeyri, daha qusumuna dəyərim artıq düşməm münasibətdir. Bilə bil, münasibətə qarşıda Azərbaycana yenə də strateji müddəfiqləri nəmbalı. Yəni, olaqın əməktaşlıqda daha geliş tədbirlər həyatıq edilməyəm. İmkələn malikdir. Yəni, faktiki olaraq Azərbaycana ispurguzkasının burada itirəcəyə bir şey yoxdur. Yəni, başqa böblət dərinə rəhəsindən həmini uçuşları təmin edəcək. Amma İran nəmbalı, artıq Azərbaycana daha ciddi tədbirlər görmək deməli məzqoriyyətində qalacaq. Son olaq, əfsəlmələm. Yəni, amma əsdən üzəvindən bu uçuşların həyata keçilməsi artıq o demək demək demək ki, prezidentin də cəvrivalda qeyd etdiyi kimi dörtülüq fermat mövzudur. Yəni, bunu söyləmək olaraq məsəkdir? Mən əsab eləm ki, artıq burada fikirə qaydın ki, yəni, belə daha doğrusu ifadə iləyim ki, o dörtülüq fermatı daha geliş fermatda Azərbaycana resul publikası prezidentin əmdirlikdə Türkçəc umuriyyətinin prezidenti, Hürməti Rəzəb Tayyva Erdoğan da ifadə etmişdi, daha genç dərkibdə. Amma göründüyü kimi İran burada özün görə bilmədi gül üçün və Azərbaycana müstəqil bir dövlət kimi görə bilmədi gül üçün, o fermatdan qanarda qalacaq. Və yəni ki, son o sochi görüşündə, ki, mələ, Rusya prezidenti ilə Türkçəc prezidentin görüşmələrində də bunun məyən çalarları var ki, yəni, yəni, yaxın vaxtlarda o dediküs fikirlər realizə olunacaq. Büyü şeydə dedikətini özə çatdığı məfsəl məllim, bugün yaylan məlmata görə Rusya xazişlər nazir, S. G. Lavov, İran xazişlər nazir, əmr Hüseyin Abdullahiyanı təlzili maskeviya səfərə sarıq, İran xazişlər naziri də artıq maskeviya səfərə yola düşündür. Hesab etmək olayım ki, bu təlzili sarıqış İran Azərbaycan arasında gəlginləşən nonasibətlərə görədik ki, maskeviya burada bir vasitəsilik yolu oynamaq istəyir, nonasibətlərə yumuşatmaq istəyir. Teşekkürələm sualınızı görə, ümumətlə Rusya həmişə münasibətin belə gəlginləşir, ondan istifadə yetməsin də maraqdır. Həmişə belə olub, indi də belədir. Və nəzər almaq lazımdır, çeyir. İran məyəm də həndi Rusya nə qızıqlandırdı bu proseslərdə. Küsusən də məlum olduğu kimi Ermenistan qatimdəyinin üzvü olduğunu aldı, Ermenistanın hər hədinin ərazib tövləyinin, bizim kırmızı cizgimiz əlan olunmasın, ifadə etmələri qaşaq çülən deyildi. Yəni, küsusən də İran belə hesab etdi ki, əgər zəngəzur dəhlizi asılarsa, burada Türkçəyə İran rüslim deməli, təmdiyin çəsi daha yüksək mövqey qazanaca və burada istədi bir qədə irəli gitsin. Və bu da heç şüphəsiz ki, Rusya nə maraqlarına uygun deyildi. Yəni, Rusya birisi bölgədə Ermenistana tamamilə nəzərət edilir. Və İranın bu, Rusya nə xıxışdırıb bölgəyə girməsi, əslində Rusya nə maraqlarına uygun deyildi. Yəni, Rusya istəmir, burada ki, hakim mövqeyin kimi nəsi də paylaşsın, olsun da burada Türkçəyə öz artı mövqeyin buyur. Və üstəlik, İranla bölgəyə girməsi, İranın iqtisadın maraqlarının təmdi olunması, iqtisadın maraqlarının xıxışdırılması, Rusya etsində arzu olunan bir hal deyildi. Ona görə də hesab ediləm ki, Rusya olabisin gismən məsələnin daha da dramatifləşdirilməsin istəyəcək, amma İranın Ermenistanla bağlı münasibətlərin o qədər istiləşməsin istəmir. Çox sağ olun, əvhsələn təşəkür edin. Sağ olun.