 Biz o dərəcədə gücdəməliyik ki, keçmiş tarixli dövlətimizi, mənində ki, tənə qarası İran adına, zografiyada mövzud olan dövlətə, bizim keçmiş tarixli dövlətin varisəkimi baxram, qacarlar dövlətinin varisəkimi baxram biz o dövləti səhəkləm məliyik. Dəyəliz lezlər, xoş gördük, hər benizi, Kamalonsun Effendi də Şamə emindir. Buyunki qonabım isə 1992-93-ci illərdə milli tərkəslik nazinin bencimi avrululmuş Azad deməkatlər partiyasının sədvəri Süləttin əkbərdir. Süləttin bəyi, xoş gördük sizi. Süləttin bəyi, bugün bilisiz ki, İran-Azərbaycan arasında münasbətlə çox gəlgindir. Son 30 ildə ilk təfə demək var ki, müstəqirlik dövünlən Azərbaycan-Iran arasında çox çizdik bir qarılma nöqtəsində qədər gəlcək vəziyyət yəni. İçölki arasında mühaibə olacaq hədmə gəlcətətək. Buyunki dövünlən ilə görürəm. Sizin görüşünür bəki fərqləri. Buyun Azərbaycan hər üçmətdir. Buyunki dövünlə İranlar münasbətlərdə daha yumşaq siyasətlə, yusuf daha sət siyasətə istunni firməli sizə. Təşəkət görürəm. Şamada xaq tuval sualı qaldırdıqlarınıza görəm. Yəni, sizəm ki, ifadəzdən başlamak istəyirəm o qarılma ifadəsindən. Mən illərdəyik edilirəm ki, 2014-ci ildə Ukrayna Böhran-ı Yaranlımdan sonra dünyada nizam qolculu, yəni yeni dünya nizam qolculu, və bundan bağlı o vaxt, co-politik karşılığıma həllədici mərhiliyə daxılır. Və bu, həllədici mərhiliyə daxıl olduqna görə, bu co-politik gəlcindəklər qarşıdırməyətir. Bəzi yerlərdə artıq çözüz lokal rejonov muharibirlər, bəzi yerlərdə və ətəndaş muharibəsi, asimetik muharibirlər, ingılaqlar və sayf. Baş verin. Çünki dünyada gəlcində artanda, həmçə bu co-politik sınma xətlərin üzərində proseslər başlır. Cəlcindəkləri yaşanır, nəsbətləri çəssinləşir, böhranlı və zədddər böhranlar, münaqşələr və muharibirlər nəyət yerlərin, qatisələrin inkişafından asılı ovalan. Həç təsatifə deyil ki, bizim rejon da bu münaqşələrin, bu muharibirlərin çıxdırı bir rejonlardan biridir. Çünki, Azərbaycan da bu co-politik sınma xətlə üzərində yedir. Yəni, bu co-politik sınma xətlərinin biri də bizim rejonumuzdan çətik. Cən bu qafqaz və mərkəzasiya bölcəsindən çəsik. Müniyyətlə, Avrasiya da üç həssas bölcə var. Balkanlar, qafqazlar, Tajistan, Afqanistan, Vahan dəhlisi üç buzalı. Yəni, diqqət edirsizdə, balkanlarda vəlcət nisbətən sabit dəşibdir. Dəşibdir, amma tam hələ, həllini xaqbiqdir, məsələmdir. Qafqazlarda muharibə vəiziyyəti davam eləyir. Bilirsiz ki, Cürcistan-u Afqaziya və Cən bəlcətəyə bölcəsi şəhəli olunutdur. Ermenistan, Azərbaycan arasında ikinci Qarabax Savaşı başverdir. Amma hələ yenə də həll olunmamış ciddi məsələ və problemlər qalır. Afqanistan məsələsin, durumda də göz önündə. Və bunun rejonu yayma təlçəsinin də artması göz önündə. Bu girişi veriməkdə məxsələdə məni varətdir ki, bu İranla bağlı münasbətlərin cəlcimləşməsi də gözlənilən idi. Yəni, dünya nizam vuruluyla. Geopolitik qarşıdırmağının cəlcimləşməsi ində bağlı gözlənilən idi. Bir müddət bunun çölcələnməsinin səbəbi, rejonu da ümumini aksiyanın mövzustu huyudur. Bu stat skubu İranı qan idi. Yəni, Azərbaycanın müharbə vəziyyətində olması, ərasin bir səsinin işxal altında olması, perspektivsiz baş tutmayan bir milli dövlətcimi görsənməsi, İranın milli maraqlarına cəhaf edirik. Çünki İran, müsləh bil, dünya bil, oğurlu bir dövləti, Azərbaycan resubilkasının milli dövləti, mülət tiş dövlətini öz ərazib dövlüyü üçün, süveri eləyi üçün, mümətlə öz dövlətcili üçün, təhdit mən bəhəsi böyük. Və Azərbaycan bu müharbədə qalip cəldikdən sonra, İranın potensiyal olarak görüldüğü bu təhdi, yani İranın baxışından mən deyilə, aktuallaşdı İranı üçün. İyini şey bizim üçün baş verdi. Yəni, məhələ 2017-ci ildə nəş edildiğim dövləsi yəsərin əsasları ştabında, İranın aktuallaşmağı meyilli potensiyal təhdircimi dəirləndirmişdir. Və budur, bax cəldi, bu təhdit qısa zamanda aktuallaşdı. Onu da qeyd eləmişdiniz ki, bu təhdit çox qısa zamanda şərtdəri uyğunları aktuallaşabiləm. Niya aktuallaşdı? Birinci bunun tariqı səbəbilər var. Çünki Azərbaycanın tariqına baxdıqda, dövlətciliyi tariqına baxdıqda, biz cədi Azərbaycanın şimola Azərbaycanın işhal olumasına çıxıq. Daha də dərəmə cətdikdə, məhələ bu coğrafiyada, bu cüncə İran adlanan coğrafiyada, minin ərzində türk sülalələrinin dövlətciliyi tariqına cədir çıxıq. Böyük Səlçüqlə imperiyası, onun sonra Qarabuğundu, Aguğundu dövlətləri, sonra səfəbilər afşarlı nəyət qazarlıq. Və bilirsiniz, 1927-1925-ci illərdə, Şimdir, rüsyə, Böyük Səlçüqlə imperiyası iləşməsi və Bircə Sələrin ətçəsində, türk sülalələ hakimiyyətdən dövlildi və pəhləvələr hakimiyyətdə cətirildi. Yəni, bu tariq arxıq ulanın bilmədən biz hadisələri açabilməyəcək. O kontekstdə qomlan, təhlandan baxanda, ucuncu Azərbaycan resublikası, həmin tariqı dövlətin bir parçası esəx olun. Eyni şey biz aydın. Və çox təhəsür ki, biz də Azərbaycan resublikasında tariqı zografiyət, tariqı siyasi arxıq ulanı, strateji baxışda çalışmazdı pariq. Biz, bucuncu Muasir İran'a öz dövlətimiz, keşmiş dövlətimiz çimi baxabəlir. Halbuki biz ona öz dövlətimiz çimi baxmalıya və onu sahibləməli. Düzdür, bucun orada ki, rejin bizi qan edə bilməz. Təbək ki, orada bizim Azərbaycan tüçlərinin bütün milli mədəni haqları taftalanır, müyətlə bütün insan haqları taftalanır və teokratik bir rejimdir, antedemokratik bir rejimdir. Amma buna baxmalək, də deyim kimi, olmayasq tüç suvalələrinin, qurduluq və min illə erzində hakimiyyətli olduğu bir dövlətdir. Və İran da indi başa tüşür ki, Azərbaycan artıq maharibə də qalip gəlir deyik. Azərbaycan artıq millətləşmə və Azərbaycan tükləri millətləşmə və dövlətləşmə prosesində yeni bir mərhəliyət çətiblə. Və onlar artıq qaydəcəq oru düşüncəyəm. Artıq başlayacaqlar İranı, dırna qarası, yani İran üçüncü zografi bir ərazini adıdır. Bir siyasi ancaq pəhləvlərin hakimiyyətə gəlməsindən sonra çıxıq. Yəni siyasi və zografi siyasi olada, gənci o politib olada, yalnız 20-i illərin 2-i yarısından sonra, 30-i illərdə ortaya çıxıq və yaylıqdır. Və onlar nəraatlar kiində, artıq Azərbaycan çılıncı qarabasa vasında qalip gəliktir və artıq bu tarixi, dövləti, sahiblər nəcəyələr və artıq Zənubu Azərbaycan məsələləsini, nəyici Zənubu Azərbaycan məsələsini, tövləkdə İran məsələsini gündəliyə cətirə biləlir. Bu dərin arxaq olanı. Bu cünə cəldiqdə İran nə maradəri? Bir Bayaq qeydələrdə imkimi Şimaldə Azərbaycan türlərinin əraçsının bir isəsində müstəqil, dünya və demokratik öz əraçsını cüz yolu ilə işxalcılardan azad eləyən və uğurlu inkişaf yoluna çıxınan yalnız bizim demokratik inkişaf sahisində çatsınmazdığımız var. Təhürsür ki, bir dövlətlə üzbəyiz qaldır. Və bu, artıq Bayaq qeydələrdə imkimi Azərbaycan resubliqasını Azərbaycan türlərinin şimala Azərbaycan'da vurduğu bu milli dövləti özlərinə təhəti dolaraq görməyə başladılar. Bu bir Sürədim bə, üzüstəyəm, mən salama cevabı almaq istərim ki, bu Azərbaycan hökməti bu yünki durumda Bu məsələlələri, Azərbaycanın milli marağının nədən ibarət olduğu uşağıma bayaq biz bilməsək hansı attımı atmalıda Azərbaycan və onu necə formada yumşak mı, sərt mi, növbərimi, çəhsər, çəhsər yumşak mı aparmalıdır, o aydın olmalıdır. Biz yəni milli maraqlarımızı məyən edirək milli maraqlarınızı kıradaysa, yansıralamasını aparaq hansı milli marağımız koz olan da hansı üçsü vasitə inəm zafirəcəyimizin məyən edirək ondan sonra sizin dediniz ki, mən operativ taktiki yolu seçir. Yumşak mı, sərtmi, növbərimi, növbərimi, növbərimi, növbərimi, orta bir xətmi tutaq. Ona görə də bu, arxa planı bilmək lazımdır ki, bizim milli maraqlarımız düzgün anlaşırsın və hansı milli marağımızı nədə qurmaq lazımdır, o aydın olsun. O baxımdan Azərbaycan indi İçinci qaraba savaşından qalip çıxdıktan sonra İran arxobonu özücün təhdit görür. Azərbaycanın zəncəzür dəhləzini açması, türkəyinin bircə buna tüç birliğinin quru ələqəsinin yaranması kimi baxı, halbuki bundan ördürü yüzyllərinə həm Rusya, həm Bövbürtaniyan biriyası, en zamanda İranin biriyası, mübarzə parvulacı bayaq qıqırılsın və bərqə olunmasın türk birliğinin yaranması bir respektib var en zamanda türk, yəpaçistan, azərbaycan, hər bir tələblərinin çetilməsi məsələsi var, türk həni azərbaycan arasında strateji müdəfəqliyin yaradılması məsələsi var. Bütün bunlar İranı çox ciddi şəkildə naradəri. Üstəli, İran artık çetilmiş əhəmiyyəti çəssiçin azabı. Həm əqliyyət, lojistika baxımdan həm əlmənistanan yejganə pənzələ olması baxımın təsəb eləcindir. Şurada bu qabiləsi imzalandı türk həni azərbaycan əlmənistanla münasibətlərin orma ulaşdırdı. Ondaq əlmənistanın İranı olan əvvəlçi ehtiyazı çəssiçin ehtiyazı da ortadan qalqacaq. İran artık işxal altında olan ərazilərdən əvvəlçi kimi qanunsuz şəçildə istifadəriyə bilmir. Bilirsiniz ki, İran saksalə və məlunuz qalmış bir dövlətdir və oradan çox yönlü, çox məxsətdir istifadəriyir. Bu barədə çox yazdıq deyəm, mən toxunmaq istəmirəm. Qankret sizin suala gəldikdə azərbaycan üçün bəli bu gün artıq İran aktual təhdiddir və hərbi güç numaj etməyən azərbaycanı təhdid etdiynə görə iqni zamanda hərbi təhdiddir. Hərbi güzüdən İran istifadəri etməli nə qədərdir? Mən bunu çox aşağılı görürüm. Çox çiçik səviyalı görürüm. Bəli, bu azərbaycanın həyatın müdafiə marağına hərbi təhdiddir. Yəni, güçlək səviyalı bir təhdiddir. Amma bu təhdidin işlət düşmət etməli düşürdü. Bu etməli düşü yəniyən bir azərbaycanın içindiz qaraba savaşından qalif çıxmalası, ordusunun, əvvəlçi cimo olmamasıdır, tamam ilə fərqli bir səvdiyə qaqmazdır. İçi kurduğum Türkçəriyan strateji müdəfikliyə münasibədidir. Üç tərəflik Türkçəri, azərbaycan-paçisan hərbi strateji tərəftə açdıqıdır. Avropa birliyinə Ameriqə biləşmək işlətləri, xüsusən isməl və Büyübürtaniyan vurduq əlaqalərdir. Və reyjaunda marağına çin-çimi süper-dövlətmə dədə tərkəsli şurasının üzvü bilmə və dövlətinə maraqlarını üstə düşməsidir. Və bu var hamsı və İran maliyyək çadi güzü, hərbi patensiyalı, saksiyalarından üzbəz kalması, düşmə, nəqətəsində olması də nəzərə alınarsa bu əfmalı çox düşü kəsid edirəm. Və ona görə də, sizin sualıza daha konkret cahaf edə biləli bütün bunlardan sonra, azərbaycan bir mənağlı qəti İran'a cahaf erməldik. Amma cahabı müətədir olmalı. Yəni, provakativ təhriçə olmamalı. Biz İran'ın provakasiyalarını cətməmələyik. Azərbaycan muharibədən yenə çıxıxtı. Azərbaycan çiçik dövlətdir. Muharibədən çıxıqətələ yaralarını çıxaldı bilmək. Azərbaycan yəndə yaralarını sarılması, sarıqması vaxtıdır. Öz, hərbi patensiyalı, yen bil, səviya qaldırmasıdır, maliyyək çadi patensiyalını müəllib elini daha da irələ yaparması lazımdır. Və bizə ümumiyyətlə muharibə lazım deyil. Şamabay, hiç bir dövlətə və müillətə muharibə lazım deyil. Muharibə zəvurət olmadıqca, həyatı göstəriş olmadıqca cinayətdir. Ona görə də Azərbaycan dədiyim cimi qəti bir mənalı aydın cahaf erməldi. Amma cahabı İran'ın retorikasından fəql olara inşaq etmiş dövlətə layyıq ləyəqətdir. Mötədil bir dildə siyasi diplomatik dildi olmadıq. Və ümumiyyətlə, güzdür dövlətdər adətən bir qayrda olaraq sərt tanışmalıq. Lazım olan da olaraq sərt zabaferilir. Öz təmkini koruyur. Təmkini koruyurlar bələ. Siyasi diplomatiklə üstünləyə verirlər. Hətta hər bir hər ətətə başvuranda də belə öz nezə dəli və biz nəzələm mələkçək. Əvalar, bizim bilətimizin mütləq əsəriyyəti azəbəzən düşlərindən orada yaşayırlar. Müsləlumun bir dövlət üstəli şəyə bir dövlətdir. Azəbəzən rəsifasında həsi nəzəriyyəti müsləlumun şəyət xalqıdır. Və ümumiyyətlə, azərbaycan muharbət tərəftari, xüsur tərəftari olan bir ölkədir. Xüsusən də belə bir halda onu görməm, ümumiyyətlə müsləlumun tərəftari deyiləm. Və şimdi siz suala əslində çox sert koydunuz. Mən belə bir tərəklükəm görmürəm və İranın da dövlətsilik təcrülbəsindən dərin dövlət ağrına əsaslanıraq deyə bilərəm ki, İranın əvala muharbə etmək o potensiyalı yoxdur, tər şəvaikdə tamam elə bunun əksini göstərir. İran-Sanzarabiyq yoxlama cədi şeylədir. Həm azərbaycanı yoxladı. Həm bu gediş olarca Ermenistan və Rusya proseslələ münasibətini öyləndi. Bir andaq ətəsəbəl elin, həm bizim mühtəfiqlərimizin deyiləm. Gördünüz müdəkə biləşmiş tatıları İzrail, Böyük, Britaniya nəcə reaksə verdi Türkçə, Pakistan eləmən deyiləm. Türkçə, Minalar temizləməyə başladı sələtdə yəni onu nə demək, yəni ücumu hazırlaşmaq deməkdir. Həm azərbaycan çoxsər çafiydi. Həm yəkə biləşmiş tatıları Böyük, Britaniya və İzrail müxtəlif yollaraq azərbaycan yanda olduqun bildirdi. Həm başını sələtdir. İranın azərbaycanı hava sağa sələm bağlayan günün səhərsi Ermenistan öz hava sağa sələm, açdıq nəyilələr həd azərbaycanı? Bu bilirsiniz nə? Və bunu da elə biləsək İran xarcişlər məzəlin, Rusya xarcişlər məzəlinin görüşündə laurovun çıxışı Hüsəndə onun İranın azərbaycan səhətlərində çetirdiyi hərbi təlimlər olan reakçəsi mə eləcə İran buradan öz dərsini çıxarmışdı. Və ondan sonra da bilirsiniz bəlçə azərbaycan istimayatı yaxından izləmir media ondan sonra həmən İran Türkçədə siyasi məslətlətləşmələr başladı. Bilirsiniz İran xarcişlər məzəlinlər Türkçəxarcişlər məzəlinlər məzəlinlər rəhbəliyilər Ankara da siyasi məslətlətləşmələr başladı və onlar əsas da bu rejional məsəlləri müzakirətlərin də başında azərbaycan məsələsi Sürədün bəyi deriz ki, İranın imkanı ümumiyyətlə muharibə ehtimalı da azərbaycanla amma bir keçmiş emdinci kim nə deyə biləsiniz? İran azərbaycanında təxriba tövətmə ehtimalı var. Bilirsiniz ki, İranın formalaşmış qüvvələr şəbəkəsi var. Bu şəbəkələr təxriba tövətmə ehtimalı var və dövlət tərkəslik hidmətinin bu təxribatla önləmək qarşısını almaq imkanları mədəzir. Bə bu daha haqq doğal şualı bizim üçün. Təşəkür edirəm. Çama və yəvələ onu qeyləyəlim ki, mən dəhələr təkivər-təkivər deməkdə faydə görürəm ki, məsəl dünyada savaşlar artık deməkdə. Bu geniş çox sahəli, yəni hər tərəfli və dərin bir savaş. Yəni, çox sahəli dedikdə bunun siyasi tərəfi var, diplomatik tərəfi var, mailək çadi tərəfi var, hər bir çəşfə, təlişçəsli, informasiya çibir və sahib. Dərin dedikdə bəzən bunun tarixi dərində yorul, bəzən milliyetinik, bəzən dini, bəzən zografi strateji dərindeyi olur. O baxımdan bəzən zamana yayır. Məsələn, bir dövlət, başqa bir dövlətə qarşı mağarbə haparır. Zaman o mağarbəni elə yayır ki, o millət və dövlət etsin, anlamış ki, ona qarşı mağarbə hapar. İndi bəhəli bir strateji, savaşların cəddi bir zamanda yaşayır və unutmamalı işçi İran yaralanıqdır. Hüsusən də İran'ın ahli dini rəhbərinin açıqlamanı verməsin. Ardınca Azərbaycanan, ahli dini rəhbərin numayindəsini haqqında verdiği qararlı belə deyirək. O Azərbaycanda fəaliyyətində son qoyması əslində, qoğulması çox sət bir çağdı. Bəyək deyiriz Azərbaycanda zafirlədi. Buyrun, bu çox sət bir çağım. Amma, mən yəni deyirəm, Azərbaycan belkədə ilçim olaraq belə bir sət tafer məlidir. İran öz həsabını getməsətdir. Amma bundan sonra Azərbaycan çalışmalıdır ki, Azərbaycan ən azı buna sək göstərməldi. Qarşı tələb, İran xaqı görmələdir ki, Azərbaycan dövləti necə siyasətdir bari. Yəni, biz burada yanaşmamız, İran rejimi ilə qeyokorelik dini rejimi ilə İran xaqqını ağırmalıdır. Bu da həssas bilmək amma. Bələ, biz nəzər almalıqcə İranın hərbi cüzdən istifadə etməyəm. Yəni, sərt cüzdən istifadə etməyətməyələ Klasik mənada hərbi-muharibə başlamasa etmələ düşüyüdü. Yəni, nəzər almalıqcə Yömsaq cüzün digər elementdən qusanda hansı ki, cüzdə təzərbacanda ondan bəli istifadə edəcə Çünki cidə edədiyim kimi, çox ağır yaralanır. Çox ağır yaralıqdır. Və İran özün indəyi təkriyə olmuş əsətə belir,  qusanda Ali deyir, rəhbər səkiyəsində O nósirdə bunun indikanını almalıqça çalışacaq. səhərdə elə bir gücü yoxdur ya, biləsiniz özələ, səxsalama uğraşır, elə bir gücdür müdələk. Dünyadan təcərdə doğulmuşum. Hər de doğulmuş bir vəziyyətlərdə, mən siyasi diplomatik səhərdə, Azərbaycanı hansı ciddi bir zərbəq uğracağın gözlərinə xusandı elməyəzləndən və Rusya də bu cağalqları aldıqdan sonraq. Mualli eqtisari səhərdə, Azərbaycan İranlığı elə bir asılları yoxdur. Əçsinələ, rejyonda yaranmış bu yeni şəhərdə mənəcə, İran, Azərbaycanı asılları ciddicə daha çox artacaq, nəyən ki, Azərbaycanı İranlığı. Qalır hansı səhərdə, çəşfiyyət, təlkəslih səhərdə, dini ideoloji səhərdə, informasiya səhərdə kibir səhərdə. Və sosial psixoloji ümumiyyətlə sifiyyət. Mən bu sahələrə diqqətin artırılmasının tələftəliyəm, həm Azərbaycanı dövlət başcı, həm milli təlkəslih şurası. Albi ki, bu da bir problemdi bizdə. Formal olarak var, amma inçəv etmiş dövlətlətlərdə olduğu üçün çox təsürki böyük dövlətlərdə olduğu üçün Azərbaycanı inçəv etmiş, oturuşmuş, daha enu faaliyyətli olan dövlət siyasədinə elə beləndirən kardinə səhərdə bir milli təlkəslih şurası yoxdur. Və adı var? Adı var. O çox təsürki dəyədiyim ki, güzdə aparatı və faaliyyətini biz görməm. Yoxdur. Və bunun mütləq təlzəliyi yaratmaq lazımdır. Bu sahələrə, yəni dövlət başcısı milli təlkəslih şurası, və xüsusən də Azərbaycanı müdafiəna Azərbaycanı, qarvi şəşiyyət xidməti, dövlət təlkəslih xidməti. Bu məsəllələ, və dicər xüsusur və məyəm məsəllərdə də ki, dövlət səhət xidmətinə baxır, bəzi məsəllələr, cömri xidmətinə baxır. Və dicər... Hatta dini qurumlara da var. Dini qurumlar. Azərbaycanı dini idarəsi məsələ, Azərbaycan da bu sahədə ciddi problemlər var. Yəni ki, dövlət özü də bunu görür. Təsrət sahəsi, səhiyyədikətilməyi lazımdır məyəm məsəllərdə. Cəsrəlimizin artıq İran'da təhsədən qarşısına almaq lazımdır. Qamını, bunun həm qamını yollarına iləməyəm yollar. Həm də dicər qurumların, artıqı adımlarının eləməyəm yollar. Və həm də təbqatı cüzdləndirmək lazımdır. Və həm azə məsəllərdən biri də biz milli birliyimizi qurmalıyaq cüzdləndirməli etsin ki, bu yumsaq cüzdə istifadə, əsas hədəflərinə biri də milli birliğin dağılmasına yönəriyə olsak. Har da cəmiyyət dağılında qırılma noktaları, qırılma xətdəri var. İster bu milli etnik zəmində olsun, isər deli, isər mədəni zəmində, isər sosial zəmində, isər sədə siyasi zəmində. Bu baxımla bu qırılma xətdərinə, diqqətimizi artıq malıyaq və milli birliyimizi hər bu həstək nə çenəşdir. Yəni, İran bunları nəzələq bir təxəbat ördə bilər mi? Bələli, İranın o potensiyalı var, İran-Azərbaycanın İran sələti açılar açılma. Sələ, Azərbaycan özlüz, dövlət müstəqirliyini, rəsnəm, bərba etməmişdən öncə, Azərbaycanda aktif çəşfiyyət valiyyətini başlamışdır. Bu üç hüsli qaməttəsə səsənə qarlı. Çəşfiyyət informasiya, çəşfiyyət təxribat və çəşfiyyət əməliyyət tariq. İndi isə artıq dördüncə bir istiqamət çıxıb çəşfiyyət müharibəsdir. Mənə ilə cəhər ki, artıq biz buna da hazır olmalı. Və buna gördəmən, Şama İllərdə deyirəm ki, Artıq Azərbaycanda xüsusi əməliyyət qurvələri yaradır. Xüsusi əməliyyət qurvələri, bu xüsusi təynətli qurvələri deyir. Bu xüsusi xidmət organı ilə müdafiə nazirlərinə xüsusi təynətlərinin bir hibridi olmalı. Yəni, bu qurvələr həm çəşfiyyət, həm təvkəsliyət, həm dəhər bir şey bilməkdir. Yəni, çox yönlü funksiyonaq olmalı. Sürədim bə, yəni kəsizdən də məlmatınız var, bu günlərdə yalilan məlmata görə, deməli bir 44 günlük müharibə özündə iman silahlı qurvələri bizim silahlı qurvələrin qarşısını kəsib imanların möhkəmlərdə edilməsinə imkan yəni. Buna görə, zəngilərin alınması ki, gündəyədir ki, və böyükəyə iləsqə etkimizdə çox olub, bu sərbə görə. Yəni, həm qayıt iman Azərbaycanda xəyat elək bu müharibədə. Və bu maraqlıdır ki, bu müharibədən atıq bir zaman kəsi. Bu mühəlumatları təbbi ki, bizim dövlət qurvələri təhəfindən açqılanması müdəyəyə bilməzdir. Bu mühəlumatlar ne bu günlərdə yayılır? Buna ihtiyac daha doğru, müharibə, qurtağın çim yaymaq doğru olmazdır ki, bizdə millət olaraq hansıb dövlətin düşmərin olduğunu bilək. Çox ciddi məsələdir. Şamda mühəluməndə sizin üçün mümət vaxtdan mühəlumatı almış amm, həmin dövlərdə düzdür. Mühəlumatlar cəlirdə amma bilirdiniz, müharibə, cədişəndə sizdə yəni cürnali şəmiyaqından izləyiniz. O qədər informasiya cəlirdi. Informasiya məcanı o qədər çirlənmişdir ki, nəyin həqqət, nəyin yaraqət, yaraqət olduğunu dəqiləşdirmək çox çatın idi. İndinin özündə belə üzərindən təxmə bilil çəşməsində baxma yaraq, azərbaycan rəsimi şəkildə bu informasiya aidində çətində. Əər bu həqqətdirsa, həqqətdirsa və informasiya sezonası ehtiyazı indi dövlət ölçümək ehtiyac edirsə, təbii ki, azərbaycan istimayatında bir gözləndir yaranı. Bu görəsən, həqqətin də belə olduğunu. Üç növbədə, mən hürsətdən istifadə edilip, azərbaycan hakimiyyət organlarına müradəcət ediləm ki, bu məsələdə nəklək aydınlıq çətildəsin. Və azərbaycan istimayatının objektif informasiya almaq hivugu var və buna ehtiyazı var. Və bu, ehtiyazı ödəmək lazımdır. Əər bu həqqətdirsa, görünür azərbaycan yeni bir çəkə açmalıq istəməyib İranla münasibətləri, ondan sonra da gərcün olan soyuvaqın. Çiməs siriydi ki, İran muharibəndən əvvəldə, muharibə zamanda, sonra da Ermenistanı qurbaya başqa formada yardım edib. Bu sir deyib. Görürlər azərbaycan həqqəmiyyəti bu münasibətləri, ondan sonra da soyuq gərcün olan münasibətləri çəşkimləşdirmək və ikinci bir çəkəmənin atılmasına lafat edilmək istəməyib. Amma indi İranın çox açıq şəkildə, təhrihçir bu siyasətə başvurmasından, təhdidə başvurmasından sonra, əli dini rəhbər səbiyasında, təhdidçər və ətikadan cana çıxşətməsindən sonra görünür belə bir ehtiyac yorandığını hiss edib. Bu informasyonu ötürməyilə həm öz xalqına, yəni o taylı, bu taylə öz xalqına mənəcəri azərbaycan rəhbəli mesaj verir. Çi yəni, baxın, əslində vəcə nəcədi siz teokoratik İran rejiminin əslət çifətində görünür. Görünür bu mesajı verilir, amma bir daha təsirələrə, əvvəl ahır cəcd olsa bu informasiya rəsməmin nasibət bildirilmək. Sürədün bə, bir sorumlulama, yəni ki, məlumatınız var, o çöktəyə bu tarixində imanslanın baş nazivi masqada Rusya prezidenti Vladimir Putin ilə görüşəcək. Bundan sonra da bilirsiniz ki, Erdoğan'ın məlumata göyəcə və aizana səfər gözləndir, prezidentin haməliyələ görüşəcək. Yəni Rusya və Türkiyə rejiyon üzərindən yühtüyü siyasəti uzvaşdırabilirlər mi bu məsələlərdə? Və üstüncü qurba olan İran bu prosesi dəyişdirə bilmək imkanla malikini? Birinci sualıza cəldikdə, onu deyim ki, mən deqətimi Rus mediyasında bir ifadə çəkdir. Erdoğan'ın Putin qöşü öncəsi Rus mediyasında düşmən dostlar ifadəsi dəmi açında düşmən dostlar ifadəsi işlədirmişdir. Mən səb bu münasibətlə, həmişə belə şərh edərcən belə qeymətləndirəm ki, strateji maraqları toqquşan, amma operativ taktiki bir sira maraqları, bir sira bölcələrdə üst üstə düşəndirilər. Strateji maraqları, yəni, özün müddətli hədəflərə gönəlik maraqları toquşu. Amma məyəm bir zaman kəsimində, məyəm bölcələrdə məyəm maraqları üst üstə düşürəm. Bunu biz libyada görürsüz. Cərcəni yaranır, münasibətlə kəssinləşir. Münasibətlər kəssinləşir, amma danışıq başlıdır. Səbətliyə yaranır. Məsələn, bunu ən kəssin kəssində biz libyada görürsüz. Yenə də nəsə dəfə, cəcində yaranır, kəssində yaranır. Hətta ikçilər olubqan döçülür, amma yenə də münasibətlə mormaqlaşır. Bu əməhçı taşlıqları belə deyir. Tərəf taşlıq da mümum üçünsə biz qarabada da görürsüz. İçinci qarabas havasında da görürsüz. Amma buradaqı zaman keçir, zaman keçti isə tərəflər öz stratejim maraqlarını təmin etməyə, ödəməyə yaxınlaşırlar, o zaman stratejim maraqlardan iləlik gələn gəlcindirlər yaranır. Və kehtikə bu münasibətlərin uzulaşdırması çətinləşəcədir. Çətinləşəcədir. Təbii ki, tərəflər həm bir-birlə qarşılıqlı münasibətlə grublar, qarşılıqlı asıllıqlar var, bağlılıqlar var, həm də tokşon maraqlar var. Ona görə də mümkün qədər çalışacaqlar ki, bu münasibətləri idari etsinlər. Münasibətləri idari etməyə üçün də yaranan böhrəmləri, böhrəmi vəzətlə cərin nözələtdə sağlasınlar. Elə adımlar atılmasın ki, proseslərin nözələtdən çıxsın. Cərcəni gələdən səbəblərdən Rusya baxımdan krim məsələsi, Ukrayna məsələsi gəlir. Türksiyanın krim məsələsində bilməni al münasibəti var. Krimün işxalda ilxabına tamr və bundan sonra da tamr məzələti bildirir. Və Ukrayna inə strateji münasibətləri vurur. Bu səndə hərbi texniki sahərdə, hərbi sanaya sahəsində bircə proyqlar var. Masir, texnolojalar verir Ukrayna. Azərbaycanda 90 maraqlar var. İdlibdə 90 maraqlar var. Məsələn, deyə ki, əgər Ukrayna məsələsində Türkçə cüzəsdə cədərsə, Rusya bildirir ki, o idlibdə azərbaycan məsələsində mələyən cüzəçdəcə cədə bilər. Amma ondan əzər almaq lazım ki, azərbaycan bilircəsiz ki, Rusya nın geopolitik sifərəsində daxırdı. Yəni, masqla belə düşünür. Masqla müyətlə, öz geopolitik sifərəsində çənar müdaxiləyə çox sərt cevab verir. Ona görə de Ukrayna da sərt cevab verir. Yecihanə sahərdə ki, azərbaycan orada bir sələlik və sərt cevabı görməmişdir. Onun əvvəzində Rusya də idlibdə Türkçəyə sərt cevab verir. Məhəm ki, biz orada cevab Rusya nın cevabı sərt. Hustanda Ütənilin Fevralandada Rusabiya səsi, Türkçəyə hərbi qubələrinə çox sərt bir zəlbə vurdu. Bilirsiniz, onlarla Türkçəsiyyəri həyatını itirdi. Ona görə də bəm, yaxın görünən perspektivdə bu münasibətlərin qorunmaqa çalışacağını düşünürləm və burada bir üstəli bir məsələn də nəzər almaq lazımdır ki, nəcə ki, dünya nizamı qurlub başa çatmayıq. Onların öncədə boloqlaşma başa çatmayıqdir. Türkçə Rusya münasibətləri hər iki tərəfə əlavət qio-politik manevrim canıdır. Yəni, onlar münasibətlərinə aydınlaşdırışlar, hər iki tərəflərinə bu manevrim canı çıxacaq. Artıq bir mənalı tərəf seçməli olacaqlar. Hələli nə Türkçə, nə Rusya bir tərəfli olaraq, tərəf seçmək istəmədiyində görə, bu münasibətlərinə bu səbəbə bilə də onlara lazımdır. Misalsın Rusya çinə təşkilədir, antamerikan mövqeyində bir xət seçmək. Bu təşkiləri cəri çevirdi. Məsələn, Türkçə hazırda böyük Britanya nəm bir hər çət eləyir. Nato, Üzviçmə, aməkə biləşmiş tatlılarla bir hər çət edəcəmdir. Məsələn, aməkə biləşmiş tatlılarla yeni bloqlar yaradır. Nato dan Canan, Ağukuz, aməkə biləşmiş tatlılarla böyük Britanya və Avustralya. Aməkə biləşmiş tatlılarla Hindistan, Japonya, Avustralya. Avustralya. Tükərin mövqeyini olacaq. Bəlli deyil. Rusya mövqeyini olacaq. Bəlli deyil. Yəni, tərəflər bu bloqlar şuna başa satana qədə mənələcəli olan manevrim cəna var və bundan istifadə etməyə çalışacaq. Bizim böyükə üçünüzü üstəyəm sülədim bəyi. Bulağın siyasətlərin uzdulaşdırması mənəm ağaqılı ki, İran burada üçüncü qüvvəkimi müdaqlə edibdir. İranın, sizə sağlı yedə biləcəkdir. Təşətçül elə, üçüncü isəsində cəldiydə İran nə qədə, İranın nə qədə cücü var bürə təsir eləmək? Qısaca onu deyim ki, elə bir təsir cücü yoxdur. İranın, Türkiyə, Rusya münasibətlərinə pozazaq təsir cücü yoxdur. Əslində burada provakativ rol oyuna maqla, Ermenistanı qızışdırmaqla, görübüşəyə alamalı özü vəziyyəti qızışdırmaqla, Azərbaycanın provakasiya çətmək istəyir ki, burada Rusya mecbur qalıb hərkədə çəksin. Mecbur qalıb hərkədə çəzəcəyə haldəm, Azərbaycanın həm də Türkiyə nə, münasibətləri çorranıcaqdır. Həmən eləcəyər ki, artık Türkiyə Rusya münasibətləri, Azərbaycan Rusya münasibətləri elə bir səbəri yüksəlik ki, İran bu münasibətləri pozma qitarında deyir. Sürədün bə, son olaraq bir sualı bir məstiyə, birbisi İran'da yaşayan Azərbaycanlar arasından bir soğuğu kesilir, fikirlərin-i üyəni, o soğuğu yəzafı yönlə Azərbaycan destəliyəliblə. Onlardan bürət də belə bir cevaf verib ki, belə yedəsə sonumuz yaşamalikayı yada kesmiş yuqaslar yə olacaq deyib. Siz, yaxın illə üçün İranın pasalanmasını görürsüz mü, bu fikirə fonunda? Mən ümumiyyətlə, stratejib planda İranın pasalanmasını istəmirəm və heç bir müsauman dövlətin pasalanmasını istəmirəm. Ümumiyyətlə, sələtlərin dəyişməsi tələftəri, deyiləm xüsusunda bizim bir başa öz sələtimizdə, həm sələt olduğumuz bir dövlətdə. Biz o dərəcədə gücdən mələk ki, keçmiş tarixi dövlətimizi, mənində ki, dənavarası İran adlanan soğuğu rafiyada mövzud olan dövlətə bizim keçmiş tarixi dövlətin varisəkimi baxıra, biz o dövləti sələtləm mələk ki, bilirsiniz ki, Azərbaycan dövlətcili, böyük şəhəli çoxlu impiriyası dalandan sonra Azərbaycan atabələr dövlətinə başlayıq. Məhz bu soğuefək. Ön, ondan sonra Azərbaycan atabələrə yıqara boyunlu, ağabeyli, sehərlər, əfşələrlər qazanılır. Və bu gündə, əslində bizindir, rəsmi sənətlərimizi də göstərək ki, Azərbaycan resubrikası Azərbaycan xalsın rəyadən varisədir. Və az Azərbaycan xalsın rəyadə kimim varisədir? Olabəsin ki, dünya və demokratik bir dövlət olalıq, sülalə hakimiyyətini özünə varis, siyasi hüquq vaxından varis həsat etməyik bizim vabalarımız. Amma o bizim tarixı dövlətimiz? Doğulur. Biz öz tariximizdən necə? Yemtini eləyə bilərin. Məyən əcər ki, biz məs Azərbaycan xalsın rəyadə də Azərbaycan resubrikası də sadaladıqın bu dövlətçiliyin varisidir. Məbihiz bu dövlətçiliyə pütöv vaxmalıyım və bu dövlətçiliyi pütöv sahiblənməliyik. Hə, o başqa məsələk ki, bizim gözümüz satar mı bunu? Mən eləyəcə bu asılı o azaxdı. Gəlilə demək ki, yəni bünyan əzama quruzulu olundan, cədən quloq ulaşmadan, bizim bu quloq ulaşmadan doğru düzgün yer səcəb çəsəbim öməndir. Birinci bir çalışmalıq, özümüz düzə çevirlək. Çünki geopolitiqada böyük güzəl olmaz. Nəcə kişiyi orta cüzdələrə belə geopolitiq mübarizətə gələyik. Olar hansısa quloqda olabilələrdə. Aparıcı bir cüz mərkəzi olabilməzdə. Aparıcı cüz mərkəzlərdən biri olmalıq bilincidir. Bunun üçün də görülən perspektivə baxdıqda ən ətmalı güslü olan tüç birliğinin yarınmasıdır. Və tüç birliği ətrafında yeni bir birliğin qurulmasıdır. Yəni, bu tüç birliğinin ələvə cüzdərdən tamamılmasıdır. Misalsın, Dilişəz, 13 Noyabrıda İstanbul'da tüç birliğinin yarınması istiqametində, atımların atılması cözlərinir. Tüç birləşmiş tüç dövlətlətləri birliyi, tüç dövlətlətləri təşilatı yaratılacaqı haqqında, biz informasiyaları eşidirik. Ər bu başı tutarsa, bəli, artıq bu yol açılmış olacaq. Tüç dövlətləri başta tüç yolmaqla böyük cüzə çevrilmə, geopolitiq oyuncub olma yolma çıxacaqla. Və bu cüzüdə biz eğer Ukrayna, Mazaristan, Pakistan çimi cüzlərləndə tamamlayıq möhcəmlə Nongolistan, tamamlayıq möhcə Afganistan tamamlayıq möhcəmləndirə bilsək, bəli, iki üçildən sonra biz artıq görəcəksiniz ki, geopolitiq oyununda artıq bucunçu nəzərinin nəzərdən çetirilməyətik. Biz artıq, deyək ki, məsələn, amyqə biləc müştatlarının qurduqu potensiyala sahib olmayabiləri və yaxud da çiçin qədər cücdə olmayabiləri. Və məsələn, Rusya ilə mubaysə olunacaq bəlcədə ondan üstün bir cüzə olabiləri. Məsələn, Avropa birliğində yaxın bir cüzə olabiləri. Olabilsin ki, bəzi parametirlərdə, məsələn Rusya dən Ceriqələri, bəzi parametirlərdə Avropa birlilərinə, amma bəzi parametirlərdə şey, olardan üstün olabilərin. Ona görədə, mən perspektivə olumla bakıram, amma burada strateja olal lazımdır, yenidəyirəm. Avlu olmaq yetərsliz olacaq, burada müdür-i çərşid eləmək lazım. Çünki bu birliğin yaranmasına o qədər mani olacaq kütü var ki, vaulacaqla. Və burada müdür-i qəralar qəbul eləmək lazımdır. Mən TÜŞ şurasının, onun üçün oya burada çetirləcək toflansına uğurlar azrı idəm və gözləntin bir siyasətçi olaraq, bir vətən səvər olaraq, bir millə səvər olaraq, bundan ibarətdir ki, orada hansı adımın orursu olsun TÜŞ birliğinin yaranmasının əsası qorlusu. İləsiz, artıq TÜŞ mənistanla müşahidətcə sətalsınlar. Qoşulmağa razlıq verifdir. Və bu da artıq bizim ümitlərimizi artırır TÜŞ mənistanı azəbəcəm məsqətlə, normallaşması da müslət aldı. Mən bir sözləm ehtiyahtı oktimizdindən yanaşırım, amma cözləntim güçlətdir. Bundan üçün amma müdürlək həralar qabulcı olmalı, tələb olmalı. Sağ olun, sülət, dünmək, təşəkkü edəm. Mən təşəkkü edəcən fırsat edirəm.